ءانشىنى جاۋ وعىنان قورعاپ قالعان

نار تۇلعالى ازامات قۇسان مۇقانوۆ پەن كۇمىسكومەي ءانشى روزا باع­لانوۆانىڭ مايدانداعى جانە بەيبىت ومىردەگى كەز­دە­سۋ­لەرى جايلى ەستەلىكتى جەر­گى­لىك­تى ولكە­تا­نۋشى ساعيدوللا يكەنوۆتەن جازىپ العان ەدىم. – بىردە اۋداندىق سوعىس جانە ەڭبەك ار­داگەرلەرى كەڭەسىنىڭ توراعاسى كەنجەتاي تاشكين مەنى شاقىرىپ الىپ: «سوعىستا فا­شيستەردىڭ شەبىنە بىرنەشە مارتە تەرەڭ­دەي ەنىپ, تالاي «ءتىل» اكەلگەن قۇسان مۇ­قا­نوۆ­­تىڭ ەرلىكتەرى تۋرالى بىردە-ءبىر ءسوز ايت­­پاعانىمىز ۇيات. ەسىمى جەر جۇزىنە تا­نى­مال روزا باعلانوۆامەن مايدان شە­بىن­دە كەز­دەسۋىنىڭ ءوزى ءبىر حيكايا ەمەس پە؟ – دەپ باس­تاعان ەدى اڭگىمەسىن ساعيدوللا اعا­مىز. 1943 جىل. لەنينگراد با­عى­تىن­دا قان­­دى شايقاستىڭ ءجۇرىپ جاتقان كەزى. وسىن­­داي قاۋىپ-قاتەرگە قا­راماستان قا­زاق­­ستاننان كون­تسەر­تتىك بريگادا مايدان دا­لا­سىن ارالاۋعا شى­عادى. قۇرامىندا روزا باع­لانوۆا سياقتى ءان­شىسى بار توپ 106-شى بار­لاۋشىلار روتاسىنا ايالداي­دى. كونتسەرت باس­تالىپ, شارىقتاۋ شە­گى­نە جەتكەندە جاۋ جاقتان زەڭ­بىرەكتەر گۇر­سىلدەپ, ىسقىرىنعان سنارياد­تار جەر-دۇنيەنىڭ ويرانىن شىعارا باستايدى. ر­وتا كومانديرى «مۇقانوۆ, روزانى قۇتقار!» دەپ ايعاي سالادى. سول-اق ەكەن, ارىستانداي اتىل­عان اعامىز ونى الىپ دەنەسىمەن قال­قا­لاعان كۇيى كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن وكوپقا كۇمپ بەرەدى. قازاقتىڭ قارشاداي قىزى اجالدان امان قالعانىنا كوپكە دەيىن سەنبەيدى. كون­تسەرت اياقتالعان سوڭ اعاسىنا جو­لىعىپ, اتى-ءجونىن سۇرايدى. اق العىسىن جاۋ­دىرادى. «قاي جەردەنسىز؟» دەگەن ساۋ­العا «قازاقستاننان. كوكشە وڭىرىنەنمىن» دەپ جاۋاپ بەرەدى. «ءتىرى بولسام, ءسوز جوق, تاۋ­ىپ الامىن» دەيدى قيماي قوشتاسقان قا­رىن­داسى. ءبىر كۇنى «كسرو حالىق ءارتىسى روزا باع­لا­نوۆا قىزىلتۋعا كەلە جاتىر» دەگەن حابار گۋ ەتە ءتۇستى. ءبارى اڭ-تاڭ. سويتسە, اراعا 30 جىل سا­لىپ, قۇسان اتامىزدى ارنايى ىزدەپ كەلىپتى. قان­داي كىشىپەيىلدىلىك, قاراپايىمدىلىق دە­سەڭ­شى! «وسىندا اۋزىن ارانداي اشقان اجالدان مەنى قۇتقارىپ قالعان بارلاۋشى تۇرادى. ول كىسى بولماعاندا وسىلاي جەر باسىپ جۇرەر مە ەدىم؟» دەپ, وبلىس باسشىلارىنا اتى-ءجونىن اتاپتى. اۋپارتكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسىنىڭ كابينەتىنە ومىراۋى وردەن-مەدالدارعا تولى اعامىز كىرىپ كەلگەندە, روزا اپامىز ورنىنان اتىپ تۇرىپ, «اكەتايىم مەنىڭ» دەپ جىلاپ كورىسىپتى. قازاقتىڭ اتا سالتىمەن ىزەت كورسەتىپ, يىعىنا الماتىدان ادەيى الىپ كەلگەن زەر­لى شاپاندى جاۋىپتى. اعامىز روزا ءتا­جى­باي­قىزىن ۇيىنە شاقىرىپ, ۇلان-اسىر توي جا­ساپتى. ەكىنشى رەت كەلگەندە قاسىندا با­لاسى تاجەن, سونداي-اق, عاريفوللا قۇر­مان­عا­ليەۆ, بايعالي دوسىمجانوۆ سەكىلدى اتاقتى ءار­تىستەر بولدى. باتىر بارلاۋشى مەن ايگىلى ءان­شىنىڭ بىرگە تۇسكەن سۋرەتى جەرگىلىكتى مۇ­راجايدا ساقتاۋلى. قۇسان اتامىز «قىزىل جۇلدىز», داڭق, وتان سوعىسى وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان. سوعىستان ورالعان سوڭ كوپ جىل باسقارما ءتو­راعاسى قىزمەتىن اتقارىپ, كوزى جۇ­مىل­عان­شا ەڭبەكتەن قول ۇزبەدى. بايبىشەسى ءسابيرا اجەي ەكەۋىنەن وربىگەن ۇل-قىزدارى مەن نە­مەرەلەرى – ءارتۇرلى ماماندىق يەلەرى. تاعدىرلارى مايدان دالاسىندا توعىسىپ, كەيىن ءبىر-بىرىمەن اعالى-قارىنداستاي سىيلا­سىپ وتكەن ەكى تۇلعانىڭ ءومىر جولى بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن عيبراتتى ونەگە بولارى انىق. كۇلاش ەگىمباەۆا, اۋداندىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ءۋاليحانوۆ اۋدانى