مارحابات بايعۇت. قوش بول, كىتاپ...

اسسالاۋماعالەيكۇم, التىننان ارداقتى, كۇمىستەن سالماقتى ناعاشى كوكە! مەنىڭ كىتاپ كەمىرگىش اكەم, ءسىزدىڭ حات جازعىش جەزدەڭىز وسىلاي باستاۋشى ەدى عوي. شاما­مەن. جەزدەڭىز مىنا جامان جيە­نىڭىزدى ناعاشىسىنا تارتادى, جازۋشى بولادى دەۋشى ەدى. كى­تاپتارىڭىزدى اۋىلدىڭ ءار ۇيىنە تاراتىپ بەرەتىن. اپكەڭىز باسپا بەتىنە شىققان سۋرەتتەرىڭىزدى ايالاي سيپاپ وتىراتىن. ءجۇز جيىرما ءتورت ءۇيلى ءۇي­گەنتاس اۋىلى اۋدان بويىن­شا, ال اۋدانىمىز ءۋالايات كولە­مىن­د­ە كوركەم ادەبيەتتى ەڭ كوپ وقي­تىن ەلدى مەكەندەر ەدى عوي. بايتا­عىڭىز بۇكىل سى-سى-سىردا ءبى­رىن­شى ورىن الاتىن. كىتاپ وقۋدان. كوكە, جيەنىڭىز تارتپادى. سىزگە. كەشە كەشىرىلمەس قىلمىس جاسادىم. مەن. بۇگىن قولىما قا­لام الدىم. الدىما اق قاعاز جاي­دىم. ەڭ العاشقى جانە ەڭ سوڭعى شىعارمام وسى شىعار, ناعاشى. باسىنان باستايىنشى. ءبارىن. جەزدەڭىز كىتاپ كەمىرىپ, كلۋب مەڭگەرۋشىسى بولىپ ءوتتى. ءومىر­دەن. شارۋاعا قىرى بولماي, قىرىپ الۋعا قىرىم ەت بايلا­ماي, قۋ دۇنيە شىركىندى تۇك تە ويلاماي, جەلگەكتەنىپ جۇرە بەرەتىنىن جاقسى بىلەتىنسىز. ماندولين تارتىپ, ءشامشىنىڭ اندەرىن شىرقايتىن. ايتەۋىر تىك جاعاسىنىڭ سىرتى كەستەلەنگەن اق جەيدەسىن كىر شالدىرمايتىن. اپكەڭىزدىڭ ارقاسىندا, ارينە. ەكەۋى قاتتى عاشىق بولعانىن دا بىلەسىز. ءبىر-بىرىنە. اكەمىز تەرىس وزەنى, اپكەڭىز ارىس وزەنى باستالار تۇستاردا تۋىپ-وسكەن ءدا-ءا. ارىس پەن تەرىس اراسىندا ماحاب­بات حاتتارى ەرسىلى-قارسىلى ۇشقان دا-ا. قالىقتاپ. قانات قاعىپ. قوس عاشىقتىڭ قالاي قوسىل­عانىن قالجىڭداپ كوپ ايتاتىنسىز. اپكەڭىزدىڭ ورنىنا قىز بولىپ حات ورنەكتەگەنىڭىزدى دە جاسىرمايتىنسىز. ءوزىڭىز. اكەم مەن شەشەم قانشاما قيىندىقتاردى قالقوز حالقىمەن بىرگە باستارىنان كەشتى. جەتى قىز بەن ەكى ۇلدى جەتىلدىرۋ جەڭىل ەمەس-ءتى. كلۋب مەڭگەرۋشىسى كىتاپ وقىپ جاتسا, كەلىنشەگى كەتپەن شاپسا, تۇرمىس قالاي وڭالسىن؟! سوندا-داعى قاباقتارىن شىتپايتىن. جەزدەڭىز بەن اپكەڭىز. كىتاپ وقۋدىڭ قىزىعىمەن ءبارىن ۇمىتاتىنبىز. ءبىز. بارشا­­مىز. ول جىلدارى ءسىز ءجيى­رەك كەلەتىنسىز. ءجۇز جيىر­ما ءتورت ءۇيلى ۇيگەنتاستىڭ كۇللى جۇرتى قايران قالا قاراپ قالا­تىن. ءتىرى جازۋشىنى كورىپ. ءجيى-ءجيى سۇرايتىن. ءسىزدى. كىتاپ­تارى­ڭىز­دى. وتپەلى دەيتۇعىن وزگەشەلەۋ كەزەڭ جەتتى. جەتى قىزدىڭ جان-جاققا ۇزاتىلىپ ۇلگەرگەنىن قارا­ساڭىزشى. ەلدىڭ ءبارى ەرەكشە تەڭ دەپ ەسەپتەلەر ەسكى زاماندا. قالقوز تاراماي تۇرعاندا. ۇلكەن جيەنىڭىز تارازدا تۇراق­تاعان. قورجىن تام, بىرەر ءىرى قارا مەن وتىز شاقتى قوي جانە سولار قىستايتىن قيقى-جيقى قورا قارا شاڭىراقتىڭ يەسى رەتىندە ماعان بۇيىرعان. اپكەڭىز الەكتەنىپ, ەنەلەرىنەن ەندى بولىنگەن قوزى وتارىن قابىلداعان. ورتا مەكتەپتى جاڭا بىتىرگەن مەنى كومەكشىلىككە الىپ, ازاپتىڭ ارباسىنا جەككەن. جەكەشەلەندىرۋ جاپپاي ءجۇرىپ كەپ-كەپ بەرگەن. اڭىز ايتقىش, پىكىر پايىم­دا­عىش, كىتاپ وقىعىش ۇيگەن­تاستىقتار قالقوزدى قاز-قال­پىندا قالدىرۋ كەرەك دەسكەن. كۇڭكىلدەسكەن. ونداي-ون­داي ويلار ورىندالماسقا ويىس­قان. ەگىستىكتەر ەنشىلەنگەن. شابىندىقتار شەكارالانعان. جايىلىمدار جايباعىستالعان. الايدا, تاۋ باۋرايلارىنداعى قىسقى قورالاردى مەنشىكتەۋ قيىنعا سوققان. «جەر داۋىنان دا, جەسىر داۋىنان دا قوي قورالاردى ءبولۋ اۋىر بولدى-اۋ!» دەسكەن تاريحي رومانداردى تاپجىلماي وقۋعا ادەتتەنگەن الەۋمەتىڭىز. بالبۇلاقتىڭ باسىنداعى قورا­نى بولمەككە كاماسيا كەلگەن. ونشاقتى ۇمىتكەردىڭ ارا­سىنداعى ايتىس-تارتىس الىس-ج ۇلىسقا اينالا جازداپ, ءۇي­گەنتاستاعى ۇيارالىق احۋال كەي قۇرلىقتارداعى حالىقارالىق جاعدايلاردان بەتەر شيەلە­نىسكەن. كاماسيا مۇشەلەرى قاتتى ساسقان. بىرەۋلەرى جالبىز ج ۇلىپ, ەكىن­شىلەرى اندىز سىندىرىپ يىسكەگەن بوپ, جانجالدىڭ بەيبىت تۇردە باسىلۋىن جاراتۋشى يەدەن جالبارىنا تىلەسكەندەي-تۇعىن. پەندە شىركىندەردىڭ اۋلە­كى ارەكەتتەرىنە قينالعان ءمولدىر باستاۋلار جالت-جۇلت جالتاق­تاسادى-اي. كەنەت, كوكە, قايدان, قالاي تاۋىپ الا قويعانىن قايدام, ءسىزدىڭ اپكەڭىز قولىنداعى ون التىنشى كاليبرلى, ەسكى مىلتىعىنان اسپانعا وق اتتى. ايقاي-شۋ ساپ تىيىلدى. ءومىر بويى كەتپەن شابۋمەن, قال­قوزدىڭ قويىن باعۋمەن, ساقپان­شىلىقپەن, سوڭعى جىلى قوزىدان توقتىعا اينالعان قيىن وتاردىڭ بەينەتىمەن بۋىلتىقتانا شى­نىق­قان بىلەكتەرىن سىبانىپ, قا­رۋىن قايتا كوتەردى. ەنەسىنەن قال­عان ەكى كۇمىس بىلەزىگىن كۇزدىڭ كەمپىرشۋاعىنا جارق-جۇرق ەتكىزە ەنتىگىپ, ءبۇي دەدى-اۋ سوندا اپكەڭىز: − ون­ شاقتى ۇمىتكەردىڭ قاي­سىسى قالقوزعا, قوي شارۋا­شى­لىعىنا مەنەن ارتىق ەڭبەك ءسىڭىردىم دەسە, العا شىقسىن! شى­نىمەن سونداي ادام تابىلسا, تاس-قورا سونىكى. تابىلماسا, مەنىكى! جال­عاندىققا جول بەرگەندى ءبىر­دەن اتىپ تاستايمىن! كانە, شىقسىن! سەكۋندتار سىرتىلدادى. مي­نۋتتار ميتىڭدادى. جال­بىزدار تەربەلدى. اندىزدار شاي­قالدى. ون مينوتتەي ۋاقىتتا ون ­شاقتى تالاسكەردىڭ بىردە-بىرەۋى تىرپ ەتپەدى. اپكەڭىز تاعى دا: − تالانعا ءتۇسىپ, تاراجعا كەتكەن قالقوزدى قيراندىعا اينال­دىرعان باسشىلارىڭ تۇرسىڭدار, قوسشىلارىڭ تۇرسىڭدار. كاما­سيا­لارىڭ كەلىپتى. قىرىق مىڭ­عا جۋىق قويدى بارتەرگە دەپ... جەپ... جۇتىپ قويعاندار كىم­دەر؟! ا-ا-ا-ا؟! كىمدە-ە-ەر؟!.. اي­تاتىن ادام بار ما؟! – دەدى. «كىمدە-ە-ەر؟!.. ا-ا-ا-ا؟! دە-ە-ەر؟!..» دەگەن جاڭعىرىق تاۋ-تاستاردى, ساي-سالالاردى ارالاپ كەتە بارعان. اقىرىندا, اعاتاي, بالبۇ­لاقتىڭ باسىنداعى بايىرعى قورا بىزگە تيگەن. ءسىز كەلمەيتىنگە كەتتىڭىز, كوكە. نەگە ءويتتىڭىز؟ دەي الماس­پىن. جازۋشىلاردىڭ جاعدايى ناشارلاعان. ناعاشىلارىڭا قيىن. دەسەتىن. كەيبىر كىسىلەر. بارا المادىق ءبىز-داعى. توي-تومالاقتاردا اسىعىس امانداسىپ, از-كەم عانا ءجون سۇراسىپ, اسىعىس تۇردە قوشتاساتىنبىز. ۇيگەنتاس اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ءتىرى جازۋشىنىڭ ءبىرى حاقىندا ءتىس جارمايتىنعا اينالعان. كلۋب مەڭگەرۋشىسى كىتاپ كە­مىرۋىنەن تانبادى. ويپاڭداعى ۇيىمىزدە وي ۇستىندە جاتادى. قالقوزدا ىستەپ كورمەگەن. ءومىر بويى اۋىلدىق كەڭەسكە قاراستى كلۋبتىڭ قىزمەتىندە جۇرگەن. شىرىلداۋىق شەگىرتكەشە اندە­تىپ-اۋەندەتىپ, ادەبيەت دەيتۇعىن الدەنەنىڭ ونبەس تە وشپەس ءاڭ­گىمەسىن شەرتە اپەندەلەنىپ, سەكەڭ­دەپ جۇرە بەرىپتى. ءسىزدىڭ جەزدەڭىز, ءبىزدىڭ اكەمىز جونىندەگى قوعامدىق پىكىر وسىلايشا اۋناپ تۇسكەن. وسىناۋ سەبەپتەردەن ول كىسىگە جەكەشەلەندىرۋ تۇسىن­دا تۇك تە تيمەگەن. ءوزى دە ۇم­تىل­ماعان. قالداياقوۆتىڭ قايى­عىندا كىتاپ وقىپ جاتا بەرەتىن. كۇندەردىڭ كۇنىندە كلۋب تا جەكەشەلەندى. الدەبىرەۋلەر تيىن-سيىنعا ساتىپ الىپ, بۇ­زىپ اكەتىستى. پرەمەر-مينيست-ءرىڭىزدىڭ وڭتايلاندىرۋ ساياساتى ويران سالدى. بىلەسىز ونى. اۋىلدىق كىتاپحانا مەكتەپ كىتاپحاناسىنا قوسىلدى. اۋىل كىتاپحاناسىنىڭ م ۇلىك-مۇكامالى مەكتەپكە سىيماستان, مىڭداعان كىتاپتار ورتەلدى. بورالداي بۇلاقتارى باس­تالار تۇستا ساز بار ەدى عوي, ناعاشى. مىنە, سول سازدى تۇبەكتە كىتاپتار ءۇش كۇن, ءۇش ءتۇن بويى جانىپ جا­تىپتى. ەڭ سوراقىسى سول, جانا باستاعان كىتاپتارعا جانى اشىعان جالعىز ادام تابىلماپتى. تاۋدان, بالبۇلاقتىڭ باسىنان تۇندەلەتىپ جەتكەنىمدە شە, كوكەتاي, قاراۋىتا قابارعان كۇلتوبەنى عانا كوردىم. جەزدەڭىز كلۋب پەن كىتاپحانا كۇيىگىن كوتەرە الماعان. ءىشىپ كەتكەن. ءۇش-ءتورت كۇندەي ءۇن-ءتۇنسىز بۇكتەتىلىپ جاتقان. تاعى دا ءتورت-بەس كۇندەي شىرت ۇيقىسىنان شوشىپ ويانىپ, الدەنەلەردى الاقتاي ايتىپ ءجۇردى. «كىتاپ ورتەنگەن جەردەن ورە تۇرەگەلگەن بىردەڭەلەر جابىلا جۇگىرىپ, قۋىپ بەردى. زورعا قۇتىلدىم...» دەيتىن. اقىرىندا ايقارا اشىلعان كوركەم كىتاپتى بەتىنە باسقان كۇيى باقيلىق بولدى. جەرلەۋگە جەتىپ ۇلگەردىڭىز عوي. ءوزىڭىز. ءبىر تۇنەپ, قاتتى قايعىرىپ, قايتىپ كەتتىڭىز. ۇيگەنتاستا كىتاپ وقۋ كۇرت كەسىلگەن. توقسان جەتىنشى جىل­عى قىستا تاۋدا دا, باۋدا دا اعاش سيرەگەنىن بىلەسىز. توقسان سە­گىزىنشى جىلدىڭ قاقاعان قى­سىندا ۇيگەنتاستىقتار كىتاپ­تارىنىڭ جارىم-جارتىسىن وتقا تامىزىق ەتىسكەن. ەكى مىڭىنشى جىلىڭىزدان باستاپ ۇلكەن-ۇلكەن شاھارلارىڭىزداعى ءىرى-ءىرى وليگارحتارىڭىز, باي-باعلان­دا­رىڭىز مەيرامحانالارى مەن مەيمانحانالارىنىڭ, باسقا دا باستى-باستى عيماراتتارىنىڭ ىشكى ينتەرەرلەرىنە وزگەشە وزگەرىستەر ەنگىزدى ەمەس پە؟ قۇ­رى­لىس ماتەريالى رەتىندە كىتاپ سورلىنى سورلاتىپ پايدا­لانباققا كوشتى عوي سولار. قىزىق-اي. تۇتاس قابىرعالاردىڭ تۇلا بويىنا, تۇتاس دۋالدارىنا دەستەلەي نىعىزداپ كىتاپ قالاپ قويادى. اتتارى دا, اۆتورلارى دا, بەدەرلەرى مەن بادىزدەرى دە كورىنبەيدى. ىشكى جاقتارىندا ىشتەن تىنادى. سونداي ءسان, مىقتى مودا بەلەڭ الىپ, باسەكە باستالعان. بۇگىندە مۇلدە ۇدەپ كەتتى عوي, كوكە. مىڭداعان, ميل­ليون­داعان كىتاپتار قۇرىلىس ماتەريالى بوپ تۇرىپتى. ۇيگەنتاستىڭ عانا ەمەس, وزگە اۋىلدار مەن ايماقتاردىڭ كىتاپ­تارى تەمىر كولىكتەرگە تيەلىپ, تارازعا, تاعى دا تالاي-تالاي قالالارعا تارتقان. العاشقىدا ازداپ-ازداپ تارتىنعاندار تابىل­عان. ءبىزدىڭ اۋىلدا. تولەم مولشەرى ەسەلەنگەن سوڭ, قاتار­داعى قاراپايىمداردى بىلاي قويىپ, مۇعالىمدەرگە دەيىن كىتاپ اتاۋ­لىدان ماقۇرىمدانعان. مەك­تەپ كىتاپحاناسى دا ويسىراي ورتاي­عان. سويتە-سويتە ۇيگەنتاستاعى ءجۇز جيىرما ءتورت ءۇيدىڭ تۇگەلگە جۋىعىنان كوركەم ادەبي كىتاپتى ەمگە تابا الماستاي احۋال قالىپ­تاسقان. وقىرمان دا قالماعان. جەز­دەڭىزدەن كەيىنگى ءۇش-ءتورت جىلدا بەلسەندى وقىرمانداردىڭ بىرىنەن سوڭ ءبىرى قايتىس بولعانىن قاراساڭىزشى, قايران-اي! اۋىلداستارمەن ارالىق ال­شاقتاپ بارا جاتتى. بىرتە-بىرتە بۇل جۇرتىڭىز كوپە-كور­نەۋ كەلەمەجدەپ-كەكەتپەككە كوشكەن. ءسىزدىڭ جيەنىڭىزدى. كەكەسىن كەرنەگەن. سانالاردى. ساناسىزداردى. وقىماقتى دوعارعاندار اقىماق­تانباققا كەتكەن. شىنىمەن-اق كوركەم كىتاپ وقۋ, اقىن-جازۋ­شىلار تۋرالى ايتۋ, ولەڭ مەن اڭگىمە, حيكاياتتار مەن روماندار حاقىندا پىكىرلەسپەك ەرسى سانالار كەزەنەيلى كەزەڭ دە كەلىپ جەتكەن. ەلىڭىزگە. ونىڭ ىشىندە ۇيگەنتاسىڭىزعا. جىلدار جىلجىدى. سۋلار سۋسىدى. كىتاپتان كوز جازىپ قال­عاندار توپاستانا ءتۇستى. جالعىز قال­دىم. وقىرمان رەتىندە. كوكە! كوركەم دۇنيەلەردىڭ ءساۋ­لەسىن سەزە المايتىنداردى جەزدەڭىز قاتتى مۇسىركەۋشى ەدى عوي. ءمۇساپىر سانايتىن. ەندىگى توبىرلار, دوس-جاراندارىما دەيىن, مىنا مەنى ءمۇساپىر كورىپ, قاشقاقتايدى. ءوزىڭىز دە ءومىر بويى مەڭزەپ-مانىستەپ, مەيىرىمدى جۇدەتىپ, جوعالتىپ الماۋعا ۇندەپ كەلەسىز عوي. قورقىنىشتارىم مەن قاۋىپتەرىم قالىڭداپ, قابىزداپ بارا جاتتى, ناعاشى. قۇلاقتارىما شانشۋ بوپ قادالىپ, ىسقىرا ىشقىناتىن شۋىل ۇدەگەن. مەيىرىم مەن ماحاببات, سەزىمتالدىق كۇن وتكەن سايىن جۇدەپ-جاداپ بارا جات­قانداي, جەزدەڭىزشە شوشىناتىن كەزدەرىم كوبەيدى. بالبۇلاقتىڭ باسىنان وي­پاڭداعى ۇيگەنتاسقا ءتۇس­پەستەن, تۇيىقتانىپ ءجۇردىم. وڭا­شالىقتى قالايمىن. كىتاپقا قۇنىعىپ باس قويامىن. كلۋب مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورنىنا ءوزىمدى قويسام, جۇرەك شىركىن شانشيدى-اي. جانىم جانشىلادى-اي. حال-كۇيىمدى تەرەڭنەن تۇيسىنەتىن قايران شەشەم, ءسىزدىڭ سەزگىر اپكەڭىز جانىما جالاۋ بولىپ جەلبىرەيدى-اي. كەلىنىنە, نەمەرەلەرىنە اقىلىن ايتادى. ءسابي كورىپ, باسىمنان سيپايدى. كوپتەن بەرى اناشىمنىڭ اق جۇزىنە انىقتاپ قاراماعان ەكەم. قاسىمدا جۇرسە دە. قۋ تىرلىك دەپ ءجۇرىپ. كىتاپ كەمىرىپ ءجۇرىپ. كەنەت اپكەڭىزدىڭ بەتىندە ءاجىم شيىرلارىنان ساۋ-تامتىق قالماعانىن, قاتتى قارتايىپ كەتكەنىن كورىپ, سەلك ەتە ءتۇستىم. سامايلارىنان ۋىس-ۋىس اق شاش توگىلىپ, جانارلارى تۇماندانىپ تۇرىپتى. اكەدەن ولىدەي, شەشەدەن تىرىدەي قانشالىقتى الىس­تاعانىمدى اڭعاردىم, اعا. تاڭدانىستان تەڭسەلدىم, كو­كە. الايدا, اناشىمنىڭ سونشالىقتى شارشاپ-شالدىق­قانى, مەنىڭ كوزىمە قارتايىپ كورىنگەنى بىلايعىلارعا تۇك تە بىلىنبەيتىن. «فەرمەر اپا» دەپ قىزىعاتىندار كوپ. قوي قورانى قارۋمەن قاراتىپ الىپ, بايى­پ كەتتى دەپ قىزعاناتىندار دا از ەمەس. ءسىزدىڭ اپكەڭىزدى ۇيگەن­تاستاعى قاتارلاستارىنان الدەقايدا جاس كورىنەدى دە­سەتىن. كىم ءبىلسىن-اي, كىم ءبىل­سىن. بالكىم, باسقا كەيۋانالار ءبىزدىڭ شەشەمىزدەن دە قات­تى­راق قارتايعان شىعار. ءبىز پا­قىر­لارىڭىز ونى سەزبەيتىن شىعارمىز. كىمنىڭ قارتايىپ, كىمنىڭ جاسارعانىن قايدام, ايتەۋىر ادەبيەت كىتاپتارىنسىز قالعان, وقۋدان, ويلانباقتان اۋلاقتانعان ادامدار اسا قورقىنىشتى ەدى. ايتاققا ارسىلداپ, ايلا مەن الاياقتىققا ءبىرجولاتا بوي الدىرعاندار, اينالاعا اڭعارىپ ەمەس, الارىپ قارايتىن قاراۋلار باسىمدانعانداي. قوي باعىپ ءجۇرىپ, وي باعا بەرمەك تە بىردەڭەگە اپارىپ سوقتىرادى ەكەن ءدا, كوكە. قاس­قىر­لار قاتتى باسىناتىن بولدى. قوراداعى قويدان قالا­عاندارىن ارقالاپ اكەتەتىنگە اينالدى. تارازداعى جيەنىڭىزبەن اقىلداسىپ, قورانى قاتتىراق نىعايتتىق. قاراڭعى تۇندە كىرە الماعان قاسقىرلار شاڭقاي تۇستە تيىسەتىن ءادىس تاپقان. مىڭ شاقتى ماڭىرامانى سامال ساۋلاپ تۇراتىن بۇيرەكبەتكەيگە ءيىرىپ, كەلىنىڭىزدىڭ مانەرلەپ پىسىرەتىن مانتىسىنەن كەيىن كىتاپ وقۋ ادەتىم ەدى, كوكە. قاسقىرلار ونى دا كوپ كوردى-اۋ. جويقىن جىرتقىشتار ۇيلەرى كىتاپسىزدانعان ۇيگەن­تاستىقتارمەن ۇيلەسىم تاپتى. جاۋداي شاپتى. جيەنىڭىزگە. تاپا-تال تۇستە تاماقتاعانىن تاماق­تاپ, ارقالاعانىن ارقالاپ اكەتە باراتىن بولدى. ءبىر جولى تۇسكى تاماقتان كەيىن كىتاپ قىزىعىن قيا الماي, ەكى ساعاتتاي كىدىرىستەپ, ءبۇي­رەكبەتكەيگە اتپەن شىق­تىم. توعىز قاسقىر توعىز قويدى ءتىس­تەلەي سۇيرەگەن كۇيى جىق­پىل­دارعا ءسىڭىپ ۇلگەردى. قۋىپ جەتۋ دە, تاۋىپ اتۋ دا مۇمكىن ەمەس ەدى. اتىپ تا كوردىم-اۋ اقى­رىندا. تاعى بىردە تۇستەنىپ الىپ, كىتاپ وقىعام. قاسقىرلار قايتا-قايتا شابا بەرمەس, نەعىپتى سونشا. دەپ. قىراتتا جۋساتىپ كەتكەن قويىما جەتسەم, تالايى تاماقتالىپ جاتىر. ءبىر ءداۋ قارا قويىمدى قولدان سويعانداي ەتىپ, ەتىن تازالاپ جەپ, تەرىسىن جايىپ, باسىمەن بىرگە قالدىرعان. قاسەكەڭدەر. كورمەسەڭ, سەن­بەيسىڭ. «قوي­دىڭ باسىن ءوزىڭ-اق جەي عوي, جازۋشىنىڭ جيەنى» دەپ, مازاق­تاپ كەتكەندەي. شىداي الماي, اڭدىماققا بەل بايلادىم. مىل­تىق قولدا, وقشانتاي بەلدە. تۇسكى تاماققا بارماستان, بۇعىپ وتىرعام. توبىلعىنىڭ تۇبىندە. توعىزى شىققان. ءبۇي­رەك­بەتكەيگە قاراتا بۇلكىل قاعار قارساڭدا قارسى الدىمدا توپتانعانىن قاراڭىز. جۇرەك اتقاقتاپ, القىمعا تىرەلدى. قاسە­كەڭدەردە قىلاۋداي قاۋىپ جوق سياقتى. «قانشاما قيانات جاسادىق ساعان, ادامي زات. ال ەندى ءبىزدى ات!» دەسەتىندەي. اتتىم-اۋ, وبالى نەشىك. كوزدەپ تۇرىپ-اق باسقانداي ەم. قوساۋىزدىڭ قوس شۇرىپپەسىن. بىرەۋىنە دە تيمەدى عوي. تيمەدى. تيگىزە المادىم, اعا. توعىز قاسقىر تيتتەي دە اسپاي-ساسپاي, اسىقپاي-اپتىقپاي, وزگەشە ونەر كورسەتىپ, يرەلەڭ سوقپاقتارمەن بيلەي جارىسىپ, بيىكتەپ بارا جاتتى. ادامي زاتپىز عوي ءبىز, كوكە. تۇلكىنى قۋ دەپ ويلايمىز. سۇم دەپ ايتامىز. جازاسىزدار سىزدەر. ءسويتىپ. شىندىعىنا كەلسەك, تۇلكىلەرىڭىز قۋلىق-سۇمدىق جونىنەن قاسەكەڭدەردىڭ قاسىندا ءجىپ ەسە الماسقا كەتكەلى قاش-شا-ان... ۇلكەن قالاداعى ۇلكەن جيە­نىڭىز قىزىن ۇزاتتى عوي, كوكە. ويى-با-اي, اعا, جاڭا قۇدالارىمىز قازاقستانىڭىز بويىنشا قۇ­رىلىس ماتەريال­دارىن ساۋدا­لايتىن بيزنەسمەندەردىڭ بىرە­گەي­لەرى بولىپ شىقتى. تاراز تۇگىلى, الماتىداعى الىپ «ستروي­ماركەتتەردىڭ» ءبىرتالايى ءبىزدىڭ قۇدالاردىكى ەكەن ءدا-ءا-ءا. قۇدا­لىققا بارعاندا كورىپ, تالىپ تۇسە جازدادىق. ولاردى ءبىز دە شاقىردىق. بورالداي با­سىنداعى كىتاپ ورتەلگەن سازدى تۇبەكتە كۇتتىك. بالبۇلاققا اپاردىق. قىسقى قورالارىمىز, مىڭ شاقتى ماڭىرامامىز, ءجۇز شاقتى جىلقىمىز كوڭىلدەرىنە قوندى, كوكە. ءابيىر بولدى عوي. دەدى. اپكەڭىز. قۇدالار كەتكەن سوڭ قاتتى جىلادى. قۋانىشتان, ارينە. مىنە, اينالايىن اعاتايىم, كوپتەن بەرى كورىسپەي-بىلىسپەي كەتكەن كوكەشىم, ۇزاق-سونارعا سوزىلعان حاتىمدى اياقتاۋعا تايا­دىم. جيەنىڭىز كەشىرىلمەس قىل­مىس جاسادى دەپ ەم عوي. ءۇشبۋ حاتىمنىڭ باسىندا. ءيا-ءيا, قىلمىسكەرمىن مەن. قۇدالىق­تاردى ابدەن اتقارىپ بولعان سوڭ, ءارى دە ويلاندىم, بەرى دە ويلاندىم. تولعانىسقا ءتۇستىم, كوكە. ەسەپتەپ كەپ-كەپ قاراسام, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە تۇپ-تۋرا ەلۋ قويىمدى قاسقىرعا جەگىزىپپىن. وسى ءبىر جىلىڭىزدا شە, ەلۋ كىتاپ وقىپپىن. قالعان كىتاپتىڭ ءوزى دە سول ەدى. ەلۋ عانا. تۇپكىلىكتى شەشىمگە بەكىن­دىم. ەلۋ كىتاپتى جاڭا «دجيپ» كولىگىمنىڭ ارتىنا ارتتىم. بورالداي وزەنىنىڭ اعىسى كۇ­شەيە­تىن, قۇلدي-قۇلاما تۇسىنا جەتىپ توقتادىم. كىتاپتاردى اقىرىنداپ جەرگە ءتۇسىردىم. كۇزگى كوككە جايىپ تاستاپ, قيماعانداي قاراپ ءبىراز وتىردىم. جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «اقبىلەك» دەيتۇعىن قىزعىلتىم كىتابىنان باستادىم. اقكو­بىكتەنە سارقىراعان سۋعا لاقتىر­دىم. قوش بول, كىتاپ... ءبىر باتتى. ءبىر شىقتى. «اق­بىلەك». شىركوبەلەك قاقتى قايران كىتاپ. اساۋ اعىس اسىعىپ الا جونەلدى. اقبىلەك قىز سىڭ­سىعانداي. ايانىشتى داۋىس ەستىلگەندەي. ءبىر-بىرلەپ لاق­تى­رامىن. مۇحتار اۋەزوۆ. «قيلى زامان». عابيت مۇسىرەپوۆ. «ەتنو­گرافيالىق اڭگىمە». ءابدى­جامىل نۇرپەيىسوۆ. «قان مەن تەر». ءابىش كەكىلباەۆ. «شىڭىراۋ». شەرحان مۇرتازا. «اي مەن ايشا». مۇحتار ماعاۋين. «كوك كەپتەر». سايىن مۇراتبەكوۆ. «كوكوراي». دۋلات يسابەكوۆ. «تىرشىلىك». ورالحان بوكەي. «كەربۇعى». تولەن ابدىك ۇلى. «وڭ قول». بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ. «ءبىر وكىنىش, ءبىر ءۇمىت». نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلى. «ايعىركىسى». تۇر­سىنجان شاپاي... نۇرعالي وراز... ءبىر قاراسام, ءسىزدىڭ دە كىتاپ­تارىڭىز... كوكە-ە-ە-ە! پروزانىڭ شارۋاسى ءبىتتى. پوەزياعا قول سالدىم. قول سال­عاندا, مول سالدىم. بەس-التى كىتاپتى لاقتىرعان سايىن ءۇزىلىس جاسايمىن. ايقايلاپ جىلايمىن. وكسيمىن. وكىرەمىن-اي. وكىنەمىن-اۋ. ءبارىبىر, العان بەتتەن قايتقىم جوق. قوش بول, كىتاپ... ەڭ سوڭعى وقىرمان مەن ەدىم. دەدىم. ۇيگەنتاستاعى. بۇگىننەن باستاپ باسقا­لاندىم, اعا. بالكىم, توپاستانعان توبىر­دىڭ ءبىر مۇشەسىمىن. ءمۇم­كىن, قوعامداستارىمنىڭ قاتا­رىنا قوسىلدىم. ەندى ولار قاش­قاق­تاماس. كەكەتپەس. سوتىم – ءسىز­سىز. كوكە. قىلمىس جاساعانىم راس. P.S. باياعى شىعارمالارىڭىزدا پوستسكريپتۋمدى ءجيى قولداناتىنسىز. مەن دە سويتەيىن. ەلۋ كىتاپتى سۋعا اعىزىپ قايتقانىمدى اپكەڭىز ءبىلىپ قويدى. وزىنەن-ءوزى كۇبىرلەدى. «مىنا تاۋدىڭ ارعى بەتىنەن ارىس, بەرگى بەتىنەن تەرىس باستالادى عوي. ەكەۋىنىڭ ورتاسىندا ءتىرى پەندەلەردىڭ كوزىنە كورىنبەيتىن ءۇشىنشى وزەن بار. دەسەتىن. باعزىداعىلار بايان ەتەتىن. سەنىڭ كىتاپتارىڭ سول وزەنمەن اعىپ وتىرىپ پەيىشكە كىرەر... اكەڭە جەتەر...» دەدى اپكەڭىز. مۇڭايىپ. تۇندە ءتۇس كوردىم, كوكە. مەنىڭ مارقۇم اكەم, ءسىزدىڭ جەزدەڭىز جۇماقتا, حور قىزدارىنىڭ ورتاسىندا سۋعا اعىپ كەتكەن كىتاپتاردى كەپتىر-ە-ەپ, قۇرعات-ە-ەپ, قۇنىعا وقى-ى-ى-ىپ وتىر. دۇعاي دا دۇعاي سالەممەن, قىلمىسكەر جيەنىڭىز قويشىمان. 2016 جىلعى قازان. بالبۇلاقتىڭ باسىنداعى قورا.