تابيعاتقا دا جاناشىر ەكەن

ەلىمىزدىڭ باس ەكولوگى مەلس ەلەۋسىزوۆ قانا دەپ جۇرسەك, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار اراسىنان تابيعاتتىڭ تاعى ءبىر ۇلكەن جاناشىرى تابىلىپ وتىر. وسى ايتىلعاندى ايعاقتاعان عاني قاسىموۆ كەشە رەسپۋبليكالىق «قازەكولوگيا» عىلىمي-وندىرىستىك جانە اقپاراتتىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسىپ, ەكى جاق ءۇشىن دە مۇددەلى ۇلكەن اڭگىمەگە ءورىس اشتى. ونىڭ سايلاۋالدى باع­دارلاماسىن قىزۋ قول­داعان ەكولوگتار كاسىپ­ورىن­نىڭ قىز­­مەتىمەن تا­نىس­تىرىپ, قور­شاعان ورتا­نى قورعاۋ سالاسىنداعى ءبىر­قاتار وزەك­تى ماسەلەلەر ءجو­نىندەگى ءوز پايىم-كوزقا­راس­تارىن ءبىلدىردى, نەعۇرلىم وزەكتى ەكو­لوگيالىق پروبلەمالار بوي­ىنشا پىكىر ال­ما­سىلدى. اتالمىش ورتا­لىق­تىڭ باس ديرەكتورى امانكەلدى سقا­قوۆ­تىڭ ايتۋ­ىن­شا, قازاق­ستانداعى قازىرگى ەكولو­گيا­لىق احۋال اسا كۇر­دەلى. بۇل جاعدايدا ەكولو­گيا قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاما­سىز ەتۋدىڭ مەملەكەتتىك باس­قارۋ, زاڭنا­ما, قوعامدىق پىكىر جانە كاسىبي بىلىكتىلىك سياقتى تەتىكتەرى ۇتىمدى پاي­دا­لا­نىلۋى ءتيىس. تابي­عات قورعاۋ جوبالارىندا, ءتۇرلى ەسەپتەمەلەردە وسى جاع­دايلار مۇ­قيات ەسكەرىلگەنى ماقۇل. تا­بيعات قورعاۋ جونىندە قىز­بالانىپ كوپ ايتۋعا بولار, بىراق, سونى­مەن قاتار, بىزگە جوعارى كاسىبي بىلىكتىلىكپەن ءازىر­لەن­گەن جوبالار قاجەت. بۇدان ءارى ورتالىق باس­شىسى پارلامەنتتە «ەكو­لو­گيا كودەكسى» زاڭى داي­ىندالىپ قابىلدانعان كەزدە, سەناتور ع.قاسىموۆ ار­قى­لى وزدەرىنىڭ بىرقاتار ۇسى­نىستارىن ەنگىزگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, عاني ەسەن­كەل­دى ۇلى ەكولوگيالىق پروب­لەمالاردى شەشۋگە قالىڭ جۇرت­شىلىقتى تارتۋعا دا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزىپ ءجۇر­گەندىگى قاپەرگە الىندى. قازىر قوعامدىق ەكولوگيا­لىق ساراپتاما جۇرگىزۋ ءىس-تاجىريبەسىنە ەنگىزىلسە, بۇل باپتى دا ەكولوگيالىق كودەكسكە ەنگىزۋگە سەپتىگىن تيگىزگەن عاني ەسەنكەلدى ۇلى بولىپ شىقتى. كەزدەسۋ كەزىندە ءسوز ال­عان بۇرىنعى ەكولوگيا جانە بيورەسۋرستار مينيس­ترىنىڭ ورىنباسارى, تابيعات قورعاۋ ارداگەرى ءمادي كەرەەۆ 1994 جىلى اقش-تىڭ تەحاس شتاتىنىڭ كونگرەسىندە ارال مەن بالقاشتىڭ پروبلەماسىن العاش ايت­قان, سول جەردە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۋىن جەلبىرەتكەن ايكول ازاماتىمىز دا عاني قاسىموۆ بول­عان­دى­عىن ەسكە سالىپ ءوتتى. ال ءبۇ­گىندە عانەكەڭ قورشاعان ور­تا­نى قورعاۋدىڭ العى شەبىندە جۇرسە, مۇنىڭ ءوزى زاڭ­دىلىق رەتىندە قابىل­دا­نا­رى انىق. بۇدان كەيىن ءسوز ال­عان «اتامەكەن» قوعام­دىق-ەكو­لو­گيالىق گازەتىنىڭ باس رە­داكتورى جانىمگۇل ساعىن­دى­قوۆا, ورتالىق قىز­مەتكەرى سايان مەيىربەكوۆ, ەكولوگتار ع.قاسى­موۆ­تىڭ ساياسي تۇعىر­نا­ماسىن قولدايتىنىن, سايلاۋدا ول ءۇشىن داۋىس بەرەتىندىكتەرىن مالىمدەدى. ع.قاسىموۆ ءوز كەزەگىندە, اسىرەسە, جەر سىلكىنىسىنەن تۋىنداعان جاپوندىق اتوم ەلەكتر ستانسالارىنداعى ءتو­تەنشە جاعدايدان كەيىن ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ءما­سەلەلەرىنىڭ قازاقستان­دا­عى اسا كوكەيكەستىلىگىن قا­داپ ايتتى. الداعى ۋاقىتتا ەلدە اەس سالىنار بولسا, كوپشىلىكتىڭ پىكىرى ەسكەرىلۋىن, جالپى بۇل ءىستىڭ جا­ريا­لى بولۋىن, تەندەرگە تىلەك ءبىل­دىرۋشىلەردىڭ بارلىعى قا­تى­س­تىرىلۋىن تىلگە تيەك ەتتى. كەزدەسۋ سوڭىندا ع.قا­سىموۆ ورتالىقتىڭ زەرتحا­نا­سىن ارالاپ كورىپ, اۋانى, سۋدى, توپىراقتى, راديا­تسيا­لىق جاعدايدى تەكسەرەتىن اسپاپتارمەن تانىستى. قورعانبەك امانجول, الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.