حالىق تىلەگىن ايتار ادامدى ىزدەيدى

ءسىرا, ەڭ قاۋىرت كەزەڭ قازىر پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەر­دىڭ باسىندا شىعار. مۇنى سولاردىڭ ءبىرى, «تابيعات» ەكو­لوگيالىق وداعىنىڭ توراعاسى مەلس  ەلەۋسىزوۆتىڭ قاربالاس قيمىلىنان اڭعارعانداي بولامىز. بۇگىن وڭتۇستىكتە, ەرتەڭ شىعىستا, ونان سوڭ سولتۇستىكتە دەگەندەي, ونى ۇنەمى جول ۇستىنەن كورەسىڭ. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ۇستاۋ قيىن. ءتىپتى الماتىدا بولعاندا دا, ونى نە ۇيىنەن, ايتپەسە ساي­لاۋ­ال­دى شتابىنان تابا المايسىڭ. سەبەپ بىرەۋ عانا – جۇرتپەن كەزدەسىپ جۇرەدى. ەرتە-كەش سول حا­لىق­تىڭ اراسىندا. ولار جاع­دايىن ايتىپ, حابارلاسسا, قولى قالت ەتكەندە, ۇمىتكەر-ەكولوگ سو­لارعا جەتۋگە اسىعادى. قالانىڭ ۆاز دەگەن ايماعى بار. سول اۋداننىڭ تۇرعىندارى شاقىرىپتى. ءسىرا, ەكولوگ ەلەۋ­سى­زوۆتىڭ باعىت-باعدارىن جاقسى بىلسە كەرەك, بىردەن ايتقان تىلەك­تەرىنىڭ باسى اۋانىڭ تازالىعى جايىندا بولدى. جۇرتتى وسىن­دا­عى بۇرىنعى ستانوك جاساۋ زاۋى­تىنىڭ, قازىر «كازتورگرەسۋرس» كاسىپورنى شىعارىپ جات­قان ءتۇتىن بۋلىقتىراتىن كورى­نە­دى. مۇندا بيىك ۇيلەرمەن قاتار, شاعىن جەكە مەنشىك ۇيلەر دە بار ەكەن. سول ۇيلەردىڭ اۋلاسىنا ەگىل­گەن كوكونىستىڭ ءوزى اۋانىڭ لاستىعىنان ءجوندى جەمىس بەرمەيتىن كورىنەدى, ءونىمى قارايىپ كەتەدى ەكەن. كاسىپورىنداردىڭ اۋانى بۇلدىرەتىن ءتۇتىنىن ازاي­تۋ­دىڭ جولىن قاراستىرۋدى وتىنەدى جۇرت. بۇل ەلىمىزدىڭ باس ەكولوگىنا بەلگىلى ءجايت. بىردەن بارلىق كا­سىپورىنداردى جاۋىپ تاستاۋ دا مۇمكىن ەمەس. بىراق ولاردان زياندى زات شىعارۋىنا توسقاۋىل قويۋ جولدارىن ىزدەستىرۋدى تالاپ ەتۋ جانە ونداي مۇمكىندىك بولسا, ونى جۇزەگە اسىرۋ – مىندەت. ونى باقىلاۋدا ۇستاۋدى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر موينىنا الدى. بالكىم, سول كاسىپورىندار پايدا­لا­ناتىن وتىندى الماستىرۋعا, ايتالىق, كومىر ورنىنا گازدى پايدالانۋعا تۋرا كەلەر. مۇنى ءتيىستى ورىندار الدىنا قويماق. جەتىسۋ اۋدانى تۇرعىن­دارى­نىڭ شاعىمى بولەكتەۋ – مۇن­داعى كەمشىلىك جەكە ادامداردىڭ كىناسىنەن. «اقتاس م» جشس كاسىپورنى اۋانى لاستاپ قانا قويماي, ينفراقۇرىلىمعا زيان كەلتىرگەن. كاسىپورىن ورتالىق كاناليزاتسيانى ءبۇلدىرىپ, حالىق قالدىقتاردىڭ يىسىنە بۋلىعاتىن كورىنەدى. تۇرعىندار بۇل جونىندە سوتقا دا جۇگىنىپتى. سوعان قارا­ماي, كاسىپورىن باسشىلارى جا­ۋاپكەرشىلىكتەن جالتاراتىن جول تابادى ەكەن. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر وسىعان وراي شاعىم­دا­نۋ­شىلاردىڭ قولىنداعى قۇجات­تاردى الىپ, ءىستى اياعىنا جەتكىزۋگە ۋادە بەردى. پوكروۆكا كەنتىندە جەو بار. ونىڭ دا اۋاعا ۋلى ءتۇتىن شى­عا­رىپ جاتاتىنى بەلگىلى. بىراق حا­لىق وعان دا تۇسىنىستىكپەن قاراي­دى. وزدەرىنە دە, قالا تۇرعىن­دارىنا دا ەلەكتر قۋاتى كەرەك. كاسىپورىندى جابىڭدار دەپ ايتا المايدى. ونىڭ ۇستىنە كوپشىلىگى سول جىلۋ ورتالىعىندا جۇمىس ىستەپ, كۇندەرىن كورىپ وتىر. ولار پرەزيدەنتتىككە كانديداتتى باس­قا جايمەن شاقىرىپتى. كەنتتە اۋرۋحانا دا, بالالار باقشاسى دا, مەكتەپ تە جوق ەكەن. «بالا­لا­رىمىزدى قالاعا قورقىنىشپەن جىبەرەمىز. جولدا جارىق تا جوق. بىرنارسەگە ۇرىنىپ قالا ما دەپ قورقامىز», – دەدى تۇرعىندار. كەنتتە اتالعان الەۋمەتتىك نى­سانداردى سالۋ قاجەت-اق. ونى­مەن پرەزيدەنتتىككە كانديدات تا كەلىستى. «بۇل – مەملەكەتتىك دەڭگەيدە شەشىلۋگە ءتيىس, قول­دان كەلگەن كومەگىمدى ايامايمىن, ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ الدىنا قوي­ىپ, ورىندالۋىن باقىلاۋعا الامىن», – دەدى ول. عالىمدار دا مەلس ەلەۋسىزوۆ مىرزامەن كەزدەسۋگە ىقىلاستى. ارقايسىسىنا بارۋعا ۋاقىت تاپ­شىلىعى قينايدى. سودان دا ءۇمىت­كەر ولاردى ءوز شتابىنا شا­قى­رىپ, كونفەرەنتسيا وتكىزدى. اڭگىمە ەلىمىزدە عىلىمدى دامى­تۋ جايىندا بولدى. بۇل جونىندە گەولوگ عالىم دوستاي جاقىپ­باي­دىڭ پىكىرى قاتقىلداۋ ەستىلدى. ۇلكەن عىلىم جوققا ءتان. بىرىنشىدەن, ءبىلىم بەرۋدى جولعا قويعان ءجون. قازىر عىلىم دوكتورى بولۋ دا وڭاي, ول ءۇشىن 3 جىل وقۋ جەتكىلىكتى. دوكتور ديپلومىنىڭ دەڭگەيى تومەن. ەكىنشىدەن, عى­لىم تۋرالى پارمەندى زاڭ كەرەك,  دەدى گەولوگ. ال توپىراق زەرتتەۋشى عالىم ءاليپا دوسجانوۆا ءوز سالاسىنا قا­تىستى اڭگىمە كوتەردى. عىلىم­سىز مەملەكەتتىڭ بولاشاعى بۇ­لىڭ­عىر. زەرتتەۋ ورتالىقتارىن, ايتالىق, شولەيتتەنۋ ماسەلەسى جونىندە ورتالىق قۇرۋ قاجەت. ازىپ بارا جاتقان جەر كوپ. ونى عىلىمي نەگىزدە عانا توقتاتا الامىز, دەدى بيولوگ. عالىمداردىڭ ۇسىنىس-ءپى­كىر­لە­رىن تىڭداي كەلىپ, پرەزيدەنتتىككە كانديدات تا ءوز تۇجى­رى­مىن ايتتى: «عىلىمدى دامىتۋ دا, ەكولوگيالىق ماسەلەلەر سياق­تى, ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى, – دەدى ول. – عالىم­داردىڭ ۇسىنىس-تىلەكتەرىن ءجۇ­زەگە اسىرۋعا قولىمنان كەلگەن كومەگىمدى ايامايمىن». ارينە, ومىردە شەشىمىن كۇت­كەن ماسەلەلەر كوپ. ول ءبىر كۇندە شەشىلە سالماسى دا بەلگىلى. ونى كوپشىلىك حالىق تا, پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر دە بىلەدى. كوپ جاعدايدا حالىق ءوزىنىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن تىڭدايتىن ادام تاپ­پايتىنى دا بار. ال بۇعان پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر قۇلاق اسىپ جاتسا, ويىنداعى ءبىراز جاي ورىندالاتىنداي كورىنەدى. سودان دا جۇرت ءوزىن تىڭدايتىن ادامدى ىزدەيدى. ماماديار جاقىپ. الماتى.