جەمقورلىقپەن كۇرەسكە ءاربىر ادام مۇددەلى بولۋى ءتيىس

الماتىدا قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك پەن مەملەكەتتىك قىزمەت  ىستەرى  جانە  سىبايلاس جەمقورلىققا  قارسى  ءىس-قيمىل  اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اليك شپەكباەۆتىڭ, «نۇر وتان» پارتياسى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جەمقورلىققا بايلانىستى جيىن ءوتتى. شارا بارىسىندا ا.شپەكباەۆ ەلى­مىزدەگى جەمقورلىققا قاتىس­تى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ كورسەت­كىشتەرىن جاريا ەتتى. جانە بۇعان قوسا, كەيبىر كە­دەر­گىلەرگە قارا­ماستان, قازاقستاندا وسى باعىتتا ءجۇرىپ جاتقان ءتيىم­دى شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ىلگە­رى­لەۋلەر بار ەكەندىگىن دە اتادى. «جەمقورلىق تەك مەملەكەتتى عانا ەمەس, جالپى قوعامدى تولعاندىرادى, بۇل – ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن ماسەلە. وسى ماسەلەدە ءبىز الەمدە 123 ورىندامىز, جەمقورلىق دەڭگەيى ءالى دە جوعارى. دەگەنمەن, جەمقورلىققا قارسى ساياساتتىڭ ارقاسىندا ءبىز 2014-2016 جىلدارى 17 پوزيتسياعا كوتەرىلدىك», – دەدى ا.شپەكباەۆ. سونداي-اق, جيىن بارىسىندا سوڭعى ءبىر جىل توعىز اي ىشىندە 660 لاۋا­زىم يەسى ايىپپۇل تولەگەنى ءمالىم بولدى. سونىڭ ارقاسىندا ءوت­كەن جىلى بيۋدجەتكە 3,5 ميلليارد تەڭگە تۇسكەن. اگەنتتىك توراعاسى ورىن­باسارىنىڭ ايتۋىنشا, ايىپ­پ­ۇلدى ۋاقتىلى تولەمەگەندەر بوس­تان­دىعىنان ايىرىلادى. جوعارى­دا اتالعان مەرزىم ىشىندە 924 مەم­لەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ دۇنيە-ءمۇل­كى تاركىلەنىپ, 1210 ادام ءومىر بويى­نا مەملەكەتتىك قىزمەتتى اتقارۋ قۇ­قىعىنان ايىرىلعان. مەملەكەتتىك ورگاندار قىز­مەت­كەرلەرىنە پروفيلاكتيكالىق شارا رەتىندە جەمقورلىق پەن لاۋازىمدى قىزمەتىن اسىرا پايدالانعانى ءۇشىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ, جازاعا كەسىلگەندەر تۋرالى بەينە­روليك كورسەتىلدى. الماتىداعى بارشا دەرلىك قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ باسشىلارى قاتىسقان ۇلكەن جيىندا مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ماڭىز­دى جۇمىسىنىڭ ءبىرى رەتىندە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. «ءبىز بۇل باعىتتا بارلىق ۇدە­رىس­­تەردى قاراپايىمداندىرا وتىرىپ, جاريالى تۇردە جۇمىس ءجۇر­گىزۋ­دەمىز. جەر قاتىناستارى, پاتەر ءبولۋ, قۇرىلىس, ارحيتەكتۋ­را, ءبىلىم مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­لار­ىن­داعى بارلىق ءىس-قيمىلدار اشىق جۇرگى­زىلۋدە. لاۋازىمدى ادام­دارعا, تۇر­عىن­دارعا, بيزنەسكە بارلىق ماسەلە­لەر­دىڭ تەك زاڭ ءجۇ­زىندە, ەشقانداي سى­بايلاس جەمقور­لىقسىز شەشىلەتى­نىن بىلدىرەمىز جانە تالاپ ەتەمىز. بۇل ىستە مەملەكەت پەن بيزنەس ارا­سىندا ءوزارا ءتۇسى­نىستىك قالىپتا­سۋى ءتيىس», – دەپ اتاپ ءوتتى الماتى اكىمى. ب.بايبەك قالادا رەتسىز قۇرىلىس سالۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ ءىسىنىڭ پارمەندىلىگى ارتقانىن, جەر قورىن ساقتاۋ ءۇشىن ءتۇرلى شەشىمدەردىڭ باس جوسپارعا ساي جاسالاتىندىعىن ايتتى. بۇل شارالار مەملەكەتتىك قىزمەتتە جەمقورلىقتى بولدىرماۋعا ىقپال ەتۋدە. مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن قۇجاتتاردى ءراسىم­دەۋدى جاقسارتۋ  بارىسىندا الماتى بۇكىلالەمدىك «Doing Busi­ness» بانكى جاريالاعان رەيتينگتە العا شىققانى دا ايتىلدى. مىسالى, بيىل قازاقستان 6 تارماق بويىنشا جوعارى كوتەرىلىپ, 35 ورىندى يەلەندى. رەسەي, بەلگيا, يتاليا, گرەكيا, ليۋكسەمبۋرگ جانە باسقالارى ءبىزدىڭ سوڭىمىزدا. اۆتو­ماتتاندىرۋ ارقاسىندا پروتسەدۋرالار جەڭىلدەتىلدى, رۇقسات قۇجات­تارىن بەرۋ مەرزىمى 3 ەسە قىس­قارىپ, 6 كۇنگە دەيىن جەتتى. كەرەكسىز قۇجاتتار تالاپ ەتىلمەيتىن بولدى. «سالىقتىق اكىمشىلىك تە جەڭىل­دەتىلدى. بۇگىنگى كۇنى الماتىدا سالىقتىق ەسەپ بەرۋدىڭ 96 پايىزى ەلەكتروندى تۇردە جىبەرىلەدى, ەلەكتروندى سالىق قىزمەتىنىڭ ۇلەسى – 85 پايىز. مۇندا قىزمەتشى­لەردىڭ بىلىكتىلىگىنە كوپ نارسە باي­لا­نىستى. مەملەكەت باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, كاسىبي مەملە­كەت­تىك قىزمەت مەريتوكراتيا قاعيدات­تارىنا نەگىزدەلگەن. وسى رەتتە بىزدە ءوز ءىسىن جەتىك مەڭگەرگەن اپپارات قالىپتاسقان» – دەدى جيىن بارىسىندا قالا اكىمى. شاھار باسشىسىنىڭ  ءمالىم­دەۋىنە قاراعاندا, «قۇرىلىس سالۋعا رۇق­سات الۋ» جاعدايى جاقسارعان كورىنەدى. ياعني, 22 پوزيتسياعا كوتە­رىلىپ, 56-ورىندى يەلەنگەن. «ەلەكترگە قوسىلۋ» پوزيتسياسى 27 ورىنعا جوعارىلاپتى. بۇل – 102 ورىننان 75 ورىنعا كوتەرىلدى دەگەن ءسوز. جيىن بارىسىندا جەمقور­لىقتىڭ الدىن الۋ جانە جول بويىندا پوليتسەيلەرمەن بايلانىستى بولدىرماۋ ءۇشىن 2017 جىلى قالا بويىنشا ءبىر مىڭنان استام بەينەكامەرالار ورناتىلاتىن بولادى. مەگاپوليستەگى جيىن بارىسىندا سىبايلاستىقپەن كۇرەسكە قاتىستى قوردالانعان جايتتاردىڭ بارلىعى دا ورتاعا سالىنىپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بارلىعى دا سالا-سالا بويىنشا ءسوز بولدى. الايدا, جەمقورلىقپەن ىمىرالاسۋعا جول بەرمەۋگە قاراپايىم حالىقتىڭ ءوزى دە مۇددەلى بولۋى كەرەك. مۇنداي جاعدايدا قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ كورىنىپ تۇرعان ادىلەتسىزدىككە, بەرىلىپ جاتقان پاراعا, جاسالىنىپ جاتقان شارالارعا كوز جۇمباي, مۇددەلەستىك تانىتۋى دا بۇل ىستە اسا ماڭىزدى ەكەنى قاداپ ايتىلدى. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى