الەۋمەتتىك دەرتتىڭ بەتى قايتتى

قانشاما جىلدان بەرى قۇرت اۋرۋىنىڭ بەتىن قايتارۋعا با­عىتتالعان ءىس-شارالار ءوز ءناتي­جەسىن بەرە باستاعان سىڭايلى. مىنە, قاراڭىز... جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسى نەگىزىن­دە, مەديتسينالىق ۇيىمداردى قايتا ۇيىمداستىرۋ, ياعني ورتا­لىقتاندىرۋ جۇمىستارى ءجۇر­گىزىلىپ, ەكى اۋداندا تۋبەركۋلەزگە قارسى اۋرۋحانالار قاجەت­سىز بول­عاندىقتان جابىلدى. ماسە­لەن, بايزاق اۋدانىندا ءوت­كەن جىلى عانا پايدالانۋعا بەرىلگەن 3 قاباتتى جاڭا تيپتىك عيمارات وبلىس كولەمىندەگى تۋبەركۋلەزبەن اۋىرىپ, ەمدەلگەن ناۋقاستاردى ساۋىقتىرۋ ماق­ساتىندا 60 توسەكتىك ەرەسەكتەرگە ارنالعان ساناتوريگە قايتا بەيىمدەلدى. ناتيجەسىندە, وبلىس بويىنشا 105 تاۋلىكتىك توسەك قىسقارتىلدى. سونداي-اق, العاش انىقتال­عان ناۋقاستار اراسىندا امبۋ­لاتوريالىق جاعدايدا ەم قابىل­دايتىندار سانى وسۋدە, ياعني 2016 جىلدىڭ باسىنان 10 پايىزدان 28,5 پايىزعا دەيىن ءوستى. اۋرۋدى انىقتاۋ, ەمدەۋ, وڭالتۋ جانە الدىن الۋ شارالارى بىرىڭعاي كەشەنمەن جۇرگىزىلۋدە. ناتيجەسىندە, 2016 جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, وبلىستا تۋبەركۋلەزبەن اۋرۋشاڭدىق دەڭگەيى 7,1 پايىزعا تومەندەدى, ال ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى ءبىر دەڭگەيدە قالدى, 98 پايىز جاڭادان تۋىلعان سابيگە ەگۋ جاسالدى. جىلدان-جىلعا جەرگىلىك­تى اتقارۋشى بيلىك­تىڭ ىقپال ەتۋىمەن تۋبەركۋلەزدىڭ بەلسەندى تۇرىمەن اۋىراتىن ناۋ­قاستارعا كورسەتىلەتىن الەۋ­مەت­تىك كومەكتىڭ كولەمى وسۋدە. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ 2016-2035 جىلدارعا ارنالعان باع­دارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – تۋبەركۋلەز دەرتىن ءتۇپ-تامىرى­مەن جويۋ. بۇل ءۇشىن ءۇش بازالىق كومپونەنت انىقتالعان. ءبىرىنشىسى – دەرتتىڭ الدىن الۋ جانە كەشەندىك ەمدەۋ بولسا, ەكىنشىسى – الەۋمەتتىك ساياسات پەن قولداۋشى جۇيەلەر جانە ءۇشىنشىسى – زاماناۋي يننوۆاتسيا مەن قارقىندى مەديتسينا­لىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋ­­­مەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنە قاراستى تۋبەركۋلەز ماسەلەلەرى ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇماعالي يس­مايلوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعان­دا, بۇگىندە ەلىمىزدە 2025 جىل­عا قاراي تۋبەركۋلەزبەن سىرقات­تانۋ­دىڭ الدىن الۋ جانە ودان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيى­نىڭ كورسەتكىشىن تومەن­دەتۋ بو­يىنشا بىرقاتار جۇمىس­تار جاسالۋدا. الەمدىك ءتاجىري­بە كور­سەتكەندەي, بۇرىنعىداي ناۋقاستى ستاتسيونارلىق جاعداي­دا ۇستاۋ – ءتيىمدى بولىپ تابىلمايدى. قازىرگى جاڭا ءادىس بويىنشا, تۋبەركۋلەزدى جاڭادان جۇق­تىر­عاندار مەن ءدارى-ءدار­مەك­كە توزىمدىلىك تانىتاتىن ناۋ­قا­س­تار­دىڭ ءبىر بولمەدە, «ءبىر اۋا­­مەن» تىنىس الۋى – دەرتتىڭ اۋىر جاعدايىن جۇقتىرىپ الۋ قاۋ­پىن ارتتىرادى, سوندىقتان امبۋ­لاتوريالىق ەمگە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. مۇنداي جاعدايدا, اۋرۋدى جۇقتىرۋ قاۋپى – 75 پايىز­عا تومەندەيتىندىگى انىقتال­عان. سونداي-اق, ناۋقاس ءوز ۇيىندە بول­عان سوڭ, وتباسى مۇشەلەرىنىڭ پسي­حو­لوگيالىق قولداۋى ايتار­لىق­تاي كومەكتەسەدى. ستا­تسيو­نار­لىق جاعدايدا اۋىر ناۋ­قاستار­عا, ءدارىنىڭ جاناما اسەر­لەرىن جويۋ ماقساتىندا باسقا دا ەم ءتۇر­لەرى جۇرگىزىلەدى. جالپى, ونى­مەن اۋىرعان ناۋقاستى اۋرۋحا­نادا تاۋلىك بويى ۇستاۋعا ءبىر­شاما شىعىن كەتەدى. ال امبۋ­لا­تو­ريا­­­لىق ەمدەۋ بارىسىندا ۇنەم­دەلگەن قاراجات ماتە­ريال­­دىق-تەحنيكالىق بازانى جە­تىل­دىرۋگە, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار الۋعا جانە كادرلار بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا جۇمسالادى. بىرىكتىرۋ مودەلى باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمدارىن كۇشەيتۋدى كوزدەي­دى. ونىڭ اياسىندا الداعى ۋاقى­ت­تا ەمحانالاردا مامانداندىرىل­عان فتيزياتريالىق كابينەتتەر اشىلادى, ولار اۋرۋدى ەرتە ساتى­سىندا انىقتاۋعا جانە ءتيىمدى ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. فتيزياترلارعا ورتاق مىندەتتى ورىنداۋعا ات سالى­ساتىن ۇيلەستىرۋشىلەر­دىڭ, ۋچاسكەلىك دارىگەرلەردىڭ جۇمىس­تارى ارتىلادى. جالپى جۇيەگە سكرينينگتىك تەكسەرۋلەر كىرەدى, ول قاۋىپ توبىنداعى اۋرۋلاردى بەلسەندى تۇردە انىقتايتىن بولادى. ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولعاندار ەپيدزەرتتەۋدەن جانە تەك­سەرۋلەردەن وتكىزىلىپ, ولارعا قاۋىپسىز ءجۇرىپ-تۇرۋ ەرەجەلەرى تۇسىندىرىلەدى. سونداي-اق, بۇگىندە «شۇعىل انىقتاۋشى» دەپ اتالاتىن اۋرۋدىڭ بار-جوعىن نەبارى ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە انىقتاپ بەرەتىن جاڭا تەحنولوگيا ءتۇرىنىڭ پايدا بولعاندىعىن دا اتاپ ايتۋ قاجەت. جامبىل وبلىستىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرىنىڭ باس دارىگەرى قايرات جەتىباەۆ ءوڭىر­دە الەۋمەتتىك دەرتتىڭ الدىن الۋ مەن كەشەندى ەمدەۋ بويىن­شا جۇمىستار تىنباي ءجۇر­گىزىلىپ جاتقانىن ايتادى. ماقسات – دەرتپەن اۋرۋشاڭدىقتى جويۋ جانە ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن حالىق­تى اقپاراتتاندىرۋ. ەلى­مىز­دە بۇل دەرتپەن كۇرەسۋ جۇمىس­تارى «تۋبەركۋلەز اۋرۋىن بىرىك­تى­رىلگەن (ينتەگراتسيالىق) باقى­لاۋدىڭ ۇلتتىق ستراتەگياسى» ايا­سىن­دا جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق, ونىڭ نەگىزگى باعىتتارى «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوس­پارى  باع­دارلاماسىندا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ الدىڭعى ستاندارتتارىن ەنگىزۋ ماقساتتارىنا دا سايكەس كەلەدى. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان»  جامبىل وبلىسى