ناۋرىز ءھام جاساندى ءداستۇر كورىنىستەرى

كوزتانىس كەلىنشەك تەلەفون سوققان. مۇعالىم ەدى. مەكتەپتە ناۋرىز مەرەكەسىنە وراي باقوسۋ وتكىزىلەدى دەيدى. بۇيىمتايى - سول جيىندا ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىزدى كورسەتۋ ءۇشىن ستسەناري جازىپ بەرۋىم كەرەك ەكەن. تۇساۋكەسەر, بەتاشار, نەكە سۋىن ىشكىزۋ. جاڭالىق ەمەس. ەل ەگەمەندىگىن الىپ, ناۋرىز مەرەكەسى ال­عاش تويلانعان كۇننەن بەرى كور­سەتىلىپ كەلە جاتقان قازاقتىڭ باي ءداستۇرىنىڭ ءبىرى. وزگەرگەن, جاڭاشا سيپات العان, مازمۇنى تەرەڭدەتىلىپ, ماعىناسى ارت­قان ەشتەڭە جوق. بۇرىنعى كور­ىنىس. بىزدىكى – قايتالاۋ. بەي­نە قازاق قىز ۇزاتىپ, كەلىن تۇسىرگەننەن باسقا ەشتەڭە ءبىتىر­مەگەن ءتارىزدى. «سالت-داستۇرگە بايمىز» دەگەن­دە, ەكى ۇرتىمىز تولىپ, ءوزىمىز كۇمپيىپ-اق كەتە­مىز. بىراق بىلەتىنىمىز بەن قايتا­لايتىنىمىز – ساۋساقپەن سانار­لىق قانا. باسقاسىن بىلاي قويعاندا, مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ, ياكي, ون ەكىدە ءبىر گ ۇلى اشىلماعان قىز بالانىڭ بەتىن اشىپ, نەكە سۋىن ىشكىزگەنىمىز قالاي بولار ەكەن؟ ۇلتتىق ۇعىمنىڭ ۇڭعىسىندا مۇنداي ءراسىم ادام ومىرىندە ءبىر-اق رەت جا­سالسا كە­رەك-ءتى. ال ءبىز جىل سايىن ناۋ­­رىز­دا سول ءداس­­تۇ­رى­مىز­دى قاي­­­تا­­لاپ, كا­­مە­لەت­كە تول­­­ماعان قى­زى­­­­مىز­دىڭ بە­تىن اشىپ, ونى ەر­جەت­پە­­گەن ۇلى­مىز­عا قو­سىپ, ولار­عا نەكە سۋىن ءىش­­كىزىپ جاتا­مىز. وسى­­نىمىز ەرسى ەمە­س پە؟ اتا-انا­سى قاي­دا قاراپ وتىر؟ شاماسى, قا­زىر­گى جاستار ءمان بە­­­­رە بەرمەيدى عوي دەيمىن. ءايت­­پە­سە, ءجون بىلەتىن اتا-انا ۇكى­دەي ءۇل­پىلدەتىپ باعىپ-قاعىپ وتىر­عان قىز­دارىنىڭ بەتىن ءجونسىز اشتىرىپ, ءجون-جوسىقسىز نەكە سۋىن ىشكىزبەس ەدى. مەرەكە سايىن تۇساۋ كەسۋ ءراسىمى كورسەتىلەدى. اياعىن اپىل-تاپىل جاڭا باسىپ كەلە جاتقان ءسابي بولسا, ءبىر ءسارى. الدەقاشان شاۋىپ كەتكەن بالپاناقتاي بالا. بۇرىن دا «الا ءجىپتى اتتاما» دەپ ىرىمداپ ءبىر رەت تۇساۋى كەسىلگەن. قايتا-قايتا كەسە بەرگەننىڭ نەسى ءسان؟ سوندا ول بالانىڭ ءجۇرىس-تۇ­رىسى العاشقى كەسكەن كىسىگە ۇقساي ما, جوق الدە كەيىنگى ادامعا ما؟ قازاق ىرىمشىل ەمەس پە ەدى؟! تۇساۋدى دا اناۋ-مىناۋ ادامعا ەمەس, ەلگە سىيلى, ابىرويلى كىسىگە كەستىرىپ, سول ادامداي بولسىن دەپ ىرىمداۋشى ەدى. سونان سوڭ سۇرىنبەسىن دەپ جاس بالاعا جەتەلەتەتىن. ال, ناۋرىز مەرەكەسى سايىن الدەقاشان شاۋىپ كەتكەن بالانى ۇستاپ الىپ, ونىڭ تۇساۋىن كەسۋ – قازاقتىڭ سول ىرىمىنا قىرىن بولماي ما؟.. ەگەر شىنىمەن ۇلتتىق ءرا­سىمدى ناسيحاتتاۋعا اڭسارىمىز اۋىپ تۇرسا, وزگەشە جول ىزدە­گەنىمىز جاراسىمدى بولماق. ءارى ەڭبەكتەگەن بالاعا دەيىن بىلەتىن تاپتاۋىرىن تاقىرىپتى قاۋزاي بەرگەنشە, ەلدى ەلەڭ ەتكىزە تۇسەتىن جاڭالىق قىلىپ, عاسىرلار قويناۋىندا تۇنشىعىپ جاتقان ساف التىن ىسپەتتى باسقا سالت-ءداستۇرىمىزدى ورالتىپ الساق, وڭ بولماس پا ەدى؟ بايقال ءبايادىلوۆ