كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا مەملەكەت پەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزگى باعىتتارى جانە كومىر ونەركاسىبىن دامىتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
بىرلەسكەن ءىس بەرەكەلى
مەملەكەت جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكباەۆ باياندادى. مينيستر قازاقستاندىق بيزنەس مەملەكەت جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بەلسەندىرەك جۇمىس ىستەۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ورناتۋىن جالعاستىراتىنىن, الايدا سەرىكتەستىك پەن بيزنەسكە بەلسەندىرەك تارتۋ تالاپ ەتىلەتىنىن جەتكىزدى. وسى ورايدا ءتيىمدى ءۇشجاقتى سەرىكتەستىك جۇيەسىن ورناتۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. «بۇگىندە ەلىمىزدە وسىنداي ءوزارا ءىس-قيمىلعا ارنالعان جاڭا الاڭ بار – بۇل ازاماتتىق باستامالارعا قولداۋ كورسەتۋ ورتالىعى. ورتالىق قىزمەتى اياسىندا بيزنەس ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمعا ءتۇرلى گرانتتار بەرە الار ەدى, سوعان بايلانىستى ارنايى ورىنداردا بيزنەستىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىممەن الەۋمەتتىك سەرىكتەستىككە قاتىسۋىنا مونيتورينگ جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ وتە ماڭىزدى», دەدى ن.ەرمەكباەۆ. ن.ەرمەكباەۆتىڭ ءمالىمەتىنشە, مينيسترلىك ازاماتتىق سەكتور ماسەلەلەرى جونىندەگى قولدانىستاعى نورماتيۆتىك بازانى تەكسەرۋمەن اينالىسۋدا. انىقتالعان كەمشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ناتيجەلەرىن قالىپتاستىرۋ, باقىلاۋ جانە باعالاۋدىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم قىزمەتتەرىن ستاندارتتاۋدىڭ ناقتى قۇقىقتىق تەتىكتەرىن ازىرلەۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىممەن بىرگە گرانت بەرۋ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ازىرلەنىپ جاتىر. ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردى تاقىرىپتىق جاعىنان جانە قارجىلاندىرۋ كولەمىن قالىپتاستىرۋعا تارتۋ, ال جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا وڭىرلىك ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم ءۇشىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ قۇقىعىن ءبولىپ بەرۋ ۇسىنىلۋدا. قازاقستاندا سوڭعى جىلدارى حالىققا ارنايى قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن مەملەكەت تارتقان ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ سانى ۇلعايعان. بۇل جونىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا ايتتى. «قازاقستاندا ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر 2009 جىلدان باستاپ ەنگىزىلدى. وسى سەكتورداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن مەملەكەت ىنتىماقتاستىعىنا 7 جىلدام استام ۋاقىت بولدى جانە ول ومىرىندە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتارعا تەڭ جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان», دەدى مينيستر.ۇسىنىستار ەسكەرىلەدى
ال اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدە ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسى تۋرالى اقپارات الۋداعى قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن باياندادى. د.اباەۆ ازاماتتىق قوعامنىڭ مەملەكەتتىك شەشىمدەر قابىلداۋ ۇردىسىنە سىندارلى قاتىسۋىنىڭ ماڭىزدى شارتتارىنىڭ ءبىرى ولاردىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتى تۋرالى اقپاراتتىلىعى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى وتكەن جىلى قابىلدانعان «اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگى تۋرالى» زاڭنىڭ تولىققاندى جۇزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. جيىندا سونىمەن قاتار وتاندىق ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتور وكىلدەرى – «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» قاۋىمداستىعى پرەزيدەنتى ن.ەرىمبەتوۆ, «كامەدا» قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى م.ەسپەنوۆا جانە ارگو «ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ» قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى د.اسانوۆا ءسوز سويلەدى. تاقىرىپتى تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترىنە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىستى ءارى قاراي جۇرگىزۋگە بايلانىستى ۇسىنىستارىن ەسكەرۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى.كومىر ءوندىرۋ كولەمى نەگە قىسقاردى؟
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ەكىنشى ماسەلە – قازاقستاننىڭ كومىر حيمياسى سالاسىنىڭ جاي-كۇيى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2016 جىلى 98 ملن توننا كومىر وندىرىلگەن, بۇل جوسپاردىڭ 96 پايىزى. وتكەن جىلى ىشكى نارىققا 71,8 ملن توننا جەتكىزىلسە, ەكسپورتقا 26,2 ملن توننا شىعارىلدى. ال, 2017 جىلعا 100 ملن توننا كومىر ءوندىرۋ كوزدەلۋدە. كومىر ءوندىرۋ كولەمىنىڭ قىسقارۋ سەبەپتەرىن ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ ءتۇسىندىردى. «ءبىرىنشىسى, رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتىنىڭ 2014 جىلعى 21 ماۋسىمداعى بۇيرىعىنا قاتىستى, ياعني رەسەي 2030 جىلعا دەيىن كومىر ونەركاسىبىن دامىتۋ باعدارلاماسىن قابىلدادى. وندا رەسەيدىڭ ەلەكتر ستانسالارىندا ەكىباستۇز كومىرىنىڭ ورنىنا كۋزنەتسك كومىرىن تۇتىنۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار, رەسەيلىك جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنىڭ ءبىر بولىگى تابيعي گازدى جاعۋعا اۋىستىرىلدى», دەدى مينيستر. مۇنىمەن قوسا, قازاقستانداعى جانە رەسەيدەگى ەنەرگيا وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ كومىردى تۇتىنۋ دەڭگەيى تومەندەگەن ەكەن. سونداي-اق وزەندەردەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارى بولۋى دا ىقپال ەتۋدە. وسى ورايدا, سۋ ەلەكتر ستانسالارىندا ەنەرگيا 25 پايىزعا ارتتى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستانداعى سەكىلدى كومىر ءوندىرۋ كولەمىنىڭ قىسقارۋ ءۇردىسى وزگە ەلدەردە دە بايقالۋدا. بۇعان «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ بويىنشا الەمدىك ۇدەرىس اسەر ەتۋدە.رەسەي بولماسا, قىتاي بار...
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامين ءوز كەزەگىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستاندىق كومىردى ساتىپ الۋ كولەمىن ازايتاتىندىعىن, دەگەنمەن, ەكىباستۇز كومىرىن كورشى قىتاي ەلىنە ساتۋعا بولاتىندىعىن جەتكىزدى. «ارينە, بىزگە وسى سالادا بولىپ جاتقان وزگەرىستەردى ەسكەرىپ وتىرۋ قاجەت. ماسەلەن, كورشى رەسەي 2030 جىلعا دەيىن كومىر ءوندىرىسىن 400 ملن توننادان 500 ملن-عا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. وعان قوسا, ەكىباستۇز كومىرىن ءوز كومىرىمەن الماستىرامىز دەپ جاتىر. وسىنىڭ ءبارى قازاقستاندىق شيكىزاتتىڭ ەكسپورتىن قىسقارتۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان بىزگە جاڭا نارىقتاردى ىزدەۋ كەرەك. كولىكتىك-لوگيستيكا جاعىن دا الدىن الا ويلاستىرىپ قويعان ءجون. وسى ورايدا, قىتايدىڭ كومىر يمپورتىن 200 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. وسىنى زەردەلەپ, شەكاراعا جاقىن ايماقتاردان كومىر جەتكىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋعا بولادى», دەدى ا.مامين. كومىر ماسەلەسى جونىندە سونداي-اق, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ب.باقاۋوۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ن.ابدىبەكوۆ, رەسپۋبليكالىق تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىندار قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتورى ن.رادوستوۆەتس, «قازترانسگاز» اق باس ديرەكتورى ر.سۇلەيمەنوۆ, كومىر حيمياسى جانە تەحنولوگيالارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ب.ەرماعامبەتوۆ قوسىمشا باياندادى. پرەمەر-مينيستر ا.مامينگە اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا ۇسىنىستار ءازىرلەپ, بۇل جۇمىستى جالپى ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. سونداي-اق, ب.ساعىنتاەۆ كومىر وندىرىلەتىن ورىنداردا ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»
