اكىمشىلىك كەدەرگىلەر الەگى

مەملەكەت باسشىسى حالىققا قىزمەت كورسەتۋدى جەتىل­دىرىپ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى بارىنشا ازايتۋدى ۇنەمى تالاپ ەتىپ وتىرادى. بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا دا سونى تالاپ ەتتى. ماسەلەن, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقىسى كەلەتىندەر ەشقانداي كەدەرگىلەرگە ۇرىنباسىنشى, حالىق مەملەكەتتىك قىزمەتتى پايدالانعاندا اندا-مىندا جۇگىرىپ, سابىلماسىنشى, جۇيكەلەرىن توزدىرماسىنشى دەپ ەلباسى بارلىق قيىندىقتى جەڭىلدەتۋ كەرەكتىگىن ايتۋدان, تالاپ ەتۋدەن جالىققان ەمەس. سول تالاپپەن ءتۇرلى زاڭدار دا قولعا الىنىپ, ول ۇكىمەتتە ازىرلەنىپ, پارلامەنتتە جەتىلدىرىلىپ, قابىل­دانىپ جاتىر. دەپۋتات بولىپ وتىرعان ءمۇيىزى قاراعايداي بىلىكتى زاڭگەرلەر, ەكو­نوميستەر ولاردى جەتىلدىرىپ, پرەزيدەنت تالابىنا ساي وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىپ جاتادى. ماسەلەن, سوڭعى ۋاقىتتا كاسىپ­كەرلىكتى جۇرگىزۋگە تۇساۋ بولاتىن كوپتەگەن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ جانە وڭايلاتۋ تۋرالى زاڭ قابىلداندى. ال حالىقتىڭ جۇگىرىندى بولۋىن ازايتۋ, قىزمەت كورسەتۋدى جەتىلدىرۋ ماقساتىمەن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى جاڭا زاڭ ىسكە كىرىستى. بۇل بۇرىنعى «ءبىر تەرەزە» قاعيداتىمەن جۇمىس ىستەيتىن قىزمەت كورسەتۋلەردى حالىق ءۇشىن ءتىپتى جەڭىلدەتىپ, حا­لىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لى­عىنا زەينەتاقى, جىلجىمايتىن م ۇلىك, جەر كاداسترى بويىنشا قىزمەت كورسەتۋلەردى قوسىپ, ءتۇرلى انىقتامالار مەن قۇجاتتاردى ءبىر جەردەن الۋعا قول جەتكىزگەن تاماشا جەڭىلدىك ەدى. الايدا, پرەزيدەنتتىڭ وسىنداي تالابىن, بىلىكتى مامانداردىڭ ايلار بويى ازىرلەگەن زاڭدارىن ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ىشكى نۇس­قاۋلىعى ءبىر-اق باسىپ, كەدەر­گىلەردى قايتادان تۋىنداتىپ جاتادى. وسىعان باسىمنان وتكەن ءبىر مىسالدى ايتايىن. كەزەكتى ەڭبەك دەمالىسىندا پەتروپاۆل قالاسىندا بولعان ەدىم, 120 شاقىرىم جەر­دەگى اۋىلىمنان ءىنىم كەلە قالدى. بيىلعى جاز جاڭبىرلى بولىپ, كۇنىنە 2-3 رەت جاۋىپ تۇردى. جاۋىن بولعان سوڭ تاسجولى جوق قازاق اۋىلدارى تۇرعىندارىنىڭ ءبارى قينالىپ, باتپاقتان شىعا الماي جاتادى. ءىنىمدى بانكتىڭ تالابى قۋىپ كەلگەن ەكەن. ول «تۇرعىن ءۇي جيناق بانكىندە» ءۇي الماق بولىپ اقشا جيناپ جۇرگەن, سونداعىلار اياق استىنان ءبىر انىقتامانى جەتكىز دەگەن سوڭ كەلىپتى. ەكەۋمىز ۇيدەن شىعىپ, زەي­نەت­اقى قورىنا قانشا اقشا اۋدار­عاندىعى تۋرالى بانك تالاپ ەتكەن انىقتامانى الماق بولىپ جاقىن جەردەگى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا كەلدىك. وبالى نەشىك, ءىنىمنىڭ وزىنە زەينەتاقى قورىنداعى سالىمى تۋرالى انىقتامانى بەس-اق مينوتتە جازىپ بەردى. ال ايەلىنە سونداي انىقتاما الايىن دەسەك... جاڭا عانا لىپىلداپ تۇرعان قىزمەتكەر وزگەرىپ شىعا كەلدى. ءتىپتى, ايەلىمەن ەكەۋىنىڭ نەكەدە تۇراتىندىعى تۋرالى كۋالىكتى دە, قالتاسىنا سالىپ الا كەلگەن جەكە كۋالىگىن دە «ءوزى كەلسىن» دەپ كەرەك قىلمادى. ەكەۋى بىردەي ۇيىنەن شىعا المايدى, كىش­كەنتاي بالالارى بار, ءۇي شارۋالارى بار, ونىڭ ۇستىنە جول ناشار دەگەن سياقتى سەبەپتەردى قۇلاقتارىنا دا قىستىرمادى. «ءوزى كەلسىن نەمەسە نوتاريالدى كۋالاندىرىلعان سەنىمحات اكەلىڭىز», دەيدى. اۋىلدا نوتاريۋس جوق قوي, ونى قايدان الادى دەسەك, وندا شارۋاسى جوق ەكەنىن كولدەنەڭ تارتادى.  باستىعىنا باردىق, ءتىپتى, ەڭ ۇلكەنىنە باردىق – ەشقايسىسى ءمىز باقپايدى. تۇسىنىسۋگە دەگەن نيەت جوق, قاتىپ قالعان روبوتتار سياقتى. سويتسەك, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ 2016 جىل­دىڭ 29 قاڭتارىنداعى №68 بۇي­رىعىنا №3 قوسىمشا بار ەكەن. وندا قىزمەت الۋشى ءوزى كەلگەندە قولىندا جەكە كۋالىگى بولۋى كەرەك, ال بىرەۋ ءۇشىن انىقتاما السا, نوتاريالدى تۇردە كۋالاندىرىلعان سەنىمحاتى بولۋى ءتيىس دەلىنىپتى. ەگەر ءبىز وسى تالاپتى ورىنداماساق, سى­بايلاس جەمقورلىق تۋرالى زاڭدى بۇزعان بولامىز دەيدى ولار. ايەلى ءۇشىن الۋعا بولادى عوي, ءتىپتى, زەينەتاقى قورىنا اۋدارىلعان اقشانىڭ سون­شالىقتى قۇپياسى دا جوق قوي دەگەن سياقتى شىرىلىمىزدىڭ ءبىرىن دە قۇلاقتارىنا ىلگەن جوق. ءسويتىپ... ءبىر انىقتاما الۋ ءۇشىن ەكى ادام ەكى كۇن ساز كەشىپ, 480 (120ح4) شاقىرىم جول ءجۇرىپ, انىق­تامانى زورعا الدى. سوندا پرەزيدەنتتىڭ قىزمەت كورسەتۋدەگى كەدەرگىلەردى ازايتىڭدار دەگەن تالابى, زاڭداردا قاراستىرىلعان جەڭىلدىكتەر قايدا قالدى؟ جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»