ءبىلىم ساپاسى جاقسارسا, عىلىم ساپاسى دا جاقسارادى

ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ وندىرىسىندە, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندە جانە عىلىمىندا ۇزاق ۋاقىت ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ازامات رەتىندە ەلباسىمىزدىڭ «نۇر وتان» حدپ-نىڭ كەزەكتى ءحىىى سەزىندە سويلەگەن سوزىندە ايتىلعان ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى ۇستانىمدارىنا وراي ويىمدى بىلدىرگەندى ءجون كوردىم. بۇرىنعى كەڭەس داۋىرىندە دە عىلىم-ءبىلىمنىڭ بەدەلى مەن ىقپالى بۇگىنگىدەن ەداۋىر جوعارى بولعان­نىڭ وزىندە دە وعان قاتىستى از سىن ايتىلماعان عوي. ەلباسى سونداي-اق ءوزىنىڭ بيىلعى حالىققا جولداۋىندا اتاپ ايتقانداي, بۇگىندە عىلىمنىڭ قاي سالاسى بولسا دا بەي-بەرەكەت عىلىمي اتاق الۋ ءۇشىن عانا قۇ­رى­لىپ وتىرعانداي پىكىر قالىپتاستى­راتىنى اششى دا بولسا شىن­دىق. سوڭعى 20 جىلدا تىم جاس عىلىم دوكتورلارى ساڭىراۋقۇلاقشا قاپتاپ كەتتى دەمەسكە لاجىڭ جوق. ارينە, عىلىمي اتاق الۋ ءۇشىن تىڭ جاڭالىق اشۋ قاجەت بولماعانىمەن, عىلىمي-تاجىريبەلىك نەگىزدە ەل ەكونومي­كا­سىنا ءتيىمدى بولاتىن ءىس-شارالاردى قالىپتاستىرۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس قوي, ياعني بىلىمدىلىكپەن قوسا ايتارلىقتاي ۋاقىت پەن ءتا­جىريبە دە قاجەتتىلىگىن ءومىر دالەل­دەپ وتىر. دەگەنمەن, شەت ەلدەردە ءبارى جاق­سى دەپ, ەلىمىزدىڭ تابيعي, الەۋ­مەتتىك, ەكونوميكالىق ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەي عىلىمي اتاق يەلەرىنىڭ بارىنە بىردەي كۇيە جاعا بەرۋ دە ءجون ەمەس سياقتى, سوندىقتان دا بۇل ماسەلەدە وڭتايلى جۇيەنى قالىپتاس­تىرۋ ءۇشىن تومەندەگىدەي جايتتەردى ەسكەرۋ كەرەك سەكىلدى. مەن جوعارى وقۋ ورنىن اياقتاعان­نان كەيىن ءبىرشاما ۋاقىت شارۋاشى­لىقتا ەڭبەك ەتىپ, وندىرىستەن قول ءۇزىپ وقيتىن اسپيرانتۋرادا ء(ۇش جىل) وقىپ, ياعني تاجىريبە جۇمىستارىمدى شارۋاشىلىق بازاسىندا كەرزى ەتىك كيىپ اتقارىپ, ءوز قولىممەن عىلىمي زەرتحانالاردا ساراپتاۋ جۇمىستارىن جاساپ, ەڭبەگىمنىڭ قورىتىندىسىن ار­­نايى عىلىمي كەڭەستە قورعاپ, عى­لىم كانديداتى اتاندىم. بۇدان كەيىن دە اۋىل شارۋا­شىلىعى عىلىمي-تاجىريبەلىك قۇرى­لىم­دارىندا قىزمەتكەر, باسشىلىق قىزمەتتەرىندە عىلىمي ءىس-شارالار اۋقىمىن ۇلعايتا, تەرەڭدەتە ىزدەنىس جۇمىستارىن جالعاستىردىم. سونى­مەن قاتار, كەيىندە جيناقتاعان عى­لىمي-تاجىريبەلىك ىزدەنىستەر تۇ­جى­رىمدامالارىن, اۋدانعا اۋىل شارۋا­شىلىعى بويىنشا باسشى­لىققا تاعا­يىندالعاندا, ءوندى­رىس­­تە سىناقتان ءوت­كىزگەننەن كەيىن عانا بۇگىندە مەنىڭ ويىمشا تولىمدى دوكتورلىق عىلى­مي ەڭبەگىمدى قور­عاۋعا ۇسىنۋ مۇمكىن بولدى. دەمەك, قانداي دا بولماسىن عىلىمي اتاق­تىڭ ماڭىزدىلىعى ونى يەلەنگەن ادامنىڭ جاس شاماسىنا ەمەس, عىلىمي ەڭبەكتىڭ ءتيىستى سالا ءۇشىن قۇندىلىعىنا بايلانىستى بولۋى كەرەك دەپ سانايمىن. سونىمەن قاتار, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ارت­تىرۋ ماقساتىندا كەلەشەكتە, كاندي­داتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا­لار­دىڭ قورعالۋىنا مەرزىمدىك تالاپ­تار قويىلسا ءتيىمدى بولاتىن سياقتى. ارينە, بۇل ايتقانىم الداعى كەزدە ونداي اتاقتار بەرۋ ساقتالاتىن بولسا دەگەنىم. مىسالى, عىلىم كان­ديداتى اتاعىن يەلەنۋ جوعارى وقۋ ورنىن اياقتا­عاننان كەيىن 5 جىل ما­مان­دىعىنا ساي ەڭبەك ەتىپ, تاجىريبە جيناقتاعان سوڭ جۇرگىزگەن عىلىمي ىزدەنىستەرىنىڭ ناتيجەسىندە, ال عى­لىم دوكتورى – عىلىم كانديداتى بولعاننان كەيىن 10 جىلداي عىلى­مي-زەرتتەۋ قۇرىلىم­دارىندا ەڭبەك ەتۋى نەگىزىندە عانا مۇمكىن بولاتىن بولسا, بۇل ءىس-شارانىڭ دا بەرەرى از بولماس ەدى. بۇگىنگى عىلىمي اتاقتار يەلەنۋگە بايلانىستى قويىلاتىن تا­لاپتار, ياعني 30 ماقالانى عى­لىمي باسپالاردا جاريالاۋ, ونىڭ 5-ەۋىن جو­عارعى اتتەستا­تسيالىق كوميسسيا بەلگىلەگەن باسپالاردا جاريالاۋ, سوڭعى عىلىمي ماقالاسى جاريا­لان­عاننان 2 ايدان كەيىن عانا ەڭبەكتى قورعاۋعا ۇسىنۋ, سونداي-اق قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگانداردان عىلىمي ەڭبەك ناتيجەسىنىڭ ءوندى­رىستە قۇندى­لىعى تۋرالى انىقتا­ما­­لار الۋ, تىكەلەي عىلىمي ەڭ­بەكتىڭ دايەكتىلىگى مەن نەگىزدىلىگىنە ايتارلىقتاي ىق­پال ەتپەي كەلەدى دەپ ايتۋعا بولادى. مەنىڭ ويىمشا, كەرىسىنشە, بۇل تا­لاپ­تاردى مەيلىنشە وڭتاي­لاندىرسا ءجون بولاتىن سياقتى. ەلباسى «نۇر وتان» سەزىندە 2016 جىلعا قاراي ءبىلىم سالاسىنا قارجى ءىجو-ءنىڭ 5 پايىزىن قۇراي­تىنىن ايتتى. جوعارى ءبىلىمدى حا­لىقارالىق ستاندارتتارعا جەتكىزۋ مىندەتى تۇر­عانىن اتاپ كورسەتتى. دەمەك, ءبىلىم ساپاسى جاقسارسا, عىلى­م ساپاسىنىڭ دا جاقسارا تۇسەتىنى ءسوزسىز. كاكىمجان سارحانوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. قاراعاندى.