06 ناۋرىز, 2017

ويۋ-ورنەككە تۇكىرگەنى بار...

520 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
بىردە «ءداۋىر» باسپاسىنا باردىم. مەن ىزدەگەن ادام كەلمەپتى. ءبىراز كۇتۋگە تۋرا كەلدى. سودان كەيىن سىرتقا شىعىپ, اباي مەن گاگارين كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى ورىندىققا جايعاستىم. كۇن شايداي اشىق. الماتىنىڭ اسپانى جارقىراپ تۇر. كەنەت... ءيا, كەنەت كۇتپەگەن كورىنىسكە تاپ بولدىم. اشۋ ما, الدە ۇيات پا – ءبىر سەزىم قۇمىرسقا شاققانداي تۇلا بويىمدى دۋىلداتتى. سەبەبى, ءدال قاسىمدا سىرتىنا قازاقتىڭ ويۋى سالىنعان قوقىس جاشىگى تۇر. قازاقتىڭ ويۋى جانە كوشەدەگى قوقىسسالعىش. تاڭ قالاتىن پارادوكس! ۇيلەسپەيدى. تىگىسىن قانشا جاتقىزساڭ دا ميعا قونبايدى. كيە­لى ورنەكتىڭ مىنانداي كيەسىز جەردە تۇرعانى وڭعان قىلىق ەمەس. ويۋلار – تورىمىزدەگى, ءورىمىز­دەگى قاسيەتتى ورنەك. ۇلتتىق قۇن­دى­لىق. سول ارقىلى جاستارىمىز وتكەندى تانيدى, نامىسىن جانيدى. ونى بابالارىمىز بەكەرگە قولدانباعان. قىمبات زاتتارىن التىن جىپتەرمەن زەرلەگەن. ويۋ – حالىقتىڭ قاستەرلى قولتاڭباسى. قازاق مادەنيەتىنە ۇلكەن ۇلەس قوسقان وزبەكالى جانىبەكوۆ اعامىز «شەرتەر», «ادىرنا» سەكىلدى ۇلتتىق-فولكلورلىق ءان-بي انسامبلدەرىن قۇردى. «جو­­لاي­رىقتا», «قازاق كيىمى», «قا­زاق­تىڭ ۇلتتىق قولونەرى» دەگەن كى­تاپتاردى جازدى. سونىڭ ءبا­رىندە ويۋلارعا ەرەكشە كوڭىل بولگەن. ونىڭ ادەمىلىك قۇپيا­لارىن تۇسىندىرگەن. ەلىمىزدىڭ كوگىندە كوك تۋىمىز جەلبىرەپ تۇر. وندا كولدەڭىنەن سوزىلعان ويۋ-ورنەكتەرى بار. اتا­نىڭ شەكپەنىندە, اجەنىڭ كامزو­لىندا ءجۇر. اتاقتى بوكسشى گەنادي گولوۆكين شارشى الاڭعا ويۋلانعان شەكپەن كيىپ شىعادى. قانات يسلام دا سول ءداستۇردى قايتالاپ ءجۇر. بالكىم, ويۋدىڭ كيەسى ولاردى قولداپ جۇرگەن شىعار؟ ايگىلى قولونەرشى داركەمباي شوقپار ۇلى «ويۋ – ونەردىڭ كونە, ءارى كۇردەلى ءتۇرى» دەيتىن. ونەرتانۋشى عالىم تولەۋتاي باسەنوۆتىڭ تولعانىستارىندا دا تەرەڭ سىر جاتىر. ول ويۋلارعا قاتىستى زەرتتەۋلەردىڭ كەيبىرىنە سىنشىل كوزقاراسپەن قاراپ, ويىن بىلايشا تۇجىرىمدايدى: «...زەرت­تەۋشىلەر حالىق ويۋ-ورنە­گىنىڭ جۇمباق ءتىلىن جەتە تۇسىنە, شىنايى سىرىنا ۇڭىلە المادى. ولار ءوز ويلارىن حالقىمىزدىڭ ونەر كىلتىن اشاتىن تۋما تىلدە ەمەس, بۋرجۋازيالىق جات تىلدە, وزگە حالىققا دەگەن استامشىلىق كوزقاراسپەن سارالادى», دەيدى. قوقىس سالاتىن جاشىككە قا­زاق­تىڭ ويۋىن سالۋ كىمگە كەرەك؟! ولاي ەتۋ ونەرگە دە, ونەگەگە دە جاتپايدى. بۇلاي ىستەسەك, جاس ۇرپاققا قانداي ۇلتتىق تاربيە بەرمەكپىز؟! الدەكىمدەردىڭ دابىرلاعان داۋىستارى مەنىڭ ويىمدى ءبولىپ جىبەردى. ءوزارا اڭگىمەلەسكەن, قاۋقىلداسقان ءبىر توپ جاس ءماز-مەيرام بولىپ بارا جاتىر. ولار­دىڭ ءبىرى جاڭاعى ويۋلى قوقىس جاشىگىنە بوساپ قالعان تەمە­كىنىڭ قورابىن تاستادى. ەكىن­شىسى بوتەلكەنى توعىتتى. ءۇشىنشىسى شىرت تۇكىردى دە وتە شىقتى... بولات ءماجيت, جۋرناليست الماتى وبلىسى
سوڭعى جاڭالىقتار

ءتول ونەرىمىز – يسەسكو تىزىمىندە

قازاقستان • بۇگىن, 09:45

ساربازدىڭ شىڭدالۋ مەكتەبى

اسكەر • بۇگىن, 09:15

ويشىل تۋرالى وي

تۇلعا • بۇگىن, 08:55