قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №515

2016 جىلعى 14 ماۋسىم, استانا قالاسى جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە  قونىس اۋدارۋ ءتارتىبى تۋرالى «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» 2016 جىلعى 6 ساۋىردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 7-بابى 11) تارماقشالارىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ادامداردىڭ ەركىتى تۇردە قونىس اۋدارۋ ءتارتىبى تۋرالى قاعيداسى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ دەپارتامەنتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدى; 2) تىركەلگەن وسى بۇيرىقتى العان كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ونىڭ كوشىرمەسىنىڭ مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندەگى ءبىر داناسىن باسپا جانە ەلەكتروندىق تۇردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ ەتالوندىق باقىلاۋ بانكىنە قوسۋ ءۇشىن «رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنا جىبەرۋدى; 3) وسى بۇيرىق مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونىڭ كوشىرمەسىن مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرۋدى; 4) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرۋدى; 5) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 1), 2), 3) جانە 4) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەر ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ب.ب.نۇرىمبەتوۆكە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى ت.دۇيسەنوۆا كەلىسىلدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى ءمينيسترى ____________ب. سۇلتانوۆ 2016 جىلعى «___»________ كەلىسىلدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى _____________ م.قۇسايىنوۆ 2016 جىلعى «___»________ قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2016 جىلعى 14 ماۋسىمداعى №515 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ قاعيدالارى 1-ءبولىم. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» 2016 جىلعى 6 ساۋىردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنا (بۇدان ءارى – «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» زاڭ) سايكەس ازىرلەندى. 2. قاعيدالار جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى. 3. وسى قاعيدالاردا مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى: 1) اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيا – اۋداننىڭ (قالانىڭ) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانى جانىنداعى «جۇمىسپەن قامتۋ 2020 جول كارتاسىن» (بۇدان ءارى – باعدارلاما) ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا; 2) الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت – جۇمىسسىزدار, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار قاتارىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى نە ورالمان, سونداي-اق زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايلاردا وزگە ادامدار مەن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى اراسىنداعى, ال زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايلاردا, جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىن ۇيىمداستىرۋعا تارتىلعان جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارمەن تاراپتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن ايقىندايتىن جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىم; 3) الەۋمەتتىك ەڭبەك سالاسىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى – حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارىنىڭ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ, ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن اۆتوماتتاندىرۋعا جانە الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىندا حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋدى ۇسىنۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلعا ارنالعان اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن; 4) باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار – جۇمىس ىزدەگەن, جۇمىسسىز, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ادامدار قاتارىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى, سونداي-اق جيىرما توعىز جاسقا دەيىنگى جاستار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن جانە ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلار جانە قاتىسۋ باسىمدىعى باعدارلامادا بەلگىلەنگەن ازاماتتاردىڭ وزگە دە ساناتتارى; 5) بوس ورىن – جۇمىس بەرۋشiدەگi بوس جۇمىس ورنى (لاۋازىم); 6) جۇمىس كۇشi – جۇمىسپەن قامتىلعان جانە جۇمىسسىز حالىق; 7) جۇمىسسىزدار – جۇمىسپەن قامتىلعان حالىققا جاتپايتىن, جۇمىس iزدەپ جۇرگەن جانە ەڭبەك ەتۋگە دايىن ادامدار; 8) كوشۋگە سۋبسيديا بەرۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ۇيىم – ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر نەمەسە بانك وپەراتسيالارىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار; 9) قونىس اۋدارۋشى – «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» 2011 جىلعى 22 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى – «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭ) 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە قونىس اۋداراتىن ىشكى كوشىپ-قونۋشى; 10) قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى – «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 1-بابى 12-1) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە تۇراقتى تۇرۋ ءۇشىن كەلەتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋشىلارعا كوزدەلگەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن قونىس اۋدارۋشىلار وتباسىلارىنىڭ شەكتى سانى; 11) قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي – مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ تۇرعىن ءۇي قورىنان بەرىلەتىن جانە وزدەرىنىڭ ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ سيپاتىنا بايلانىستى مىندەتتەرىن ورىنداۋ كەزەڭىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىن, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىساتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى مەن ورالمانداردى قونىستاندىرۋعا ارنالعان ايرىقشا قۇقىقتىق رەجيمدەگى تۇرعىن ءۇي; 12) قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ (جالعا بەرۋ) – قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى نەمەسە ونىڭ ءبىر بولىگىن جالداۋشىعا (جالعا الۋشىعا) تۇراقتى نەمەسە ۋاقىتشا پايدالانۋعا جانە اقىسىن تولەتىپ پايدالانۋعا بەرۋ; 13) ورالمانداردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى – «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە تۇراقتى تۇرۋ ءۇشىن كەلەتىن, «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋشىلارعا كوزدەلگەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن ورالماندار وتباسىلارىنىڭ شەكتى سانى; 14) ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار – تابىس الۋ ءۇشىن تاۋارلار وندىرۋمەن (وتكىزۋمەن), جۇمىستار مەن قىزمەتتەر كورسەتۋمەن دارا اينالىساتىندار, وندىرىستىك كووپەراتيۆتەر مۇشەلەرى, وتباسىلىق كاسىپورىنداردىڭ (شارۋاشىلىقتاردىڭ) جانە جالدامالى جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەگىن پايدالانۋشى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەكاقى تولەنبەيتىن جۇمىسكەرلەرى قاتارىنداعى جەكە تۇلعالار; 15) وڭىرلىك دامۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان – وڭىرلىك دامۋ سالاسىندا باسشىلىقتى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك اتقارۋشى ورگان; 16) وڭىرلىك كوميسسيا – جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار, جۇمىس بەرۋشىلەر, كاسىپتىك وداقتار جانە وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وبلىستىڭ (رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانى جانىنداعى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا; 17) تۇرعىنجاي – تۇراقتى تۇرۋعا ارنالعان جانە سوعان پايدالانىلاتىن, بەلگىلەنگەن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق, تەحنيكالىق جانە باسقا دا مىندەتتى تالاپتارعا ساي كەلەتىن جەكە تۇرعىن ءۇي بىرلىگى (دارا تۇرعىن ءۇي, پاتەر, جاتاقحاناداعى بولمە); 18) حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگان – وڭىرلىك ەڭبەك نارىعىنداعى احۋالدى ەسكەرە وتىرىپ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ باعىتتارىن ايقىندايتىن اۋداننىڭ, وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, استانانىڭ جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ قۇرىلىمدىق بولiمشەسi; 19) حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى باسشىلىقتى جانە سالاارالىق ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىراتىن ورتالىق اتقارۋشى ورگان; 20) حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى – اۋداننىڭ, وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, استانانىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىن ىسكە اسىرۋ جانە جۇمىسسىزدىقتان الەۋمەتتىك قورعاۋدى جانە زاڭعا سايكەس جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ وزگە دە شارالارىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا قۇراتىن مەملەكەتتىك مەكەمە; 21) حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارى – جۇمىسسىزدار, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار قاتارىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىن جانە ورالمانداردى, سونداي-اق زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايلاردا وزگە ادامداردى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگiلەنگەن تارتiپپەن جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇمىسسىزدىقتان الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى; 22) ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىعى – سوڭعى 5-10 جىل بويى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرىنىڭ تۇراقتى وسۋىمەن جانە جوعارى دەموگرافيالىق الەۋەتىمەن (كوشى-قون سالدوسى وڭ) سيپاتتالاتىن ەلدى مەكەن. 2-ءبولىم. جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋىن ۇيىمداستىرۋ ءتارتىبى 1-پاراگراف. ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى 4. «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 24-بابى 4-تارماقشاسىنا سايكەس جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارى شەڭبەرىندە ەرىكتى قونىس اۋداراتىن ادامداردى مەملەكەتتىك قولداۋ: 1) جۇمىسكەردىڭ قونىس اۋدارۋى جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ادامداردىڭ جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ قونىس اۋدارۋىنا, سوعان بايلانىستى شىعىستاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا سۋبسيديالار بەرۋدى; 2) جۇمىس بەرۋشى جۇمىسكەرگە تۇرعىن ءۇي-جاي ۇسىنعان جاعدايلاردى قوسپاعاندا, تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي نەمەسە جاتاقحانالاردان بولمە بەرۋدى; 3) جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاجەتتىلىگى بار بولعان كەزدە كاسىپتىك وقىتۋدى; 4) جاڭا تۇرعىلىقتى جەردە جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋدى قامتيدى. 5. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ءۇشىن جاڭا تۇرعىلىقتى جەرگە: 1) جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەرگە جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىقتارىنا; 2) «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قونىس اۋدارۋشىلار مەن ورالمانداردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى شەڭبەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىندايتىن وڭىرلەرگە ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋىنا جاردەمدەسەدى. 6. قونىس اۋدارۋ: 1) ءبىر اۋداننىڭ ىشىندە; 2) ءبىر وبلىس شەگىندە ءبىر اۋداننان (وبلىستىق ماڭىزى بار قالادان) باسقا اۋدانعا (وبلىستىق ماڭىزى بار قالاعا); 3) ءبىر وبلىستان باسقا وبلىسقا جۇزەگە اسىرىلادى. 7. جاڭا تۇرعىلىقتى جەرگە ادامداردىڭ ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋى: 1) جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا; 2) جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ماڭعىستاۋ وبلىسى جاڭاوزەن قالاسىندا تۇراتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا جانە ورالماندارعا; 3) «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) جانە 5-1) تارماقشالارىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن جانە ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا قاتىستى جۇزەگە اسىرىلادى. 8. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ءۇشىن مىناداي ساناتتاعى: 1) جۇمىس ىزدەگەن ادامداردىڭ; 2) جۇمىسسىزداردىڭ; 3) ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ; 4) جيىرما توعىز جاسقا دەيىنگى ەڭبەكشى جاستاردىڭ جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ جاڭا تۇرعىلىقتى جەرگە ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋىنا جاردەمدەسەدى. 9. «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 24-بابى 3-تارماعىنا سايكەس جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن ادامدار جانە جۇمىسسىزدار اراسىندا جاڭا تۇرعىلىقتى جەرگە ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ ءۇشىن: 1) بالالار اۋىلىنىڭ تاربيەلەنۋشiلەرi جانە بالالار ۇيلەرىنىڭ, جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقور­لىعىنسىز قالعان ون التى جاستان جيىرما ءۇش جاسقا دەيiنگi بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ تۇلەكتەرى; 2) «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىندايتىن وڭىرلەرگە قونىس اۋداراتىن ورالماندار; 3) ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تۇلەكتەرى; 4) جۇمىس بەرۋشى – زاڭدى تۇلعانىڭ تاراتىلۋىنا نە جۇمىس بەرۋشى – جەكە تۇلعا قىزمەتىنىڭ توقتاتىلۋىنا, جۇمىسكەرلەر سانىنىڭ نەمەسە شتاتىنىڭ قىسقارۋىنا, جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىنا اكەپ سوققان وندىرىستەردىڭ جانە ورىندالاتىن جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر كولەمىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى جۇمىستان بوساتىلعان ادامدار باسىمدىق پايدالانادى. 10. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوشۋى جۇمىس بەرۋشى جۇمىسكەرگە تۇرعىن ءۇي-جاي ۇسىنعان جاعدايلاردى قوسپاعاندا, تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي نەمەسە جاتاقحانالاردان بولمە بەرۋمەن, سونداي-اق جۇمىسكەردىڭ قونىس اۋدارۋى جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, قونىس اۋدارۋعا, سوعان بايلانىستى شىعىستاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا سۋبسيديالار تولەۋمەن ءوز بەتىنشە جۇزەگە اسىرىلادى. 11. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2014 جىلعى 28 ماۋسىمداعى № 728 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن «وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىنىڭ 5-ءبولىمىنىڭ 4-كىشى بولىمىنە سايكەس وبلىستاردىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى وڭىرلىك دامۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانمەن كەلىسۋ بويىنشا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن, ورتاشا جانە جوعارى ەلدى مەكەندەردى ايقىنداۋ كريتەريلەرىنە سايكەس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن جانە جوعارى ەلدى مەكەندەردى ايقىندايدى جانە ونى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا جولدايدى. 2-پاراگراف. قونىس اۋدارۋعا قاجەتتىلىكتى ايقىنداۋ ءتارتىبى, قونىس اۋدارۋعا قاتىسۋعا ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ ءتارتىبى مەن الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت جاساسۋ 12. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ۇمىتكەرلەرگە, سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىلەرگە جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋعا جاردەمدەسۋ ءتارتىبى تۋرالى جانە ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ شارتتارى تۋرالى كونسۋلتاتسيا بەرەدى. 13. باعدارلاماعا قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن جۇمىس بەرۋشىلەر حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا: 1) ماماندىقتار (كاسىپتەر) بولىنىسىندە قاجەتتى جۇمىس كۇشىنىڭ سانىن كورسەتە وتىرىپ; 2) باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قوسا قارجىلاندىرۋىمەن تۇرعىن ءۇي سالۋ مۇمكىندىگى تۋرالى; 3) باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردى تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن ۇسىنا وتىرىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ءوتىنىم نە باعدارلاما شەڭبەرىندە كاسىپتىك وقۋدى اياقتاعاننان كەيىن تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ تۋرالى جازباشا مىندەتتەمە بەرەدى (ەركىن نىساندا). 14. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەرگە جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىقتارىنا قاجەتتى ەڭبەك رەسۋرستارىن قونىستاندىرۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سالۋعا قاجەتتىلىگى بار جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ءتىزىلىمىن جۇرگىزەدى. 15. كەلگەن جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى اي سايىن: 1) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەردەگى جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىقتارىنداعى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وتىنىمدەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ولاردىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىنا قاجەتتىلىگىن; 2) جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جۇمىس كۇشىنە دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا ەڭبەك رەسۋرستارىن تارتۋ قاجەتتىلىگىن; 3) ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ بەلگىلەنگەن كۆوتاسى شەڭبەرىندە قونىس اۋدارۋعا قاجەتتىلىكتى ايقىندايدى. 16. شىققان جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى اي سايىن: 1) جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن جۇمىس ىزدەگەن ادامدار, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان, جۇمىسسىز حالىق سانىن; 2) كوشۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار الاتىن بالالار اۋىلى تاربيەلەنۋشiلەرiنىڭ جانە بالالار ۇيلەرى, جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان ون التى جاستان جيىرما ءۇش جاسقا دەيiنگi بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتار تۇلەكتەرىنىڭ, جيىرما توعىز جاسقا دەيىنگى جاستاردىڭ, ورالمانداردىڭ جالپى سانىن; 3) «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋعا الەۋەتتى تۇردە قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ سانىن ايقىندايدى. 17. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيالارمەن كەلىسكەننەن كەيىن ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە الەۋەتتى باعدارلماعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنا قاجەتتىلىك تۋرالى اقپاراتتى وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانىنا جولدايدى. 18. وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانى الەۋەتتى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنا قاجەتتىلىك تۋرالى اقپارات تۇسكەن كۇنەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ونىڭ نەگىزىندە: 1) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن, وبلىستىڭ (اۋداننىڭ/قالانىڭ) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەرىنە جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىقتارىنا, ونىڭ ىشىندە وبلىستان تىس جەرگە كوشۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار جۇمىس ىزدەگەن ادامداردىڭ, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان, جۇمىسسىز حالىقتىڭ جالپى سانىن; 2) «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كوشۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار قونىس اۋدارۋشىلار مەن ورالمانداردىڭ جالپى سانىن; 3) كوشۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار بالالار اۋىلى تاربيەلەنۋشiلەرiنىڭ جانە بالالار ۇيلەرى, جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان ون التى جاستان جيىرما ءۇش جاسقا دەيiنگi بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتار تۇلەكتەرىنىڭ, جيىرما توعىز جاسقا دەيىنگى جاستاردىڭ, ورالمانداردىڭ جالپى سانىن; 4) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەر مەن ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىقتارىنداعى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىنا جالپى قاجەتتىلىگىن, ولاردىڭ جۇمىس كۇشىنە دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا ەڭبەك رەسۋرستارىن تارتۋ قاجەتتىلىگىن قالىپتاستىرادى. وسى تارماقتىڭ 1), 2), 3) 4) تارماقشالارىندا كورسەتىلگەن جيىنتىق اقپارات وبلىستىڭ جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانىنىڭ ينتەرنەت رەسۋرسىندا ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە ورنالاستىرىلادى. 19. وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانى جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ جونىندەگى جيىنتىق اقپاراتتى قالىپتاستىرعاننان كەيىن ءۇش جۇمىس كۇنى شىندە الەۋەتتى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جالپى سانى, ەڭبەك رەسۋرستارىنا قاجەتتىلىك پەن ازاماتتاردىڭ كوشۋ مۇمكىندىگى تۋرالى جيىنتىق اقپاراتتى وڭىرلىك كوميسسياعا جىبەرەدى. 20. وڭىرلىك كوميسسيا: 1) جيىنتىق اقپارات تۇسكەننەن كەيىن بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە شىعۋ جانە قابىلداۋ ورىندارىن ايقىنداي وتىرىپ, بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيلەردىڭ جالپى سانىنا بايلانىستى وبلىستىڭ (اۋداننىڭ, قالانىڭ) شەگىندە, باسقا وبلىسقا كوشەتىن ازاماتتاردىڭ ىقتيمال سانىن كەلىسەدى جانە كوشۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانىنا جانە (نەمەسە) حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا ۇسىنىم جىبەرەدى; 2) باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوشۋىن, قونىستانۋىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن قارايدى. 21. كوشۋ ءۇشىن باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى جاستارعا ارنالعان قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي جانە جاتاحانا قۇرىلىسىنا, ولاردى ساتىپ الۋعا ارنالعان قاراجاتتاردىڭ جالپى كولەمىنە (جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تاراپىنان قوسا قارجىلاندىرۋدى ەسكەرگەندە), سونداي-اق ءتيىستى قارجى جىلىنا مەملەكەت ەسەبىنەن كوشۋدى سۋبسيديالاۋعا بايلانىستى ايقىندالادى. 22. باعدارلاماعا قاتىسۋعا ۇمىتكەرلەر شىعۋ جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا وسى قاعيدالارعا 1-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا ءوتىنىش بەرەدى. 23. وتىنىشكە مىناداي قۇجاتتار قوسا بەرىلەدى: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ جەكە باسىن, ورالماننىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتىڭ كوشىرمەلەرى; 2) نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە №11174 بولىپ تىركەلگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقىن قۇجاتتاندىرۋ جانە تىركەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ستاندارتتارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 10 ساۋىردەگى №332 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن نىسان بويىنشا مەكەنجاي انىقتاماسىن (بۇدان ءارى – مەكەنجاي انىقتاماسى); 3) نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە №11507 بولىپ تىركەلگەن «بالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك جاردەماقىلار تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى كەيبىر شارالار تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 5 مامىرداعى №319 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن نىسان بويىنشا ءوتىنىش بەرىشىنىڭ وتباسىنىڭ قۇرامى تۋرالى مالىمەتتەر; 4) ەڭبەك كىتاپشاسىنىڭ كوشىرمەسى (بار بولسا); 5) ءبىلىمى تۋرالى قۇجاتتىڭ (ديپلوم, اتتەستات, كۋالىك) كوشىرمەسى (بار بولسا); 6) نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە №13334 بولىپ تىركەلگەن «ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ 2016 جىلعى 15 قاڭتارداعى № 20 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن نىسان بويىنشا ورالمانداردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزۋ (كەلىسىم بەرۋ) نە ودان باس تارتۋ تۋرالى كوميسسيا شەشىمىنىڭ كوشىرمەسى جانە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ شەشىمى. 24. شىققان جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ون جۇمىس كۇنى ىشىندە باسقا وبلىسقا, سونداي-اق باسقا اۋدانعا كوشۋگە نيەت بىلدىرگەن ادامداردىڭ باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامىنا قوسۋ تۋرالى وتىنىشتەرى مەن قۇجاتتارىن – وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانىنا, اۋدان ىشىندە – اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيانىڭ قاراۋىنا جىبەرەدى. 25. وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانى باسقا وبلىسقا, سونداي-اق باسقا اۋدانعا كوشۋگە نيەت بىلدىرگەندەردىڭ وتىنىشتەرى مەن قۇجاتتارى كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ولاردى وڭىرلىك كوميسسيانىڭ قاراۋىنا جىبەرەدى. 26. باعدارلاماعا قاتىسۋعا ءوتىنىش بەرۋشى ادامداردىڭ قۇجاتتارىن قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە: 1) اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيالار ءبىر اۋداننىڭ ىشىندە كوشەتىن ازاماتتارعا قاتىستى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار قۇرامىنا ەنگىزۋ نە ەنگىزۋدەن باس تارتۋ تۋرالى ۇسىنىمدار ازىرلەيدى. اۋداندىق كوميسسيانىڭ ۇسىنىمدارى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا جىبەرىلەدى; 2) وڭىرلىك كوميسسيالار: ءبىر وبلىس شەگىندە ءبىر اۋداننان (وبلىستىق ماڭىزى بار قالادان) باسقا اۋدانعا (وبلىستىق ماڭىزى بار قالاعا); باسقا وبلىسقا كوشەتىن ازاماتتارعا قاتىستى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار قۇرامىنا ەنگىزۋ نە ەنگىزۋدەن باس تارتۋ تۋرالى ۇسىنىمدار ازىرلەيدى. وڭىرلىك كوميسسيا ءبىر وبلىس شەگىندە ءبىر اۋداننان (وبلىستىق ماڭىزى بار قالادان) باسقا اۋدانعا (وبلىستىق ماڭىزى بار قالاعا) كوشۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن ۇسىنىمداردى ءتيىستى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا جىبەرەدى. باسقا وبلىسقا كوشەتىندەر ءۇشىن ازىرلەنگەن ۇسىنىمدار وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانىنا جىبەرىلەدى. وبلىستىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانى ۇسىنىم كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە وڭىرلىك كوميسسيانىڭ باسقا وبلىسقا كوشەتىن ازاماتتارعا قاتىستى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامىنا قوسۋ تۋرالى ۇسىنىمىن شىققان جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا جىبەرەدى. وڭىرلىك جانە اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيانىڭ وتىرىسى باعدارلاماعا قاتىسۋعا وتىنىشتەر مەن قۇجاتتاردىڭ كەلىپ تۇسۋىنە قاراي وتكىزىلەدى. 27. ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋعا قاتىسۋ ءۇشىن ادامدار مىناداي كريتەريلەرگە سايكەس كەلۋى: 1) جۇمىس ىزدەگەن ادامدار, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان, جۇمىسسىز حالىقتىڭ ساناتىنا جاتۋى; 2) جاڭا تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا جۇمىس بەرۋشىلەر مالىمدەگەن دەرەكقوردا بار بوس جۇمىس ورىندارىنا سايكەس كەلەتىن كاسىپتىك ءبىلىمى نە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ تۋرالى جۇمىس بەرۋشىنىڭ جازباشا مىندەتتەمەسىنىڭ (ەركىن نىساندا) بولۋى; 3) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردە كەمىندە ءبىر جىل تۇراقتى تۇرۋى كەرەك (مەكەنجاي انىقتاماسىمەن راستالادى). 28. وسى قاعيدالاردىڭ 27-تارماعىندا كورسەتىلگەن كريتەريلەر بالالار اۋىلىنىڭ تاربيەلەنۋشiلەرi جانە بالالار ۇيلەرىنىڭ, جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان ون التى جاستان جيىرما ءۇش جاسقا دەيiنگi بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ تۇلەكتەرى, جيىرما توعىز جاسقا دەيىنگى جاستار, «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن جانە ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلار بولىپ تابىلاتىن باعدارلامانىڭ وسى باعىتىنا قاتىسۋشىلارعا قولدانىلمايدى. وسى قاعيدالاردىڭ 27-تارماعى 3) تارماقشاسىنا سايكەس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردە تۇراقتى تۇرۋ كريتەريلەرى باسقا وبلىستارعا كوشەتىن ۇمىتكەرلەرگە قولدانىلمايدى. تۇرعىن ۇيدە, قىزمەتتىك تۇرعىن ۇيدە (جاتاقحاناداعى بولمەدە) تۇراتىن وتباسى كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى, جالعا الۋ اقىسىن تولەۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 29. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى وڭىرلىك نە اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيانىڭ ۇسىنىمىن العان كۇننەن باستاپ ون بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ءوتىنىش بەرۋشىلەردى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامىنا ەنگىزۋ نە ەنگىزۋدەن باس تارتۋ تۋرالى شەشىم (ەركىن نىساندا) قابىلدايدى. باعدارلاماعا قاتىسۋعا ۇمىتكەر وسى قاعيدالاردىڭ 27-تارماعىندا كورسەتىلگەن كريتەريلەرگە سايكەس كەلمەگەن جاعدايلاردا, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامىنا ەنگىزۋدەن باس تارتۋ تۋرالى تەرىس شەشىم قابىلدانادى. 30. شىققان جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى شەشىم قابىلدانعان كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ءوتىنىش بەرۋشىلەردى قابىلدانعان شەشىم تۋرالى جازباشا حاباردار ەتەدى. 31. ازاماتتاردى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار قاتارىنا ەنگىزۋ تۋرالى شەشىمنىڭ جانە كوشۋ شارتتارىن كەلگەن جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىمەن كەلىسۋ نەگىزىندە شىققان جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا وسى قاعيدالارعا 2-قوسىمشاعا سايكەس قونىس اۋدارۋعا جولداما بەرەدى. 32. كەلگەن جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى شىققان جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى قونىس اۋدارۋعا بەرگەن جولدامانىڭ نەگىزىندە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتكەن نىسان بويىنشا «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 7-بابى 26) تارماقشاسىنا سايكەس الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت جاساسادى. «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن قونىس اۋدارۋشىمەن جانە ورالمانمەن جەكە الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت جاسالادى. 3-ءبولىم. كوشۋگە سۋبسيديا بەرۋ جانە تۇرعىن ۇيگە, قىزمەتتىك تۇرعىن ۇيگە (جاتقحانا بولمەلەرىنە) قونىستانۋ ءتارتىبى, كاسىپتىك وقىتۋعا جولداما بەرۋ 33. كوشۋگە سۋبسيديا تاعايىنداۋ جانە قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي نەمەسە قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي (جاتاقحانادان بولمە) بەرۋ ءۇشىن باعدارلاماعا قاتىسۋشى كەلگەن جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا كوشۋگە سۋبسيديا تاعايىنداۋعا جانە تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي (جاتقحانادان بولمە) بەرۋگە وسى قاعيدالارعا 3-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا ءوتىنىش بەرەدى. 34. وتىنىشكە باعدارلاماعا قاتىسۋشى مەن ونىڭ كوشىپ كەلگەن وتباسى مۇشەلەرىنىڭ مىناداي قۇجاتتارى قوسا بەرىلەدى: 1) شىققان جەرىنەن وسى قاعيدالارعا 2-قوسىمشاعا سايكەس قونىس اۋدارۋعا جولداماسى; 2) جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى; 3) نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە № 7586 بولىپ تىركەلگەن «قۇقىقتىق كاداستردان اقپارات ۇسىنۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت ءمينيسترىنىڭ 2012 جىلعى 28 ناۋرىزداعى №131 بۇيرىعى مەن بەكىتىلگەن نىسان بويىنشا باعدارلاماعا قاتىسۋشىعا جانە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە كەلگەن جەرى بويىنشا جىلجىمايتىن مۇلكى جوق (بار) ەكەنى تۋرالى انىقتاما; 4) جۇمىس بەرۋشىمەن جاسالعان ەڭبەك شارتى (بار بولسا). 35. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا كوشۋگە سۋبسيديا جانە سوعان بايلانىستى شىعىستارعا وتەماقىلار: 1) ءبىر اۋداننىڭ ىشىندە قونىس اۋدارۋشىلارعا – وتاعاسىنا ون ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش, ءاربىر وتباسى مۇشەسىنە بەس ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە; 2) ءبىر وبلىس شەگىندە ءبىر اۋداننان (وبلىستىق ماڭىزى بار قالادان) باسقا اۋدانعا قونىس اۋدارۋشىلارعا – وتاعاسىنا جيىرما بەس ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش, ءاربىر وتباسى مۇشەسىنە ون بەس ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە; 3) ءبىر وبلىستان باسقا وبلىسقا كوشەتىندەرگە, سونداي-اق «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن جانە ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا وتاعاسىنا ەلۋ ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش, وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە وتىز بەس ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە بەرىلەدى. 36. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرى شەڭبەرىندە كەلگەن باعدارلاماعا قاتىسۋشىعا جانە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە كوشۋگە سۋبسيديالار, سوعان بايلانىستى شىعىستار تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي نە جاتاقحانادان بولمە جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) تۋرالى جاسالعان شارتتىڭ نەگىزىندە نە تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن ءوز بەتىنشە شەشكەن كەزدە كەلگەن جەرى بويىنشا تىركەلگەنىن راستايتىن مەكەنجاي انىقتاماسىنىڭ نەگىزىندە وتەلەدى. «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن جانە ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا كوشۋگە سۋبسيديالار, سوعان بايلانىستى شىعىستار ولار جاڭا تۇرعىلىقتى جەرگە كەلگەننەن كەيىن وتەلەدى. ءبىر ەلدى مەكەن شەگىندە كوشەتىن باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا كوشۋگە سۋبسيديالار, سونىمەن بايلانىستى شىعىندارعا وتەماقىلار تولەنبەيدى. 37. كەلگەن جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى وسى قاعيدالاردىڭ 34-تارماعىندا كورسەتىلگەن بارلىق قۇجاتتار بار بولعان كەزدە بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىگى شەڭبەرىندە كەلگەن باعدارلاماعا قاتىسۋشىمەن تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي نەمەسە جاتاقحانادان بولمە جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتىن جاساسقان كۇننەن باستاپ نەمەسە تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشكەن كەزدە كەلگەن جەرى بويىنشا مەكەنجاي انىقتاماسىنىڭ نەگىزىندە وسى قاعيدالارعا 4-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا كوشۋگە سۋبسيديا تاعايىنداۋ تۋرالى بۇيرىق شىعارادى; 38. كوشۋگە بەرىلەتىن سۋبسيديانى تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىمدە باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ وتباسى قۇرامى, ولارعا بەرىلەتىن ءتيىستى تولەمدەردىڭ مولشەرى جانە ول كوشۋگە سۋبسيديا بەرۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ۇيىمدا اشقان جەكە شوتىنىڭ ءنومىرى كورسەتىلەدى. 39. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى كوشۋگە بەرىلەتىن سۋبسيديانى تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم شىعارعاننان كەيىن جيىرما جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي كوشۋگە سۋبسيديا بەرۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ۇيىمدارعا ءتيىستى تولەمدەردى اۋدارادى. 40. الەۋمەتتىك كەلىسىمشارتتىڭ تالاپتارىنا سايكەس باعدارلاماعا قاتىسۋشى (وتباسىمەن بىرگە) كەلگەن جەرىنەن كەتكەن جاعدايدا, كەتكەن كۇننەن باستاپ التى ايدىڭ ىشىندە كوشۋگە بەرىلەتىن سۋبسيديانىڭ الىنعان سوماسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە وتەلەدى. «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 8-بابى 5) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىنداعان وڭىرلەرگە كەلگەن جانە ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلار بەس جىل ىشىندە ءوز ەركى بويىنشا قونىستانعان وڭىردەن تىس وڭىرگە ءوز بەتىنشە كوشكەن جاعدايدا (نە ورالماندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋدان باس تارتقاندا) باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامىنان شىعارىلادى جانە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن كورسەتۋگە جۇمسالعان مەملەكەتتىك شىعىستاردىڭ سوماسىن ەرىكتى تۇردە, ال باس تارتقان جاعدايدا سوت تارتىبىمەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قايتارادى. اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلعان, وسى ەلدى مەكەندە تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن اۋرۋلاردى, جۇمىس بەرۋشىنىڭ ءوتىنىمى بويىنشا باسقا جەرگە وقۋعا جىبەرىلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى كەلگەن جەرىنەن كەتكەن جاعدايدا, كەتكەن وتباسى مۇشەسى العان كوشۋگە بەرىلەتىن سۋبسيديا سوماسىن بيۋدجەتكە قايتارادى. 41. جۇمىس بەرۋشىلەر باعدارلاماعا قاتىسۋشىنى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جونىندەگى مىندەتتەمەنى ورىنداماعان جاعدايدا مەملەكەتتىڭ وقىتۋعا جانە (نەمەسە) كوشۋدى سۋبسيديالاۋعا جۇمساعان شىعىستارىن وتەيدى. 42. باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ جانە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ جاڭا تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا مەنشىك قۇقىعىندا تۇرعىن ءۇيى نە كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇراقتى پايدالانۋىندا تۇرعىن ءۇيى بار بولعان جاعدايدا, جاڭا تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي نە جاتاقحانادان بولمە بەرىلمەيدى. 43. مەملەكەتتiك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ءۇي نەمەسە جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنان جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگان جالداعان تۇرعىن ءۇي ءار ادامعا كەمiندە ون بەس شارشى مەتر جانە كوپ دەگەندە ون سەگiز شارشى مەتر پايدالى الاڭ, بiراق كەمiندە بiر بولمەلi پاتەر مولشەرiندە نەمەسە جاتاقحانادان بولمە بەرiلەدi. جاتاقحانادان بولمەلەر جيىرما توعىز جاسقا دەيىنگى ەڭبەكشى جاستارعا (سونىڭ ىشىندە بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە, جەتىم بالالارعا جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان, كامەلەتتىك جاسقا تولعانعا دەيىن اتا-اناسىنان ايرىلعان بالالارعا) ولاردىڭ بۇرىنعى تۇرعان جەرىنە, ونىڭ ىشىندە وبلىس ورتالىقتارىندا تۇرعانىنا قاراماستان جۇزەگە اسىرىلادى. وسى قاعيدالاردىڭ 43-تارماعىنىڭ 2-بولىگىندە كورسەتىلگەن ادامدار اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلعان كەزدە جاسى مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتى وتكەرۋ مەرزىمىنە ۇزارتىلادى. 44. جاستار, ونىڭ ىشىندە نەكەدە تۇرعاندار ءۇشىن جاتاقحانالاردان بولمەلەر مىناداي: 1) جاسى جيىرما توعىزعا دەيىن بولۋى; 2) قولدانىستاعى ەڭبەك شارتىنىڭ نەمەسە الەۋمەتتىك كەلىسىمشارتتىڭ بولۋى; 3) تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتارى جۇيەسىنە قاتىسۋى شارتتارىمەن بەرىلەدى. جاستارعا ارنالعان جاتاقحاناداعى بولمەلەر بەس جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرىلەدى جانە جەكەشەلەندىرۋگە جاتپايدى. 45. جاستارعا ارنالعان جاتاقحاناداعى بولمە, تۇرعىن ءۇي, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ تۇرعىن ءۇي كوميسسياسى قابىلداعان تۇرعىن ءۇي بەرۋ تۋرالى شەشىمنىڭ جانە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى مەن باعدارلاماعا قاتىسۋشى اراسىندا جاسالعان تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى جانە جاتاقحاناداعى بولمەنى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) تۋرالى شارتتىڭ نەگىزىندە بەرىلەدى. 46. باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ نە ونىڭ وتباسى مۇشەسىنىڭ ەكى ايدان استام قولدانىستاعى ەڭبەك شارتى بولماعان جاعدايدا, تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى, جاستارعا ارنالعان جاتاقحاناداعى بولمەنى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتى مەن ونىمەن جاسالعان الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت بۇزىلادى. 47. تۇرعىن ءۇي كوميسسياسىنىڭ شەشىمى ەكى دانادا جاسالادى (ەركىن نىساندا), ونىڭ بىرەۋى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا ساقتالادى, ال ەكىنشىسى ءوتىنىش بەرۋشىگە بەرىلەدى. 48. باعدارلاماعا قاتىسۋشى مەن كەلگەن جەرىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى اراسىندا «مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ءۇي نەمەسە جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان جالداعان تۇرعىن ءۇي بەرۋ جانە پايدالانۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى №1420 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن نىسان بويىنشا مەملەكەتتiك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ءۇيدi نەمەسە جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنان جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگان جالداعان تۇرعىن ءۇيدi جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتى جاسالادى. ەگەر شارت جاساسۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسالعان كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە باعدارلاماعا قاتىسۋشى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتىنا قول قويماسا, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى جاستارعا ارنالعان جاتاقحانادان بولمەنى, تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى باعدارلامانىڭ باسقا قاتىسۋشىسىنا قايتا بولەدى. 49. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى باعدارلاماعا قاتىسۋشىمەن جاستارعا ارنالعان جاتاقحانادان بولمەنى, تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتىن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ (كەلگەن جەرىنىڭ) تۇرعىن ءۇي كوميسسياسى ءتيىستى شەشىم قابىلداعاننان كەيىن بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە جاسايدى. باعدارلاماعا قاتىسۋشى جاستارعا ارنالعان جاتاقحانادان بولمەنى, تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتىنىڭ تاراپى بولادى. جاستارعا ارنالعان جاتاقحانادان بولمەنى, تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتى 1994 جىلعى 27 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق كودەكسىندە (بۇدان ءارى – ازاماتتىق كودەكس) كوزدەلگەن تارتىپپەن ەكى دانادا جاسالادى. جاستارعا ارنالعان جاتاقحانالاردان بولمەنى, تۇرعىن ءۇيدى, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ (قوسىمشا جالداۋ) شارتىنىڭ ءبىر داناسى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا ساقتالادى, ەكىنشىسى ءوتىنىش بەرۋشىگە بەرىلەدى جانە جاستارعا ا