كوللەكتورلار نە ىستەي الادى؟
ولار ءۇش ساتىمەن جۇمىس ىستەيدى:
- soft collection: الدىمەن قارىز الۋشىعا تەلەفون ارقىلى حابارلاسادى, سمس حابارلاما نەمەسە پوشتاعا حات جىبەرەدى. نەسيەنى تولەمەۋ سەبەبىن انىقتاپ, ماسەلەنى شەشۋ جولدارىن ۇسىنادى.
- hard collection. ەگەر قارىز الۋشى تەلەفونىن كوتەرمەسە, كوللەكتورلىق اگەنتتىك قىزمەتكەرى ونىڭ ۇيىنە, جۇمىس ورنىنا بارادى.
- legal collection. جوعارىداعى ەكى امال كومەكتەسپەسە, سوتقا ءوتىنىش جازادى, شاعىم تۇسىرەدى. ءوز ەركىمەن بورىشكەردىڭ مۇلكى بار-جوعىن انىقتاي باستايدى.
زاڭ جوباسىن جاساۋ بارىسىندا ءبىزدىڭ ماماندار اقش پەن ۇلىبريتانيا تاجىريبەسىنە سۇيەنىپتى. ول ەلدەردە بۇل قىزمەت قالاي رەتتەلەدى؟
ۇلىبريتانيا تاجىريبەسى
Guardian گازەتىنىڭ مالىمەتىنە سەنسەك, 2016 جىلى ءاربىر ەكىنشى اعىلشىن وتباسى يپوتەكانى ەسەپتەمەگەندە 10 مىڭ فۋنت, ياعني 14 مىڭ دوللار بەرەشەك ەكەن. بۇل ەلدە قارىز كولەمى جىل سايىن 10 پايىزعا ءوسىپ جاتىر. ياعني, كوللەكتورلارى جۇمىسسىز جاتقان جوق. نەگىزى, مەملەكەت قارىزدى وتەي الماعان جاعدايدا ءبولىپ تولەۋ نەمەسە باسقا دا جەڭىلدىك الۋدى ۇسىنادى ەكەن. سەبەبى ءىس كوللەكتورلارعا وتسە, قارىز مولشەرى ارتاتىن كورىنەدى.
بايقاساڭىز, بۇل ەلدىڭ كوللەكتورلارى دا كۇن سايىن تەلەفون شالادى, جۇمىس ورنىنا بارادى. جىلجىمايتىن م ۇلىك نەمەسە باسقا دا بۇيىمداردى قارىزدىڭ تولەمى رەتىندە الا المايدى. ءىرى بانكتەرمەن جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن اگەنتتىكتەرگە ليتسەنزيا الۋ مىندەت ەمەس. سhannel 5 ۇلىبريتانيا تەلەارناسىندا «Can’t pay? We’ll take it away», ياعني, «تولەي الماساڭ, تارتىپ الامىز» دەگەن ارنايى باعدارلاما بار. وندا قارىزىن وتەمەگەندەرگە قانداي شارالار قولدانىلىپ جاتقاندىعى كورسەتىلەدى. ياعني, كوللەكتورلار تەك بانكتەرمەن عانا ەمەس, جەكە تۇلعالارمەن دە جۇمىس ىستەي الادى.
ەۋروپانىڭ باسقا ەلدەرىندە قالاي؟
ەۋروپا ەلدەرىندە كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەر ليتسەنزيا العان سوڭ عانا جۇمىس ىستەي الادى. وزدەرىنىڭ قىزمەتتەرى تۋرالى مەملەكەتتىك ورىندارعا ەسەپ بەرەدى. ەۋروپا شەنەۋنىكتەرى مۇنداي قىزمەت ارقىلى سالىق پەن تەندەر قارىزدارىن, باسقا دا ايىپپۇلداردى قايتارا الادى. ال گەرمانيادا كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەردىڭ اسسوتسياتسياسى بار. جاڭادان قۇرىلعاندارى وسى جەردەن تىركەۋدەن وتۋگە مىندەتتى.
اقش-تا شە؟
اقش-تا كوللەكتورلاردىڭ قىزمەتى قارجى كەڭەسشىسىنە كوبىرەك ۇقسايدى. ولاردىڭ سانى 7 مىڭعا جەتەدى. كوللەكتورلىق قىزمەتتى رەتتەيتىن 19 تاراۋدان تۇراتىن زاڭ 1977 جىلى قابىلدانعان. بۇل زاڭداعى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولاتىن باپتارى:
- زاڭ بويىنشا كوللەكتورلار قوقان-لوقى كورسەتىپ, ۇزدىكسىز تەلەفون شالا المايدى. پسيحولوگيالىق قىسىم كورسەتۋگە تىيىم سالىنعان;
- جۇمىس ورنىنا حابارلاسۋ قارىز الۋشىنىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرسە, بورىشكەردىڭ ءبىر عانا ءوتىنىشى بويىنشا قىزمەتىنە قوڭىراۋ شالۋدى توقتاتادى;
- كوللەكتورلىق اگەنتتىككە تولەم بارلىق قارىز مولشەرىنىڭ 20 پايىزىنان اسپايدى. ء(بىزدىڭ زاڭدا دا وسىنداي شەكتەۋ بولسا جاقسى بولار ەدى)
رەسەيدەگى كوللەكتورلىق قىزمەت
قارىزدى قايتارتاتىن قىزمەت تۋرالى زاڭ رەسەيدە بيىل عانا قابىلداندى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ولاردىق جۇمىسى 2014 جىلى قابىلدانعان «تۇتىنۋشىلىق نەسيە تۋرالى» زاڭمەن رەتتەلەتىن ەدى. رەسەيدە ەندى زاڭ بويىنشا كوللەكتورلار:
- سوتپەن قورقىتا المايدى;
- پسيحولوگيالىق قىسىم كورسەتىپ, مۇلكىنە زاقىم كەلتىرۋىنە بولمايدى;
- تەلەفون شالۋ اپتاسىنا ەكى رەتتەن كوپ بولماۋ كەرەك. ءارى تەك كۇندىزگى ۋاقىتتا عانا حابارلاسا الادى.
- كوللەكتور قارىز الۋشىمەن اپتاسىنا ءبىر رەت قانا كەزدەسە الادى.
- قارىز الۋشى كوللەكتورمەن قارىم-قاتىناس ورناتۋدان باس تارتا الادى. بانك مۇنداي جاعدايدا بورىشكەردى سوتقا بەرەدى;
- بيزنەستى دامىتۋعا الىنعان نەسيەلەرمەن كوللەكتورلار جۇمىس ىستەي المايدى.
قازىر ءبىزدىڭ نارىقتا 205 كوللەكتورلىق ۇيىم بار. ولاردىڭ 59-ى 17 بانكپەن ءوزارا قارىم-قاتىناس ورناتىپتى. كوللەكتورلىق قىزمەت زاڭمەن رەتتەلمەگەنىمەن بىزدە بۇرىن دا بولعان. ءالى دە جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى.
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى
