اقتوبەدە قازاقستان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ وتكىزگەن دراما تەاترلاردىڭ XXIV رەسپۋبليكالىق فەستيۆالى اياقتالدى. جىلدا وتەتىن ءداستۇرلى ونەر مەرەكەسىنە بيىل 32 تەاتر قاتىسۋعا تىلەك بىلدىرسە, سولاردىڭ تەك 8-ءى عانا ىرىكتەلىپ الىندى.
فەستيۆالدا ءبىرىنشى بولىپ ونەر كورسەتكەن س.مۇقانوۆ اتىنداعى ءسولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى كورەرمەندەر نازارىنا قوجابەرگەن تولىباي ۇلىنىڭ «ەلىم-اي» داستانىنىڭ جەلىسى بويىنشا ساحنالانعان «داۋىلپاز بابا – قوجابەرگەن» قويىلىمىن ۇسىندى. بىلتىر تەاتر ماۋسىمىنىڭ شىمىلدىعىن اشقان بۇل قويىلىم قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان ەدى. قويۋشى-رەجيسسەر باتىربەك شامبەتوۆتىڭ تراكتوۆكاسى بويىنشا سپەكتاكلدە جىراۋدىڭ ءومىرى, وبرازى, ءاز تاۋكە حاننىڭ ايگىلى «جەتى جارعىسىنىڭ» قابىلدانۋى, باتىر بابالار بەينەسى, ىركىتتەي ىرىگەن قازاق رۋلارىنىڭ بەرەكەسىزدىگى, حالىق تاعدىرى العا تارتىلادى. سپەكتاكل زار زامان قاسىرەتىمەن بىرگە, جىراۋدىڭ اقىندىعى مەن باتىرلىعىن, كوسەمدىگى مەن كورەگەندىگىن سۋرەتتەيدى. قوجابەرگەن ءرولىن سومداعان اكتەر نۇربول اسقاروۆ ءوز كەيىپكەرىنىڭ مىنەزىن, ماقسات-مۇددەسىن جاقسى تۇسىنگەن. قازىلار القاسى قويىلىمنىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىن سارالاي كەلە, جاس تەاترعا شىعارماشىلىق باعىتىن ايقىنداۋعا كەڭەس بەرىپ, تابىس تىلەدى.
كورەرمەندەر مەن قازىلار القاسىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلعان ەكىنشى شىعارما – ش.ايتماتوۆتىڭ «بوراندى بەكەت» رومانىنىڭ جەلىسى بويىنشا قويىلعان «ماڭگۇرت» سپەكتاكلى. ءيا, كەزىندە «عاسىردان دا ۇزاق كۇن» دەگەن اتپەن مەتر-رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆ قويعانى بەلگىلى. ازەكەڭنەن كەيىن قىرعىز جازۋشىسىنىڭ الەمدىك فيلوسوفياسىن ساحنالاۋعا جۇرەگى داۋالاعان رەجيسسەرلەر كوپ ەمەس. بۇل جولى ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ ماڭگۇرت تاقىرىبىنا باتىل بارعاندىعى ءسۇيسىنتتى. قازاق تەاتر رەجيسسۋراسىنداعى جاڭا ەسىم – جاس رەجيسسەر گۇلناز قامىسباەۆا جاڭا ءپىشىن ىزدەۋگە تالپىنعان, تاپقىر شەشىمدەرگە جۇگىنگەن. اكتەر نۇربەك سەزحان جاساعان ماڭگۇرت بەينەسىنە جانە داستان پىشانوۆ سومداعان ەدىگە وبرازىنا قازىلار القاسى جاقسى باعا بەردى. كەمشىلىكتەر دە جوق ەمەس. بولاشاقتا ۇجىم قازىلار القاسى ايتقان ەسكەرتۋلەرگە كوڭىل بولە وتىرىپ, شىعارماعا ءالى دە تەرەڭ بويلاپ جۇمىس ىستەسە, تولىققاندى كوركەم سپەكتاكل شىعاتىنىنا كۇمانىمىز جوق.
فەستيۆالدا ت.احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ قازاق ترۋپپاسى ن.گوگولدىڭ «ۇيلەنۋ» سپەكتاكلىن قويدى. سپەكتاكلدەن جاس رەجيسسەر دينا جۇماباەۆانىڭ رەجيسسەرلىك ىزدەنىستەرىن ايقىن اڭعارۋعا بولادى. بۇل قويىلىمىندا رەجيسسەر «ءار ادامنىڭ كىرىپ-شىعاتىن ءوز ەسىگى بار, تەك ءوز ەسىگىڭدى دۇرىس تابا ءبىل...» دەگەن يدەيانى العا تارتقانداي. ساحنادا قانشا كەيىپكەر بولسا, سونشا ەسىك بار. تەك سول ەسىكتەردىڭ ەكى ساعات بويى تىنىمسىز قوزعالىسىن ەلەستەتىڭىزشى... ءدوڭگەلەككە ورناتىلعان دەكوراتسيا تەاتردا جاڭالىق ەمەس. ال ول ەسىكتەردى ارى-بەرى قوزعالتا بەرۋ قويىلىمعا سىرتتاي ديناميكا بەرگەنىمەن, اكتەرلەردىڭ ءوز شەبەرلىكتەرىن كورسەتۋىنە كەدەرگى كەلتىرىپ جاتتى.
س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق قازاق دراما تەاترى فەستيۆالعا د.يسابەكوۆتىڭ «وكپەك جولاۋشى» دراماسىن اكەلدى. قازىلار القاسى رەجيسسەر دۋناي ەسپاەۆ قويعان سپەكتاكلدىڭ قاي جاعىنان السا دا دەڭگەيى تومەن ەكەنىن بىردەن ايتتى. قورىتىندىلاۋدا تەاتر ارتيستەرىن كاسىبي تۇرعىدا ءوسىرىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋ كەرەكتىگىنە ءبىر اۋىزدان توقتالدى. بۇل ءۇشىن رەسپۋبليكامىزداعى بىلىكتى رەجيسسەرلەردى شاقىرىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ, ءتاجىريبە الماسۋدىڭ تيىمدىلىگى تىلگە تيەك ەتىلدى.
ال ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ «شيە» قويىلىمىندا ساحنالىق رەجيسسەر سەرگەي پوتاپوۆ ءوزىندىك رەجيسسەرلىك قولتاڭباسىن تانىتىپ قانا قويماي, ونداعى ءاربىر اكتەردىڭ جەكە-جەكە كورىنۋىنە, شەبەرلىكتەرى مەن تالانتتارىنىڭ بارىنشا اشىلۋىنا مول ءمۇمكىندىك بەرگەن. كەيىپكەرلەردىڭ تاعدىرى بار, ءومىرى بار, ءتىپتى, ءبارى دە باستى ءرول سياقتى اسەر قالدىرادى. رەجيسسەر كەيىپكەرلەردىڭ ەسىمدەرىن قازاقشالاپ العانىن كەزىندە تۇسىنبەگەنىمىز راس. ەندى مۇنىڭ ار جاعىندا قويۋشىنىڭ كلاسسيكالىق شىعارما ارقىلى بۇگىنگى قازاق قوعامىن كورسەتۋدى, شىعارمانى قازاقىلاندىرۋدى ماقسات ەتكەنىن اڭعاردىق. حح عاسىردىڭ باسىندا جازىلعان تۋىندى بۇگىنگى ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدى سۋرەتتەگەندەي. قويىلىم ستسەنوگرافياسى, مۋزىكا, جارىق, كوستيۋم سياقتى سپەكتاكل قۇرۋشى نەگىزگى كومپونەنتتەردىڭ ءبارى ءساتتى ويلاستىرىلعان.
ن.ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترى ۇسىنعان ۋيليام شەكسپيردىڭ «گاملەتىن» رەجيسسەر گۇلسينا مەرعاليەۆا باسقا قىرىنان كورگەن. و دۇنيەلىك بولعان پاتشانىڭ توپىراعى كەپپەي جاتىپ ونىڭ اعاسى كلاۆديگە كۇيەۋگە شىققان كورولەۆا گەرترۋدانىڭ بۇل قىلىعىن رەجيسسەر اقتاپ العىسى كەلەدى. پاتشا ءولدى – كوز جاسىڭدى كول قىلىپ وتىراتىن كەز ەمەس, تەز ارادا شەشىم قابىلداۋ كەرەك, ايتپەسە تاقتان دا, باسىڭداعى باقتان دا ايىرىلىپ, ءوزىڭ دە, بالاڭ گاملەت تە ءولۋى مۇمكىن. كەز كەلگەن كورەگەن ساياساتكەر مۇندايدا جىلدام ارەكەتكە كوشەدى. وسى تۇرعىدان العاندا, گەرترۋدانىڭ بۇل قادامى دۇرىس. الايدا, قويىلىمدا رەجيسسەردىڭ سول ماقساتى انىق كورىنە المادى.
فەستيۆالدا وزگە قويىلىمدارعا ۇقسامايتىن ەرەكشە تۋىندى رەتىندە جاستار تەاترى ۇسىنعان ج.پيلو جانە و.شۋلتەزدىڭ «موتسارت» ميۋزيكلىن ايتۋعا بولادى. رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ بۇل شىعارماعا تەرەڭ دايىندىقپەن كەلگەنى, جانىن سالىپ جۇمىس ىستەگەنى بايقالادى. ساحنادان وتە قوماقتى ءارى كوركەم جۇمىستى كوردىك. ساحنادا ەلۋ شاقتى ارتيست جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ارقايسىسى – ءبىر-ءبىر نوتا. ولار – فورتەپيانونىڭ كلاۆيشتەرى. ولار – موتسارت جۇرەگىن جارىپ شىققان اۋەننىڭ يىرىمدەرى. ولاردىڭ كيىمدەرىن نەگە پيانينو ءتۇيمەداقتارى سەكىلدى اق پەن قارا قىلىپ ەكى تۇسكە بولە سالماعان؟ نەگە كيىمنىڭ استارىن – اق, ءۇستىن قارا ءتۇستى ەتىپ ءۇيلەستىرگەن؟ مۇندا, بىرىنشىدەن, اق پەن قارا فيلوسوفياسى جاتسا, ەكىنشىدەن, ەكى ءتۇستى كلاۆيشتەر بىرىككەندە عانا مۋزىكا تۋاتىنىن كيىم ارقىلى سۋرەتتەگەن. قويىلىمنان سونداي ويدى وقىدىق. سپەكتاكلدى پلاستيكالىق شەشىمگە قۇرۋ – جاڭاشىل رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ اينىماس قولتاڭباسى. قويىلىمدا بيمەن قاتار, ءان, حور ايرىقشا ۇيلەسىم تاپقان. ءان ايتىپ ءجۇرىپ بيلەۋ, بيلەپ ءجۇرىپ وبرازعا ەنۋ... مۇنىڭ ءبارى وڭاي ەمەس. موتسارت ءرولىندەگى جاس اكتەر شەرحان تالعات ۇلى ءوز كەيىپكەرىنىڭ جان دۇنيەسىندەگى پسيحولوگيالىق ءيىرىمدەرىن جاقسى سەزىنگەن, بىراق ۋاقىتپەن كەلەتىن شەبەرلىكتىڭ ازداپ جەتپەي تۇرعانى بايقالدى. ال موتسارتتىڭ اكەسى لەوپولد موتسارتتى سومداعان اكتەر اسلانبەك جانۇزاقوۆ پەن اناسى اننا ماريانى بەينەلەگەن اكتريسا ايىم جۇسىپبەكتىڭ ساحناداعى جۇمىسىنا قازىلار القاسى ەرەكشە توقتالدى.
رەسپۋبليكالىق نەمىس تەاترى قويعان اننەس باعداتتىڭ «جەردە (رۋح)» سپەكتاكل-لەكتسياسىنان تاريحتى حرونولوگيالىق تۇرعىدا بايانداۋدان باسقا ەشتەڭە كورە المادىق. نە دراماتۋرگيا جوق, نە رەجيسسۋرا جوق, نە اكتەرلەردىڭ مۇمكىندىگىن, شەبەرلىگىن, تالابى مەن تالانتىن كورسەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن ساحنا جوق. «مۇنىڭ جانرى سونداي, بۇل – سپەكتاكل-لەكتسيا» دەپ اقتاۋعا دا بولمايدى.
فەستيۆال قورىتىندىسىندا قازىلاردىڭ شەشىمىمەن ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ «شيە» قويىلىمى مەن جاستار تەاترى ساحنالاعان «موتسارت» ميۋزيكلى «ۇزدىك قويىلىم» دەپ تانىلدى. س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ «وكپەك جولاۋشى» قويىلىمى «تاقىرىپتىق ىزدەنىسى ءۇشىن», ال رەسپۋبليكالىق نەمىس تەاترىنىڭ «جەردە» («رۋح») سپەكتاكلى «كلاسسيكالىق شەشىمى ءۇشىن» اتالىمىمەن ماراپاتتالدى. ال فەستيۆالعا كونكۋرستان تىس قاتىسقان ت.احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترى ورىس ترۋپپاسىنىڭ «اعايدىڭ ءتۇسى» سپەكتاكلى العىس حاتقا يە بولدى. سول سياقتى ن.ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى كەنجەبەك باشاروۆ گاملەت ءرولى ءۇشىن «ۇزدىك ەر ادام ءرولى» سىيلىعىنا لايىقتى دەپ تابىلدى. بۇدان بولەك, س.مۇقانوۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى باتىربەك شامبەتوۆ, ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى گۇلناز قامىسباەۆا, ت.احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى دينا جۇماباەۆا «رەجيسسەرلىك ىزدەنىسى ءۇشىن» جۇلدەسىن الدى.
ساۋلە ابەدينوۆا,
تەاترتانۋشى, ونەرتانۋ ماگيسترى
اقتوبە
اقتوبەدە قازاقستان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ وتكىزگەن دراما تەاترلاردىڭ XXIV رەسپۋبليكالىق فەستيۆالى اياقتالدى. جىلدا وتەتىن ءداستۇرلى ونەر مەرەكەسىنە بيىل 32 تەاتر قاتىسۋعا تىلەك بىلدىرسە, سولاردىڭ تەك 8-ءى عانا ىرىكتەلىپ الىندى.
فەستيۆالدا ءبىرىنشى بولىپ ونەر كورسەتكەن س.مۇقانوۆ اتىنداعى ءسولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى كورەرمەندەر نازارىنا قوجابەرگەن تولىباي ۇلىنىڭ «ەلىم-اي» داستانىنىڭ جەلىسى بويىنشا ساحنالانعان «داۋىلپاز بابا – قوجابەرگەن» قويىلىمىن ۇسىندى. بىلتىر تەاتر ماۋسىمىنىڭ شىمىلدىعىن اشقان بۇل قويىلىم قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان ەدى. قويۋشى-رەجيسسەر باتىربەك شامبەتوۆتىڭ تراكتوۆكاسى بويىنشا سپەكتاكلدە جىراۋدىڭ ءومىرى, وبرازى, ءاز تاۋكە حاننىڭ ايگىلى «جەتى جارعىسىنىڭ» قابىلدانۋى, باتىر بابالار بەينەسى, ىركىتتەي ىرىگەن قازاق رۋلارىنىڭ بەرەكەسىزدىگى, حالىق تاعدىرى العا تارتىلادى. سپەكتاكل زار زامان قاسىرەتىمەن بىرگە, جىراۋدىڭ اقىندىعى مەن باتىرلىعىن, كوسەمدىگى مەن كورەگەندىگىن سۋرەتتەيدى. قوجابەرگەن ءرولىن سومداعان اكتەر نۇربول اسقاروۆ ءوز كەيىپكەرىنىڭ مىنەزىن, ماقسات-مۇددەسىن جاقسى تۇسىنگەن. قازىلار القاسى قويىلىمنىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىن سارالاي كەلە, جاس تەاترعا شىعارماشىلىق باعىتىن ايقىنداۋعا كەڭەس بەرىپ, تابىس تىلەدى.
كورەرمەندەر مەن قازىلار القاسىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلعان ەكىنشى شىعارما – ش.ايتماتوۆتىڭ «بوراندى بەكەت» رومانىنىڭ جەلىسى بويىنشا قويىلعان «ماڭگۇرت» سپەكتاكلى. ءيا, كەزىندە «عاسىردان دا ۇزاق كۇن» دەگەن اتپەن مەتر-رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆ قويعانى بەلگىلى. ازەكەڭنەن كەيىن قىرعىز جازۋشىسىنىڭ الەمدىك فيلوسوفياسىن ساحنالاۋعا جۇرەگى داۋالاعان رەجيسسەرلەر كوپ ەمەس. بۇل جولى ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ ماڭگۇرت تاقىرىبىنا باتىل بارعاندىعى ءسۇيسىنتتى. قازاق تەاتر رەجيسسۋراسىنداعى جاڭا ەسىم – جاس رەجيسسەر گۇلناز قامىسباەۆا جاڭا ءپىشىن ىزدەۋگە تالپىنعان, تاپقىر شەشىمدەرگە جۇگىنگەن. اكتەر نۇربەك سەزحان جاساعان ماڭگۇرت بەينەسىنە جانە داستان پىشانوۆ سومداعان ەدىگە وبرازىنا قازىلار القاسى جاقسى باعا بەردى. كەمشىلىكتەر دە جوق ەمەس. بولاشاقتا ۇجىم قازىلار القاسى ايتقان ەسكەرتۋلەرگە كوڭىل بولە وتىرىپ, شىعارماعا ءالى دە تەرەڭ بويلاپ جۇمىس ىستەسە, تولىققاندى كوركەم سپەكتاكل شىعاتىنىنا كۇمانىمىز جوق.
فەستيۆالدا ت.احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ قازاق ترۋپپاسى ن.گوگولدىڭ «ۇيلەنۋ» سپەكتاكلىن قويدى. سپەكتاكلدەن جاس رەجيسسەر دينا جۇماباەۆانىڭ رەجيسسەرلىك ىزدەنىستەرىن ايقىن اڭعارۋعا بولادى. بۇل قويىلىمىندا رەجيسسەر «ءار ادامنىڭ كىرىپ-شىعاتىن ءوز ەسىگى بار, تەك ءوز ەسىگىڭدى دۇرىس تابا ءبىل...» دەگەن يدەيانى العا تارتقانداي. ساحنادا قانشا كەيىپكەر بولسا, سونشا ەسىك بار. تەك سول ەسىكتەردىڭ ەكى ساعات بويى تىنىمسىز قوزعالىسىن ەلەستەتىڭىزشى... ءدوڭگەلەككە ورناتىلعان دەكوراتسيا تەاتردا جاڭالىق ەمەس. ال ول ەسىكتەردى ارى-بەرى قوزعالتا بەرۋ قويىلىمعا سىرتتاي ديناميكا بەرگەنىمەن, اكتەرلەردىڭ ءوز شەبەرلىكتەرىن كورسەتۋىنە كەدەرگى كەلتىرىپ جاتتى.
س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق قازاق دراما تەاترى فەستيۆالعا د.يسابەكوۆتىڭ «وكپەك جولاۋشى» دراماسىن اكەلدى. قازىلار القاسى رەجيسسەر دۋناي ەسپاەۆ قويعان سپەكتاكلدىڭ قاي جاعىنان السا دا دەڭگەيى تومەن ەكەنىن بىردەن ايتتى. قورىتىندىلاۋدا تەاتر ارتيستەرىن كاسىبي تۇرعىدا ءوسىرىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋ كەرەكتىگىنە ءبىر اۋىزدان توقتالدى. بۇل ءۇشىن رەسپۋبليكامىزداعى بىلىكتى رەجيسسەرلەردى شاقىرىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ, ءتاجىريبە الماسۋدىڭ تيىمدىلىگى تىلگە تيەك ەتىلدى.
ال ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ «شيە» قويىلىمىندا ساحنالىق رەجيسسەر سەرگەي پوتاپوۆ ءوزىندىك رەجيسسەرلىك قولتاڭباسىن تانىتىپ قانا قويماي, ونداعى ءاربىر اكتەردىڭ جەكە-جەكە كورىنۋىنە, شەبەرلىكتەرى مەن تالانتتارىنىڭ بارىنشا اشىلۋىنا مول ءمۇمكىندىك بەرگەن. كەيىپكەرلەردىڭ تاعدىرى بار, ءومىرى بار, ءتىپتى, ءبارى دە باستى ءرول سياقتى اسەر قالدىرادى. رەجيسسەر كەيىپكەرلەردىڭ ەسىمدەرىن قازاقشالاپ العانىن كەزىندە تۇسىنبەگەنىمىز راس. ەندى مۇنىڭ ار جاعىندا قويۋشىنىڭ كلاسسيكالىق شىعارما ارقىلى بۇگىنگى قازاق قوعامىن كورسەتۋدى, شىعارمانى قازاقىلاندىرۋدى ماقسات ەتكەنىن اڭعاردىق. حح عاسىردىڭ باسىندا جازىلعان تۋىندى بۇگىنگى ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدى سۋرەتتەگەندەي. قويىلىم ستسەنوگرافياسى, مۋزىكا, جارىق, كوستيۋم سياقتى سپەكتاكل قۇرۋشى نەگىزگى كومپونەنتتەردىڭ ءبارى ءساتتى ويلاستىرىلعان.
ن.ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترى ۇسىنعان ۋيليام شەكسپيردىڭ «گاملەتىن» رەجيسسەر گۇلسينا مەرعاليەۆا باسقا قىرىنان كورگەن. و دۇنيەلىك بولعان پاتشانىڭ توپىراعى كەپپەي جاتىپ ونىڭ اعاسى كلاۆديگە كۇيەۋگە شىققان كورولەۆا گەرترۋدانىڭ بۇل قىلىعىن رەجيسسەر اقتاپ العىسى كەلەدى. پاتشا ءولدى – كوز جاسىڭدى كول قىلىپ وتىراتىن كەز ەمەس, تەز ارادا شەشىم قابىلداۋ كەرەك, ايتپەسە تاقتان دا, باسىڭداعى باقتان دا ايىرىلىپ, ءوزىڭ دە, بالاڭ گاملەت تە ءولۋى مۇمكىن. كەز كەلگەن كورەگەن ساياساتكەر مۇندايدا جىلدام ارەكەتكە كوشەدى. وسى تۇرعىدان العاندا, گەرترۋدانىڭ بۇل قادامى دۇرىس. الايدا, قويىلىمدا رەجيسسەردىڭ سول ماقساتى انىق كورىنە المادى.
فەستيۆالدا وزگە قويىلىمدارعا ۇقسامايتىن ەرەكشە تۋىندى رەتىندە جاستار تەاترى ۇسىنعان ج.پيلو جانە و.شۋلتەزدىڭ «موتسارت» ميۋزيكلىن ايتۋعا بولادى. رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ بۇل شىعارماعا تەرەڭ دايىندىقپەن كەلگەنى, جانىن سالىپ جۇمىس ىستەگەنى بايقالادى. ساحنادان وتە قوماقتى ءارى كوركەم جۇمىستى كوردىك. ساحنادا ەلۋ شاقتى ارتيست جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ارقايسىسى – ءبىر-ءبىر نوتا. ولار – فورتەپيانونىڭ كلاۆيشتەرى. ولار – موتسارت جۇرەگىن جارىپ شىققان اۋەننىڭ يىرىمدەرى. ولاردىڭ كيىمدەرىن نەگە پيانينو ءتۇيمەداقتارى سەكىلدى اق پەن قارا قىلىپ ەكى تۇسكە بولە سالماعان؟ نەگە كيىمنىڭ استارىن – اق, ءۇستىن قارا ءتۇستى ەتىپ ءۇيلەستىرگەن؟ مۇندا, بىرىنشىدەن, اق پەن قارا فيلوسوفياسى جاتسا, ەكىنشىدەن, ەكى ءتۇستى كلاۆيشتەر بىرىككەندە عانا مۋزىكا تۋاتىنىن كيىم ارقىلى سۋرەتتەگەن. قويىلىمنان سونداي ويدى وقىدىق. سپەكتاكلدى پلاستيكالىق شەشىمگە قۇرۋ – جاڭاشىل رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ اينىماس قولتاڭباسى. قويىلىمدا بيمەن قاتار, ءان, حور ايرىقشا ۇيلەسىم تاپقان. ءان ايتىپ ءجۇرىپ بيلەۋ, بيلەپ ءجۇرىپ وبرازعا ەنۋ... مۇنىڭ ءبارى وڭاي ەمەس. موتسارت ءرولىندەگى جاس اكتەر شەرحان تالعات ۇلى ءوز كەيىپكەرىنىڭ جان دۇنيەسىندەگى پسيحولوگيالىق ءيىرىمدەرىن جاقسى سەزىنگەن, بىراق ۋاقىتپەن كەلەتىن شەبەرلىكتىڭ ازداپ جەتپەي تۇرعانى بايقالدى. ال موتسارتتىڭ اكەسى لەوپولد موتسارتتى سومداعان اكتەر اسلانبەك جانۇزاقوۆ پەن اناسى اننا ماريانى بەينەلەگەن اكتريسا ايىم جۇسىپبەكتىڭ ساحناداعى جۇمىسىنا قازىلار القاسى ەرەكشە توقتالدى.
رەسپۋبليكالىق نەمىس تەاترى قويعان اننەس باعداتتىڭ «جەردە (رۋح)» سپەكتاكل-لەكتسياسىنان تاريحتى حرونولوگيالىق تۇرعىدا بايانداۋدان باسقا ەشتەڭە كورە المادىق. نە دراماتۋرگيا جوق, نە رەجيسسۋرا جوق, نە اكتەرلەردىڭ مۇمكىندىگىن, شەبەرلىگىن, تالابى مەن تالانتىن كورسەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن ساحنا جوق. «مۇنىڭ جانرى سونداي, بۇل – سپەكتاكل-لەكتسيا» دەپ اقتاۋعا دا بولمايدى.
فەستيۆال قورىتىندىسىندا قازىلاردىڭ شەشىمىمەن ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ «شيە» قويىلىمى مەن جاستار تەاترى ساحنالاعان «موتسارت» ميۋزيكلى «ۇزدىك قويىلىم» دەپ تانىلدى. س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ «وكپەك جولاۋشى» قويىلىمى «تاقىرىپتىق ىزدەنىسى ءۇشىن», ال رەسپۋبليكالىق نەمىس تەاترىنىڭ «جەردە» («رۋح») سپەكتاكلى «كلاسسيكالىق شەشىمى ءۇشىن» اتالىمىمەن ماراپاتتالدى. ال فەستيۆالعا كونكۋرستان تىس قاتىسقان ت.احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترى ورىس ترۋپپاسىنىڭ «اعايدىڭ ءتۇسى» سپەكتاكلى العىس حاتقا يە بولدى. سول سياقتى ن.ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى كەنجەبەك باشاروۆ گاملەت ءرولى ءۇشىن «ۇزدىك ەر ادام ءرولى» سىيلىعىنا لايىقتى دەپ تابىلدى. بۇدان بولەك, س.مۇقانوۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى باتىربەك شامبەتوۆ, ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى گۇلناز قامىسباەۆا, ت.احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى دينا جۇماباەۆا «رەجيسسەرلىك ىزدەنىسى ءۇشىن» جۇلدەسىن الدى.
ساۋلە ابەدينوۆا,
تەاترتانۋشى, ونەرتانۋ ماگيسترى
اقتوبە
سوڭعى جاڭالىقتار
مەملەكەت باسشىسى انتاليا ديپلوماتيالىق فورۋمىنىڭ اشىلۋ راسىمىنە قاتىستى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 20:06
اسكەرگە شاقىرتۋ العان كەزدە نە ىستەۋ كەرەك؟
اسكەر • بۇگىن, 19:55
تەگىن 10 سوتىق جەردى قالاي الۋعا بولادى؟
قوعام • بۇگىن, 19:45
الماتىدا حايۋاناتتار باعىندا ارىستانعا تاس لاقتىرعان ەر ادامعا ايىپپۇل سالىندى
وقيعا • بۇگىن, 19:20
انتاليا ديپلوماتيالىق فورۋمى: قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ءرولى قانداي؟
فورۋم • بۇگىن, 19:06
جەتىسۋدا پوليتسەيلەر كولىك ءورتىن ءسوندىرىپ, ادامداردى قۇتقاردى
وقيعا • بۇگىن, 19:00
« ۇلى دالا: تۇران وركەنيەتى» حالىقارالىق زەرتتەۋ ورتالىعى اشىلدى
عىلىم • بۇگىن, 18:40
تاەكۆوندوشىلار ءتورتىنشى جۇلدەگە قول جەتكىزدى
سپورت • بۇگىن, 18:05
«كەلەشەك مەكتەپتەرى» وقۋشىلارى اراسىندا فۋتزالدان رەسپۋبليكالىق تۋرنير اياقتالدى
كەلەشەك مەكتەپتەرى • بۇگىن, 18:03
قاسىم-جومارت توقاەۆ: بۇۇ پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتياعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:59
پرەزيدەنت بۇگىنگى كوشباسشىلاردىڭ بويىنان تابىلۋعا ءتيىس قاسيەتتەردى اتادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:48
توقاەۆ: بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىن رەفورمالاۋ ماسەلەسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:35
مەملەكەت باسشىسى انتاليا ديپلوماتيالىق فورۋمىنىڭ پانەلدىك سەسسياسىنا قاتىستى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:31
قازاقستان ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى دەڭگەيى بويىنشا ۇزدىك 20 ەلدىڭ قاتارىنا ەندى
قازاقستان • بۇگىن, 17:23
ەلىمىزدە 165 مىڭ پەداگوگ ChatGPT Edu جۇيەسىن قولدانادى
جاساندى ينتەللەكت • بۇگىن, 17:15
