بەتپە-بەت

جايىقتاعى جارقىن جۇزدەسۋلەردىڭ سيپاتى وسىنداي «نۇر وتان» كوپىرمە, قىزىل سوزدەردىڭ ەمەس, ناقتى ىستەر­دىڭ پارتياسى ەكەنىنە ەشكىم تالاس تۋعىزا المايدى. پارتيا جەتەكشىلەرىنىڭ ءومىر مەن ءوندى­رىستىڭ قايناعان ورتاسىندا بولىپ, ەل ىرىسىن ەسەلەگەن اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ جانە ءوندى­رىس پەن ونەركاسىپتىڭ قازا­نىن قايناتىپ جۇرگەن قۇرىش قولدى مامان-جۇمىسشىلاردىڭ ورتاسىنان ءجيى تابىلۋى – ونىڭ حالىقپەن بىتە قايناسىپ كەت­كەنىن كورسەتەدى. سونداي-اق, ەل ىشىندە قانداي كۇردەلى ءما­سەلە بولسىن, تۇرعىندارمەن بەت­پە-بەت كەلىپ, ولارمەن ورتاق ۇيعارىمعا كەلگەن جاعداي­دا عانا ماسەلە تولىقتاي شەشى­لەتىنىن نۇروتاندىقتار جاقسى تۇسىنەدى. «نۇر وتان» پارتياسى ءتور­اعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ رەس­پۋبليكامىزدىڭ باتىستاعى قاق­پاسى – ورال وڭىرىنە ساپارى بارى­سىندا دا وسىنداي ىسكەرلىك احۋال ايقىن اڭعارىلدى. كەيىن­گى كەزدە بىرقاتار ساراپشى-ما­ماندار اقجايىق ايماعى استىق وسىرۋگە قولايسىز, مۇندا ەگىن شارۋاشىلىعى ءتيىمدى ءناتي­جە كورسەتە المايدى دەگەن تۇيىنگە كەلىپ جۇرگەنى بەلگى­لى. ءتىپتى قاجەت دەسەڭىز, جوعارى­دان ايتىلىپ قالعان وسىن­داي ويدىڭ سالماعى باسىم تۇسكەن­دىكتەن, سوڭعى جىلدارى وبلىس­تا ەگىستىك القاپتىڭ كولەمى اجەپتاۋىر قىسقارىپ كەتكەن-ءدى. الايدا بيىلعى كورىنىس مۇنداي تۇجىرىم مەن كوزقاراستىڭ تىم بىرجاقتى ەكەنىن ايقىن كورسەتىپ بەردى دەۋگە بولادى. ايتالىق, زەلەنوۆ اۋدانىنداعى «ماتەۆوسيان» شارۋا قوجالىعىندا كۇزدىك ەگىستىڭ ءار گەكتارىنان ورتاشا ەسەپپەن 48-52 تسەنتنەردەن ءونىم جينالدى. مۇندا جازدىق ءداندى جانە كۇنباعىس, سافلور جانە راپس سەكىلدى مايلى داقىلداردان جينالعان ءونىمنىڭ ورتاشا كولەمى دە مول. سونىمەن بىرگە, جينالعان استىقتىڭ ساپاسى مەن قامىرلىلىق مولشەرى دە جوعارى. وسى شارۋاشىلىقتىڭ قىزمەتىمەن تانىسقان مۇحتار ابرار ۇلى بۇل باتىس قازاقستاننىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بو­لىپ كورمەگەن رەكوردتىق ءونىم ەكەنىن ريزا­شى­لىق سەزىممەن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇن­­داي بيىك ناتيجە ەلىمىزدىڭ ەڭ استىقتى دەپ سا­نا­لاتىن وڭىرلەرىندە دە كەزدەسكەن ەمەس. ارينە بۇعان بۇرىنعى ەگىس ورۋ تەحني­كاسىمەن سالىستىرعاندا ونىمدىلىگى 5-6 ەسە جوعارى «دجون-دير» كومبايندارىنىڭ قولدانىلۋى, ەگىس سالۋ تەحنولوگياسىنىڭ ساقتالۋى مەن ودان ءارى جەتىلدىرىلۋى, سونداي-اق بيىلعى اۋا رايىنىڭ استىق وسىرۋگە ءبىرشاما قولايلى بولعانى دا اسەر ەتكەنى انىق. وبلىستا جوعارىدا ايتىلعانداي «دجون-دير» سەكىلدى الىمدى دا شالىمدى بۇگىنگى زامانعى استىق ورۋ تەحنيكاسىن «ماتەۆوسياننان» وزگە 18 شارۋاشىلىق قولداناتىنى دا ەگىستىك تەحنولوگياسىنىڭ وڭىردەگى ءورىسىن وسىرە تۇسەدى. قازىر ەگىندى جيناپ الدىڭ با, ونى قامباعا تاپسىردىڭ با, وسىمەن ءىس ءبىتتى دەيتىن بۇرىنعى كەز ەمەس. بۇگىندە مۇنداي شيكىزاتتىق كوزقاراس ولشەمى كەلمەس­كە كەتىپ بارادى. بۇعان اتالعان شارۋا قوجالىعىنداعى بۇگىنگى قاربالاس ءىس-قيمىل ايقىن ايعاق. مۇندا «ەگىستىكتەن – دۇكەن سورەسىنە دەيىن» دەگەن قاعيدا قالىپتاسقان. سوعان سايكەس شارۋاشىلىقتا ۇن مەن ماكارون ونىمدەرىنىڭ جيىرما­دان استام تۇرلەرى وندىرىلەدى. سونداي-اق قوجالىق يەسى «جەلاەۆ نان ونىمدەرى كوم­بيناتى» اق قازاقستان-رەسەي بىرلەسكەن كاسىپورنى اكتسيونەرىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان – وڭدەۋ ىسىندە كىدىرىس جوق. بۇل ءازىر ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى دە جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى. قازىرگى كۇنى شارۋاشىلىق ونىمدەرى اۋعانستان مەن ارمەنياعا جانە بارلىق ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جول تارتۋدا. شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر ماتەۆوسيان «نۇر وتان» پارتياسى ءتور­اعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدكە مۇنداي جەتىستىكتەر «نۇرلى جول» سەكىلدى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعانىن مالىمدەدى. ال تۇتاستاي العاندا بيىل وبلىسقا اگروبيزنەس سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 7 ميللياردقا جۋىق قوماقتى قاراجات بولىنگەنى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد: «جۋىردا مەملەكەت باسشىسى قىتاي حالىق رەسپۋب­ليكاسىندا وتكەن G20 سامميتىنە قاتىسىپ, الەمنىڭ ەڭ الپاۋىت مەملەكەت­تەرى­نىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى. سول كەز­دەسۋلەردىڭ ناتيجەسىندە الداعى 5 جىل­دا قازاقستان ەكونوميكاسىنا 26 ميل­ليارد دوللاردى قۇرايتىن ينۆەستيتسيا تار­تى­لاتىن بولدى. بۇل دەگەنىڭىز, ەل ەكونو­مي­كاسىنىڭ دامۋىنا جاڭاشا سەرپىن بەرەتىن وتە قوماقتى قاراجات. سونداي-اق بۇل – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ الەمدىك ارەناداعى ابىروي-بەدەلىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان قازاقستاننىڭ كەزەكتى جەڭىسى». مۇحتار ابرار ۇلى وبلىستاعى تاعى ءبىر ىرگەلى اگروفيرما – «شكانوۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىسقان كەزىندە دە مەملەكەتتەن بولىنگەن قارا­جاتتاردىڭ ءتيىمدى تۇردە جۇمسالىپ ءجۇر­گەنىنە كوز جەتكىزدى. ءارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى, ءىستىڭ كوزىن تابا بىلەتىن ازامات بەكبولات شكانوۆتىڭ جەرگە دەگەن جاناشىر كوزقاراسى مەن ونىڭ جەرمەن جۇمىس ىستەي بىلەتىن تولىمدى تاجىريبەسىنە ۇلكەن ىقىلاس تانىتتى. وڭىردەگى اگروسەكتور جۇيەسىنىڭ دامۋ بارىسىمەن جان-جاقتى تانىسىپ, تاۋار وندىرۋشىلەرمەن ەمەن-جارقىن وي بولىسكەن «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد باتىس قازاقستان ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن وندىرەتىن رەسپۋبليكاداعى جەتەكشى اگرارلىق وڭىرلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنى جونىندە ءتۇيىن ءتۇيدى. ەڭ باستىسى, اق­جايىق ايماعىندا جەرگە لايىقتى تۇردە قوجايىن بولا الاتىن جاندار مەن ازاماتتار بار ەكەن. جەر رەفور­ماسىنىڭ باستى ءمانى دە وسىندا دەپ قورىتتى ول ءوز ويىن. مۇحتار ابرار ۇلى ورال وڭىرىنە ساپا­رى­نىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە «بيزنەستىڭ جول­ كارتاسى-2020» جانە «نۇرلى جول» مەم­لەكەتتىك باعدارلامالارى قالاي جۇزەگە اسىپ جاتقانىنا كوڭىل اۋداردى. جەكە كاسىپ­كەرلىكتىڭ كوكجيەگىن كوتەرۋ ءۇشىن رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارا­جات­تاردىڭ يگەرىلۋى بۇگىنگى كۇنى قانداي دەڭگەيدە ەكەنىمەن جەتە تانىستى. ول اسىرەسە, وبلىستا قادامدارىن جاڭا باستاعان كاسىپ­كەرلەرگە جان-جاقتى قولداۋ جاسالىپ وتىر­عانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى. اتاپ ايت­قاندا, اقجايىقتا ولارعا بەلگىلەنگەن گرانت­تاردىڭ بەرىلۋى مەن ءبولىنۋى ءجۇز پايىزدىق مولشەردى قۇرايدى. قارجىلاي قولداۋ مەن نەسيەلەۋدىڭ بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى تامىزىنا دەيىنگى كورسەتكىشتەرى دە كوڭىلگە قونادى. سونىڭ باستى ءبىر كورىنىسىنە, پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, ورال قالاسىنداعى «كۆانت» جشس جيھاز فابريكاسى مىسالىندا كوز جەتكىزدى. تاۋەل­سىزدىكتىڭ العاشقى جىلىندا قۇرىلعان كاسىپ­ورىن «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنا سايكەس وتكەن جىلى ءوز تۇتىنۋشىلارىنا قىزمەت كورسەتە باستادى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى­نا ەنگىزىلگەن وتاندىق كاسىپورىنعا جاڭاشا جوبالاۋ نورماسىنا سايكەس ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىن­گەن. مەملەكەتتىڭ وسىنداي قارجىلاي قول­داۋى­نىڭ ناتيجەسىندە فابريكا ۇجىمى بۇگىن­گى كۇنى ون ءتورت مىڭ ساپالى دا ءساندى جيھاز بىرلىگىن شىعارىپ ۇلگەر­دى, – دەدى م.قۇل-مۇحاممەدكە اتالعان كاسىپ­ورىن­نىڭ ديرەكتورى ميحايل پشەنيچنىي. ودان ءارى توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىن­با­سارى ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسى­مەن ومىرگە كەلگەن اتالمىش باعدار­لاما 2010 جىلدان بەرى تابىستى ءجۇرىپ جاتقانى­نا توقتالدى. وسى ورايدا رەسپۋبليكا بويىنشا سەگىز مىڭنان استام جوبا ىسكە قوسىلعان. وسىدان ون جىل بۇرىن تۇتاستاي قازاقستاننىڭ بيۋدجەتى وسىنشاما سوما قۇراعان ەكەن. باعدارلامانىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعانداردىڭ ءبىرى – ورالداعى وسى جيھاز ءوندىرىسى. سونداي-اق وڭىردە «نۇرلى جول» مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭ­بەرىندە شەشىمىن تاپقان جوبالار دا جەتكىلىكتى. ونىڭ ءبىرى – «ارمان» شاعىن اۋدانىندا پايدالانۋعا بەرىلۋى كۇتىلىپ وتىرعان 144 پاتەرلىك جانە «ماراسان» جشس-ىنە قاراستى تۇر­عىن ءۇي كەشەندەرى. قۇرىلىس-مونتاج جۇمىس­تارىنىڭ بەلگىلەنگەن كەس­تەسىنەن ءسال كەشەۋىلدەپ قالعان ەكەنسىزدەر. دەگەنمەن قۇرىلىس ساپاسى جاقسى بولسا, بۇعان تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا بولادى, – دەدى ءوز وي-پىكىرىن «سۆ-پليۋس» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى سابيت وتەباليەۆكە باعىت­تاعان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ارقىلى بولىنگەن قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىنا «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسى قۇرامىنداعى وب­لىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ توبى باقىلاۋ جاساپ وتىر ەكەن. بۇعان قولداۋ كورسەتكەن توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بۇدان ءارى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى الەم­دىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ باس­تاۋى كەزىندە شەشۋشى ءرول اتقارعانىن ايتىپ بەردى. بۇل – جاڭا ءوندىرىس ورىندارى, اۆتوموبيل, تەمىرجول جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى جانە جاڭعىرتىلعان الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدار دەگەن ءسوز. سولاردىڭ بىرقاتارى ورال قالا­سىنداعى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى, – دەدى ودان ءارى ول. كەشە مۇحتار قۇل-مۇحاممەد «نۇر وتان» پارتياسى فيليالى عيماراتىندا وبلىستاعى پارتيا اكتيۆىمەن دە كەزدەستى. ونى پارتيانىڭ باتىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, وبلىس اكىمى التاي كولگىنوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. اكتيۆتە وبلىستىق فيليال توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرىك سۇلەيمەن, «نۇر وتان» پارتياسى زەلەنوۆ اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرجان ءدۇزباتىروۆ, «قازاقتەلەكوم» اق وبلىستىق فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, مۇن­داعى باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ ءتور­اعاسى ۆلاديمير تكاچەۆ ءسوز سويلەپ, پارتيالىق جوبالار جانە قوعام­دىق قابىلداۋ كەزىندە تۇرعىنداردان تۇسە­تىن ءوتىنىش-تىلەكتەردىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. كەزدەسۋدە «نۇر وتان» پارتياسى ءتور­اعا­سىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وبلىستىق فيليال قىزمەتىنىڭ دەڭگەيىن ودان ءارى كوتەرۋ, مەملەكەتتىك باع­دارلامالار بويىنشا بولىنگەن قارا­جاتتاردىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا قاتاڭ پارتيالىق باقىلاۋ ورناتۋ, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ قىزمەتىن جاڭا ساتى­عا كوتەرۋ, پارتيا قاتارىنا تەك وعان لايىق­تىلاردى عانا قابىلداۋ جانە باستاۋىش پارتيا ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ تۋرالى وي قورىتتى. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان» باتىس قازاقستان وبلىسى