تىڭ سەرپىلىستەر كەزەڭى

تاۋەلسىزدىك اتا-بابالارى­مىز­دىڭ عاسىرلار بويى اڭ­ساعان اسقاق ارمانى ەدى. سون­دىقتان دا, تاۋەلسىزدىك – ءبىز ءۇشىن كوپتەن كۇتكەن ەڭ قاستەرلى مەرەكە. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاپ, دەربەس مەملەكەت رەتىندە الەمگە تانىلدى. ەلبا­سى­مىز ايتقانداي, «قازاق­ستان­نىڭ تاۋەلسىزدىگى قازاق حالقىنا تاعدىردىڭ تارتقان سىيى ەمەس, ءوزىنىڭ ەجەلگى جەرىندە قيلى كەزەڭدى باستان كەشۋ ارقىلى قول جەتكىزگەن ءوز مەملەكەتتىلىگىن قۇرۋعا دەگەن زاڭدى قۇقىعى, بۇل داۋسىز جانە ساياسي فاكتىگە ەشكىم كۇمان كەلتىرمەۋى ءتيىس». ءبىرتۇتاس ازات ەل بولۋدى ار­مان­داعان الاش ازاماتتارى وسى جولدا ءوز ومىرلەرىن قيدى. ولار­دىڭ ارمان-تىلەگى سول كەزدەرى ءجۇ­زە­گە اسپاعانىمەن, ۇلتتىق سانانى وياتۋدا ۇلكەن ءرول اتقاردى. ال جال­پىسىندا قازاقستانعا بۇل تاۋەل­سىزدىك وڭاي جولمەن كەلمەگەنى بارىمىزگە بەلگىلى, تاريحقا كوز ءجۇ­گىرتەر بولساق, قازاق حالقى تاۋەل­سىزدىك جولىندا سان قيلى قيىن­شىلىقتاردى باسىنان وتكەردى. وتكەن عاسىردىڭ باسىندا سانى 1,5 ميلليونداي قانداستا­رى­مىز قىتاي, موڭعوليا, اۋعان­­ستان, تۇركيا استى. كوپ­تەگەن ۇلت زيالىلارى رەپرەس­سياعا ۇشىرادى. اتا-بابا ارمانى بۇگىنگى كۇنى شىندىققا اينالدى. اڭساعان تاۋەل­سىزدىگىمىزگە قول جەتكىزدىك. الدا سول تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىن تويلاعالى وتىرمىز. ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى سول ەلى ءۇشىن جان اياماعان باتىر با­بالارىمىز بىزگە قالدىرعان تاۋ­سىلماس داۋلەتى مەن سارقىلماس مۇ­راسىنىڭ جالعاستىرۋشىسى رەتىندە قازاق حالقىنىڭ جۇرەگىندە ماڭگى قالاتىندىعى اقيقات. نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ وتكەن 20 جىل ىشىندە تاۋەلسىز قازاق ەلىن ءوزىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تالاي بەلەستەر مەن جەتىستىكتەرگە جەتكىزگەنى تەك قازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيە جۇزىنە بەلگىلى. بۇگىندە الەم 130-دان استام ەتنوس وكىلدەرى تۇراتىن قازاق ەلىن تاتۋ­لىعى مەن بىرلىگى ايرانداي ۇيى­عان الدىڭعى قاتارلى ەل دەپ تانيدى. سونىمەن قاتار, وسى جىلدار ىشىندە ەلىمىزدە قىرۋار ىستەر اتقارىلدى. اتاپ ايتساق, مەملەكەتتىك شەكارامىز حالىقارالىق شارتتارعا ساي بەكىتىلدى. مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىز, اتا زاڭىمىز قابىلدانىپ, ۇلتتىق ۆاليۋتامىز اينالىسقا ەنگىزىلدى, سارىارقا­نىڭ توسىندە بارشا ەلدى ءوزىنىڭ اسەم كوركىمەن تاڭقالدىرعان جاڭا استانامىز بوي كوتەردى. الەم­دىك قاۋىمداستىق الدىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسقاق رۋحتى ەل ەكەنىن مويىنداتتىق. ەل ەكونو­مي­كاسى دا جىلدان-جىلعا نى­عاي­ىپ, مادەني, رۋحاني دامۋ دەڭگەيى جاڭا بەلەسكە كوتەرىلۋدە. ءسويتىپ, وزىنە ءتان بارلىق ينستيتۋتتارى بار, الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ ىق­پالدى مۇشەسى بولىپ تابى­لاتىن تاۋەلسىز مەملەكەت قۇردىق. ەل پرەزيدەنتىنىڭ جىل ساي­ىنعى حالىققا جولداۋلارى مەن ۇكىمەتتىڭ مەملەكەتتىك باعدار­لاما­لارى قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ, تاۋەلسىز­دىگىمىزدى نىعايتۋعا باعىتتالعان. ەلباسى ءوزىنىڭ سوڭعى جولداۋىندا ىشكى ساياسات پەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى نەگىزگى ماقساتتارى قوعامدا كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ, ەل قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ساياسي جۇيەنى جەتىلدىرۋدە قۇقىقتىق رەفورمانىڭ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن, قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى فۋنك­تسيالارىنداعى ورىن العان جا­عىم­سىز فاكتىلەردەن, سونداي-اق قۇقىق قورعاۋ جۇيەسى قىزمە­تىن­دەگى مولدىرلىك پەن باقىلاۋدىڭ جوقتىعىنان تۋىنداعان پروبلەمالاردان ارىلۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. ەلباسى جولداۋىندا قۇقىق قور­عاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدىڭ با­عىتتارىن كورسەتىپ بەردى, ولار – قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن وڭتاي­لان­دىرۋ, ءاربىر مەملەكەتتىك ور­گان­نىڭ ناقتى قۇزىرەتىن بەلگىلەۋ, زاڭداردى ىزگىلەندىرە وتىرىپ ساپاسىن ارتتىرۋ, قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىندە ىشكى ۆە­دومستۆولىق مۇددەدەن ازاماتتار­دىڭ قۇقى مەن مەملەكەتتىڭ ءمۇد­دەسىن جوعارى قويۋ, سونداي-اق پارلامەنتتىك جانە قوعامدىق قاتال باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, قۇ­قىق قورعاۋ ورگانىنىڭ قىزمە­تىن­دە ەسەپتىلىك پەن باعالاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ. بارشامىزعا بەلگىلى, «قانات­تى بارىس» بەينەسى – ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ جانە «قازاقستان – 2030» ستراتەگيالىق دامۋ باع­دار­لاماسىنىڭ سيمۆولدارىنىڭ ءبىرى. ءبىز وتكەن بارىس جىلى مارتەبەسى بيىك ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ازيا جانە تمد مەملەكەتتەرى, مۇسىل­مان ەلدەرى اراسىنان تۇڭعىش رەت توراعالىق ەتتىك. مۇنداي بيىككە قازاق بالاسى بۇرىن-سوڭدى ەش­ۋاقىت­تا قول جەتكىزگەن ەمەس. مۇ­نىڭ ەلباسىمىز جۇرگىزىپ وتىر­عان كورەگەن ساياساتتىڭ ناتيجەسى ەكەنى تاعى اقيقات. ەلىمىز سوڭعى جىلدارى تىڭ سەرپىلىس جاساپ, دامۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە كوتەرىلدى. الايدا, ءبىزدىڭ الار اسۋىمىز, باعىندىرار بيىگىمىز ءالى الدا. سوندىقتان دا كەلەشەگى جارقىن, ارمانى اسقاق قازاق ەلىنىڭ بۇدان ءارى دە وركەندەپ, دامي بەرۋى ءۇشىن ايانباي ءوز ۇلەسىمىزدى قوسا بەرەيىك. ەرزات الزاقوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «نۇر وتان» حدپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى.