ەمدەۋ مەن ەم الۋ قۇقى قارالدى

ەلىمىزدە ادام دەنساۋلىعى ەڭ باستى نازاردا تۇراتىندىعى بەلگىلى. بۇل كونستيتۋتسيادا, «حالىق­تىڭ دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى» كودەكسىندە, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردە كەپىلدىك بەرىلگەن قۇقىقتارمەن رەتتەلگەن. سوعان وراي قازىرگى ۋاقىتتا اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ گيپپوكرات انتىنا ساي ادال جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي جا­سا­لىنۋدا. اسىرەسە, زاماناۋي مەدي­تسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن ءجا­نە نەبىر تەحنيكالارمەن قامتا­ما­سىز ەتىلگەن جاڭا عيماراتتار كوپ-تەپ سالىندى. ەندى وسى تالاپتارعا ساي بىلىكتى ماماندار بولسا دەن­ساۋ­لىق سالاسىندا ەشبىر ءمىن تۋ­ىن­داماۋى كەرەك سەكىلدى. الايدا, بۇگىندە دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋ ىسىنە حالىقتان ارىز-شاعىم ءجيى تۇسەدى. ويتكەنى, جوعارىدا ايتىل­عانداي, قولدا زاماناۋي جاڭا قۇ­رالدار جەتكىلىكتى بولعانىمەن ولار­دىڭ ءتىلىن بىلەتىن جانە انتىنا ساي حالىققا قىزمەت كورسەتە الا­تىن اق حالاتتىلاردىڭ تاپشى­لى­عى ادام قۇقىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەپ سوقتىراتىنى ءسوزسىز. اتا زاڭىمىز ازاماتتاردىڭ زاڭ­دا بەلگىلەنگەن دەنساۋلىعىن ساق­تاۋ, كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمدەگى تەگىن مەديتسينالىق كومەك پەن اقى­لى مەديتسينالىق كومەك جانە مەملەكەتتىك, جەكە ەمدەۋ مەكەمەلەرىندە, سونداي-اق جەكە مەديتسي­نالىق تاجىريبەمەن اينالىساتىن ادامداردان اقىلى مەديتسينالىق كومەك الۋ قۇقىعىن كوزدەيدى. بۇل ورايدا حالىقتىڭ دەنساۋلىعى رەس­پۋب­لي­كانىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋدىڭ باستى فاكتور­لا­رى­نىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. سون­دىقتان دا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات­تىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن مىندەتتەرى ەل ازاماتتارىنىڭ دەنساۋ­لىعىن قورعاۋ, ساپالى مەديتسي­نا­لىق قىز­مەت كورسەتۋ جانە ولاردى مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەرمەن قامتا­ماسىز ەتۋ كونستيتۋتسيالىق قۇقىق­تارىن ساقتاۋ بولىپ تابىلادى. مىنە, وسى ماسەلەلەردى باس­شى­لىققا العان پرەزيدەنت جانىن­دا­عى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا توراعاسى ساعىنبەك تۇر­سىنوۆ باستاعان كوميسسيا مۇشە­لەرى جانە استانا قالاسى اكىمدىگى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارما­سى­نىڭ وكىلدەرى كەشە استانا قالا­سىنداعى №1 قالالىق اۋرۋحانا­نىڭ وتورينولارينگولوگيا جانە ۋرو­لوگيا بولىمدەرىن ارالادى. ون­داعى قىزمەت ىستەيتىن دارىگەر­لەر­مەن اڭگىمەلەسىپ, ەمدەلىپ جاتقان ناۋقاستارمەن سويلەستى. وزگەلەرىنە قاراعاندا بۇل اۋرۋحانانىڭ ءجاي-كۇيى وڭ كورىنەدى. ءدارى-دارمەك جەتكىلىكتى. بارلىق جاعداي جاسالعان. تەك كەڭ كوسىلىپ قىزمەت ىستەۋگە قول­بايلاۋ بولىپ تۇرعان عيمارات­تىڭ تارلىعى ەكەن. دەگەنمەن, بۇل ماسەلە دە كوپ ۇزاماي شەشىمىن تاپ­پاقشى, دەيدى دارىگەرلەر. ال جال­پى مامانداردىڭ ازدىعىن ول­ار دا جاسىرمايدى. مەملەكەت باسشىسى جانىن­دا­عى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا مۇشەلەرى دارىگەرلەرمەن ءجا­نە ناۋقاستارمەن اڭگىمەلەسۋ با­رىسىندا ازاماتتاردىڭ دەنساۋلى­عىن قورعاۋ جانە بىلىكتى مەدي­تسي­نالىق كومەك الۋدا كونستيتۋتسيا­لىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ, دارىگەرلەر مەن باسقا دا مەديتس­ي­نالىق قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋمەت­تىك-قۇقىقتىق قورعالۋىنا, ولار­دىڭ رەسەيدە (ماسكەۋ مەن سانكت-پەتەربۋرگتە), ەۋروپالىق وداق ەلدەرىندە, يزرايلدە بىلىكتىلىكتەرىن كوتەرۋ ماسەلەلەرىنە كوڭىل ءبولدى. سونىمەن قاتار, ساپار بارىسىندا كوميسسيا مۇشەلەرى ەلورداداعى №1 قالالىق اۋرۋحانانىڭ وڭ جۇ­مىس تاجىريبەسىن ەلىمىزدىڭ باسقا دا ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە تاراتۋعا ۇسى­نىس جاسادى. ۇستىمىزدەگى جىلعى جولداۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلعانى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى ءبىز قازىر قا­لاداعى دەنسالىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى مەن اۋرۋحانالاردى ارالاپ, ون­داعى دارىگەرلەر مەن ناۋقاس جان­داردىڭ جاعدايىمەن تانىسۋ­دامىز. مۇنداعى نەگىزگى ماقسات – ناۋقاس جانداردىڭ ەم الۋ بارىسىندا كون­س­تيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ قالاي ساقتالىپ جاتقاندىعىنا ءمان بەرۋ. وسى ورايدا اۋرۋحانادا ەم الىپ جاتقان ناۋقاستارمەن سويلەستىك. ولار قازىرگى جاعداي بۇرىنعىعا قاراعاندا جاقسارعانىن ايتادى. شەشىمىن تاپپاي جاتقان پروبلەمالار دا بارشىلىق ەكەن. سولار­دىڭ ىشىندە مامان دارىگەرلەردىڭ جەتىسپەيتىندىگى, جاس مامانداردىڭ مۇندا كەلمەيتىندىگى, عيماراتتىڭ تارلىعى جانە ت.ب. ماسەلەلەر بار. ولاردى شەشۋ جولدارىن قاراس­تى­رۋعا كومەك قولىن سوزامىز. جال­پى, بۇل ءىس-شارا پرەزيدەنت اكىم­شىلىگى مەن ءبىزدىڭ كوميسسيانىڭ 2011 جىلعا ارنالعان جۇمىس جوس­پارىنا سايكەس جۇرگىزىلىپ وتىر, –دەيدى ساعىنبەك تۇرسىنوۆ. ءسويتىپ, ەمدەۋ مەكەمەسىندە بول­­عان وسى ساپاردا جينالعان تىڭ ءما­لىمەتتەر كوميسسيانىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنا­تىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىن­داعى ادام قۇقىقتارىنىڭ احۋالى تۋرا­لى» جىل سايىنعى بايانداما­سىنىڭ «ازاماتتاردىڭ دەنساۋلى­عىن قور­عاۋ­عا جانە بىلىكتى مەدي­تسينالىق كو­مەك الۋعا كونستيتۋ­تسيا­لىق قۇ­قىق­تارى» بولىمىنە ەنگىزىلمەك. الەكساندر تاسبولاتوۆ.