ابايدىڭ قۇتىسى

ۇلتتىق مۋزەيدىڭ قازاقستان تاريحى زالىندا تۇرعان بۇل قۇتىنىڭ تاريحى ءحىح عاسىردىڭ سوڭعى شيرەگىنەن باستالادى. ابايدىڭ جەر اۋدارىلىپ كەلگەن رەۆوليۋتسيونەر دوستارى ن.ي.دولگوپولوۆ پەن ن.م.لوبانوۆسكي 1883 جىلى سەمەي قالاسىندا تۇڭعىش «ولكەتانۋ مۋزەيىن» ۇيىمداستىرادى. اباي دا ۇيىمداستىرۋ ىسىنە قۇلشىنا, بىلەگىن سىبانىپ,  ءبىر كىسىدەي ات سالىسادى. «سەمەي ءوڭىرى تاريحىندا مۋزەيگە تۇڭعىش جادىگەرلەر وتكىزگەن جانە مۋزەي اشۋدى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى – اباي قۇنانباي ۇلى. مۋزەيدىڭ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن تاريحتان حاباردار بولۋىنا, ەسكىدەن ەستەلىك ەستۋىنە, مادەنيەتتەن مالىمدەمە الۋىنا, كونەدەن كوپتى بىلۋىنە تيگىزەر پايداسىنىڭ زور ەكەنىن تەرەڭ تۇسىنە بىلەدى. اباي مول تۇسىنىگىنىڭ ارقاسىندا ەكى جىل وتكەن سوڭ, ياعني, 1885 جىلى قازاقتىڭ ەتنوگرافياسىن تانىتۋ ماقساتىندا, ولكەتانۋ مۋزەيىنە ءوز قولىمەن اپارىپ, قازاقتىڭ كيىز ءۇيىن بارلىق جابدىعىمەن, جيىنى 60-تان استام جادىگەرلىك قۇندى دۇنيەلىكتەردى تاپسىرادى», دەيدى قازاقستان تاريحى ءبولىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى قايىرجان كۇزەمباەۆ. سول جادىگەرلەردىڭ قاتارىندا 1885 جىلى مۋزەيگە تاپسىرىلعان قۇتى قايىڭ اعاشىنان ويىلعان. قۇتىنىڭ اۋىز ەرنەۋىنە اشەكەيلى كۇمىستەن ساقينا شەڭبەر سالىنعان. مويىنىنىڭ الدىڭعى كەڭىردەك تۇسىنا ەرنەۋدەن تومەن, تىگىنەن كۇمىستەن بالداق ويۋ ورناتقان. ەكى جانىنا مويىننان يىعىنا دەيىن بەتى ويۋلى كۇمىس تاسپا بەكىتكەن. سىرتقى بەتىندە كۇمىستەن شەرتىپ سالىنعان ويۋ شەڭبەرى بار. شەڭبەر ورتاسىنا كۇمىستەن قوشقارمۇيىز ويۋ ورناتىلعان. ەكى قاپتال بۇيىرىندە كۇمىستەن قۇمىرسقابەل بولىپ كەلگەن ويۋى جانە بار. بارلىق ويۋ مىق, جەز شەگەلەرمەن شەگەلەنىپ, مىقتاپ ورناتىلىپ, بەكىتىلگەن. تىعىنى قايىڭ اعاشتان جونىلىپ, قولمەن ۇستار باسى كۇمىسپەن قاپتالعان. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات