توزعاندى جاماپ, ەسكىنى جاڭارتۋ ءۇشىن

ورتالىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى مەن ەقدب زاەم كەلىسىمىنە قول قويدى بۇل كۇندەرى ەلىمىزدەگى ەنەرگەتيكا نىسان­دارى مەن جىلۋ جەلى­لە­رىنىڭ توزىعى جەتىپ تۇرعانى وزەكتى ماسەلەلەر قاتارىندا. بۇل – كەشەگى كەڭەستىك رەسپۋبليكالاردىڭ بارىنە ءتان جاعداي. سونىمەن, وسى كوكەيكەستى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا سەنبى كۇنى  الماتىدا «ور­تالىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كور­پو­­را­تسياسى» (واەك) اق پەن ەۋروپا قاي­تا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى (ەقدب) پاۆلودار, ەكىباستۇز, پەتروپاۆل قالالارىنىڭ جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ جونىندەگى  زاەم كەلىسىمىنە قول قويدى. قالاي دەسەك تە, بۇل كەلىسىمدەر تۇرعىنداردىڭ ومىرىندە يگى كو­رى­نىس تابۋى ءتيىس. حالىق جى­لۋسىز, جارىقسىز وتىرا الماي­تى­نى بەل­گىلى. توزىعى جەتكەندى جاڭار­تا­تىن كەز ابدەن جەتتى. وسى ەلەۋلى راسىمگە وراي وتكەن باس­پا­سوز ءماس­لي­حاتىندا «ور­تا­لىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كور­پوراتسياسى» اق ديرەكتورلار كە­ڭەسىنىڭ توراعاسى الەكساندر كلەبانوۆ: – ەنەرگەتيكا نىساندارىنىڭ تو­زۋى – ەرتەدەن كەلە جاتقان كوكەي­كەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى. ولار­دىڭ كەي­بىرى ينۆەستيتسيالانسا, كەي­بىرى­نە ءالى تارتىلعان جوق. وسىنىڭ سالدارىنان جىلۋ جەلىلەرىندەگى شى­­عىن ارتىپ, قۇبىر­لار ابدەن تو­زىپ تۇر. بۇل  – قازاقستان عانا ەمەس, بۇرىنعى كەڭەستىك رەس­پۋب­ليكالار­دىڭ ءبارى­نە ءتان احۋال. شىعىن 25 پايىزدى قۇرايدى. ءبىز قازىر قارجى ينستيتۋتتارىنان ناقتى تالاپتارمەن 40 ميلليون دوللار كولەمىندە 2 زاەم تارتىپ وتىرمىز, – دەدى. سونىمەن , ەقدب كرەديتتىك جەلىسى 2 نەسيەدەن تۇرماق. ءبىرىنشىسى – 13 جىل مەرزىمگە 4,5 پايىزبەن بە­رىلەتىن 30 ميلليون دوللار. وعان سونداي-اق, قازاقستاندىق بان­­­كا­را­لىق الەۋمەت­تىك ءمول­شەر­لەمە قو­سىلادى. ال 10 ميلليون دول­لارعا جۋىق كەلەسى نەسيە 20 جىل مەرزىمگە بەرىلمەك. وندا باس­تاپقى 10 جىلدىق دەمالىس جەڭىلدىگى بار. بۇل جو­با­نى بانك واەك-نىڭ كورپوراتيۆتىك كەپىلدىگى بويىنشا تازا تەحنولوگيالار قورىمەن بىرلەسىپ قارجى­لاندىرماق. بۇل ولار­دىڭ تازا تەحنولوگيالار قورىمەن بىرلەسىپ قار­جىلاندىراتىن قا­زاق­ستان­داعى تۇڭ­عىش جوباسى بو­لىپ وتىر. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەلىمىزدەگى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ 70 پا­يى­زىنىڭ توزىعى جەتكەنى ايتىلدى. ال ورتالىق ازيا ەلەكتر ەنەر­گە­تي­كا­لىق كورپوراتسياسى 5 جىلدا پاۆ­لودار, ەكىباستۇز, پەتروپاۆل قالا­لا­رىنىڭ جىلۋ جەلىلەرىندەگى توزۋ­دى 70-تەن 45 پايىزعا دەيىن ازايتا الا­تىنىن مالىمدەپ وتىر. – قازاقستاندا جىلۋمەن قامتۋ سالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تار­تىم­­دىلىعى ارنايى جاڭا زاڭ قا­بىل­دان­عاننان كەيىن سوڭعى كەزدە عانا ارتىپ كەلە جاتىر. وعان بۇعان دەيىن اي­تارلىقتاي ينۆەستيتسيا تار­تىلعان جوق. سوندىقتان ەنەرگە­تي­كالىق كوم­پا­نيالار ەندى عانا جىلۋ جەلىلەرىندەگى شىعىندى ازايتۋدىڭ 3-5 جىل­دىق جوسپارلارىن جاساي باس­تادى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – جىلۋ جەلىلەرىندەگى توزۋدى قا­لىپ­تى دەڭگەيگە ءتۇسىرۋ, – دەدى الەكساندر كلەبانوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكاداعى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ شىعىنى 30 پايىزدى قۇراپ وتىر. ال «پاۆلودارەنەرگو» اق باس­قارما توراعاسى اناتولي دۋكانىڭ سوزىنە قاراعاندا, وندا جىلۋ قۇبىرلا­رى­نىڭ 80-85 پايىزى توز­عان. سون­دىق­تان جەلىدەگى شى­عىن كولەمى دە وندا ءبىرشاما جوعارى بولىپ وتىر. سول سەبەپتى بيزنەس-جوسپار بويىنشا ءون­دىرىستى قايتا قۇرۋ جۇمىستارى ءجۇر­گىزىلۋدە. ماسەلەن, بيىل №1 قا­زاندىقتا جاڭا تۋربينا ىسكە قو­سىلماق. 30 جىلدان كەيىن اۋىس­تى­رىلعان بۇل تۋربينانىڭ بۇرىنعىعا قاراعاندا قۋاتى دا جوعارى. سونداي-اق, قول قويۋ راسىمىنەن كە­يىن ىلە-شالا وتكەن ءباسپاسوز ءماس­ليحاتىندا «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس الداعى 5 جىلدا جىلۋ قۇبىرلارىن 45 پايىزعا دەيىن ازايتا الاتىنىن مالىمدەپ وتىر. – ماسەلەن, پەتروپاۆل قالا­سى­نىڭ جىلۋ جەلىلەرى 60-شى جىل­دارى سا­لىنعان. سوندىقتان دا كوپ­تەگەن ما­گيسترالدىق جەلىلەردىڭ نور­­ماتيۆتىك قايتالانۋ مەرزىمى اياق­تالىپ, توزىعى جەتكەنى تۇسىنىكتى. ەقدب قارجىسى بىزگە جەلىلەردى قايتا مودەرنيزاتسيا­لاۋعا جانە ءبىز ۇسىناتىن قىزمەت­تەردىڭ ساپاسى مەن سەنىمدىلىگىن كوتەرۋگە مۇمكىن­دىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس دي­رەك­تورى اندرەي كالينيچەۆ. – بۇل الداعى ۋاقىتتا جىلۋ جەلىلەرىندەگى احۋال­دى جاقسارتۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. الەكساندر كلەبانوۆتىڭ اي­تۋىنشا, ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن الىناتىن 30 مىڭ دوللارلىق كرەديت ەنشىلەس «پاۆلودار جىلۋ جەلىلەرى» اق پەن «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس كاسىپورىندارىنا بەرىلەدى. ال بانك پەن تازا تەحنولوگيالار قورى بىرلەسىپ قارجىلاندىراتىن جوباعا 10 ميلليون دوللارعا جۋىق كرەديت بەرىلمەك. بۇل قارجى جەلىلەردى جا­ڭارتۋ ينۆەستيتسياسى مەن تۇپكىلىكتى تۇتىنۋشىلار ءۇشىن تا­ريفتەردىڭ قول­جەتىمدىلىگى قا­تى­نا­سىن وڭتاي­لان­دىرۋعا كو­مەك­تەسەدى. ەقدب-ءنىڭ مۋنيتسيپالدى ءجا­نە ەكولوگيالىق ينفرا­قۇرى­لىم­دار ءبولىمىنىڭ اعا بانكيرى ەكاتەرينا ميروشنيك: – بۇل – ءبىزدىڭ تازا تەحنولوگيالار قورىمەن بىرلەسىپ قار­جى­لان­دى­راتىن قازاقستانداعى ال­عاشقى جەڭىلدىكتى كرەديتتىك جو­بامىز. ول اۋاعا تارالاتىن زي­ياندى زات­­تاردى ازايتۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى. ءويت­كەنى, جىلۋ قۇ­بىرلارىن جا­­ڭارتۋ ارقىلى ەنەر­گەتيكالىق كومپانيالار جىلۋ جەلىسىندەگى شى­­عىندى ازايتىپ, كو­مىر تۇ­تىنۋدى ايتار­لىقتاي كەمىتەدى», – دەپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ باعىتىندا قازىر ولار­مەن بىرقاتار جەرگىلىكتى ات­قا­رۋ ورگاندارى جۇمىس جۇرگىزۋدە. سون­دىقتان الداعى ۋاقىتتا ەقدب مۇن­داي جوبالاردى رەس­پۋبلي­كا­نىڭ وزگە وڭىرلەرىندە دە جۇزەگە اسى­رۋى مۇمكىن. ايناش ەسالي. الماتى.