10 قىركۇيەك, 2016

ازامات اجارى

393 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن
beknazarov«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەيدى حالقىمىز. قازىرگىدەي الماعايىپ زاماندا ادامدارعا جاقسىلىق جاساۋ, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە جول تابۋعا ناقتى قولۇشىن بەرگەنمەن بىردەي. اسىرەسە تاعدىر تالكەگىنە ۇشىراپ, باسىنا ءىس تۇسكەن ءبىر ادامنىڭ شىنايى جاعدايىن ءتۇسىنۋ بارلىق ادامزاتتى ارداقتاۋدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. ال مۇنداي ادام جاقسى اتىن شىنايى ەڭبەك, ادال ماڭداي تەر, ومىرلىك ىزگى ىسىمەن عانا قالىپتاستىرا الادى دەپ بىلەمىز. جانە ۇزاق جىلعى تاباندى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا كەلگەن وسى ابىروي-بەدەلدى سول بيىكتە ۇستاپ تۇرۋ, وعان نۇقسان كەلتىرمەۋ – ودان دا قيىن. مىنە, وسى ورايدا «قايراتىنا – ءادىسىن جولداس ەتەدى, ادىسىنە اقىلىن جولداس ەتەدى» دەپ جازۋشى, حالىق قاھارمانى باۋىرجان  مومىش ۇلى ايتقانداي, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ سوت جۇيەسىنىڭ دامۋىنا بىلىكتى باسشى, بىلگىر مامان, كاسىبي دەڭگەيى جوعارى زاڭگەر رەتىندە ءوزىنىڭ زور ۇلەسىن قوسىپ, ءوزى شىققان بيىكتەن ءاردايىم ابىرويمەن كورىنىپ جۇرگەن بەكتاس ءابدىحان ۇلى بەكنازاروۆتىڭ جارقىن ىستەرى كوپشىلىككە ايان, ەسىمى ەلگە ارداقتى دەگىمىز كەلەدى. ءيا, ماماندىق تاڭداۋدان قاتەلەسپەگەن ادام – ناعىز باقىتتى جان. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز دە وسىنداي اردالى ازاماتتاردىڭ قاتارىنان سانالادى. 1983 جىلى قازمۋ-دىڭ زاڭ فاكۋلتەتىن بىتىرگەن جاس مامان ءوزىنىڭ بۇكىل سانالى عۇمىرىن سوت سالاسىنا ارناۋعا بەل بايلايدى. العاشقى ەڭبەك جولىن جامبىل قالاسىنداعى ورتالىق اۋدانى حالىق سوتىنىڭ سوت ورىنداۋشىسى بولىپ باستايدى. العان زاڭگەرلىك ءبىلىمىن تاجىريبەمەن تولىقتىرىپ, ءوزىنىڭ قابىلەت-قارىمىن كورسەتكەن وعان سەنىم ارتىلىپ, جامبىل وبلىسى, جۋالى اۋداندىق حالىق سوتىنىڭ حالىق سۋدياسى بولىپ بەكىتىلەدى. مىنە, وسىناۋ لاۋازىمدى تىڭعىلىقتى اتقارا ءجۇرىپ,  بەكتاس ءابدىحان ۇلى سوت جۇيەسىنىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرىپ قانا قويماي, ادام تاعدىرى شەشىلەتىن سوت پروتسەستەرىندە اتا زاڭ قاعيداتتارىنا سۇيەنىپ, قارا قىلدى قاق جارىپ, ادىلەتتى شەشىم قابىلداۋعا داعدىلاندى. بۇدان كەيىنگى سوت جۇيەسىندەگى قىزمەتتەرىندە دە ونىڭ زاڭگەرلىك ءبىلىمى مەن سۋديالىق تاجىريبەسى ءاردايىم تۋرا جول كورسەتەتىن باعدارشامىنداي بولعانى ءشۇباسىز. سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدا ادىلەتتى شەشىمىمەن, تۋرا­شىلدىعىمەن, ەڭبەكقور­لىعىمەن جانە زاڭنىڭ شىنايى قورعاۋشىسى رەتىندە تانىلعان ب.بەكنازاروۆتىڭ تاسى ورگە دومالادى, ابىرويى ارتىپ, بەدەلى ءوستى. سوندىقتان دا بولار, ءار جىلدارى ساڭلاق سۋديا جەزقازعان وبلىستىق سوتىنىڭ, الماتى وبلىستىق سوتى قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ, اتىراۋ وبلىستىق سوتىنىڭ, الماتى قالاسى مامانداندىرىلعان قارجى سوتىنىڭ جانە اقتوبە وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن جەمىستى اتقاردى. حالقىمىزدا «ادام ىسىمەن مىقتى, ارىستان كۇشىمەن مىقتى» دەگەن دانالىق ءسوز بار. بۇل ماز­مۇنى زور, تاعىلىمى تەرەڭ قاناتتى ءسوز بەكتاس بەكنازاروۆ سىندى مەملەكەتتىك ىسكە شىنايى بەرىلگەن قايراتكەر ازاماتتارعا قاراتىپ ايتىلعانداي. ول وبلىستىق سوتتاردا ەڭبەك ەتكەن جىلدارىندا ءبىرىنشى ساتىداعى ەڭ كۇردەلى جانە رەزونانستى قىلمىستىق ىستەردى قارادى. سونداي-اق جازانىڭ ەڭ قاتال ءتۇرىن بەلگىلەيتىن سانكتسيالاردى قابىلدادى. ناتيجەسىندە رەسپۋبليكا كولەمىنە كەڭىنەن تانىلعان تاجىريبەلى, كاسىبي سۋديا بولىپ قالىپتاستى. ناقتى دالەل رەتىندە ايتار بولساق, ب.بەكنازاروۆ 2009-2011 جىلدارى اقتوبە وبلىستىق سوتىنىڭ ءتور­اعاسى بولىپ قىزمەت ەتتى. وسى كەزەڭدە ونىڭ ۇيىم­داستىرۋشىلىق, باسشىلىق, كاسىبيلىك قادىر-قاسيەتتەرى ايقىن كورىندى. اقتوبە وبلىستىق سوتى كوپ­تەگەن پوزيتسيالار بويىنشا رەسپۋبليكاداعى سوتتار اراسىندا جەتەكشى ورىنعا كوتەرىلدى. سوت توراعاسىنىڭ باستاماسىمەن ەلەكتروندى باقىلاۋ ءوندىرىسى (ەبو) ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار وقۋ ورتالىعى اشىلىپ, جوعارى بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ جۇيەسى ۇيىمداستىرىلىپ, سوت ادىلدىگىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ساپاسى ارتا ءتۇستى. وسى وقۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا بىرقاتار وڭىرلىك جانە حالىقارالىق سەمينارلار ۇيىمداستىرىلىپ, جۇمىس جاندانىپ سالا بەردى. كوپ ۇزاماي بۇل تىڭ باستاما, جاڭاشا قادام ءوز ناتيجەسىن بەردى. 2011 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا اقتوبە وبلىستىق سوتىنىڭ وقۋ ورتالىعى ەلىمىزدىڭ وڭىرلىك وقۋ ورتالىقتارى اراسىندا ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «ءبىز ءسوز بوستان­دىعىن قولدايمىز, بىراق ءبىز عايبات سويلەۋ مەن جالعان اقپاراتقا قارسىمىز», دەگەن ءسوزىن سوت جۇيەسىنىڭ ماماندارى دا, باسشىلارى دا جادىندا بەرىك ۇستاسا, سوت ادىلدىگىنىڭ مەرەيى ءاردايىم اسقاق بولاتىنىن باعامدايمىز. سەبەبى قاي كەزدە دە سوت شەشىمىنە ەكى تاراپ تا بىردەي رازى بولمايتىنى شىندىق. سوت شەشىمى قاناعاتتاندىرماعان تاراپ باسپاسوزگە جۇگىنەدى. وسىدان كەلىپ كونستيتۋتسيا تالاپتارىنا ساي شىعارىلعان سوت شەشىمىنە بايلانىستى كەيدە جاعىمسىز ماندەگى ماتەريالدار باق-تا جاريالانادى. مىنە, ونداي بىرجاقتى, كەرەعار پىكىرگە تولى ماتەريالدى جاريالاماس ءۇشىن, سوتتاردىڭ باق وكىلدەرىمەن ءوزارا بايلانىس ورناتۋىنىڭ ماڭىزى وتە زور. قاندايدا ءبىر جالعان اقپارات جاريالانعان كۇننىڭ وزىندە, وعان قاتىستى ناقتى دالەلدەر ارقىلى ۇعىنىقتى جاۋاپ بەرۋ – زاڭگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن قاجەت ەتەدى. وسى ورايدا ب.بەكنازاروۆ وبلىستىق سوت توراعاسى رەتىندە بۇل قاعيدانى ءوزىنىڭ باعىت-باعدارى ەتكەندەي. وعان مىسال, اقتوبە وبلىس­تىق سوت توراعاسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن جاڭا سىندارلى دەڭگەيدە ديالوگ ورناتا ءبىلدى. سوت تورەلىگىنىڭ اشىقتىق, ترانسپارەنتتىلىك, شىنايىلىق, قولجەتىمدىلىك قاعيداتتارىن ۇستانۋى ارقاسىندا, وبلىستىق سوت ورگاندارىنىڭ تيىمدىلىگى ارتىپ, بەدەلى كوتەرىلدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن ءوزارا ءتيىمدى ءىس-قيمىلدىڭ ناتيجەسىندە, سوتتار­دىڭ جۇمىسى بارىنشا اشىق بولا تۇسكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. سونىمەن قاتار وبلىستىق سوتتا ءار ايدىڭ بەيسەنبىسىن «اشىق ەسىك كۇنى» رەتىندە وتكىزۋ داستۇرگە اينالدى. وسىنداي ناتيجەلى وبلىس ەكونوميكاسىن دامىتۋعا قوسقان زور ۇلەسى جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋداعى بەلسەندى قىزمەتى ءۇشىن بەكتاس بەكنازاروۆقا وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ شەشىمىمەن «اقتوبە وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەرىلدى. تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ, قاجىرلى جۇمىستىڭ وتەۋى بولار, سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋداعى ۇزاق جىلعى جەمىستى ەڭبەگى ەلەنىپ, ب. بەكنازاروۆ «پاراسات» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. «سوت جۇيەسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىسىنە, «ءۇش بي» قۇرمەتتى اتاعىنا, «قۇرمەتتى سۋديا» اتاعىنا يە بولدى, بىرنەشە مەرەيتويلىق مەدالداردى وڭىرىنە قادادى. ءوز ىسىنە بەرىلگەن تالاپشىل, بىلىكتى ۇيىمداس­تىرۋشى, كاسىبي سۋديا بەكتاس بەكنا­زاروۆتىڭ بىرقاتار وبلىستىق سوتتاردىڭ باس­شىسى رەتىندەگى ۇلكەن بەدەلى ونىڭ ودان كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدىڭ جوعارعى سوتى­نىڭ توراعاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى جانىنداعى جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ ءتور­اعاسى رەتىندە اسا جاۋاپتى دا جوعارى لاۋازىمداردى اتقارۋىنا داڭعىل جول اشتى. مەملەكەت­تىك قىزمەتتى ءمىنسىز اتقارا ءجۇرىپ, پروتسەسكە قاتى­سۋشىلار قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا باعىتتالعان «ەلەكتروندى باقىلاۋ ءوندىرىسى» باعدارلاماسىنىڭ اۆتورى اتاندى. بۇگىندە بەكتاس ءابدىحان ۇلى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى رەتىندە ەلىمىزدىڭ سوت جۇيەسىن دامىتۋعا, سوت ورگاندارىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋگە قاتىسى بار زاڭنامالىق اكتىلەردى ازىرلەۋگە بەلسەنە اتسالىسىپ ءجۇر. ۇزاق جىلدان بەرى ادال ەڭبەگىمەن ابىرويلى بولعان بەكتاس ءابدىحان ۇلى – ايرانداي ۇيىپ وتىرعان ۇلگىلى وتباسىنىڭ يەسى. ەندەشە ەلىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتۋىمەن حالقىنىڭ العىسىن العان ازاماتتىڭ مەرەيى ءوسىپ, اجارى ارتا بەرسىن دەيمىز. بەكتاس بەكنازاروۆتىڭ وسى سىڭىرگەن ەڭبەگىن ايتا وتىرىپ, ونى مەرەيتويىمەن دە قۇتتىقتاپ, ۇزاق ءومىر, شۋاقتى كۇندەر تىلەيمىز. ويتكەنى بەكەڭدەي ىسىمەن مىقتى, اردالى ازاماتقا ەلىنىڭ دە ايتار العىسى ءالى دە زور دەپ سانايمىز. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» استانا
سوڭعى جاڭالىقتار