دەنى ساۋ ۇلت دەگەنىنە جەتەدى

مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا 2017 جىلعى 31 قاڭتار كۇنى «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىن جاريالادى. بۇل جولداۋ الەمدە بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە بايلانىستى ەلدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جانە 30 وزىق ەلدىڭ قاتارىنا قاراي تۇراقتى تۇردە ىلگەرىلەۋگە لايىقتالعان ستراتەگيالىق قادامداردىڭ نەگىزى. بۇل جولداۋدا بەلگىلەنگەن بەس باسىمدىقتىڭ ءتورتىنشىسى – ادامي كاپيتال ساپاسىن جاق­سارتۋ. وسى باسىمدىققا سايكەس ەلى­مىزدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى دە وزگەرۋگە ءتيىس. دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىنداعى نەگىزگى ءوز­گەرىس, بيىلعى 1 شىلدەدەن ەن­گىزى­لەتىن مىندەتتى الەۋمەتتىك مە­­دي­­تسينالىق ساقتاندىرۋ ءجۇ­­يە­سىنە بايلانىستى. بۇل جۇيە­نىڭ تيىمدىلىگى جان-جاقتى تال­­قى­­لاندى. بۇل باعىتتا ءماجى­لىس دەپۋتاتتارىنىڭ, قوعام­دىق ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋى­مەن دوڭگەلەك ۇستەل دە وتكىزىلدى. ايتا كەتەتىن جاعداي, كوپشىلىك بۇل جۇيەگە ۇلكەن ۇمىتپەن, سەنىم­مەن قارايدى. سەبەبى, مە­دي­تسينالىق ساقتاندىرۋ ءجۇ­يە­سى­نە قاتىسۋشىلارعا كەڭ اۋ­قىم­­داعى مەديتسينالىق قى­زمەت­­تەر ۇسىنىلادى, حالىق­تىڭ الەۋ­مەت­تىك ءالسىز توپ­تا­رى­نا مەم­لە­كەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. جاڭا جۇيە, دەنساۋلىق ساق­­تاۋ سالاسىندا حالىققا مە­­دي­­تسي­نالىق كومەكتى ۇيىم­­داس­­تىرۋ­دىڭ دەڭ­­گەيىن كوتەرۋ ءجو­نىندە, مە­دي­تسي­نالىق مە­كە­­م­ە­لەردى باسقارۋ جانە ولاردىڭ باسە­كە­­لەس­­تىككە دايىن­دى­عىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۇلكەن تالاپ­تار قويا­دى. وسىعان باي­لا­نىس­تى ەلباسىمىز ۇكى­­مەتكە جانە اكىم­­دەرگە قاجەتتى دەڭ­­گەي­دە دەنساۋلىق ساق­تاۋ سا­لاسىن دامىتۋ­دى, كەڭ اۋقىم­­دى اقپاراتتىق-ءتۇسىن­دى­رۋ جۇمىسىن ءجۇر­گىزۋ­دى تاپسىردى. ەلىمىزدەگى دەن­ساۋ­­لىق ساقتاۋ سالاسىن الدىڭعى قاتارلى ەل­دەر­دىڭ دەڭگەيىنە كوتەرۋگە تو­لىق مۇمكىندىك تۋىپ تۇر, سون­­دىق­تان ءاربىر مەديتسينا قىز­­مەتكەرى, مەديتسينالىق مەكە­مەلەردىڭ باسشىلارى بۇل ىسكە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا ءتيىس. بۇگىنگى تاڭدا دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىندا ۇلكەن جەتىستىكتەر بار, ءارتۇرلى جاڭا مەديتسينالىق تەحنولوگيالار كەڭىنەن ەنگىزىلىپ جاتىر, جو­عا­رى دەڭگەيدەگى مەديتسينالىق كومەككە قاراپايىم حالىقتىڭ قول­جەتىم­دىلىگى ارت­تى. وسى باعىتتا ءۇل­كەن كوڭىل اۋدا­راتىن ءما­سەلە ول مەديتسي­نا قى­زمەتكەرلەر­ىنىڭ كا­سى­بي دەڭگەيىن كوتەرۋ, ياعني نەگى­زى بولا­شاق دارىگەر­لەر­­دى دايىنداۋ كەزى­نەن باستاپ, كە­يىن دە تۇراقتى ءتۇر­دە جالعاستىرىپ وتى­رۋ. بۇل جونىندە ما­مان­دار دا­يىن­­­­داي­تىن ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىن­دارىنا ساپالى ءبىلىم بەرۋ بويىنشا كوپ مىندەتتەر قويى­لادى. جاقىن ارادا وتكەن دەپۋتاتتار­دىڭ جولداۋدىڭ نەگىزگى قاعي­دالارىن حالىققا جەتكىزۋ ماق­ساتىنداعى كەزدەسۋ­لەرىندە وسى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلاندى. جولداۋدا, دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىنىڭ وزەكتى ماسە­لەلەرى­نىڭ ءبىرى – حالىقتى ءدارى-ءدا­ر­مەكپەن قامتاماسىز ەتۋ­گە كوپ كوڭىل بولىنگەن, ياعني زاڭنامالىق تۇرعىدان بار­لىق ءدارى-دارمەكتىڭ باعاسىن رەت­تەۋدى ەنگىزۋ قاجەتتىلىگى ايتىل­د­ى. مەديتسينالىق كومەك­­تىڭ ساپالىلىعى ناۋ­قاس­تار­دىڭ ءدارى-دارمەككە قول­جەتىمدىلىگىنە بايلانىستى ەكەنىنە ەشكىم كۇمان كەلتىر­مەيدى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن ناۋقاستار اۋرۋدىڭ 49 ءتۇرى بويىنشا ءدارى-دارمەك­پەن تەگىن قامتاماسىز ەتىلەدى. جالپى, ناۋقاستاردى ەمحانادا جانە اۋرۋحانادا تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جىل سايىن 164,8 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى جۇمسا­لادى. حالىق ءوز تاراپىنان 200,0 ملرد تەڭگەدەن استام قار­جىعا ءدارى-دارمەك ساتىپ الادى. وكىنىشكە قاراي, نارىق تالابىنا سايكەس ءدارى-ءدار­مەكتەرگە (نەگىزىندە سىرتتان اكەلىنەتىن) وسى ۋاقىتقا دەيىن ەركىن باعا قويىلىپ كەلگەن, وسىنىڭ ناتيجەسىندە ءارتۇرلى ءدارىحانالاردا ساتىلاتىن باعا­­لاردىڭ ايىرماسى 2-3 ەسەگە جەتەدى. مۇنىڭ ءبارى كە­پىل­­دى تەگىن مەديتسينالىق كومەك شىعىنىنىڭ ارتۋىنا, ناۋ­قاستاردىڭ ءدارى-دارمەككە دەگەن قولجەتىمدىلىگىنىڭ تومەن­دەۋىنە ىقپال ەتەدى. كوپ جىلدار بويى ەلىمىز سىرتتان كەلەتىن ءدارى-دارمەكتەرگە تاۋەلدى بولىپ كەل­دى, سوندىقتان ولاردىڭ باعا­سىن رەتتەۋگە مۇمكىندىك بول­مادى. ايتا كەتەتىن جاعداي, دۇنيە جۇزىندە, مىندەتتى مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن ەلدەردە, ساقتاندىرۋ جوس­پارىنا ەنگىزىلگەن مەدي­تسينالىق كومەك ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلگەن كەزدە ولار­­دىڭ باعاسىنا مەملەكەت دەڭگەيىندە شەكتەۋ قويىلادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە فارما­تسەۆتيكا ونەركاسىبىنىڭ دامۋىنا جاعداي جاسالىپ, قازىرگى كەزدە حالىقارالىق تالاپتارعا ءساي­كەس ءدارى-دارمەكتەر شىع­ا­رى­لا باستادى, سىرتتان اكەلى­نەتىن ءدارى-دارمەكتەرگە تاۋەل­دىلى­گىمىز تومەندەدى, ياعني مەم­لەكەت تاراپىنان ولاردىڭ باعاسىن رەتتەۋ مۇمكىندىگى تۋىپ وتىر. بۇل ۇلكەن الەۋمەتتىك ماسە­لە, مىندەتتى مەديتسينالىق ساق­تان­دىرۋ جۇيەسىنىڭ ساقتاندىرۋ جوسپارىنا ەنگىزىلگەن مەدي­تسينالىق كومەك ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلگەن كەزدە مەم­ل­ەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ, قور­دىڭ قارجى شىعىنىنىڭ تومەن­دەۋى­نە, جينالعان قارجىنىڭ ءتيىم­دىلىگىن ارتتىرۋعا كوپ ىقپال جاسايدى. زاۋرەش امانجولوۆا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى