پرەزيدەنت سايلاۋى – پاراسات سىناعى
«سەن ساياساتپەن اينالىسپاساڭ, ساياسات سەنىمەن اينالىسادى» دەگەن ءسوزدى جۋرناليستەر ءجيى جازىپ جاتاتىن. بايقاپ وتىرسام, سول ءcوز راس ەكەن. سەكسەننەن اسقان جاسىڭدا دۇنيە ءسوزىن كوپ سويلەمەي-اق, شىعارماشىلىقپەن شاماڭ كەلگەنشە عانا اينالىسىپ, جانىڭدى كۇتىپ جۇرگىڭ كەلەدى. سوندا دا ءسويلەمەسىڭە قويمايتىن جاعدايلار بولادى ەكەن. اسىرەسە, ەلىڭنىڭ كەلەشەك تاعدىرىنا قاتىستى تۇرلاۋلى شەشىم قابىلدانۋعا ءتيىس تۇستا ۇندەمەي قالساق, ءسوز اتاسىن ءولتىرەتىن سياقتىمىز. اباي اتامىز ايتقانداي, «ءايتەۋىر اقساقالدار ايتپادى دەپ جۇرمەسىن دەپ, از عانا ءسوز شىعاردىق».
سوندا مەنى قولعا قالام الدىرۋعا ءماجبۇر ەتىپ وتىرعان نە؟
سايلاۋ. پرەزيدەنت سايلاۋى.
ءبىز سايلاۋدىڭ نەشە ءتۇرىن كورگەن ادامدارمىز. بالا كۇنىمىزدە سايلاۋ دەگەن كادىمگى ءبىر مەرەكەدەي بولاتىن. مەرەكەدەي بولعانى ەمەس پە, سول كۇنى تۋعان ۇلدارعا سايلاۋ, سايلاۋبەك, قىزدارعا سايلاۋگۇل دەگەن سياقتى ەسىمدەر بەرىپ تە جاتاتىن. سوعىستان كەيىنگى ەلۋىنشى, الپىسىنشى, جەتپىسىنشى, سەكسەنىنشى جىلدارداعى سايلاۋلاردىڭ ءبارى ءبىر-بىرىنەن اينىمايتىن. ءبىر وكرۋگ بويىنشا «كوممۋنيستەر مەن پارتيادا جوقتاردىڭ مىزعىماس بلوگىنان» ءبىر عانا كانديدات ۇسىنىلادى. ونىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن اۋىل-اۋىلداعى مەكتەپ, كىتاپحانا, كەڭسە سياقتى كورنەكتى جەرلەرگە جاپسىرىپ قوياتىن. ونى وقىپ, تالقىلاپ جاتقان ەشكىم جوق. ويتكەنى, ونىمەن تالاساتىن ەشكىم جوق. سودان سايلاۋ بولاتىن كۇنى ءبىردەڭەدەن قۇر قالاتىنداي تاڭ ازاننان تۇرىپ الىپ, اكە-شەشەلەرىمىز سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەتەتىن. ءبىراۋىزدان داۋىس بەرىپ كەلەتىن. كەيىن ءبىز دە سويتتىك. كەيىن ءوزىمىز دە ات جالىن تارتىپ ءمىنىپ, ازامات بولدىق, ەل كوزىنە تۇستىك, قالالىق, وبلىستىق كەڭەستەرگە, بارا-بارا جوعارعى كەڭەسكە دە دەپۋتات بولدىق. جالعىز ءوزىمىز ءتۇسىپ, ءبايگەدەن «دارا» كەلەتىنبىز. بۇل جاعداي «قايتا قۇرۋ» باستالعاندا عانا وزگەردى. وزگەرگەندە دە قاتتى وزگەردى. «التەرناتيۆا» دەگەن شىقتى. ءبىر ورىنعا ون, ءتىپتى ودان دا كوپ ادامنىڭ ۇسىنىلۋى قالىپتى جايعا اينالدى. كانديداتتاردىڭ ءبىر-ءبىرىن بەتتەن الىپ, جاعا جىرتىسۋىنا دا جۇرتتىڭ كوزى ۇيرەندى. ناعىز تارتىس سوندا بولدى. قۇدايعا شۇكىر, ول سايلاۋدا دا باعىم جانىپ, كسرو حالىق دەپۋتاتتارى سەزىندە ەل اتىنان بىرنەشە رەت ءسوز دە سويلەدىم. ءسويتىپ ءجۇرىپ ول كەزەڭنەن دە وتتىك. «دەموكراتيانىڭ بالالىق اۋرۋىنان» ايىققانىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاڭسارى شاعىندا جاقسى تانىلدى. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىن سايلايتىن تۇستا حالقىمىز اسىلدى اينىتپاي اجىراتاتىن ارداقتى ءداستۇرىنە بەرىكتىگىن كورسەتتى. ەل باعىنا تۋعان ەرگە – قازاقستاندى وتە ءبىر كۇردەلى كەزەڭنەن امان-ەسەن الىپ شىققان, كوپ ءتىلدى, كوپ ءدىندى جۇرتتى داۋ-شارعا ۇرىندىرماي, ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي تاتۋ-ءتاتتى جاعدايدا, تۇتاس كۇيدە تاۋەلسىزدىككە جەتكىزگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تولىق سەندى.
سودان بەرگى جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىتتىڭ ىشىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەل سەنىمىن ابىرويمەن اقتاۋمەن كەلەدى. ەلىمىز نەبىر قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردەن امان-ەسەن ءوتتى, ءححى عاسىردىڭ العاشقى ونجىلدىعىنىڭ سوڭىنا داۋلەتىنە ساۋلەتى ساي, ءبۇكىل الەم بىلەتىن, بىلەتىن عانا ەمەس-اۋ قۇرمەت تۇتاتىن ەل بولىپ جەتتى.
بۇل جاعىن ەندى كوبەيتىپ, تاراتىپ ايتىپ جاتپاي-اق قويايىن. ايتپەسە, ءسوز ساناپ, سويلەم سىعالاپ وتىرعاندار مەنى نازارباەۆتىڭ سايلاۋالدى ۇگىتىن ءجۇرگىزىپ وتىرعانداي كورۋى دە ءمۇمكىن. نۇرسۇلتانعا ونداي ۇگىتتىڭ قاجەتى دە شامالى. مىنا سۇتتەي ۇيىعان ەل, تۇبەگەيلى وزگەرگەن جەر, سول جەردىڭ توسىندە بوي كوتەرگەن مىڭ سان قۇرىلىستار, سالىنعان جولدار, تارتىلعان قۇبىرلار, قازىلعان كانالدار, اتقىلاعان مۇناي مەن گاز, جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقان جالاقى, زەينەتاقى, شاكىرتاقى, حالىقتىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ارتۋى, ءولىمنىڭ ازايۋى, تۋدىڭ كوبەيۋى... – وسىنىڭ ءبارى نازارباەۆ كانديداتۋراسىن قولداۋعا وزىنەن-ءوزى جۇمىس ىستەپ تۇر. ەڭ باستىسى – ەل امان, جۇرت تىنىش. وسى 20 جىلدىڭ ىشىندە قازاقتىڭ دالاسىندا سوعىس وتى اتىلعان جوق, قازاقتىڭ بالاسى دا, باسقانىڭ بالاسى دا قانتوگىس ءورتىنىڭ شارپۋىنا شالىنعان جوق. جاقىندا مارالتاي دەگەن تالانتتى جىگىتتىڭ ءبىر ولەڭىن وقىدىم. بىلاي دەپتى:
قانشا قۇمار بولساڭدار دا داڭققا,
تاس لاقتىرىپ, كۇل شاشپاڭدار الىپقا.
ەڭ دانىشپان ۇلى پاتشا سول پاتشا –
وقتىڭ داۋسىن ەستىرتپەسە حالىققا!
ايتقان-اق قوي. نازارباەۆ حالىققا وقتىڭ داۋسىن ەستىرتكەن جوق. ءبىز بەيبىت كۇننىڭ باعاسىن بىلۋگە ءتيىسپىز.
نازارباەۆتىڭ مەملەكەت باسقارۋ ونەرىن بۇكىل الەم مويىنداپ وتىر. ونى كورمەۋ – كورمەس تۇيەنى دە كورمەستىڭ كەبىن كيۋ. مەنىڭ ايتپاعىم ول ەمەس. مەنىڭ ايتپاعىم سايلاۋ الدىنداعى قازىر قالىپتاسقان جاعداي.
گازەتتەردەن كوڭىلىمە قونعان ماقالالاردى قيىپ الىپ, ساقتاپ جۇرەتىن ادەتىم بار. سوندايلاردىڭ ءبىرى «ەگەمەن قازاقستانعا» الدىڭعى جىلى شىققان سۇحبات – ءبارىمىز ات ۇستىندە جۇرگەنىندە عانا ەمەس, اتتان تۇسكەنىندە دە اۋزىنا قاراپ, قاتتى قادىرلەپ-قۇرمەتتەگەن, ومىردەن وتكەننەن كەيىن دە حالىق كوڭىلىندەگى بيىك تۇعىرىندا تۇرعان اسىل اعامىز بايكەن ءاشىموۆتىڭ سوڭعى سۇحباتى. جاقىندا تاعى ءبىر قايتارا وقىدىم. جارىقتىق ءبارىن ايتىپ كەتكەن ەكەن عوي. ءوزىنىڭ ءومىرىن دە اسەرلى اڭگىمەلەپتى, ەلدىكتىڭ ءماسەلەلەرىن دە جەرىنە جەتكىزە كوتەرىپتى. مىنا قازىرگى جاعدايدى دا الدىن الا ەسكەرتىپتى اعامىز.
بايكەن ءاشىم ۇلى سول سۇحباتىندا بىلاي دەپتى: «ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىردى قولىنا ەركىن بەرگەننىڭ ارقاسىندا, ەل باستاعان ەرىمىز دەپ بۇكىل حالىق بولىپ سەنگەننىڭ ارقاسىندا, ازاماتىمىز العا اپارادى دەپ سوڭىنان ەرگەننىڭ ارقاسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەلدىڭ كوشىن ءبىر بەلەستەن ءبىر بەلەسكە بيىكتەتىپ الىپ بارا جاتىر. انا تالاپتى ساقتايمىز, مىنا جەردىڭ كوڭىلىنەن شىعامىز دەپ ءجۇرىپ, ساياسي تارتىستاردى قولدان ۇيىمداستىرىپ, كوش قارقىنىن قولدان كىدىرتەتىن, ءسويتىپ داعدارىستان كەيىنگى دامۋدى ويلاستىرىپ جاتقان, سونى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ەلدىڭ ەسىن كەتىرەتىن, حالىقتى تەككە ىرىڭ-جىرىڭ ەتەتىن, جاسامپازدىق ىستەن الاڭداتاتىن قادامداردىڭ ەشقايسىسىنىڭ دا قاجەتى جوق. ەلدىڭ تىزگىنى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قولىندا بارىنشا ۇزاق بولۋى ءۇشىن ءبىز قولدا بار مۇمكىندىكتەردىڭ ءبارىن دە جاساۋىمىز كەرەك. ءوزىمىز ءۇشىن جاساۋىمىز كەرەك. بولاشاعىمىز ءۇشىن جاساۋىمىز كەرەك. ەلباسى وكىلەتتىلىگىن ۇزارتۋ پارلامەنت شەشىمىمەن جاسالا ما, الدە بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى شەشىلە مە – ول جاعىن زاڭگەرلەر, ساياساتكەرلەر انىقتاي جاتار. بىراق, قالايدا مىنانداي جاۋاپتى شاقتا جاۋاپتى شەشىم قابىلداۋىمىز كەرەكتىگى ءسوزسىز. ۇلتتىڭ ۇلى مۇراتتارىن بارىنەن بيىك قوياتىن ەل ەكەنىمىزدى بىلدىرگىمىز كەلسە, سولاي ەتكەنىمىز دۇرىس.
...توقساننان جاسى اسقان مىنا ماعان ەندى ەشتەڭەنىڭ دە كەرەگى جوق. تەك ەلدىڭ تىنىشتىعى, جەردىڭ بۇتىندىگى, ەردىڭ مەرەيى كەرەك. سونىڭ بارىنە حالقىمىزدى جۇمىلدىراتىن, الىس اسقارلارعا ۇمتىلدىراتىن ازامات بىزدە بار. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باستاۋىمەن ءبىزدىڭ الار اسۋلارىمىز ءالى الدا. ەلباسىمىزدىڭ بەرگەنى كوپ, بەرەرى ودان دا كوپ. نۇرسۇلتان قازىر ناعىز كەمەلىنە كەلدى. قاي جاعىنان دا. قانداي بيىكتەن قاراعاندا دا. ازاماتتىڭ تىلەۋىن تىلەيىك, اعايىن! تىلەۋىن تىلەۋ دەگەن ەڭ الدىمەن ەلباسىمىز باستاعان ۇلى ىسكە تىرەك بولۋدان, قولداۋ كورسەتۋدەن تانىلۋى ءتيىس. ەجەلدەن ەلدىكتى ەرەكشە قادىرلەگەن حالقىمىزدىڭ مەملەكەت مۇراتىن بارىنەن جوعارى قوياتىنىنا مەن سەنەمىن».
ناعىز ابىز اقساقالدىڭ اماناتى ەمەس پە بۇل سوزدەر, اعايىندارىم-اۋ؟! بۇدان ارتىق قالاي ايتۋعا بولادى؟
«مىنا قازىرگى جاعدايدى دا الدىن الا ەسكەرتىپتى» دەگەندە مەن وسى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ, ءبايكەن اعا ايتقانداي, ەلدىڭ ەسىن كەتىرەتىن, حالىقتى تەككە ىرىڭ-جىرىڭ ەتەتىن, جاسامپازدىق ىستەن الاڭداتاتىن» شارۋاعا اينالىپ كەتپەۋىنە الاڭداپ وتىرمىن. سەكسەننەن جاسى اسقان مىنا ماعان دا ەندى تەك ەلدىڭ تىنىشتىعى كەرەك. جاسارىمدى جاسادىم, كورەر قۇرمەتىمدى كوردىم, بارىنە تاۋبە. ءبىزدىڭ حالقىمىز ەجەلدەن ەل باستاعان ەردى ەرەكشە قاستەرلەيتىن, ەل باستاۋشىنىڭ قىزمەتىن دە بولەكشە قۇرمەتتەيتىن. مىنا سايلاۋدىڭ الدىنداعى جاعداي ەلىمىزدىڭ وسى داستۇرىنە دە سىزات تۇسە باستاعانداي اسەر قالدىرادى.
ولاي دەمەي قالاي دەيىن ەندى؟ جاپ-جاقسى باستاما كوتەرىلىپ ەدى. بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزىپ, ونىڭ كۇن تارتىبىنە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وكىلەتتىگىن 2020 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ ءماسەلەسىن ەلدىڭ تالقىسىنا سالۋ ءجونىندە. باستامانى حالىق قولداپ اكەتىپ ەدى. رەفەرەندۋم دەگەن حالىقتىڭ ەركىن ءبىلدىرۋدىڭ ءبىر ءتۇرى. سايلاۋ دا سونىڭ ءبىر ءتۇرى. رەفەرەندۋمدا دا ماسەلەنى حالىق تاڭداۋى شەشەدى. حالىقتىڭ باسىم بولىگى قولداسا – پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىك ۇزارتىلاتىن ەدى, قولداماسا – ۇزارتىلمايتىن ەدى. «نازارباەۆ پرەزيدەنت بولىپ قاشانعى وتىرا بەرەدى, كوپ ماسەلە شەشىلمەي جاتىر, سونى شەشەتىن, لايىقتى باسقا ادام بار» دەپ ساناساڭىز بيۋللەتەندەگى «جوق» دەگەن تۇسقا بەلگى قوياسىز. ءبارى دە اپ-ايقىن ەمەس پە؟ ءتىپتى رەفەرەندۋم وتكىزۋ كەرەك تە كورىنگەن. ماعان سالساڭىز, جەكە پىكىرىمدى ايتار بولسام, سول رەفەرەندۋمنىڭ ءوزى دۇرىس ەدى. بۇل ماسەلەنى رەفەرەندۋم جولىمەن شەشكەنىمىزدە حالقىمىز ون جىل بويى جاسامپازدىق جۇمىسپەن الاڭسىز اينالىسار ەدى. بىراق, ءبىز مىنا الەمدە جاپادان-جالعىز ەمەسپىز. دۇنيەنىڭ, اسىرەسە ءوركەنيەتتى دۇنيەنىڭ ءوز زاڭدىلىقتارى بار. كەشە عانا ەقىۇ-عا توراعالىق ەتكەن, دەموكراتيانى دامۋدىڭ داڭعىل جولى رەتىندە ۇستانىپ وتىرعان ءبىزدىڭ ەلىمىز ول زاڭدىلىقتارعا, ءسوز جوق, باعىنادى. سوندىقتان دا ەلباسىمىز وسى ماسەلەگە وتە تەرەڭ قاراپ, بولاشاقتاعى پرەزيدەنتتەرگە جاعىمسىز پرەتسەدەنت جاساماۋدى ماقسات تۇتتى, اتا زاڭعا قۇرمەتپەن قاراۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى. ميلليونداعان ادامداردىڭ رەفەرەندۋمدى قولداعان پىكىرىن دە ەسكەرۋسىز قالدىرمادى. قيىن ءتۇيىندى دانالىقپەن تارقاتتى. ءوزىنىڭ وكىلەتتىگى ەكى جىلعا شەگەرىلەتىنىنە قاراماستان, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. دۇرىس جاسادى. ايتپەسە, الەمدىك قوعامداستىقتاعى تۇسىنىسپەستىكتى بىلاي قويعاندا, ىشىمىزدەگى وپپوزيتسيانىڭ ءوزى-اق «رەفەرەندۋم ارقىلى وكىلەتتىگىن ۇزارتىپ الدى, بالامالى سايلاۋعا تۇسكەن جوق» دەگەن سياقتى ايىپتى بەتىنە باسا بەرەتىن ەدى.
ءيا, ەلباسىمىز دۇرىس جاسادى. ال ءبىز دۇرىس جاساپ وتىرمىز با؟ ويلانايىقشى. وسى قازىر سايلاۋعا بايلانىستى نە ىستەپ جاتىرمىز ءوزى؟
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى جاريالاعان ءتىزىمدى قاراپ وتىرسام, پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر 22 ادامنىڭ 18-ءى ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋشىلار ەكەن. تۇندە ءتۇس كورىپ, ءتۇسىڭىزدە ءوزىڭىزدى پرەزيدەنت ورىنتاعىندا وتىرعانداي ەلەستەتسەڭىز بولدى, تاڭەرتەڭ باراسىز دا ءتيىستى ءتارتىپپەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سايلاۋىنا كانديداتتىققا ۇمىتكەر بولىپ تىركەلە سالاسىز... ءبارى زاڭدى. فورماسى – «ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ». ەندى قالعانى لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ سىناعىنان ءوتۋ, ودان وتسەڭىز جاقتاستارىڭىزدى جاۋىپ, تامىر-تانىستارىڭىزدى تارتىپ, اعايىن-تۋعاندى ارالاپ ءجۇرىپ ءتيىستى قولداۋشىلار قولىن جيناپ شىعۋ, ورىسشا ايتقاندا, «دەلو تەحنيكي». سودان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى سايلاۋىنا تۇسكەن ادام رەتىندە تاۋەلسىزدىك تاريحىنا ەنەسىز, نەمەرە, شوبەرەلەرىڭىز «ءبىزدىڭ اتامىز كەزىندە پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا ءتۇسكەن كىسى ەكەن» دەپ ماقتان ەتىپ, اتىڭىزدى اڭىزعا اينالدىرادى. جانە ءبارى راس. عاجاپ!
سۇيەگى قاتايىپ كەتكەن ەگدە جاستاعى كىسىلەر دەموكراتيانىڭ تالاپتارىن تولىق ەسكەرە بەرمەيدى دەپ كىنالاساڭىز كىنالاڭىز, اعايىن. ايتسە دە مەن, باسقا-باسقا, ءدال پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا كەلگەندە وسى «ساموۆىدۆيجەنيە» دەگەندى قولداي قويمايمىن.
كۇندە تەلەديدار قارايمىز, كۇندە گازەت وقيمىز. ساياسات سايىسىنا كىمدەر تۇسكەلى جاتىر ەكەن دەپ ەلەڭدەيمىز. شىنى كەرەك, كوبىنە-كوپ قارادان قاراپ وتىرىپ قارنىڭ اشادى. ءتىپتى بار عوي, نامىسىڭ كەلەدى. ءومىردىڭ ۇلكەن مەكتەبىنەن ءوتۋ, باسشىلىق جاساۋ تاجىريبەسىنە يە بولۋ تۇرماق, قاراقان باسىن زورعا الىپ جۇرگەن ادامداردىڭ, جۇمىسسىز بوس جۇرگەندەردىڭ پرەزيدەنتتىككە تۇسەمىن, جەڭىپ شىقسام مىنانى, مىنانى جاسايمىن دەگەندەرىنە نە كۇلەرىڭدى, نە جىلارىڭدى بىلمەيسىڭ. سايلاۋ تۋرالى زاڭ ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى ەكەن دەپ وسىنشالىققا بارۋعا بولا ما؟!
انا جىلعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ كەزىندە مارقۇم جاراسقان اقىننىڭ ءبىر توپ ەپيگراممالارى گازەتكە شىققانى ەسىمدە. پرەزيدەنتتىڭ وزىنەن باستاپ كانديداتتاردىڭ ءبارىن ءبىر-ءبىر شىمشىلاپ وتكەن ەدى. سوندا مۇناي سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ءبىر جىگىتكە جازعان ەپيگرامماسىنىڭ سوڭعى ەكى جولى ەسىمدە قالىپ قويىپتى. «ارينە, جاقسى كاسىپ – مۇنايشىلىق, سوندا دا بولۋ كەرەك قۇدايشىلىق»... راس قوي. قۇدايشىلىق بولۋ كەرەك. شىن مانىندە, وزىمە سالسا, قازىرگى سايلاۋدا كانديداتتىققا تىركەلگەلى جۇرگەندەردىڭ اراسىنان ساياساتتىڭ ىستىق-سۋىعىن كورگەن, بيلىكتىڭ دە باسپالداقتارىنان وتكەن, ايتسا اۋزىنان, ىستەسە قولىنان كەلەتىن دەپ تەك عاني قاسىموۆتى ايتار ەدىم. جۋرناليستەرگە قازاقشا سۇحباتىن جوندەپ بەرە الماي ءجۇرىپ, ءتىل سىناعىنان قالاي ءوتىپ كەتتى دەسەم, بۇل جەردە دە ونىڭ كانىگى ساياساتكەرلىگى تانىلعان ەكەن. ءوزىنىڭ شاماسىنا قاراپ, قىسقا-قىسقا سويلەمدەرمەن, تاق-تۇق ەتىپ جازىپ, ءارىپ قاتەلەرىن از جىبەرۋدى الدىمەن ويلاپتى. ايلانىڭ ءوزى دە اقىلدىڭ ءبىر ءتۇرى عوي. ەڭ باستىسى – عاني قاسىموۆ ماعان بيلىككە قارسى ەلەكتورات تا قولداۋ كورسەتەدى دەپ وتىر. مەيلى. بۇل ارقىلى دا ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزعا تاڭداۋ مۇمكىندىگى كوبەيە تۇسەدى.
مەن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىققا ءتۇسىپ جاتقان ادامداردىڭ قادىر-قاسيەتىنە توقتالعىم كەلمەيدى. ەشقايسىسىنىڭ دا اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەمەيمىن. الدا-جالدا بىرەۋ-مىرەۋى «جەكە باسىما ءتىل تيگىزدى» دەپ ارىزدانا قالسا, سوتقا سۇيرەلەنىپ جۇرەر جاعدايىم جوق. بىراق وسى ەلدىڭ ءبىر ازاماتى, دەپۋتات تا بولعان, مينيستر دە بولعان, ءومىر كورگەن كىسى رەتىندە قازىر سايلاۋعا تۇسۋدەن ءۇمىت ەتىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ كەيبىرىنە: «اينالايىندار, ءالى دە ويلانىڭدار, اينالامەن اقىلداسىڭدار, كوكتەگى ايعا قول سوزىپ, وزدەرىڭ دە كۇلكى بولماڭدار, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ دا باعاسىن ءتۇسىرمەڭدەر, ەلدىڭ قازىناسىن تەككە ءراسۋا ەتپەڭدەر, شامالارىڭدى قاراپ, ىڭعايى بولسا ءوز كانديداتۋرالارىڭدى تاعى دا سانانىڭ سارابىنا سالىپ سالماقتاڭدار, ءوز مۇمكىندىكتەرىڭدى ءولشەڭدەر», دەگىم كەلەدى. وسىلاي دەۋ زاڭعا تومپاقتاۋ بولسا دا ايتىپ وتىرمىن.
زاڭ دەمەكشى, قاتىپ قالعان ەشتەڭە جوق. جايى كەلسە قولدانىستاعى زاڭنامالاردى قايتا قاراپ, وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار جاساپ, بيىلعىداي جاعدايدى بولدىرماۋدىڭ الدىن الۋعا ابدەن بولادى دەپ ويلايمىن.
كانديداتتاردى قولداۋشىلاردىڭ قولىن جينايتىن ازاماتتارعا دا تىلەگىم بار. ولار دا بۇل جاۋاپتى ىسكە بارىنشا جاۋاپتى قاراسا دەيمىن. جۇرتشىلىق تا قولداۋ پاراعىنا قول قوياردا ءاي ءبىر قىزىق بولسىن, ءوزىنىڭ تالايىنان كورەر, جولىنا كەدەرگى تۇرمايىن دەمەي, كوڭىلجىقپاستىق كورسەتپەي, بۇل ىسكە ەلدىكتىڭ ءبىر سىناعى رەتىندە قاراۋعا ءتيىس.
تاقتى تالكەك ەتۋگە بولمايدى. ەلدەگى ەڭ باستى, ەڭ لاۋازىمدى قىزمەتتىڭ قادىرىن ءتۇسىرۋگە جول بەرمەۋىمىز كەرەك. حاديستە «پاتشا – قۇدايدىڭ جەردەگى كولەڭكەسى» دەگەن ءسوز بار. ەل باسشىسىنىڭ ءبىزدىڭ ومىرىمىزدەگى ورنىنا سوندايلىق قۇرمەتپەن قاراعانىمىز ءجون. ول ءۇشىن وسى قىزمەتكە سايلانۋدان ءۇمىت ەتۋدىڭ وزىنە تالاپشىلدىق تانىتقانىمىز ابزال. سوندا عانا ەل ەرتەڭىنە جاۋاپتى ۇرپاق ەكەنىمىزدى كورسەتەمىز. ءوز باسىم حالقىمىزدىڭ 3 ءساۋىر كۇنى ەلدىك قالاۋىن جاسايتىنىنا سەنەمىن.
پرەزيدەنت سايلاۋى ءبارىمىز ءۇشىن ورتاق سىناق – پاراسات سىناعى ەكەنىن ۇمىتپايىق.
ارزاندامايىقشى, اعايىن!
ەركەعالي راحماديەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى.
