ءشامشىنىڭ اكەسى

ۇلتتىق قولونەردى ءوز زامانىنىڭ بيىگىنە كوتەرە بىلگەن ۇستا بولعان بۇكiل قازاق دالاسىن جاڭعىرتىپ, اسەم انگە بولەگەن بiرتۋار سازگەر ءشام­شi قالداياقوۆتىڭ 80 جىلدىق مەرەي­تويى بىل­تىر مەملەكەتتiك دەڭگەيدە اتا­لىپ ءوتتى. ۇلى كومپوزيتوردىڭ كiن­دiك قانى تامعان وڭتۇستiكتە باستالعان توي ءدۇبiرi قازاق دالاسىن ءالى كۇنگە جىر سامالىمەن تەربەپ تۇر. شىم­كەنت­تە «ءشامشi الەمi» اتتى ارنايى اللەيا اشىلدى. مۇندا شاكەڭنiڭ الىپ ەس­كەرت­كiشi ورناتىلىپ, «جۇلدىزدار سايا­با­عىنا» تالانت­تى­لار­دىڭ ەسiمi جا­زىل­دى. ارينە, بiرتۋار ازاماتتىڭ ەسiمiن اس­قاقتاتۋ قاي جاعىنان الىپ قارا­سا­ڭىز دا ابىرويلى iس ءارi تiرiلەردiڭ ءۇل­كەن پارىزى. دەي تۇرساق تا, ءشامشi اعانىڭ جەكە باسىنان اسىپ ارiگە كوز جiبەرە الماعان سياقتىمىز. نەگە؟ بۇكiل الەمدi تام­سان­دىرعان, بۇكiل دالانى ءان سالدىرعان ءشامشiنi ومiرگە اكەلگەن اكە-شەشەسi كiمدەر ەدi? ارعى اتالارى كiمدەر بول­عان؟ مiنە, وسىنى ەستەن تارس شىعارىپ العان ءتارiزدiمiز. ءشامشiنiڭ ءاۋ باستا ازان شاقىرىپ قويعان اتى «ءجامشيد» ەكەنى بەلگىلى. قالداياق جاسىنان سوزاق جاقتاعى قى­زىل­كول ماڭىن مەكەندەگەن ءشادi ءتو­رەمەن تاباقتاس, دامدەس-تۇزداس, سىرلاس بولعان كiسi. ءشادi شا­يىردان ءجامشيد تۋ­رالى كوپ ەستiگەن. ەر­تەدەگi پارسى پات­شا­سى جامشيدتەي بول­سىن دەپ ىرىمداسا كەرەك. كەيiن اۋىل ادام­دارى ءشامشi اتاپ كە­تەدi. ءشامشi اعا پاتشا بولا الماسا دا, «ۆالس كورولi» اتاندى. ال اكە­سiنiڭ شىن اتى – انە­پيا. اياعىندا قالى بولعاندىقتان ونى جەڭ­گە­لەرi «قالداياق» اتاعان. مۇنى, ارينە, شاكەڭ قاي­­دان ءبiلسىن. – اتىڭ كiم؟ – ءشامشi. – كiمنiڭ بالاسىسىڭ؟ – قالداياقتىڭ. وسىلاي بiرiنشi سىنىپ تابال­دى­رى­عىن اتتاعاندا «ءشامشi قالداياقوۆ» بوپ جازىلىپ كەتەدi. ون جىلدىقتى بi­تiرiپ, وعان اتتەستات تولتىرار كەزدە قا­راسا, مiنە, قىزىق! اتى – ءجامشيد. اكە­سiنiڭ اتى – انەپيا. اتاسىنىڭ اتى – دومبى. مۇعالiمدەرiنiڭ سەنگiش­تi­گi­نەن تولقۇ­جا­تى دا, اتتەستاتى دا ءشام­شi قالداياقوۆ بولىپ تولتىرىلىپ كەتكەن سوڭ, وسى اتپەن دۇبiرلەتiپ دۇنيە­دەن ءوتتi. انەپيانىڭ اكەسi – دومبى دەدiك. ول وشاقتى سۇتبەنبەت بايمەن دە, شۋ بويىنان توعان قازدىرىپ, سۋ جايىپ, ەگiس ەكتiرiپ, ءتورت-تۇلiك مال ايداعان, وسى كۇنگە دەيiن شۋ بويىندا «ءتو­رە­توعان», «تورەتام» دەگەن قونىس­تا­رى­نىڭ اتى قالعان جۇسiپبەك تورەمەن دە قاتار قونعان كiسi ەكەن. دومبى ەلگە سىيلى, ادامگەرشiلiگi مول, شەشەن­دi­گiمەن قاتار اقىندىعى دا بار شارۋا ادا­مى بولعان. كەيدە كiرە تارتىپ, كە­رۋەنباسى رەتiندە تانىلعان. جەر-سۋ اتتارىنا قازاق كiسi ەسiمiن تەگiن بەرمەيدi. دومبىنىڭ اتاعى ءدۇر­كiرەپ تۇرعاندىقتان بولار, سوزاق ەلi­نiڭ جازعى جايلاۋى – بەتپاقدالادا «دوم­بىنىڭ جايلاۋى», «دومبىنىڭ قۇ­­دىعى» دەگەن اتتار قالعان. ... بiر جىلى كوكتەمدە دومبى كەرۋەن باستاپ جولعا شىعادى. تۇيەگە تەڭ­دەگەنi تەرi-تەرسەك, ءجۇن-جۇرقا ەكەن. وسى­لاردى وتكiزiپ, اۋىلعا قانت-شاي, كيiم-كەشەك اكەلمەك. ول كەزدە بازارعا كۇندە بارۋ قايدا, كورشi اۋىلدىڭ شەر­الi دەگەن ساراڭ بايى دومبىنىڭ بازارشىلاپ بارا جاتقانىن بiلiپ, «ما­عان انانى اكەل, مىنانى اكەل» دەپ قولىنا بار-جوعى بiر تەڭگە ۇستاتىپتى. بۇگiنگiدەي ەمەس, بازارعا ايلاپ ءجۇرiپ بارىپ قايتاتىن زامان. دومبى جي­نال­عان جاماعايىنعا بازارلىعىن ۇلەس­تiرiپ, سوڭىندا شەرالi بايدىڭ بiر تەڭ­گەسiن قاقپاقىلداپ قولىنا ۇستاتىپتى دا: – شەرەكەڭ بەرگەن بiر مiرi, ورىنبورعا بارعاندا, ەسەبi جوق پۇل بولدى. ەسەبiنە جەتە الماي, اقىلىم ايران دال بولدى. بiر تيىنعا باسشى الدىم, بiر تيىنعا قوسشى الدىم, بiر تيىنعا ماتا الدىم. سىردىڭ بويىن ارالاپ, ساۋداگەر مىرزا اتاندىم, – دەپتi. ساراڭ باي ءسوز تاۋىپ ايتا الماي جەر شۇقىپ وتىرىپ قالىپتى. دومبىنىڭ ۇلى انەپيا (قالداياق) ارابشا ساۋاتتى كiسi بولعان. ول اقىن ءارi دiنتانۋشى. ءشادi تورە جاھان­گەر­ ۇلى­نىڭ جاقىن شاكiرتتەرiنiڭ بiرi ەكەن. بۇگiندە وتىرار مەملەكەتتiك ار­حەولوگيالىق قو­رىق-مۇراجايىندا ساق­تاۋلى «ءابجاد تاف­سيرi», «دۇعالار», «دiن­گە ۋاعىزدىڭ ساۋا­بى», «ازان اي­تىلعاندا ايتىلاتىن دۇ­عا­لار جانە وعان تۇسiنiك» دەگەن قولجازبالار ء(بارi اراب ارپiمەن جازىلعان) قالداياقتىڭ جاس­تىعىنىڭ استىنا جاستانىپ وقيتىن ەڭبەكتەرi كورىنەدى. سونىمەن قاتار اس, اداۋدين ۋمار ات-تافتازانيدiڭ «شارح ءال-ماقاسيد» – «ماقساتتار تۇسiنiك­تە­مە­سi» اتتى ەكi تومدىعى قالداياق قو­رىنان الىنعان. بۇلاردى مۇراجايعا تاپسىرۋشى جۇماش اجەي ء(شامشiنiڭ ەكiنشi شەشەسi) مەن قالداياقتىڭ كەنجە بالاسى باقىت. وسى ايتىلعاندار كەزiندە قالداياق­تىڭ ءوز بەتiنشە كوپ وقىعان, دiني سا­ۋاتتى كiسi بولعانىن اڭعارتادى. ول دiني كiتاپتاردى كوپ وقىعان ءارi كەڭەس وكiمەتi تۇسىندا بۇل ەڭبەكتەردi جا­سىرىن ۇستاعان. دiني ساۋاتتى, وقىعانى مەن تو­قى­عانى كوپ قالداياق ءارi ونەرپاز, ءارi زەرگەر, ۇستا بولعان. ونىڭ ءشادi تورەنiڭ شاكiرتi بولعانىن جوعارىدا ايتتىق. ءشا­دi قالامنان قولى تالعاندا ۇس­تا­حاناعا بارىپ, قالداياققا كورiك باس­تىر­تىپ, نەشە ءتۇرلi بiلەزiك, سىرعا, جۇزiك سوعادى ەكەن. ءسويتiپ ءجۇرiپ قالداياقتىڭ كوزi ءشادi شايىردىڭ قارىنداسى ساقىپجامالعا تۇسەدi. سا­قىپ­جامال سۋىرىپ سالما اقىن ەدi. «ەگەر قا­رىن­داسىمدى ايتىستا جەڭسەڭ, قىز سە­نiكi» دەيدi ءشادi. ءساتiن سالعاندا قال­داياق ساقىپجامالدى ءسوز سايىسىندا ءسۇ­رiندiرەدi. قاراعا قىز بەرمەيتiن تورەلەر زامان ىزعارىنان سەسكەندi مە, كiم بiلسiن, سا­قىپ­جا­مالدى قال­داياق­قا ۇزا­تادى. كەيبiر دەرەك بويىنشا جاس وت­باسى سوزاق اۋدانى, قازiرگi تاۋكەنت قا­لاشىعىنىڭ تۇبiندەگi جىنىس دەگەن اۋ­ىل­دا تۇرعان. تاۋ بەتكەيiنە جاقىنداۋ تۇستا قالداياق ءۇيiنiڭ جۇرتى ءالi دە بار. جانىنان شاعىن وزەنشە اعىپ وتەدi. 1923 جىلى قالداياق سىر بويىندا تۇراتىن اپكەسiنiڭ كومەگiمەن, ەكiنشi جاعى قايناعاسى ءشادiنiڭ بۇحارادا بiر­گە وقىعان دوسى وسپان ءاجiنi ساعالاپ, سا­رىكول دەگەن جەرگە قونىس اۋدارادى. ويتكەنi, مۇندا داۋلەتتi كiسiلەر كوپ تۇر­عان. ولار ۇزاتىلار قىزدارىنا, ءاي­ەل­دەرiنە ءتۇرلi اشەكەيلەر مەن زەرگەرلiك جانە تۇرمىستىق زاتتاردى جيi-جيi جاساتادى ەكەن. قالداياقتىڭ سارىكولگە سۋىت كوشۋiنiڭ تاعى بiر سىرى سول كە­زەڭدە شولاق بەلسەندiلەر مەن ميلي­تسيا­لاردىڭ باي-ماناپقا كۇن كورسەتپەۋىنەن بولسا كەرەك. سارىكولدە قوجا-مول­دا­لار­مەن قاتار, تولەڭگiتتەر دە مەكەندەگەن. وسىندا قالداياقتىڭ قونىسى, وس­پان ءاجiنiڭ مەدرەسە-مەشiتi دە بەرiگە دەيiن بۇزىلماي تۇرعان. 1970-1980 جىل­دارى سىرداريا توعان-بالىق شارۋا­شىلىعىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى باس­تالعاندا قالداياقپەن قوڭسى وتىرعان قوجامقۇل ودامانوۆ, دوسىبەك بال­قا­شوۆ, كەلدiبەك جاباتاەۆ شارۋا­شى­لىق­تىڭ باس جوسپارىنا قوسىمشالار ەن­گiزiپ, مەدرەسە-مەشiت پەن ۇستانىڭ تۇ­راعىن بۇزىلۋدان امان الىپ قالعان ەدi. كونەكوز قاريالاردىڭ بايان ەتۋ­لە­رiن­شە, قالداياق ۇستا سارىكولدە ماحان­بەت­سالىنىڭ اكەسi وسپان اجiمەن قاتار قو­نىستانعان. وسپان ءاجi بۇحاراداعى كو­كiل­تاش مەدرەسەسiندە بەس جىل, مەككەدە كوپ جىل وقىپ, ەلiنە كەلiپ مەدرەسە اشىپ, بالا وقىتقان عۇلاما كiسi بولعان. قال­داياق ۇستا وسپان اجiگە ارناپ شاپپا جاساپ, سابىنا ارابشا التىن-كۇمiستەن ويىپ جازۋ جازىپ سىيلاعان دەسەدi. ال, وسپاننىڭ اعاسى اۋباكiر ستارشىن ەكەن. ول قالداياققا كوپ جاقسىلىق كور­سەتكەن. قالداياقتىڭ تاعى بiر قاسيەتi – ەم­شi­لiگi ەكەن. ونىمەن ءومiرiنiڭ سوڭىنا دە­يiن iرگەلەس وتىرعان, بۇگiندە ەڭبەك ار­داگەرi, شەجiرەنi جاقسى ايتاتىن دو­سى­بەك بالقاشوۆ ۇستانىڭ ۇعىمنان ۇش­قارى قاسيەتiن بىلاي دەپ تاراتادى. – بiردە دiنمۇحاممەد دەگەن بالام قاتتى اۋىرىپ, دارiگەردەن دارمەن بولماي ولۋگە اينالعاندا قىسىلعانىمنان قالداياققا باردىم. جارىقتىق, بالام­دى بiر-اق رەت ۇشكiردi. ەرتەسiنە ۇلىم باسىن كوتەردi. «ۇستانىڭ كوڭiلiن تاپ­ساڭ, ۇستا تەمiردiڭ سۋىن تابادى» دەگەن ءسوز بار. وسى ءسوز قالداياق سىندى جان­دارعا ارنالىپ ايتىلعان عوي. جالپى, قالداياقتىڭ دiني بiلiمدi, قازاقشا, ارابشا, ورىسشا ساۋاتتى, بو­لا­شاعىن بولجاي بiلەتiن كورiپكەلدiگi, ءۇش­كiرەتiن تاۋiپتiگi جونiندە ەل اۋزىندا بiر قىدىرۋ اڭگiمەلەر بار. كەلiندەر ءسابي­لەرiنە كوز تيسە اۋرۋحاناعا ەمەس, اتاسىنا كەلەتiن. «اتا, تۇكiرiپ بە­رi­ڭiز­شi» دەپ قيىلاتىن. ونىڭ ەمىنە كۇ­مانسiز سەنەتiن. قالاي دەگەندە دە, قالداياق جان-جاقتى بولعان. ۇستاحاناسىنا كەرەك قۇ­رال-ساي­مانداردى ءوزi جاساپ العان. ول ۇلتتىق قولونەردi ءوز زامانىنىڭ بيiگiنە كوتەرە بiلگەن جان دەسەك, جاڭىلىسا قويماسپىز. 1928 جىلى ول سارىكولدەن تۇركiس­تان قالاسىنا جۇمىس iزدەپ بارادى. سول تۇستا بۇل ايماق اكiمشiلiك جاعىنان ءتۇر­كiستانعا قارايتىن. وسىنداعى دەپو­عا تەمiر ۇستاسى بولىپ قابىلدانادى. كەيiننەن ارىس قالاسىنا اۋىسادى. 1931 جىلى ارىس وزەنiنە بوگەت-توعان سا­لى­نادى. كولحوزداستىرۋ تۇسىندا ول ءشا­ۋiلدiرگە ورالىپ, توعاننىڭ باس ۇس­تا­سى بولعان. توعاننىڭ قۇرىلىسى اياق­تالعان سوڭ, ياعني 1936 جىلى وعان ەڭ جوعارى ناگرادا – لەنين وردەنi تابىس ەتiلگەن. وردەندi ۇستانىڭ ورنى قاشان دا توردە بولارى بەلگiلi. قالداياق 1937-1938 جىلدارى «تەمiر» متس-دەگi ۇس­تاحانادا ەڭبەك ەتتi. 1939 جىلى كولحوز باس­قار­ماسىنىڭ توراعاسى الىشەر سماي­لوۆتىڭ شاقىرۋىمەن «قىزىل ءتۇر­كiستان» كول­حو­زىنا اۋىسقاندا بەس ساۋساعىنان ونەرi تامعان قالداياقتى وزiمەن بiرگە الا كەتكەن. 1944 جىلدىڭ 20 اقپانىندا ول №125 تەمiر تۇيە زاۋىتىنا جۇمىسقا اۋىسادى. 1969 جى­لى ايگiلi «جامان قىستان» سوڭ ارىس وزەنi تاسىعان كەزدە وزەن جاعا­سىنداعى قورجىن تامداردىڭ كوبi سۋعا كەتكەن عوي. مiنە, وسى اپاتتا قالداياق ۇستانىڭ ءۇيi دە, بۇكiل قۇجاتتارى, دۇنيە-مۇلكi سۋعا كەتكەن. سونىڭ ىشىندە وردەن دە كەتكەن... قالداياق قازاق قو­ل­ونەرiنiڭ اسا بiل­گiر شەبەرلەرiنiڭ بiرi دەسەك, قاتە­لەس­پەيمiز. ول اعاش شا­بۋ, مەتالل ءوڭ­دەۋ, سۇيەك پەن مۇيiزدەن ءتۇرلi بۇ­يىمدار جا­ساۋ­دىڭ ادiستەرiن تو­لىق مەڭگەرگەن. قو­لىنداعى ما­تە­ريالداردى جو­نىپ, قا­لاعان پiشiنگە كەلتiرۋ, يۋ, ويۋ, شەگەلەۋ, وتقا قىز­دىرىپ سوعۋ, قالىپقا قۇيۋ, كەپ­تەۋ, تiنiكەلەۋ, قارالاۋ, بە­دەرلەۋ, بە­زەۋ, سiركە الۋ, قاق­تاۋ, دانەكەرلەۋ, ۇلا­مالاۋ, تاعى باس­قا دا ءادiس-ءتا­سiل­دەرiن جەتiك بiلەدi ەكەن. سول جىلدارى كول­حوزدارعا ال­عاش­قى اۋىل­شا­رۋا­شى­لىعى تەح­ني­­كا­لا­رى كەلە باس­تاعان عوي. ءايت­سە دە دالا جۇ­مىس­تا­رىنا كوپتەگەن قۇرال-سايمان كەرەك ەدi. سوندىقتان ۇستا قولعابىسى اۋاداي قاجەت بولاتىن. بi­لە­تiندەردiڭ اي­تۋ­ىن­شا, سول تۇستا تەح­نيكاعا قاجەت قوسالقى بولشەكتiڭ كەز كەلگەن ءتۇرiن قالداياق ۇستا زاۋىتتان شىققانداي ەتiپ ءوزi جاساپ جۇرگەن. ستانوك, باسقا دا قاجەتتi جابدىقتار جوق كەزدە ولاردى قالاي جاسادى ەكەن دەپ تاڭىرقايسىز. بۇ­لار­دان بولەك اربا, شانا سياقتى سۇيرەتپە كولiكتەردi, جەر اعاش, تەمiرتاس, مويىن­تۇرىق, تىرما, ايىر, كۇرەك, كەتپەن, ءدان ۇككiش, وراق شالعى, قى­رىقتىق, پىشاق, قاقپان, مىل­­تىق, كiسەن, شاپپاشوت, بايتەسە, قاي­شى, قىسقىش, كەپسەر, قىر­عىش, كەرنەي, تەمiر پەش, ءۇش اياقتى تەمiر وشاق, كەبەجە, ساندىق, باسقا دا شا­رۋا­شى­لىقتا, كۇندەلiكتi ءۇي تۇر­مى­سىندا قول­دا­نى­لاتىن قۇرال-جابدىق, سايمان­دار­دى جاساپ شىعارعان. زەرگەر رەتiندە جۇزiك, سىرعا, بiلەزiك, شاشباۋ, شاش­تەڭ­گە, شول­پى, وڭiرجيەك, قۇداعي ءجۇ­زiك, كەمەر بەلدiك جاساپ, قامشى ورگەن. ەر-تۇرمان جاسايتىن دا ونەرi بولعان. سوعىس جىلدارىندا مايدانعا اربالار جونەلتiلەدi ەكەن. ەشەلونعا تي­ەي­تiن اربالار تۇگەلدەي ۇستانىڭ سىنىنان وتكiزiلەتiن كورiنەدi. كەي اربالاردان اقاۋ شىعىپ, ونى قالداياق قالپىنا كەلتiرەتiن بولعان. جالپى, سارىسۋدان سارىكولگە دە­يiنگi قالىڭ ەلدە قالداياقتىڭ قولىنان جا­سال­عان تالاي قولونەر تۋىندىسى قال­عان. بەرتiندە وتىرارداعى ءابۋ نا­سىر ءال-فا­رابي مۋزەي-كiتاپحاناسىنا ۇس­تا­نىڭ قولى­نان شىققان قۇرال-ساي­ماندار جينالا باستادى. «قىزىل ءتۇر­كiستان» كولحوزىندا قالداياقتىڭ بال­عا­شىسى بولعان كەلدەبەك دەگەن كiسi شاپپاشوت, ءدان ۇككiش, قولتوس, شالعى وراق­تىڭ مويىن تە­مiرiن, بالتا شو­تىن تاپ­سىرعان. قال­داياقتىڭ ارىس قالا­سىندا, ءشامشi اۋى­لىندا تۇراتىن ۇرپاق­تارى مۇراجاي ءۇشiن اتانىڭ كوزiندەي ءجادi­گەر­لەردi تاپسىرعان. سولاردىڭ بiرi – ارىس قا­لا­سىندا تۇراتىن كەلiنi ساع­ديا گافان­قىزى مينۋللينا (قال­داياق­تىڭ قادiر دەگەن بالاسىنىڭ ايەلi) شي بارقىت شاپا­نىن, اعاش بالعاسىن, ءشام­شi اۋىلىندا تۇ­راتىن كەنجە ۇلى باقىت قوبديشاسىن, ۇلكەن قول شا­رى­عىن, بiلiك ءتوسiن, زەر­گەرلiك اشەكەي زات­تارىن, نەمەرە كەلiنi امانكۇل ءماۋ­لەن­قىزى قىرعىش پەن قانت قايشىسىن ءوت­كiزگەن. پەرنەكۇل باق­جا­نوۆا اجەي قىس­قىش تاپسىرعان. ول قال­داياق اتامەن كورشi بولعان. شاۋiلدiرلiك ارداگەر ۇستازدار, ەرلi-زايىپتى قۇرمانباي الشەريەۆ پەن الما ماعجانوۆا وتباسىندا قادiرلەپ ساقتاپ كەلگەن قالداياق دۇكەنiنiڭ تە­رە­زەسiنە قو­يىلعان ايشىقتى تەمiر تور مەن كەزiندە قول­قالاپ جاساتىپ العان كەپسەردi, اكەسi الىشەرگە جاساپ بەرگەن ۇستارانى مۇ­راجايعا سىيلاعان. حالىق اقىنى, بەلگiلi ايتىسكەر اقىن اسەلحان قا­لىبەكوۆا ەل iشiنەن تاعى بiر وسىن­داي ۇستارا تاۋىپ, مۇراجاي قازى­نا­سى­نا قوسىپتى. وتىرار مەملەكەتتiك ار­حەولوگيالىق قورىق-مۋ­زە­يiنiڭ نەگiزiن سالۋشى اسانتاي ءالiموۆ قال­داياق اتا­سىنان العان ءتوستi مۇراجايعا ءوز قو­لىمەن اكەلiپ بەرگەن. بەلگiلi اقىن ايت­باي بەلگiباەۆتىڭ زايىبى حان­شا­يىم اجەي دە ۇستا جاساعان شاپ­پا­شوت­تى ساقتاپ قالعان ەكەن. ءشامشi عۇمىرىنىڭ سوڭىندا وتى­رار­لىق دوستارىنا اكەسiنiڭ دۇكەنiن, ول جاساعان قولونەر تۋىندىلارىن تابىس­تاعان. «حالىق مەنi ۇمىتسا دا, دۇكەن ۇستاعان اكەمدi ۇمىتپاسا ەكەن» دەپ امانات ەتكەن. بالكiم, بۇل پەرزەنتتiڭ اكە الدىنداعى ۇلكەن پارىزى شىعار. قالاي دەگەندە دە حالىق جادىنان ءشامشiنiڭ ماڭگi ولمەس اندەرiمەن قاتار اكەسi قالداياق ۇستانىڭ قولونەر تۋىندىلارى دا شىقپاۋى تيiس. قازاققا شامشiدەي ۇل سىيلاعان قالداياق اتا مەن ساقىپجامال اپانىڭ ونەرi ءوز الدىنا زەرتتەۋدi قاجەت ەتەتiن قازىنا. سابىربەك ولجاباي, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. شىمكەنت.