ءتورت قىز. ءتۇن قاراڭعىلىعىندا ۇيدە قالعان. اينالا قارا تۇنەك. ۇيدە جارىق تا جوق. سىعىرايعان ماي شاممەن الاڭداپ اتا-انالارىن كۇتۋدە. قىزداردىڭ ۇلكەنى مايرا 6-سىنىپتا وقيدى. ونان كەيىنگى دينارا 2-سىنىپقا ەندى باردى. ءۇشىنشى قىز – جاسمين. ول مەكتەپالدى دايارلىق سىنىبىندا. قۇنداقتاعى ايسانانىڭ دۇنيەگە كەلگەنىنە ءۇش-اق اي بولعان. اتا-انالارى بالا-شاعاسىن اسىراۋ ءۇشىن وتىن ساتۋمەن اينالىسادى. ادەتتە كەش باتپاي ۇيگە ورالاتىن. بۇگىن كەشىگىپ جاتىر.
ولار قىزىلوردا قالاسىنىڭ شەتىندەگى ساياجايدا تۇراتىن. بارىمىزگە بەلگىلى, ساياجايدا قىس مەزگىلىندە جارىق بولمايدى. ۇيلەرى ءۇش بولمەلى. مايشامعا تەلمىرگەن ءتورت قىز ءبىر ۋاقىتتا ۇيىقتاپ كەتەدى. قاننەن-قاپەرسىز ۇيىقتاپ جاتقان مايرانىڭ مۇرنىنا كۇيىك ىستىڭ ءيىسى كەلىپتى. ويانىپ كەتسە, ءۇي ورتەنىپ جاتىر. مايشام قۇلاپتى. سودان تۇتانعان وت – ورتكە اينالعان. اتا-انالارى ءالى كەلمەگەن. ءوزىنەن كەيىنگى ءۇش قىز ءتاتتى ۇيقىنىڭ قۇشاعىندا جاتىر. دەرەۋ وزىنەن كەيىنگى ءسىڭلىسى دينارانى وياتادى. ەلگەزەك دينارا ەسىككە ۇمتىلادى. بىراق ەسىككە ماڭايلاي المايدى. ويتكەنى, ول جاق قالىڭ وتقا ورانىپ جاتقان. قارشاداي عانا قىز ساسپايدى. تىكە تەرەزەگە بارادى دا, جالاڭ قولمەن اينەكتى ۇرادى. سىندىرا المايدى. ىشقىنىپ تاعى سوعادى. سول ساتتە اينەك شىتىنايدى. ءۇشىنشى مارتە ۇرعانىندا اينەك شاشىلىپ جەرگە تۇسەدى. ەكى قولى قان-قان. مۇرنىنان دا قان كەتىپتى. مايرا نە ىستەرىن بىلمەي ابدىراپ, قۇنداقتاعى ايسانانى قۇشاعىنا قىسا تۇسەدى. ءدال سول كەزدە دينارانىڭ اششى داۋىسىن ەستيدى. «ايسانانى ماعان بەر!». قاراسا, ءسىڭلىسى سىنعان تەرەزەدەن دالاعا ءوتىپ, مايراعا ەكى قولىن سوزىپ تۇر ەكەن. ول ايسانانى تەز كورپەسىنە ورايدى دا, ديناراعا بەرەدى. سوسىن ءالى ۇيىقتاپ جاتقان ءجاسميندى كوتەرىپ تەرەزەگە اپارادى. دينارا ونى دا سىرتقا شىعارادى. اينالانى شارپىعان ورتتەن ءتورت قىز دا امان شىعادى. بىراق ءۇي تۇگەلىمەن ورتەنىپ, ك ۇلى قالادى. ءۇيدى جارتىلاي بولسا دا امان الىپ قالۋعا بولار ەدى. قىزدار كىمگە حابارلاساتىنىن بىلمەگەن. سوندىقتان ءورت سوندىرۋشىلەر كەشىگىپ جەتكەن.
...ۇيلەرى ورتەنىپ, بالالارى وتپەن ارپالىسىپ جاتقاندا ەرلى-زايىپتى جاڭبىرباي قىستاۋباەۆ پەن مەيرامكۇل ورىنباەۆا قالادان ەندى شىققان. كۇن ۇزاققا دالادا تۇرىپ, وتىن ساتادى. بۇل كەزدە ساعات تۇنگى وننىڭ شاماسى ەدى.
ءورت سوندىرۋشىلەرگە ىلەسىپ جەدەل جاردەم كەلەدى. قىزداردى بىردەن وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا جەتكىزەدى. ءتورت قىزعا ءيىس تيگەن. ونىڭ ۇستىنە ءبىرى تۇماۋمەن, ەكىنشىسىنىڭ تاماعى اۋىرىپ ءجۇر ەكەن. جەدەل كورسەتىلگەن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ارقاسىندا مايرا, دينارا, جاسمين, ايسانانىڭ دەنساۋلىعىنا اسا ۇلكەن قاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق. قازىر جاعدايلارى جاقسى.
جۇمىسسىز ءجۇرۋ وتاعاسىنا وڭاي ەمەس. وعان وزدەرى كۇنەلتىپ جۇرگەن ءۇيدىڭ كۇلگە اينالعانىن قوسىڭىز. ءتورت بالا اناسىمەن اۋرۋحانادا جاتىر. ولارعا دا تاماق كەرەك. كەڭپەيىل قازاق ەمەسپىز بە؟ وسى وقيعادان قۇلاعدار بولعاننىڭ ءبارى حابارلاسىپ جاتىر. بارلىعىنىڭ ايتاتىنى ءبىر ءسوز: قالاي كومەكتەسە الامىز؟
كەشە اۋرۋحانادا جاتقان قىزدارعا وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ باردى. جاعدايلارىن بىلمەككە. اكىم قالىڭ وتتان امان شىققان قىزدارعا قۇرقول كەلمەپتى. قارشاداي بولسا دا قاھارماندىق تانىتقان دينارانىڭ باسىنان سيپاپ, ماڭدايىنان ءسۇيىپ جىلى ءسوزىن ايتتى. العىس حاتىن بەردى. ايساناعا ارنايى دايىندالعان نارەستەنىڭ تاماعىن الا كەلىپتى. مايرا, دينارا, جاسمينگە ويىنشىقتار بەردى. بۇل ءبىر مۇسىركەگەننەن, نە بولماسا, ايانىشتان تۋعان ارەكەت ەمەس. كەيبىر ەرەسەك ازاماتتاردىڭ قولىنان كەلمەيتىن ەرلىكتى جاساعان, وتپەن الىسىپ, امان شىققان ءبۇلدىرشىندەردىڭ كوڭىلىن اۋلاۋ ەدى.
– ەندى ءبىز سىزدەرگە قىزىلوردا قالاسىنان ءۇش بولمەلى پاتەر ساتىپ الىپ بەرۋدى ۇيعارىپ وتىرمىز. ونىڭ ىشىندەگى جيھازىن, كەرەك-جاراعىن دا جەتكىزىپ بەرەمىز. ال مىنا دينارا قىزىمىزعا بانكتەن ارنايى دەپوزيت اشامىز. بۇگىندە بۇكىل قازاقستان بويىنشا قالاي كومەكتەسەمىز دەپ جاتقان اعايىندار بار. سونى دينارانىڭ دەپوزيتىنە سالايىق. مەن ءوزىم ەڭ ءبىرىنشى بولىپ العاشقى سالىمىن سالۋعا دايىنمىن. بۇل – قايىرىمدىلىق ەمەس. مىنانداي قايسار قىز ەرتەڭ مەكتەپ ءبىتىرىپ, ماماندىق العاننان كەيىن ۇلكەن ومىرگە اياعىنان نىق باسىپ كەتۋى ءۇشىن جاسالاتىن كومەك, – دەدى بولاتبەك بايان ۇلى.
اكىم سول جەردە وتاعاسىنىڭ بولاشاقتاعى جاعدايىنا دا الاڭدايتىنىن ءبىلدىردى. ءتيىستى مەكەمەلەرگە, جاڭبىرباي قىستاۋباەۆتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جاعىن تاپسىردى. ەگەر ارنايى ءبىلىمى بولماسا, وقىتىپ جۇمىسقا تۇرعىزۋ كەرەك ەكەنىن دە ايتتى. ءسويتىپ, كەشە عانا باستارىنا قارا بۇلت ءۇيىرىلىپ, بالالارىنىڭ امان قالعانىنا شۇكىرشىلىك ەتىپ وتىرعان وتباسىنا مەملەكەت ءتيىستى كومەگىن بەردى. قولۇشىن سوزدى.
بۇگىن ەرلىككە بارعان جاس قىز ەرتەڭ ەلدىكتى دە ويلايدى. شۇكىر, ءبىر وتباسىنىڭ ءتورت بالاسى امان قالدى. مۇنى بولاشاقتا مەملەكەتتىڭ دە قامىن جەيتىن, ءسويتىپ, ادال نانىن جەيتىن جەتكىنشەكتەردىڭ امان قالعانى دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك.
ەرجان بايتىلەس.
قىزىلوردا.
-------------------------------
سۋرەتتە: سولدان وڭعا قاراي – دينارا, مەيرامكۇل, قۇنداقتاعى ايسانا جانە مايرا.
ءتورت قىز. ءتۇن قاراڭعىلىعىندا ۇيدە قالعان. اينالا قارا تۇنەك. ۇيدە جارىق تا جوق. سىعىرايعان ماي شاممەن الاڭداپ اتا-انالارىن كۇتۋدە. قىزداردىڭ ۇلكەنى مايرا 6-سىنىپتا وقيدى. ونان كەيىنگى دينارا 2-سىنىپقا ەندى باردى. ءۇشىنشى قىز – جاسمين. ول مەكتەپالدى دايارلىق سىنىبىندا. قۇنداقتاعى ايسانانىڭ دۇنيەگە كەلگەنىنە ءۇش-اق اي بولعان. اتا-انالارى بالا-شاعاسىن اسىراۋ ءۇشىن وتىن ساتۋمەن اينالىسادى. ادەتتە كەش باتپاي ۇيگە ورالاتىن. بۇگىن كەشىگىپ جاتىر.
ولار قىزىلوردا قالاسىنىڭ شەتىندەگى ساياجايدا تۇراتىن. بارىمىزگە بەلگىلى, ساياجايدا قىس مەزگىلىندە جارىق بولمايدى. ۇيلەرى ءۇش بولمەلى. مايشامعا تەلمىرگەن ءتورت قىز ءبىر ۋاقىتتا ۇيىقتاپ كەتەدى. قاننەن-قاپەرسىز ۇيىقتاپ جاتقان مايرانىڭ مۇرنىنا كۇيىك ىستىڭ ءيىسى كەلىپتى. ويانىپ كەتسە, ءۇي ورتەنىپ جاتىر. مايشام قۇلاپتى. سودان تۇتانعان وت – ورتكە اينالعان. اتا-انالارى ءالى كەلمەگەن. ءوزىنەن كەيىنگى ءۇش قىز ءتاتتى ۇيقىنىڭ قۇشاعىندا جاتىر. دەرەۋ وزىنەن كەيىنگى ءسىڭلىسى دينارانى وياتادى. ەلگەزەك دينارا ەسىككە ۇمتىلادى. بىراق ەسىككە ماڭايلاي المايدى. ويتكەنى, ول جاق قالىڭ وتقا ورانىپ جاتقان. قارشاداي عانا قىز ساسپايدى. تىكە تەرەزەگە بارادى دا, جالاڭ قولمەن اينەكتى ۇرادى. سىندىرا المايدى. ىشقىنىپ تاعى سوعادى. سول ساتتە اينەك شىتىنايدى. ءۇشىنشى مارتە ۇرعانىندا اينەك شاشىلىپ جەرگە تۇسەدى. ەكى قولى قان-قان. مۇرنىنان دا قان كەتىپتى. مايرا نە ىستەرىن بىلمەي ابدىراپ, قۇنداقتاعى ايسانانى قۇشاعىنا قىسا تۇسەدى. ءدال سول كەزدە دينارانىڭ اششى داۋىسىن ەستيدى. «ايسانانى ماعان بەر!». قاراسا, ءسىڭلىسى سىنعان تەرەزەدەن دالاعا ءوتىپ, مايراعا ەكى قولىن سوزىپ تۇر ەكەن. ول ايسانانى تەز كورپەسىنە ورايدى دا, ديناراعا بەرەدى. سوسىن ءالى ۇيىقتاپ جاتقان ءجاسميندى كوتەرىپ تەرەزەگە اپارادى. دينارا ونى دا سىرتقا شىعارادى. اينالانى شارپىعان ورتتەن ءتورت قىز دا امان شىعادى. بىراق ءۇي تۇگەلىمەن ورتەنىپ, ك ۇلى قالادى. ءۇيدى جارتىلاي بولسا دا امان الىپ قالۋعا بولار ەدى. قىزدار كىمگە حابارلاساتىنىن بىلمەگەن. سوندىقتان ءورت سوندىرۋشىلەر كەشىگىپ جەتكەن.
...ۇيلەرى ورتەنىپ, بالالارى وتپەن ارپالىسىپ جاتقاندا ەرلى-زايىپتى جاڭبىرباي قىستاۋباەۆ پەن مەيرامكۇل ورىنباەۆا قالادان ەندى شىققان. كۇن ۇزاققا دالادا تۇرىپ, وتىن ساتادى. بۇل كەزدە ساعات تۇنگى وننىڭ شاماسى ەدى.
ءورت سوندىرۋشىلەرگە ىلەسىپ جەدەل جاردەم كەلەدى. قىزداردى بىردەن وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا جەتكىزەدى. ءتورت قىزعا ءيىس تيگەن. ونىڭ ۇستىنە ءبىرى تۇماۋمەن, ەكىنشىسىنىڭ تاماعى اۋىرىپ ءجۇر ەكەن. جەدەل كورسەتىلگەن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ارقاسىندا مايرا, دينارا, جاسمين, ايسانانىڭ دەنساۋلىعىنا اسا ۇلكەن قاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق. قازىر جاعدايلارى جاقسى.
جۇمىسسىز ءجۇرۋ وتاعاسىنا وڭاي ەمەس. وعان وزدەرى كۇنەلتىپ جۇرگەن ءۇيدىڭ كۇلگە اينالعانىن قوسىڭىز. ءتورت بالا اناسىمەن اۋرۋحانادا جاتىر. ولارعا دا تاماق كەرەك. كەڭپەيىل قازاق ەمەسپىز بە؟ وسى وقيعادان قۇلاعدار بولعاننىڭ ءبارى حابارلاسىپ جاتىر. بارلىعىنىڭ ايتاتىنى ءبىر ءسوز: قالاي كومەكتەسە الامىز؟
كەشە اۋرۋحانادا جاتقان قىزدارعا وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ باردى. جاعدايلارىن بىلمەككە. اكىم قالىڭ وتتان امان شىققان قىزدارعا قۇرقول كەلمەپتى. قارشاداي بولسا دا قاھارماندىق تانىتقان دينارانىڭ باسىنان سيپاپ, ماڭدايىنان ءسۇيىپ جىلى ءسوزىن ايتتى. العىس حاتىن بەردى. ايساناعا ارنايى دايىندالعان نارەستەنىڭ تاماعىن الا كەلىپتى. مايرا, دينارا, جاسمينگە ويىنشىقتار بەردى. بۇل ءبىر مۇسىركەگەننەن, نە بولماسا, ايانىشتان تۋعان ارەكەت ەمەس. كەيبىر ەرەسەك ازاماتتاردىڭ قولىنان كەلمەيتىن ەرلىكتى جاساعان, وتپەن الىسىپ, امان شىققان ءبۇلدىرشىندەردىڭ كوڭىلىن اۋلاۋ ەدى.
– ەندى ءبىز سىزدەرگە قىزىلوردا قالاسىنان ءۇش بولمەلى پاتەر ساتىپ الىپ بەرۋدى ۇيعارىپ وتىرمىز. ونىڭ ىشىندەگى جيھازىن, كەرەك-جاراعىن دا جەتكىزىپ بەرەمىز. ال مىنا دينارا قىزىمىزعا بانكتەن ارنايى دەپوزيت اشامىز. بۇگىندە بۇكىل قازاقستان بويىنشا قالاي كومەكتەسەمىز دەپ جاتقان اعايىندار بار. سونى دينارانىڭ دەپوزيتىنە سالايىق. مەن ءوزىم ەڭ ءبىرىنشى بولىپ العاشقى سالىمىن سالۋعا دايىنمىن. بۇل – قايىرىمدىلىق ەمەس. مىنانداي قايسار قىز ەرتەڭ مەكتەپ ءبىتىرىپ, ماماندىق العاننان كەيىن ۇلكەن ومىرگە اياعىنان نىق باسىپ كەتۋى ءۇشىن جاسالاتىن كومەك, – دەدى بولاتبەك بايان ۇلى.
اكىم سول جەردە وتاعاسىنىڭ بولاشاقتاعى جاعدايىنا دا الاڭدايتىنىن ءبىلدىردى. ءتيىستى مەكەمەلەرگە, جاڭبىرباي قىستاۋباەۆتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جاعىن تاپسىردى. ەگەر ارنايى ءبىلىمى بولماسا, وقىتىپ جۇمىسقا تۇرعىزۋ كەرەك ەكەنىن دە ايتتى. ءسويتىپ, كەشە عانا باستارىنا قارا بۇلت ءۇيىرىلىپ, بالالارىنىڭ امان قالعانىنا شۇكىرشىلىك ەتىپ وتىرعان وتباسىنا مەملەكەت ءتيىستى كومەگىن بەردى. قولۇشىن سوزدى.
بۇگىن ەرلىككە بارعان جاس قىز ەرتەڭ ەلدىكتى دە ويلايدى. شۇكىر, ءبىر وتباسىنىڭ ءتورت بالاسى امان قالدى. مۇنى بولاشاقتا مەملەكەتتىڭ دە قامىن جەيتىن, ءسويتىپ, ادال نانىن جەيتىن جەتكىنشەكتەردىڭ امان قالعانى دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك.
ەرجان بايتىلەس.
قىزىلوردا.
-------------------------------
سۋرەتتە: سولدان وڭعا قاراي – دينارا, مەيرامكۇل, قۇنداقتاعى ايسانا جانە مايرا.
سوڭعى جاڭالىقتار
الماتىدا «ورتالىق ازيا مۇراتى» اتتى جاڭا مونوگرافيا تانىستىرىلدى
ايماقتار • بۇگىن, 00:05
شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى تۇرعىنداردى جەكە-جەكە قابىلدادى
ايماقتار • كەشە
جاستار • كەشە
ەلىمىزدە جاڭا اۆتوكولىكتەردىڭ ساتىلىمى ارتتى
قوعام • كەشە
قازاقستاننىڭ سەگىز وبلىسىندا تاسجولدارداعى قوزعالىس شەكتەلدى
قازاقستان • كەشە
ەرتەڭ استانانىڭ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى قاشىقتان وقيدى
اۋا رايى • كەشە
ناۋرىز ايىندا وتەتىن ۇبت-عا 184 مىڭ تالاپكەر قاتىسادى
ءبىلىم • كەشە
سەمسەرشى سوفيا اكتاەۆا ازيا جارىسىنىڭ جۇلدەگەرى
سپورت • كەشە
