كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ءىس-ارەكەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن دايىندايتىن جۇمىس توبىنىڭ 11-ءشى وتىرىسى بولدى. وعان ەقىۇ-نىڭ قازاقستانداعى ساراپشىلارى قاتىستى.
بۇل زاڭ جوباسى ماجىلىستە ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالىپ, تالقىلانعان بولاتىن. دەپۋتاتتار تاراپىنان ەكىنشى وقىلىمعا دايىنداۋ كەزىندە ەسكەرۋ ءۇشىن كوپتەگەن ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر ايتىلعان. ونىڭ ۇستىنە, ءماجىلىس ەقىۇ-نىڭ استاناداعى كەڭسەسى وسى ۇيىمنىڭ دەموكراتيا ينستيتۋتتارى جانە ادام قۇقى جونىندەگى بيۋروسىنا (دياقب) اتالمىش زاڭ جوباسىنا قۇقىقتىق ساراپتاما جاساپ, ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرۋدى سۇراعان ەكەن. كەشە دياقب-نىڭ زاڭنامالار ءجونىندەگى كەڭەسشىسى اننا ليزا شاتيلو مەن گۋمانيتارلىق قۇقىق جانە حالىقتىق قۇقىق جونىندەگى تاۋەلسىز ساراپشى ميلەن كوستاس زاڭ جوباسى جونىندەگى ءوزدەرىنىڭ ساراپتاماسى تۋرالى جۇمىس توبىنىڭ الدىندا بايانداما جاسادى. ايتا كەتەتىن جايت, وتىرىستى جۇرگىزىپ وتىرعان جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى دەپۋتات جانات جاراسوۆ ەقىۇ-نىڭ زاڭ جوباسىنا ۋادە بەرگەن ۋاقىتتارىنان ءبىر كۇن دە كەشىكتىرمەي ساراپتاما جاساپ بەرگەندەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
العاشقى ءسوز ەقىۇ استاناداعى كەڭەسىنىڭ باسشىسى دەرد سابوعا بەرىلدى. ول ءماجىلىستىڭ وسىنداي زاڭ جوباسىن وزدەرىمەن اقىلداسىپ قابىلداعالى جاتقانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇل – قازاقستاننىڭ دەموكراتيا پرينتسيپتەرىن قاتاڭ ساقتايتىندىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى, سونىمەن بىرگە, بۇل ءبىزدىڭ بەرىك ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ بەلگىسى, دەدى ول. ودان كەيىن ءسوز اننا ليزا شاتيلو مەن ميلەن كوستاسقا بەرىلدى. ەكى شەشەننىڭ سوزدەرىن قورىتىندىلاپ, ولاردىڭ ءداندەرىن عانا الاتىن بولساق, ول مىناعان سايادى: قازاقستاننىڭ تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى زاڭنامالارىن قاتاڭداتىپ جاتقانىن قولدايمىز, سونىمەن بىرگە, ادامنىڭ ەركىن قوزعالىسىن, تۇرعىلىقتى جەرىن تاڭداۋ قۇقىن, سونىمەن قاتار, وزدەرىنىڭ ويىن ينتەرنەت نەمەسە باسقا دا بايلانىس قۇرالدارى ارقىلى ايتۋىنا شەكتەۋ قويىلماعانى ءجون. سونىمەن قاتار, ساراپشىلار «ەكسترەميزم» مەن «تەرروريزم» جانە باسقا دا قىلمىستاردىڭ زاڭنامالىق تۇسىنىكتەرى ايقىندالا, ناقتىلانا تۇسسە دەگەن تىلەكتەرىن جەتكىزدى.
سونداي-اق, ساراپشىلار «باسشىلىق جاساۋ», «قاتىسۋ», «اينالدىرۋ» جانە «دايىندىق» سەكىلدى تەرميندەرگە ءدال انىقتاما بەرىلۋى كەرەكتىگىن ايتتى. ال «كوشى-قون تۋرالى» زاڭنىڭ 14-بابىنىڭ سوڭعى ازاتجولىن ارتىق دەپ تاۋىپتى. ونىڭ ەسەسىنە, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنىڭ ۆيزا بەرۋگە, تۇراقتى تۇرۋعا جانە ازاماتتىق بەرۋگە قاتىستى ۇسىنىمدارى ولاردىڭ شەشىمدەرىنە شاعىم ايتۋ مۇمكىنشىلىگى تۋ ءۇشىن جازباشا بەرىلۋى كەرەكتىگى كولدەنەڭ تارتىلدى.
ساراپشىلار حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلمەيتىن كەيبىر باپتار تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە قىلمىستىق كودەكستىڭ 179- بابىنا ەنگىزىلگەن «بيلىكتى باسىپ الۋعا نەمەسە كۇشپەن ۇستاۋعا ناسيحات تاراتۋ نەمەسە اشىق شاقىرۋلار, سونىمەن قاتار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىن كۇشپەن وزگەرتۋ» دەگەن تىركەستەردەگى «ناسيحات» ءسوزى وتە ۇلكەن سيپاتتا ەكەنىن, سوندىقتان, ول باسقا ۇعىم تۋعىزۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
مويىندارىنا بىلىكتى, جان-جاقتى ساراپتاما جاساۋدىڭ مىندەتىن العان سوڭ ساراپشىلار بارلىق وزگەرىستەرگە دە شۇقشيا قاراعاندارى اڭعارىلدى. ال باياندامالار اياقتالعان سوڭ ولاردىڭ سوزدەرى مەن ەسكەرتپەلەرى بويىنشا سويلەگەن ج.جاراسوۆ ەسكەرتپەلەردىڭ ءبىرازىنىڭ تەرىستىگىن اشكەرەلەپ, وزگەرىستەردىڭ كوبى ەۋروپا مەملەكەتتەرىنىڭ زاڭنامالارىنا سايكەس بولىپ شىققاندىعىن دالەلدەپ بەردى. دەگەنمەن, ساراپشىلار تاراپىنان ايتىلعان كەيبىر ۇسىنىستار تەرەڭىرەك زەرتتەلەتىندىگى جەتكىزىلدى.
تالقىلاۋعا دەپۋتاتتاردان باسقا ۇەۇ, قوعام قايراتكەرلەرى مەن باق وكىلدەرى قاتىسىپ, وزدەرىنىڭ پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ءىس-ارەكەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن دايىندايتىن جۇمىس توبىنىڭ 11-ءشى وتىرىسى بولدى. وعان ەقىۇ-نىڭ قازاقستانداعى ساراپشىلارى قاتىستى.
بۇل زاڭ جوباسى ماجىلىستە ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالىپ, تالقىلانعان بولاتىن. دەپۋتاتتار تاراپىنان ەكىنشى وقىلىمعا دايىنداۋ كەزىندە ەسكەرۋ ءۇشىن كوپتەگەن ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر ايتىلعان. ونىڭ ۇستىنە, ءماجىلىس ەقىۇ-نىڭ استاناداعى كەڭسەسى وسى ۇيىمنىڭ دەموكراتيا ينستيتۋتتارى جانە ادام قۇقى جونىندەگى بيۋروسىنا (دياقب) اتالمىش زاڭ جوباسىنا قۇقىقتىق ساراپتاما جاساپ, ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرۋدى سۇراعان ەكەن. كەشە دياقب-نىڭ زاڭنامالار ءجونىندەگى كەڭەسشىسى اننا ليزا شاتيلو مەن گۋمانيتارلىق قۇقىق جانە حالىقتىق قۇقىق جونىندەگى تاۋەلسىز ساراپشى ميلەن كوستاس زاڭ جوباسى جونىندەگى ءوزدەرىنىڭ ساراپتاماسى تۋرالى جۇمىس توبىنىڭ الدىندا بايانداما جاسادى. ايتا كەتەتىن جايت, وتىرىستى جۇرگىزىپ وتىرعان جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى دەپۋتات جانات جاراسوۆ ەقىۇ-نىڭ زاڭ جوباسىنا ۋادە بەرگەن ۋاقىتتارىنان ءبىر كۇن دە كەشىكتىرمەي ساراپتاما جاساپ بەرگەندەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
العاشقى ءسوز ەقىۇ استاناداعى كەڭەسىنىڭ باسشىسى دەرد سابوعا بەرىلدى. ول ءماجىلىستىڭ وسىنداي زاڭ جوباسىن وزدەرىمەن اقىلداسىپ قابىلداعالى جاتقانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇل – قازاقستاننىڭ دەموكراتيا پرينتسيپتەرىن قاتاڭ ساقتايتىندىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى, سونىمەن بىرگە, بۇل ءبىزدىڭ بەرىك ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ بەلگىسى, دەدى ول. ودان كەيىن ءسوز اننا ليزا شاتيلو مەن ميلەن كوستاسقا بەرىلدى. ەكى شەشەننىڭ سوزدەرىن قورىتىندىلاپ, ولاردىڭ ءداندەرىن عانا الاتىن بولساق, ول مىناعان سايادى: قازاقستاننىڭ تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى زاڭنامالارىن قاتاڭداتىپ جاتقانىن قولدايمىز, سونىمەن بىرگە, ادامنىڭ ەركىن قوزعالىسىن, تۇرعىلىقتى جەرىن تاڭداۋ قۇقىن, سونىمەن قاتار, وزدەرىنىڭ ويىن ينتەرنەت نەمەسە باسقا دا بايلانىس قۇرالدارى ارقىلى ايتۋىنا شەكتەۋ قويىلماعانى ءجون. سونىمەن قاتار, ساراپشىلار «ەكسترەميزم» مەن «تەرروريزم» جانە باسقا دا قىلمىستاردىڭ زاڭنامالىق تۇسىنىكتەرى ايقىندالا, ناقتىلانا تۇسسە دەگەن تىلەكتەرىن جەتكىزدى.
سونداي-اق, ساراپشىلار «باسشىلىق جاساۋ», «قاتىسۋ», «اينالدىرۋ» جانە «دايىندىق» سەكىلدى تەرميندەرگە ءدال انىقتاما بەرىلۋى كەرەكتىگىن ايتتى. ال «كوشى-قون تۋرالى» زاڭنىڭ 14-بابىنىڭ سوڭعى ازاتجولىن ارتىق دەپ تاۋىپتى. ونىڭ ەسەسىنە, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنىڭ ۆيزا بەرۋگە, تۇراقتى تۇرۋعا جانە ازاماتتىق بەرۋگە قاتىستى ۇسىنىمدارى ولاردىڭ شەشىمدەرىنە شاعىم ايتۋ مۇمكىنشىلىگى تۋ ءۇشىن جازباشا بەرىلۋى كەرەكتىگى كولدەنەڭ تارتىلدى.
ساراپشىلار حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلمەيتىن كەيبىر باپتار تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە قىلمىستىق كودەكستىڭ 179- بابىنا ەنگىزىلگەن «بيلىكتى باسىپ الۋعا نەمەسە كۇشپەن ۇستاۋعا ناسيحات تاراتۋ نەمەسە اشىق شاقىرۋلار, سونىمەن قاتار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىن كۇشپەن وزگەرتۋ» دەگەن تىركەستەردەگى «ناسيحات» ءسوزى وتە ۇلكەن سيپاتتا ەكەنىن, سوندىقتان, ول باسقا ۇعىم تۋعىزۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
مويىندارىنا بىلىكتى, جان-جاقتى ساراپتاما جاساۋدىڭ مىندەتىن العان سوڭ ساراپشىلار بارلىق وزگەرىستەرگە دە شۇقشيا قاراعاندارى اڭعارىلدى. ال باياندامالار اياقتالعان سوڭ ولاردىڭ سوزدەرى مەن ەسكەرتپەلەرى بويىنشا سويلەگەن ج.جاراسوۆ ەسكەرتپەلەردىڭ ءبىرازىنىڭ تەرىستىگىن اشكەرەلەپ, وزگەرىستەردىڭ كوبى ەۋروپا مەملەكەتتەرىنىڭ زاڭنامالارىنا سايكەس بولىپ شىققاندىعىن دالەلدەپ بەردى. دەگەنمەن, ساراپشىلار تاراپىنان ايتىلعان كەيبىر ۇسىنىستار تەرەڭىرەك زەرتتەلەتىندىگى جەتكىزىلدى.
تالقىلاۋعا دەپۋتاتتاردان باسقا ۇەۇ, قوعام قايراتكەرلەرى مەن باق وكىلدەرى قاتىسىپ, وزدەرىنىڭ پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
پەداگوگتەردى اتتەستاتسيالاۋ جۇيەسى جاڭارتىلادى
ءبىلىم • كەشە
اتىراۋ وبلىسىندا جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قايتارىلدى
ايماقتار • كەشە
اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسى: ۇزاق مەرزىمدى باعدار ايقىندالدى
ەنەرگەتيكا • كەشە
جاپونيادا 7,7 بالدىق جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
تابيعات • كەشە
