اسكەري تۇتقىندار اڭگىمەسى –ارحيۆ نازارىندا

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءارحيۆى 2015 جىلدىڭ قاڭتارىندا «ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ قازاقستاندىق اسكەري تۇتقىندارى: ادەبيەتتەر, دەرەكتەر, مالىمەتتەر بازاسى» عىلىمي-زەرتتەۋ جوباسىن قولعا العان بولاتىن. وسى جوبانىڭ اياسىندا www.tutkyn.kz ۆەب-سايتى ىسكە قوسىلدى, وندا قازاقستاندىق اسكەري تۇتقىنداردىڭ ءتىزىمى بار ونلايندىق رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق بازاسى ورنالاستىرىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا تاريحشى عالىمدارمەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ, كەڭەستەر الىنا­دى, وسى تاقىرىپ بويىنشا ارحيۆ قۇجاتتارى, ماقالالار مەن ەستەلىكتەر جيناقتالۋدا, جوباعا وبلىس­تار­دان ارحيۆيستەر كەلىپ قوسىلدى. ار­حيۆيستەر تۇتقىندا بولعان سوعىس  اردا­گەرلەرىمەن كەزدەسىپ, سول كەزدەگى قيىنشىلىقتارى مەن زاردابى تۋرالى ەستەلىكتەرى جازىلىپ الىندى. ءبىر جارىم جىل ىشىندە 35 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق اسكەري تۇتقىنداردىڭ ەسىمدەرى اقپاراتتىق بازاعا ەنگىزىلدى. 2015 جىلدىڭ مامىرىندا گەر­­­مانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋب­ليكاسى بۇرىنعى كەڭەستىك اسكەري تۇتقىندارعا تولەنەتىن 2500 ەۋرو كولەمىندەگى وتەماقىنى تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىمىن قابىلدادى. سو­نىڭ نەگىزىندە قر پرەزيدەنتىنىڭ ءارحيۆى جوبا نەگىزىندە تابىلعان 8 قازاقستاندىق بۇرىنعى اسكەري تۇتقىنعا تولەنەتىن وتەماقىنى الۋ­عا بايلانىستى قۇجاتتاردى رەسىمدەۋگە كومەك كورسەتتى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىنى, سوعىس ارداگەرى مامىتباي جاناەۆ (20 اقپان 1923 ج. − 08 شىلدە 2016 ج.) قاي­­تىس بولار الدىندا گەرمانيادان وتەم­اقىنى الىپ ۇلگەردى. مامىتباي جاناەۆ 1942 جىل­­دىڭ 27 مامىرىندا سارى­اعاش اۋداندىق اسكەري كوميسسا­رياتىنىڭ شاقى­رۋىمەن قىزىل ارميا قا­تارىنا اتتاندى, 105-ءشى اتقىشتار پولكىندە قاتارداعى جاۋىنگەر بولىپ سوعىستى. 1942 جىلدىڭ 17 تامىزىندا جاۋدىڭ قورشاۋىنا ءتۇسىپ تۇتقىندالدى. 1942 جىلدىڭ تامى­زىنان 1945 جىلدىڭ ءساۋىرى ارالىعىندا ماي­كوپ, كەرچ, سەۆاس­توپول, كاسسەل, وستەر قالالا­رىن­داعى تۇتقىندارعا ارنالعان لاگەرلەردە بولدى. 1945 جىلدىڭ مامى­رىندا مامىتباي جاناەۆتى امەريكالىق اسكەرلەر ازات ەتتى. قر پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ دي­رەكتورى بوريس الىكەن ۇلى جا­پاروۆ جاۋ تۇتقىنىندا بولعان مامىتباي جاناەۆ سياقتى اردا­گەرلەردى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سو­عىستىڭ مايدانگەر-قا­تىسۋشىسى رەتىندە تانۋ ماڭىزدى دەپ اتاپ كورسەتتى. وسىنداي ءىلتيپات ءۇشىن ولاردىڭ تۋىسقاندارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ارحي­ۆىنىڭ جانە شىمكەنت وڭىرلىك مەم­لەكەتتىك ارحيۆ قىزمەتكەرلەرىنە ال­عىس بىلدىرۋدە. جىبەك بايقاش,  قر پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ باس ساراپشىسى