قاھارماننىڭ قابىرى قاراۋسىز قالدى

«قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى جۋر­ناليسى» داۋلەت سەيسەن ۇلى 2006 جىلعى 12 اقپاندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جارىق كورگەن «قايراتقا قۇرمەت» اتتى ماقالاسىندا بىلاي دەيدى: «جەلتوقسان وقيعاسىنان سوڭ 99 ادامنىڭ سوتتالىپ, ونىڭ ەكەۋى اتۋ جازاسىنا كەسىلگەنى, سونىڭ ءبىرى قارشاداي قايرات بولعانى بارشامىزعا ءمالىم. وسى ماسەلەدە وركەنيەتتى ەلدەر مەن جەكەلەگەن قايراتكەرلەردىڭ پىكىرىمەن ەرىكسىز ساناسقان سول كەزدەگى كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ 1988 جىلعى 28 ءساۋىر­دەگى جارلىعىمەن وعان كەشىرىم جاسالىپ, ءولىم جازاسى 20 جىل كەسىمگە اۋىستىرىلعان بولاتىن. بىراق, وكىنىشكە قاراي, قايرات ارادا ءبىر اي شاماسىندا, ناقتىلاپ ايتساق 21 مامىردا سەمەي تۇرمەسىندە, ونىڭ 21-ءشى كامەراسىندا قاسكويلىكپەن ءولتىرىلدى. ولتىرگەن كىم؟ ارينە, قاسىنداعى بۇرىن التى رەت سوتتالعان كانىگى قىل­مىس­كەر لەونيد ۆلاسەنكو بولۋى ابدەن مۇمكىن. الايدا, بۇل دا وڭاي ۇيعارىم. ولاي دەيتىنىمىز سول, بۇرىنعى كوممۋنيستىك يمپەريالىق جۇيەنىڭ بىرەۋدىڭ قولى­مەن وت كوسەۋگە بەيىم بولعانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ءيا, قايراتتىڭ تاع­­دىرىنا بايلانىس­تى كۇنى بۇگىنگە دەيىن انىقتالماي كەلە جاتقان جۇمباق جاع­دايدىڭ ءبىرى وسى». شىنىندا دا ق.رىسقۇلبەكوۆ­تىڭ ءولىمى جۇمباق جاعدايدا قالىپ وتىر. ال سەمەيدى ۇلىلار مەكەنى دەپ جاتامىز. الاش قاي­رات­كەر­لەرىنىڭ ءىزى دە وسىندا قال­عان. جەلتوقسان قاھارمانى ءومىرى­­نىڭ سوڭى دا وسى سەمەيمەن تى­عىز باي­لانىستى. قالاداعى دوس­تىق ءۇيىنىڭ الدىندا قايرات رىسقۇل­بەكوۆتىڭ ەسكەرتكىشى اشىلدى, وعان اناسى, تۋعان-تۋىستارى كەلىپ قاتىستى. ايتا كەتۋ كەرەك, ەل­باسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاي­رات رىسقۇلبەكوۆتى «حا­لىق قاھارمانى» جوعارى اتاعىمەن ماراپاتتادى. ارينە, بۇل ماراپات اناسىنىڭ قولىنا تابىستالدى. سەمەيدەگى  ق.رىسقۇلبەكوۆ اتىن­­داعى №33 مەكتەپتە وعان ار­نال­عان مۇراجاي بار.  مەكتەپ ديرەك­تورى سەرىك جانسۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا جەلتوقسان قاھارمانىنىڭ ومىرىنە قاتىستى زاتتار جيناقتالعان. قايراتتىڭ تۇرمەدەن اناسىنا جازعان حاتتارى مەن جامبىل وبلىسى مويىنقۇم اۋدانىنداعى مەكتەپتە وقىعان كە­زىندەگى داپتەرلەرى ساقتالىپتى. مۇرا­جاي اشۋ تۋرالى ۇسىنىسقا ءاۋ باستان ق.رىسقۇلبەكوۆتىڭ تۋىس­قاندارى بىردەن قولداۋ ءبىل­دىرگەن. ءسويتىپ, ولار مۇراجايعا  قايراتتىڭ جەكە زاتتارىن سىيلاپتى, ونىڭ وقۋشى كەزىندە تاققان پيو­نەر گالستۋگى دە وسىندا تۇر. «مەكتەبىمىزدە جىل سايىن ءداس­تۇرلى تۇردە ۆولەيبولدان قايرات رىسقۇلبەكوۆ اتىنداعى اۋىسپالى كۋبوك جارىسى وتەدى. وسىنىڭ ءبارى باتىرعا دەگەن قۇرمەتىمىز. زيراتى ءبىزدىڭ مەكتەپ ورنالاسقان كومسومول كەنتىنىڭ جانىندا. مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار جەل­توقسان قاھارمانىنىڭ زيراتىن ءوز قامقورلىعىنا الىپ, ونىڭ ماڭايىن تازا ۇستاپ, گۇل شوقتارىن قويۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. بىراق, مىنە, ءبىراز جىل بولىپ قالدى, زيراتتىڭ سىلاعى ءتۇسىپ, تاستارىنىڭ كەيبىر جەرلەرى سىنىپ جاتىر. ونى جوندەيتىن قاراجات بىزدە مۇلدەم جوق», – دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى سەرىك جانسۇلتانوۆ. شىنى كەرەك, بۇل ماسەلەنى سەرىك عابدول­لا ۇلى وسىدان ەكى جىل بۇرىن قۇلاققاعىس قىلعان ەدى. ول كەزدە جاعداي تۇزەلەر دەگەن ويمەن جازۋعا اسىقپادىق. بايقاساق, پروبلەما سول كۇيى تۇر. ديرەكتور ايتقانداي, زيراتتىڭ سىلاعى ءتۇسىپ, تاستارى سىنا باستا­عانىن باسىنا بارعان كەزدە كوردىك. جانە قابىردە ەكى  قۇلپىتاس تۇر, بىرەۋى باسىنا بۇرىن قويىلعان بولسا كەرەك. «قايراتتىڭ زيراتى جاي زيرات ەمەس, باسىنا تاعزىم ەتەتىن ەسكەرتكىشكە دە جاتادى, وعان كەلىپ-كەتەتىن ادامدار كوپ, – دەيدى قالاداعى دوستىق ءۇيىنىڭ ديرەكتورى امان تىلەۋباەۆ. – سوندىقتان, ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ كوميتەتى, «جەلتوقسان» قورى, ەل ازاماتتارى, كاسىپكەرلەر بارلىعى بيىل قايرات 50 جاسقا تولعان كەزدە, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىندا زيراتتى جوندەپ, قالپىنا كەلتىرسە, ساۋاپتى ءىس بولار ەدى. بۇل ءىستى ەندى سوناۋ ايازدى جەلتوقسانعا اپارىپ تىرەپ قويۋعا دا بولمايدى». بۇل ايتىلعاندارعا ءبىزدىڭ دە الىپ-قوسارىمىز جوق. راۋشان نۇعمانبەكوۆا سەمەي سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور