PR ماماندىعى مەن ادەبيەتتىڭ ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايدى

قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى يۋنەسكو, حالىقارالىق جۋرناليستيكا جانە قوعاممەن بايلانىس كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى نازگۇل شىڭعىسوۆامەن سۇحبات – نازگۇل تۇرسىنبايقىزى, PR-شى نەمەسە «قوعاممەن بايلانىس» دەگەن ماماندىق بىزگە نارىق زامانىمەن كەلدى. قازۇۋ ءبىرىنشى بولىپ «پيارشىلاردى» دايارلاي باستادى. دەمەك, بۇرىن مۇنداي ماماندىق بول­ماعاندىقتان ارنايى ماماندار دا جانە وقۋلىقتار دا بولعان جوق قوي؟ – 2000 جىلدارى بىرنەشە وقۋ ورنى قازاقستاننىڭ PR نارىعىنا ماماندار دايارلاي باستاعاندا بەلگىلى سەبەپتەرمەن ماماندىق جابىلىپ قالعان ەدى. اراعا 10 جىل سالىپ, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قوعاممەن بايلانىس جانە جارناما كافەدراسى العاش بولىپ مەملەكەتتىك ليتسەنزيا الدى. قازىرگى تاڭدا ەلدە التى جو­عارى وقۋ ورنىندا «قوعاممەن بايلانىس» ماماندىعى بويىنشا ماماندار دايىندالادى. ارينە, قازاقستاندا بۇرىن بولماعان مامانداردى دايارلاي باستاعاندا قيىندىقتار از بولعان جوق. ۇلت­تىق ەرەكشەلىككە نەگىزدەلگەن وتاندىق وقۋلىقتاردىڭ بولماۋى سالدارىنان باتىستىڭ جانە رەسەيدىڭ وقۋلىقتارىن پاي­دا­لانۋعا تۋرا كەلدى. قوعاممەن بايلانىستا مەنتاليتەت, ءتىل, اقپاراتتى قابىلداۋ, تۇتىنۋشىلاردىڭ مادەني ەرەك­­­­شەلىكتەرى اسا ماڭىزدى. قا­زاق­ستاندىق PR تاجىريبەگە نەگىز­­دەلگەن وقۋ قۇرالدارى ءالى دە جەتىس­پەيدى. دەگەنمەن, فاكۋل­تەتىمىزدە قوعاممەن بايلانىس سالاسىنا بايلانىستى سوڭعى جىلدارى بىرقاتار وقۋ قۇرالدارى جارىق كوردى. – الايدا, بۇل ماماندىققا ستۋدەنت قابىلداۋدىڭ ءبىر كىلتي­پانى بولدى ەمەس پە؟ – وسى ۋاقىتقا دەيىن «قوعامدىق بايلانىس» ماماندىعىنا ءتۇسۋ ءۇشىن تاڭداۋ ءپانى گەوگرافيا بولىپ كەلدى. گەوگرافيانى تاڭداعان تالاپكەرلەردىڭ باسىم بولىگى ماقساتتى تۇردە گەوگرافيا, گەولوگيا, تۋريزم باعىت­تارىنداعى ماماندىقتارعا باعدارلاناتىن. ەندى, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2016 جىلعى 18 مامىرداعى № 326 بۇيرىعىنا سايكەس «قوعامدىق بايلانىس» ماماندىعىنا تاڭداۋ ءپانى قازاق (ورىس) ادەبيەتى, بەيىندىك ءپان قازاق (ورىس) ءتىلى بولىپ وزگەرتىلدى. بۇل بىزگە بۇرىنعىدان بەتەر ىڭ­عايسىزدىق تۋعىزادى. سەبەبى, PR ماماندىعى مەن ادەبيەتتىڭ ءبىر-بىرىنە ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايدى. ەكىنشىدەن, جىل بويى گەوگرافيا ءپانىن تاڭداعان تالاپكەرلەرمەن جۇمىس ىستەپ, 2016-2017 وقۋ جىلىنا كونتينگەنت قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك جاساعان ەدىك. اياق استىنان مامىر ايىندا شىققان بۇيرىق نەگىزىندە ەندى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ادەبيەتتى تاڭداعان تالاپكەرلەردى ماماندىققا تارتۋ مۇمكىن ەمەس. وسى تۇستا «قوعامدىق بايلانىس» ماماندىعىنا تۇسۋگە نيەتتەنگەن, گەوگرافيانى تاڭداعان تالاپكەرلەردىڭ دە ەسەڭگىرەپ قال­عاندىعى جاسىرىن ەمەس. PR-مامانىنىڭ كاسىبي قۇزى­رەتى – كوممۋنيكاتيۆتىلىك, كرە­ا­­­­تيۆتىلىك, شىعارماشىلىق كوز­قاراس, جازۋ قابىلەتى, ىسكەرلىك قا­رىم-قاتىناس, سويلەۋ مادەنيەتى, شەشەندىك ونەر, كوپشىلىكپەن تەز ءتىل تابىسۋ, يدەيالاردى ءىس ءجۇ­زىنە اسىرۋ بولعاندىقتان, تالاپ­كەرلەردى شىعارماشىلىق كونكۋرس نەگىزىندە قابىلداعان ورىندى. – ءوزىڭىز ايتىپ وتىرعان قۇ­زىرەتتىلىكتىڭ كوبى – ءتۋابىتتى قا­سيەت. سوندىقتان, كافەدرادا ءبىلىم بەرۋدىڭ باستى قاعيداسى قانداي بولماق؟ – كافەدرا كاسىبي مامانداردى – مەديا نارىعىنا, مەملەكەتتىك, ساياسي, الەۋمەتتىك جانە بيزنەس قۇرىلىمدارعا قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ, قۇزى­­رەتتەر مەن تاجىريبەلىك داع­­­دىلاردى يگەرگەن, بۇگىنگى ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە حالىقارالىق جۋرناليستەردى, PR-مەنەدجەرلەردى, يميدجمەيكەرلەر, پروديۋسەرلەر, ءباسپاسوز حاتشىلارىن دايارلاۋدى ماقسات ەتەدى. الەمدىك ستاندارتتارعا, زاماناۋي زياتكەرلىك تالاپتارعا ساي كادر الەۋەتىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. ءبىلىم الۋشىلار ءوز سالاسىندا تەوريالىق ءبىلىم الۋمەن عانا شەكتەلمەي, بولاشاقتا ءتيىمدى مانساپ جاساۋعا قاجەتتى قوسىمشا قۇزىرەتتىلىكتەرگە يە بولۋى كەرەك. باستى قاعيدامىز وسى. – فاكۋلتەتتە دۋالدى وقىتۋ – عىلىم مەن ءوندىرىستى ءتيىمدى ىق­­پالداستىرۋ دەگەن دە بار ەكەن. بۇل قالاي جۇزەگە اسادى؟ – سوڭعى كەزدەرى دۋالدى ءبىلىم بەرۋ تاجىريبەسى كەڭ ەتەك جايدى. ءوندىرىس پەن ءبىلىمدى, عىلىمدى ءتيىمدى ۇشتاستىرۋ ادىسىمەن ناعىز كاسىبي مامان دايارلاۋعا بولاتىنى دالەلدەندى. سول سەبەپتى, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەۋگە داعدىلاندىق. وقۋ ۇدەرىسىندە ءار كۋرسقا ساي وقۋ-وندىرىستىك تاجىريبەنىڭ بىرنەشە تۇرلەرى بار. ءبىلىم الۋشىلاردى ۇزدىكسىز پراكتيكالىق دايارلاۋ تۇجىرىمداماسى وقۋ تاجىريبەسىنەن ديپلوم الدىن­داعى تاجىريبەگە دەيىنگى وسى پراكتيكالاردىڭ بارلىعىن كە­شەندى تۇردە بىرىكتىرەدى. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ كاسىبي تاجىريبەسى وقۋ باعدارلاماسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولعاندىقتان, ستۋ­دەنتتەردىڭ وندىرىستىك تاجىريبە وتەتىن ساپالى بازاسى رەتىندە ءىرى وندىرىستىك مەكەمەلەرمەن, عىلىمي-زەرتتەۋ مەكەمەلەرىمەن, مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن كەلىسىم­شارت جاساپ كەلەمىز. – اقپارات الۋدىڭ فورماسى وزگەرگەن سايىن جۋرناليستيكاعا دەگەن سۇرانىس ازايىپ بارادى. كەرىسىنشە, مىقتى PR-شى­لار كەرەك ەكەندىگى بايقالۋدا. وسى تۇرعىدان العاندا جۇمىس بەرۋشىلەرمەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتىلعان با؟ – وقۋ ۇدەرىسىنە پراكتيك-مامانداردى تارتۋمەن قاتار, ولاردىڭ شەبەرلىك سىنىپتارىن ءجيى ءوت­كىزۋگە تىرىسامىز. قازاقستان ءباسپاسوز كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى, PR-ماماندارى حالىقارا­لىق اس­سوتسياتسياسىنىڭ مۇشەسى اسەل قاراۋىلوۆا, قازاقستان ءباسپاسوز كلۋبىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ساكەن بالباەۆ ستۋدەنتتەرگە ەلىمىزدىڭ مەديا-سالا­سىن­داعى جوبالىق قىزمەت تۋرالى مازمۇندى اقپاراتتار بەرسە, «Avrupa» (لوندون) گازە­تى­نىڭ باس رەداكتورى Vatan Oz, «كسەلل» كومپانياسىنىڭ, Reuters حالىقارالىق اقپارات اگەنتتىگىنىڭ, حەلسينكي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (فين­ليانديا) جانىنداعى الەك­ساندري ينستيتۋتىنىڭ وكىلدەرى ستۋ­دەنت­تەرگە سەمينار-ترەنينگتەر جۇرگىزدى. نارىقتاعى مامانداردى, جوو وقىتۋشىلارىن وقىتىپ, قايتا دايارلىقتان وتكىزۋ ءۇشىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا كافەدرانىڭ جانىنان بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە قوعاممەن بايلانىس, ءباسپاسوز قىزمەتى ماماندارىن سەرتيفيكاتتاۋ «PR» ورتالىعى قۇرىلعان. ورتالىق تۇراقتى, ماقساتتى, جۇيەلى تۇردە كاسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋمەن اينالىسادى. ءبىزدىڭ تۇلەكتەر جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان سۇرانىسقا يە بولۋى ءتيىس. – جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى وتكەن جىلى «قازاقستانداعى PR-ءبىلىم بەرۋدىڭ وزەكتى ماسە­لەلەرى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىپ, وعان شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق PR سالاسىن زەرتتەۋشى عالىمدارى, وسى سالانىڭ جەتەكشى ماماندارى قاتىسقانىنان حاباردار ەدىك. – حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيانى جىلدا وتكىزەمىز. PR-ءبىلىم بەرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە بايلانىس­تى جوعارى وقۋ ورنىنداعى ءىرى تاجىريبە الماسۋ الاڭى بولدى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. مەنىڭ تۇيگەنىم, قانشا داع­دارىس بولسا دا ساپالى ماماندار دايارلاۋ ءىسىن جەتىلدىرە بەرۋ قاجەت. سەبەبى, داعدارىستان شىعۋعا PR-قىزمەتى سەپتىگىن تيگىزەدى. وسى ورايدا حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساعان وگايو (اقش) ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ەمي ەندەرسون اقش-تا PR-ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن قامقورلىقتىڭ بار ەكەندىگىن جەتكىزدى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىن قورى­تىندىلاي كەلە, قازاق­ستان­داعى «قوعامدىق بايلا­نىس» ماماندىعى بويىن­شا ءبى­لىم بەرەتىن جوو وكىلدەرى «قوعام­دىق بايلانىس» مامان­دىعىنا شىعارماشىلىق ەمتيحانمەن قابىلداۋ جونىندە قارار قابىلداپ, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە جولداندى. ەندى, وسى ماسەلەنىڭ وڭ شەشىمىن تابۋىن اسىعا كۇتكەن ەدىك. ناتيجەسى باسقا بولدى...  اڭگىمەلەسكەن ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى