ءدىن سالاسىنا قاتىستى اقپاراتتىق ساياساتتى وڭتايلى جۇرگىزۋدىڭ قوعامىمىز ءۇشىن پايداسى زور ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا وتكەن جۇما كۇنى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ اقپارات كوميتەتى ارنايى سەمينار ۇيىمداستىردى.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باق وكىلدەرى قاتىسقان سەمينار «دىنارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ جانە باق-تا لاڭكەستىك پەن ءدىني ەكسترەميزم ماسەلەلەرىن جاريالاۋ ەرەكشەلىكتەرى» تاقىرىبىن قامتىدى.
جيىندى ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى ءدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى عالىم شويكين اشىپ, كورسەتىلگەن تاقىرىپ بويىنشا حابارلاما جاسادى.
– ەلىمىزدە 18 كونفەسسيا بار. ولاردىڭ وكىلدەرى ءبىر-بىرىمەن ىنتىماقتاسىپ, قوعامىمىزعا قاجەتتى ءتۇرلى الەۋمەتتىك شارالاردى بىرلەسە اتقارۋدا. بۇل قازاقستانداعى كونفەسسيالار اراسىنداعى جاراسىمدى قارىم-قاتىناستى كورسەتەدى, – دەدى ع.شويكين. سونداي-اق, كوميتەت توراعاسى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭدى تىركەلگەن ءدىني ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ وتىرعانىن, ولاردىڭ قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋدە ءتيىستى جۇمىستار ءوز دەڭگەيىندە اتقارىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, سپيكەر ءدىن سالاسىنداعى كەيبىر ماڭىزدى ماسەلەلەرگە دە توقتالدى.
– ءدىننىڭ اتىن جامىلىپ, ەل ىشىنە ىرىتكى سالىپ, ءتۇرلى الاۋىزدىقتار تۋدىرعىسى كەلەتىندەر قوعامىمىزدا بار. بۇل جاعدايات قازىرگى تاڭدا كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى جايتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تۇر. اتالعان ماسەلە تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزگە عانا ءتان ەمەس. ول بۇكىل الەمدى تولعاندىرادى. ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم ءوزىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتە ءتۇستى, – دەدى سپيكەر. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدەگى ءدىن سالاسىنداعى كەلەڭسىز كورىنىستەر نەگىزىنەن ءدىني ساۋاتسىزدىقتان تۋىنداۋدا. دىنگە جاڭادان بەت بۇرعان كەيبىر وتانداستارىمىز جات اعىمداردىڭ ۋاعىزدارىنا ۇيىپ نەمەسە عالامتورداعى كەسىرلى, كەرەعار باعىتتاعى ءدىني ناسيحاتتارمەن تانىسىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە قوعامدا ءدىني سەنىمى بوتەن ازاماتتار پايدا بولۋدا.
ودان ءارى سپيكەر ەل ىشىندە اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا باسا ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن ءسوز ەتتى.
– ءبىز قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسىمەن بىرلەسىپ, ەل ىشىندە زايىرلى مەملەكەت دەگەن ۇعىمنىڭ ءمانىن, ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, وسى سالادا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتىڭ ماقساتىن ءتۇسىندىرۋ شارالارىن قولعا الىپ وتىرمىز. بۇل, اسىرەسە, دىنگە جاڭادان بەت بۇرعان جاندار ءۇشىن ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, كەرەعار پىكىرلەردىڭ جەتەگىندە جۇرگەن ناقتى توپتارمەن جۇمىس جۇرگىزۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە, – دەدى ع.شويكين. ونىڭ ايتۋىنشا, ءدىني ەكسترەميزمگە قاتىستى ءىستى بولعاندارعا, ءدىني جات اعىمداردىڭ وكىلدەرىنە بىلىكتى ءدىنتانۋشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ءتۇسىندىرۋ شارالارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە.
سونداي-اق, كوميتەت توراعاسى جات اعىمداردىڭ قوعامىمىزعا ەنىپ كەتۋىنىڭ سەبەپتەرىن, ولاردىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىنە قارسى ءتيىستى شارالار قولعا الىنىپ جاتقانىن, قىزمەتى زاڭمەن شەكتەلگەن ۇيىمداردىڭ استىرتىن زاڭسىز كىتاپتار تاراتىپ, كەرەعار ۋاعىزدار ايتىپ, شارالار وتكىزۋىنە توسقاۋىل قويۋ ءىسى باستى نازاردا ەكەنىن جەتكىزدى. بۇلاردان بولەك, ع.شويكين اتالعان ماسەلەدە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ رولىنە توقتالدى.
بۇدان كەيىن اقپارات كوميتەتى «تالداۋ جانە اقپارات ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ميحايل كوميسساروۆ «لاڭكەستىككە قارسى شارالاردى جۇرگىزۋ كەزىندە دايەكسىز جانە ارانداتۋشىلىق پيعىلداعى حابارلاردى الەۋمەتتىك مەديا جانە ينتەرنەت-باق-تا مونيتورينگ جاساۋ» تاقىرىبىندا حابارلاما جاسادى. ول ءوز سوزىندە كەيبىر سايتتاردا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە قيسىنسىز, دالەل-دايەكسىز مالىمەتتەر, قوعامدا ۇرەي تۋدىراتىن جالعان حابارلار قىلاڭ بەرىپ قالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
سەمينار سوڭىندا سپيكەرلەر قانداي دا ءبىر ەكسترەميستىك جانە لاڭكەستىك ارەكەتتەر تۇرعىسىندا ماتەريال جاريالاۋ بارىسىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ بارىنشا ىجداعاتتى بولۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
ءدىن سالاسىنا قاتىستى اقپاراتتىق ساياساتتى وڭتايلى جۇرگىزۋدىڭ قوعامىمىز ءۇشىن پايداسى زور ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا وتكەن جۇما كۇنى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ اقپارات كوميتەتى ارنايى سەمينار ۇيىمداستىردى.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باق وكىلدەرى قاتىسقان سەمينار «دىنارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ جانە باق-تا لاڭكەستىك پەن ءدىني ەكسترەميزم ماسەلەلەرىن جاريالاۋ ەرەكشەلىكتەرى» تاقىرىبىن قامتىدى.
جيىندى ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى ءدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى عالىم شويكين اشىپ, كورسەتىلگەن تاقىرىپ بويىنشا حابارلاما جاسادى.
– ەلىمىزدە 18 كونفەسسيا بار. ولاردىڭ وكىلدەرى ءبىر-بىرىمەن ىنتىماقتاسىپ, قوعامىمىزعا قاجەتتى ءتۇرلى الەۋمەتتىك شارالاردى بىرلەسە اتقارۋدا. بۇل قازاقستانداعى كونفەسسيالار اراسىنداعى جاراسىمدى قارىم-قاتىناستى كورسەتەدى, – دەدى ع.شويكين. سونداي-اق, كوميتەت توراعاسى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭدى تىركەلگەن ءدىني ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ وتىرعانىن, ولاردىڭ قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋدە ءتيىستى جۇمىستار ءوز دەڭگەيىندە اتقارىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, سپيكەر ءدىن سالاسىنداعى كەيبىر ماڭىزدى ماسەلەلەرگە دە توقتالدى.
– ءدىننىڭ اتىن جامىلىپ, ەل ىشىنە ىرىتكى سالىپ, ءتۇرلى الاۋىزدىقتار تۋدىرعىسى كەلەتىندەر قوعامىمىزدا بار. بۇل جاعدايات قازىرگى تاڭدا كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى جايتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تۇر. اتالعان ماسەلە تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزگە عانا ءتان ەمەس. ول بۇكىل الەمدى تولعاندىرادى. ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم ءوزىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتە ءتۇستى, – دەدى سپيكەر. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدەگى ءدىن سالاسىنداعى كەلەڭسىز كورىنىستەر نەگىزىنەن ءدىني ساۋاتسىزدىقتان تۋىنداۋدا. دىنگە جاڭادان بەت بۇرعان كەيبىر وتانداستارىمىز جات اعىمداردىڭ ۋاعىزدارىنا ۇيىپ نەمەسە عالامتورداعى كەسىرلى, كەرەعار باعىتتاعى ءدىني ناسيحاتتارمەن تانىسىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە قوعامدا ءدىني سەنىمى بوتەن ازاماتتار پايدا بولۋدا.
ودان ءارى سپيكەر ەل ىشىندە اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا باسا ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن ءسوز ەتتى.
– ءبىز قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسىمەن بىرلەسىپ, ەل ىشىندە زايىرلى مەملەكەت دەگەن ۇعىمنىڭ ءمانىن, ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, وسى سالادا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتىڭ ماقساتىن ءتۇسىندىرۋ شارالارىن قولعا الىپ وتىرمىز. بۇل, اسىرەسە, دىنگە جاڭادان بەت بۇرعان جاندار ءۇشىن ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, كەرەعار پىكىرلەردىڭ جەتەگىندە جۇرگەن ناقتى توپتارمەن جۇمىس جۇرگىزۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە, – دەدى ع.شويكين. ونىڭ ايتۋىنشا, ءدىني ەكسترەميزمگە قاتىستى ءىستى بولعاندارعا, ءدىني جات اعىمداردىڭ وكىلدەرىنە بىلىكتى ءدىنتانۋشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ءتۇسىندىرۋ شارالارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە.
سونداي-اق, كوميتەت توراعاسى جات اعىمداردىڭ قوعامىمىزعا ەنىپ كەتۋىنىڭ سەبەپتەرىن, ولاردىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىنە قارسى ءتيىستى شارالار قولعا الىنىپ جاتقانىن, قىزمەتى زاڭمەن شەكتەلگەن ۇيىمداردىڭ استىرتىن زاڭسىز كىتاپتار تاراتىپ, كەرەعار ۋاعىزدار ايتىپ, شارالار وتكىزۋىنە توسقاۋىل قويۋ ءىسى باستى نازاردا ەكەنىن جەتكىزدى. بۇلاردان بولەك, ع.شويكين اتالعان ماسەلەدە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ رولىنە توقتالدى.
بۇدان كەيىن اقپارات كوميتەتى «تالداۋ جانە اقپارات ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ميحايل كوميسساروۆ «لاڭكەستىككە قارسى شارالاردى جۇرگىزۋ كەزىندە دايەكسىز جانە ارانداتۋشىلىق پيعىلداعى حابارلاردى الەۋمەتتىك مەديا جانە ينتەرنەت-باق-تا مونيتورينگ جاساۋ» تاقىرىبىندا حابارلاما جاسادى. ول ءوز سوزىندە كەيبىر سايتتاردا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە قيسىنسىز, دالەل-دايەكسىز مالىمەتتەر, قوعامدا ۇرەي تۋدىراتىن جالعان حابارلار قىلاڭ بەرىپ قالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
سەمينار سوڭىندا سپيكەرلەر قانداي دا ءبىر ەكسترەميستىك جانە لاڭكەستىك ارەكەتتەر تۇرعىسىندا ماتەريال جاريالاۋ بارىسىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ بارىنشا ىجداعاتتى بولۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
پەداگوگتەردى اتتەستاتسيالاۋ جۇيەسى جاڭارتىلادى
ءبىلىم • كەشە
اتىراۋ وبلىسىندا جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قايتارىلدى
ايماقتار • كەشە
اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسى: ۇزاق مەرزىمدى باعدار ايقىندالدى
ەنەرگەتيكا • كەشە
جاپونيادا 7,7 بالدىق جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
تابيعات • كەشە
