تابىستار مەن تۇيتكىلدەر

بيىلعى جىلدىڭ باستى دوداسى – استانا مەن الماتى قالالارىندا ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ قازاقستاندىق سپورتشىلاردىڭ ۇلكەن جەڭىسىمەن اياقتالعانى ءمالىم. ازيادادا نەگىزىنەن اق جايىقتىڭ دوپتى حوككەيشىلەرىنەن قۇرالعان قازاقستان قۇراماسى توپ جارىپ, التىن جۇلدەنى ەنشىلەدى. بۇل زاڭدى دا ەدى. بيىل «اقجايىق» كوماندا­سىنىڭ قۇرىل­عا­نىنا 35 جىل تول­عالى وتىر. وسى ۋاقىت ىشىندە تالاي تالانتتى حوككەيشى تۇلەپ ۇشىپ, داڭقى كەڭ تا­را­عاندار از بولعان جوق. كوماندا رەسەي چەمپيو­ناتى­نىڭ جوعارى ليگاسىنا شىعا الماسا دا (مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار), تالاي رەت ءبىرىنشى توپتىڭ ۇزدىكتەرى قاتارى­نان كورىنىپ, جۇلدە­گەر اتان­دى. كە­ڭەس ءداۋى­رىندە كسرو ءبىرىنشى­لى­گى­نىڭ جە­ڭىم­پازى, الدەنە­شە مارتە جۇلدە­گەرى اتانىپ, ءتىپتى ەۋروپا چەم­پيون­دارىنىڭ كۋبوگىنە شەيىن ۇتىپ العان الماتىنىڭ «دي­نا­مو­سى» تاراپ كەتكەننەن كەيىن كورشى ەلدىڭ چەمپيوناتىندا ونەر كورسە­تە­تىن جالعىز قازاقستاندىق كوماندا بو­لىپ قالدى. جالعىز شابۋ قان­شا­ما قيىن بولىپ, وزگە مەم­لەكەتتىڭ تورەشىلەرىنە دەيىن كەيدە قىرىن قاراسا دا, بارلىق قيىندىق­قا ءتو­زىپ كەلەدى. اسىرەسە, تاۋەلسىز­دىكتىڭ ال­عاش­قى جىلدارى ءبارى توز-توز بو­لىپ كەتكەندە, با­تىس­قازاق­ستان­­دىق­تار ءوز كوماندا­سىن ساقتاپ قالدى. ءتىپتى 1998 جى­لى ورال قالا­سىندا دوپتى حوك­كەيدەن ءجاسوسپى­رىم­دەر ارا­سىن­دا الەم چەمپيوناتى ۇيىم­داس­تىرى­لىپ, وندا جەرگىلىكتى جەت­كىنشەك­تەر­دەن قۇرالعان قازاق­ستان قۇراماسى جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىنعا قول جەتكىزگەن ەدى. وسىنىڭ ءبارى, بىلە-بىلسەك, ءبىر جاقسىلىققا باستاپ ءجۇر ەكەن. ەگەر كەڭەستىك داۋىردە ورال­دىق كوماندادا قازاق جىگىتتەرى ىلۋدە بىرەۋ بولسا, قازىرگى جاعداي ولاي ەمەس. بۇگىنگى «اقجايىق» كو­مان­دا­سىنىڭ قۇرامىنا قارا­ساق, كوز توق­تاپ, كو­ڭىل سۇيسىنەدى. قاقپاشى ءىلياس حايرەكەشەۆ, ەسكەندىر نۇعى­مانوۆ, ەلامان الىپقاليەۆ, سامات امانشين, ارىستان قازىباەۆ, نۇرلان وراز­عاليەۆ – جالىنداعان جاس جىگىتتەر. ولاردىڭ ءبارى دە – ەلىمىز تاۋەل­سىزدىك العان تۇستا ءتاي-ءتاي باسىپ جۇرگەندەر. بۇعان ورال حوككەيىنىڭ تۇلەگى, جاسى نەبارى 23-تە عانا بولا تۇرا, الەم چەم­پيو­نات­تارىنا قاتى­سىپ, قازاقستان نامى­سىن قورعاپ ۇلگەرگەن, قازىرگى كەزدە رەسەي ءبىرىن­شىلىگىنىڭ جوعارى تو­بىن­داعى نيجني نوۆگورودتىڭ «ستارتىندا» وي­نايتىن راۋان يساليەۆتى قوسى­ڭىز. وسى ازيادادا راۋان قارسىلاستار قاقپاسىنا 23 گول سوعىپ, ەڭ تانى­مال ويىنشىعا اي­نال­دى. جانە سوققان دوپتارى قان­داي ادەمى دەسە­ڭىزشى. ونىڭ ازيا ويىندارىنىڭ جابىلۋ سالتانا­تىن­دا ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىن جەلبىرەتىپ شىعۋى دا سونداي جارا­سىمدى بولدى. جالعىز راۋان عانا ەمەس, ازيادادا ونىڭ ەسكەندىر نۇ­عىمانوۆ, ەلامان ءالىپ­قاليەۆ, سامات امانشين سىندى ىنىلەرى كوماندا كاپيتانى ۆلاديسلاۆ نوۆوجيلوۆ, نيكولاي شاۆالدين سياقتى تىسقاققان ويىنشىلاردان كەم ءتۇس­كەن جوق. بۇل – جۇيرىك ءمىنىپ, جەلمەن جارىسقان قازاق بالاسىنىڭ مۇزدا دا قۇستاي زىمىراپ, ۇشقىر ويىن ورنە­گىن كورسەتە الاتىنىنىڭ ءبىر ايعاعى. بۇل قىسقى سپورت تۇرلەرىندە مۇلدەم سيرەك كورىنەتىن قانداستارىمىزدىڭ بابى كەلىسىپ, باعى جانسا, قاي-قاي­سىسىنا دا يكەمى بار ەكەندىگىن دالەلدەيدى. جيىر­ما جىل ىشىندە ەل نامىسىن قورعاي­تىن جەرگىلىكتى جاس­تاردىڭ ءوسىپ شى­عۋى, تۇپتەپ كەلگەندە, تاۋەلسىز­دىگى­مىزدىڭ جەمىسى. ءسويتىپ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسى­ڭىر­گەن جاتتىقتىرۋشىلارى الەك­­سەي نيكيشوۆ, الەك­ساندر يونكين, كوماندا باستىعى مارات ماڭ­عۋ­باەۆ باستاعان ماماندار باپتاعان قازاق­ستان قۇ­را­ماسى ەلباسى تا­ما­شا­لا­عان سوڭعى فينالدىق ويىندا دا ءۇز­دىك ونەر كورسەتىپ, كوپشىلىك قو­شە­مەتىنە بولەندى. دەگەنمەن الدا دا باي­راق­تى باسەكەلەر بار ەكەنىن ەسكەرسەك, قا­زاق­ستان­دا­عى دوپ­تى حوك­كەي­دىڭ حال-احۋالىنا نازار اۋدارماي بولمايدى. ونىڭ ۇستىنە 2012 جىلعى الەم چەمپيوناتى ال­ماتى قا­لا­سىندا وتە­دى. بۇل قو­سىمشا جاۋاپكەرشىلىك جۇك­­تەيدى. وسىعان دەيىن قازاقستان قۇراماسى 2003 جانە 2005 جىل­دارى رەسەي قالا­لارىن­دا وتكەن دۇنيە­جۇ­زى­لىك دودالاردا ەكى مارتە قو­لا ءجۇل­دە­گەر اتاندى. قا­زان قالا­سىن­دا بيىل وتكەن باسەكەدە قازاق­ستان­دىق­تار ءتورتىنشى ورىن­عا تۇراق­تادى. مارات ماڭعۋباەۆتىڭ ءسوزى­نە قارا­عان­دا, كوماندادا سوڭعى ون جىل بويى ونەر كور­سەتكەن حوك­كەي­­شى­لەر­دىڭ جاسى كەلگەندىكتەن, قۇ­را­ما كوپ ۇزاماي تۇگەلدەي دەرلىك جاڭارادى. جالپى, دوپتى حوككەيدىڭ جال­عىز «جازىعى» – ونىڭ وليمپيا­لىق ويىن تۇرىنە جاتپايتىن­دىعى. ءسوي­تىپ, ول كوبىنەسە شاي­بالى حوك­كەيدىڭ كولەڭكەسىندە قا­لىپ, وگەي بالانىڭ كۇيىن كەشەتىندەي كورى­نە­دى. ازيا ويىن­دا­رىندا دوپتى حوككەي دوداسى ال­عاش رەت ۇيىم­داس­تىرىل­دى. بولا­شاقتا بۇل سپورت ءتۇرى قىس­قى وليمپيادا ويىن­دارى­نا دا جول تارتۋى ابدەن مۇمكىن. وليم­پيالىق ويىن تۇرىنە اينالۋ ءۇشىن سول سپورت ءتۇرى بارىنشا كەڭ تارا­لىپ, كوپ ەلدە قانات جايۋى كەرەك. جىل سايىن­عى الەم چەم­پيو­ناتىندا (وعان «ا» مەن «ب» توپ­تارىنا ءبولىنىپ, ون ەكى كومانداعا دەيىن قاتىسىپ ءجۇر) ال­تىن جۇلدە ءۇشىن جان اياماي تار­تى­سىپ جاتا­تىن رەسەي مەن شۆەتسيانى بىلاي قويعاندا, دوپتى حوككەيى قاتتى دامىپ كەلە جاتقان فينليانديا, نورۆەگيالارعا اقش, سوڭعى كەزدە بىرقاتار ازيا ەلدەرى قوسىل­دى. رەسەيلىكتەر 2014 جىلعى سوچي وليم­پياداسى كەزىندە دوپتى حوككەيدەن الەم چەمپيوناتىن دا قوسا وتكىزىپ, بۇل سپورت ءتۇرىن بۇكىل الەم نازارىنا ۇسىنباقشى. ەندەشە, الداعى جىلى ءوز اي­دى­نىمىزدا وتەتىن جارىستا جانە ودان كەيىن دە جەرگە قاراپ قالماس ءۇشىن ەلدە دوپتى حوككەيدى دا­مى­تۋ باعى­تىندا قولعا الار شارۋالار جەتكىلىكتى. ەڭ الدىمەن دوپ­تى حوككەيدەن دە استانانىڭ «با­رىسى» سەكىلدى رەسەي چەمپيونا­تى­نىڭ جو­عارى ليگا­سىن­دا ونەر كورسەتەتىن ازۋ­لى كوماندا قاجەت. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, ونەبويى «كىسىدەگىنىڭ اسپانداعى كىل­تىن» ىزدەگەنشە, قا­زاق­ستان ايماق­تارىن­دا وسى سپورت ءتۇرىن دامىتىپ, ءوز بىرىنشىلىگىمىزدى وتكىزۋ­دى قولعا الۋ كەرەك. ءۇشىن­شى­دەن, ماماندار ءجيى قوزعاپ جۇرگە­نىن­دەي, جاساندى مۇز ايدىنى بول­مايىنشا, قان­شا­ما وزىق شىققان­مەن, «اق­جا­يىق­تى» رەسەي دوپتى حوككەي فە­دەراتسياسى جوعارى توپقا قابىل­دامايدى. «اق­جايىق» وي­ناي­تىن «جاس­تىق» ستا­ديو­نىندا جا­ساندى مۇز ايدىنى بول­سا, حوككەيشىلەر ماۋ­سىم الدىن­دا باسقا جاققا بارماي-اق دايىن­دا­لىپ, شەبەرلىگى وسە تۇسەر ەدى. قازىر­گى كەزدە جوعارى توپتاعى رەسەيلىك كومان­دا­نىڭ نامىسىن جىرتىپ جۇرگەن راۋان يساليەۆ, دەنيس ماكسيمەنكو, لەونيد بەدارەۆ سىندى ورال­دىق حوككەيشىلەر قايتىپ ورالار ەدى. سون­دا قاتىرعان مۇز كۇن جىلىن­عان­دا ەرىپ كەتىپ, ويىنشى­لاردىڭ جىگەرى قۇم بولماس ەدى. قارا جەردە نەمەسە شىل­قىعان سۋدا قى­زىل دوپ قۋدىڭ قيىندىعىن باسى­نان كەشكەندەر بىلەدى. ءتىپتى سونىڭ كەسىرىنەن ويىن­شىلار تەگىس جەردە جارا­قات الىپ, قاتاردان شىعىپ قالىپ جاتادى. «اق­جايىق» دوپتى حوككەي كلۋبى­نىڭ باس ديرەكتورى نۇفتول­لا ءتۇ­مە­نوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, قازاق­ستان دوپ­تى حوككەي فەدەرا­تسياسى 2012 جىلعى الەم بىرىنشىلىگى كەزىندە «ا» تو­بىنداعى مىقتى قۇرا­ما­لاردىڭ سايىسىن سول الما­تى­دا وتكىزىپ, ال تومەنگى توپتاعى كوماندالار باسە­كە­سىن ورالدا ۇيىم­­داس­تىرۋ ءمۇم­كىن­دىگىن قاراستىرىپ وتىر. بۇل ءۇشىن, ارينە, جاساندى مۇز ايدىنى كەرەك. ەگەر ول بولسا, ايى­مىز وڭىنان تۋىپ, حوك­كەي­شىلەرگە قازان ايىنان باستاپ مۇزدا جاتتى­عۋعا مۇمكىندىك تۋار ەدى. قالا حالقى, ءاسى­رە­سە, جاستار وزگە جاققا بەت بۇرماي, مۇز اي­دىنىندا سەرۋەندەۋگە اعىلىپ كەلەر ەدى. بۇل ەرتەڭگى بو­لا­شا­عى­مىز ءۇشىن قاجەت, دەيدى ماماندار. ءايت­پەسە «اق­­­جايىق» كلۋ­بىنا وب­لىس اكىمى باق­­تى­قو­جا ءىز­مۇحام­بەتوۆ­تىڭ قول­­داۋى­مەن, وب­لىس­­تىق تۋ­ريزم, دەنە شى­­نىق­تىرۋ جانە سپورت باس­قار­ما­سىنىڭ باستىعى ءمۇ­سى­لىم وڭ­داعا­نوۆ­تىڭ كۇش سالۋى­مەن با­رىنشا جاعداي جاسا­لىپ كەلەدى. ازيادا ال­تىنى – سونىڭ ايعاعى. عايساعالي سەيتاق, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. ورال قالاسى.