شاعىن ستانسالاردىڭ شارۋاسىن كىم شەشەدى؟

اق باس الاتاۋدىڭ باسىنان تومەنگە قۇلاپ اعىپ جاتقان اق كوبىك سۋدى قاجەتكە جاراتۋدىڭ العاشقى ارەكەتتەرى وتكەن عاسىردىڭ 65-جىلدارى باستالعان ەكەن. سودان بەرى وسىناۋ الىپ تاۋدىڭ «مەركى» شيپاجايى ورنالاسقان قويناۋىنداعى ارىنى قاتتى وزەنگە شىعىرشىق قويىپ, شىر اينالدىرىپ, ەنەرگيا ءوندىرىپ جاتقان ءۇش شاعىن گەس بار. ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىك تۋى جەلبىرەگەن العاشقى جىلداردا جۇمىسى توقىراپ قالعان بۇل كاسىپورىنعا فرانتسۋز ينۆەستورلارى قارجى سالامىز دەپ كەلىپ, ءوز بيدايىمىزدى وزىمىزگە قۋىرىپ بەرە جازداپ, اقىرىندا قولدارىن ءبىر سىلتەپ كەتىپ قالىپتى. فرانتسۋز كاسىپكەرلەرى بۇل كاسىپورىندا جارىق وندىرگەنىمەن ونى تاسىمالداۋ ماسەلەسىندە ءبىراز اۋرە-سارساڭعا تۇسكەن كورىنەدى. «بارامىز دا پايداعا باتا قالامىز» دەپ قولدارىن ىسقىلاپ كەلگەن ولار وسىناۋ ابىگەردەن كەيىن «نارتاۋەكەل» دەپ بۇل جوباعا اقشا سالۋعا قورىققان سياقتى. ءسويتىپ, اقىرىندا ستانسالاردى ساتىپ قۇتىلادى. سودان كەيىن ەلەكتر قۋاتىن وندىرەتىن بۇل ستانسالار وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ قولىنا كوشتى. بۇگىندە وتىزعا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى عانا قىتايدا جاسالعان قۋاتتىلىعى 1,29 مۆت بولاتىن جاڭا قوندىرعىلار ورناتىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا تۇتىنۋشىلار سانىن 110-عا جەتكىزدى. ونىڭ 51-ءى زاڭدى تۇلعا, 59-ى جەكە تۇلعا. العاشىندا تاۋدىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان وسىناۋ شاعىن ستانسالار 150-200 شاقىرىم قاشىقتىقتا جاتقان تاراز قالاسىنداعى قاپتاعان مەكەمەلەردىڭ ىشىنەن كەرەكتىسىن تاڭداپ, ءدال سوعان قالاي ءونىمىن جەتكىزەدى دەپ اڭ-تاڭ بولعانىمىز راس. سويتسەك, الىستا وتىرىپ پوشتامەن حات جىبەرگەن سياقتى, اراداعى تاسىمالداۋشى مەكەمە اقشاسى تولەنسە مەركىدەن شىققان ەلەكتر ەنەرگيا­سىن جەلىلەر ارقىلى قالانىڭ كەز كەلگەن تۇكپىرىنە جەتكىزىپ بەرە الادى ەكەن. بىراق ارادا قانشاما جىل وتسە دە ءبىر كەزدەرى فرانتسۋزداردىڭ باستارىن قاتىرعان ەلەكتر ەنەرگياسىن تاسىمالداۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە تولىق شەشىمىن تاپقان جوق. اڭگىمەنىڭ اشىعىن ايتساق, وندىرىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسى تۇتىنۋشىلارعا «جەس» جشس جەلىلەرى ارقىلى كەلىسىمشارت بويىنشا تاراتىلادى. مەركىلىك ستانسالاردىڭ باعاسى زاڭدى تۇلعا ءۇشىن – 17,40 تەڭگەنى, جەكە تۇلعا ءۇشىن 11,61 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇكىل ەلەكتر جەلىلەرى مەن باعانالارىنا قوجايىندىق ەتىپ وتىرعان «جەس» مەكەمەسىنە ەلەكتر قۋاتىن تاسىمالداعانى ءۇشىن 5,40 تەڭگە تولەيدى. باعالارى ارزان بولعاندىقتان ارينە, ءدال وسى كاسىپورىننان جارىق العىسى كەلەتىندەر كوپ. بىراق, ەلەكتر قۋاتىن تاسىمالداۋشى مەكەمە وعان مۇمكىندىك بەرە قويمايدى. – وسى مەركى اۋدانىنداعى ءىرى مەكەمەلەردىڭ بارلىعى دەرلىك ەلەكتر قۋاتىن بىزدەن الادى, – دەيدى «گيدروەنەرگەتيكالىق كومپانياسى» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى بەدەل مىرزاباەۆ. – تاراز قالاسىنداعى بىرقاتار مەكەمەلەر دە ءبىزدىڭ ستانسانىڭ ەنەرگياسىن تۇتىنادى. ارينە, تۇتىنۋشىلاردىڭ قاتارىن بۇدان دا كوبەيتۋگە بولار ەدى. مىسالعا, تاراز قالاسىنداعى «تاراز سۋ» مەكەمەسى بىزدەن تىكەلەي قۋات العىسى كەلدى. بىراق تاسىمالداۋشى جەس-پەن ارادا پروبلەمالار تۋىنداپ, بۇل مۇمكىن بولمادى. ءتىپتى بۇل مەكەمە ءبىر كەزدەرى ءبىزدىڭ ەنەرگيامىزدى تاسىمالداعىسى كەلمەي, سوتتاسقان كەزدەرىمىز دە بولدى. وسىدان-اق جەس-ءتىڭ شاعىن ەلەكتر ستانسالار جۇمىسىنىڭ قانات جايۋىنا مۇمكىندىك بەرمەي وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى. جالپى, سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. كورشى ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىندا سوڭعى جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن «قاراقىستاق» شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسى سونىڭ ءبىر دالەلى. شۋ اۋدانىنداعى «تاسوتكەل» ستانساسى دا ناعىز قۋاتىندا. تاسىمالداۋ ماسەلەسىنەن بولەك تاعى ءبىر ورتاق پروبلەما بار. قىستىڭ كۇندەرى تاۋدا مۇز قاتىپ, سۋدىڭ ارىنى باسەڭدەيدى. وزەننىڭ ارناسى تارتىلادى. ياعني, وندىرىلەتىن ەلەكتر قۋاتى دا ازايادى. بۇرىن قىستىڭ كۇندەرى تۇتىنۋشىلاردى جوعالتپاس ءۇشىن ءبىز باسقا جاقتان قوسىمشا ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الاتىنبىز. مۇنى الىپساتارلىق دەۋگە بولمايدى. ويتكەنى قانشا باعاعا ساتىپ الساق, تۋرا سول باعادا تۇتىنۋشىلارعا بەرەمىز. ەشقانداي پايدا كورمەيمىز. بۇل تەك قىستىڭ ەكى-ءۇش ايىندا تۇتىنۋشىلارىمىزعا ۋاقتىلى ەلەكتر قۋاتىن جەتكىزىپ, سولار بىزدەن كەتىپ قالماس ءۇشىن جاسالعان امال ەكەنىن ءتۇسىنىڭىز. ەندى سوڭعى جىلدارى ءبىزدىڭ كاسىپورىندارعا باسقا جاقتان ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋعا زاڭ اياسىندا تىيىم سالىپ تاستادى. وسىدان كەيىن قىس كۇندەرى ەلەكتر ەنەرگيا­سىن ءىلدال­دالاپ ارەڭ جەتكىزەمىز. مەنىڭ­شە, بۇل دۇرىس ەمەس. قايتا مەملەكەت جوق­تان بار جاساپ وتىرعان وسىنداي كاسىپ­- ورىنداردىڭ جۇمىسىنىڭ جاندانۋىنا قولداۋ كورسەتۋى كەرەك ەمەس پە؟ ءيا, شىنىندا جاقىندا عانا ت.رىس­قۇ­لوۆ اۋدانىنداعى «قاراقىستاق» شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسىندا بولعانىمىزدا دا وسى ماسەلەلەر اڭگىمە بولعان ەدى. سوندىقتان وسىناۋ ماسەلەنىڭ ءمانىسىن جامبىل وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق-شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرىك كوشەرباەۆتان سۇرادىق. – ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋشى ستانسالار مەن ونى تاسىمالداۋشى مەكەمەلەردىڭ اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىك بۇرىننان بار, – دەيدى بۇل جونىندە ەرىك اۋباكىر ۇلى. – ارينە, ارقايسىسى زاڭ اياسىندا ءوز مۇددەلەرىن قورعايدى. سوندىقتان بۇل جەردە پالەندىكى دۇرىس, تۇگەندىكى بۇرىس دەپ ناقتى ايتۋ قيىن. ال, قىستىڭ كۇنى قوسىمشا ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋ ماسەلەسىنە كەلەتىن بولساق, ەنەرگيا ءوندى­رۋشى مەكەمە وزىنە مىندەتتەلگەن جۇمىس­تى اتقارۋى ءتيىس. مەنىڭشە, ولار قوسىم­شا ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋعا رۇق­سات بەرەتىن ليتسەنزياعا قول جەتكىزسە, ەشقان­داي ماسەلە بولمايدى دەپ ويلايمىن. ارينە, باسقارما باسشىسىنىڭ بۇل سوزىنەن وسى ماسەلەگە دەگەن جاناشىرلىق پەن الاڭداۋشىلىقتى بايقادىق. بىراق, وسى سالادا ۇزاق جىلداردان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى باسشى بەدەل مىرزاباەۆ سوڭعى رەت زاڭ وزگەرگەننەن كەيىن قوسىمشا ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋعا رۇقسات بەرەتىن ليتسەنزيانىڭ دا جولى كەسىلگەنىن ايتادى. ياعني, بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى جوعارى جاقتا جاتىر دەگەن ءسوز. بالكىم ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ بۇل ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ بەرەر. قالاي ايتساق تا, شاعىن ەلەكتر ستانسالارىنىڭ شارۋاسى ءال-ازىرگە وڭالماي تۇر. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى