ۇيىممەن ۇستانىمى ۇقساس
ۆاسيلي احاەۆ,
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, «التاي – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز» حالىقارالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ تەڭ توراعاسى
ءبىز پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىنىڭ جەمىسىن تاتا باستادىق. بۇگىندە قازاقستاننىڭ الەمدىك قوعامداستىقتا حالىقارالىق دارەجەدە مويىندالۋىنىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە شىققانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. شىعىس قازاقستان جۇرتشىلىعى ەلىمىزدىڭ تاريحي جەڭىسى – قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس ءمۇشەسى بولىپ سايلانۋىن ۇلكەن قۋانىشپەن قابىل الدى.
قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتى ەڭ الدىمەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋعا, ءوزارا تۇسىنىستىك پەن بايلانىستاردى ورىستەتۋگە باعىتتالعان. بۇل – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قىزمەتى مەن ماقسات-مۇددەسىنە تولىعىمەن ساي كەلەتىن ۇستانىم.
قازىرگى كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ساياسي تۇراقتىلىعى, ەكونوميكالىق ءھام الەۋمەتتىك دامۋى تۇرعىسىنان ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كوشباسشىسى سانالادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىز حالىقارالىق بايلانىستاردى جولعا قويۋدىڭ, كوپتارماقتى ساياساتتى ورنىقتىرۋدىڭ جانە داۋ-دامايلار مەن كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋدىڭ باي تاجىريبەسىن جينادى.
ماسەلەن, جۋىردا عانا رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى سالقىندىقتى جويۋعا ارااعايىندىق جاسادىق. تاۋەلسىز قازاقستان ءۇشىن الىپ كورشىسى رەسەيدىڭ دە, باۋىرلاس تۇركيانىڭ دا وزىندىك جاقىندىقتارى بار. سوندىقتان, ەكى ەل اراسىنداعى قايشىلىقتار قازاقستانعا ەش پايدا بەرمەيدى. بۇل ورايدا قازاق ەلىنىڭ قوس مەملەكەتتى ءبىتىستىرۋدەگى ديپلوماتيالىق قىزمەتى گەوساياسي قاقتىعىستاردىڭ الدىن العان ساياسي زور قادامداردىڭ ءبىرى بولدى.
بۇدان وزگە, مەملەكەتىمىزدىڭ بۇۇ-داعى ۇستانىمى كوپتەگەن جىلدار بويى قازاقستاننىڭ مۇددەسى نەگىزىندە قالىپتاستى. ياعني, اتالعان جوباعا قاتىسۋ ەلىمىزگە وتە ءتيىمدى بولماق.
وسكەمەن
ۇلكەن مىنبەردەن ءۇن قاتۋ – تاۋەلسىزدىكتىڭ ۇلكەن جەڭىسى
مۇرات جۇرىنوۆ, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قازاقستاننىڭ 2017-2018 جىلداردا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولىپ سايلانۋى حالىقارالىق ساياسي كەڭىستىكتە كوپ ماسەلەنى اڭعارتىپ, مەملەكەتتىڭ ساياسي سالماعىنا وڭ ىقپال ەتەتىنى امبەگە ايان. اسىرەسە, ورتالىق ازيا, تىنىق مۇحيت ەلدەرى توبى اتىنان ءۇن قاتىپ, ادامزاتقا ورتاق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىندە جاھاندىق تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىققا اتسالىسۋى ءبىر ەسەپتەن ءوزىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىز بەن تۇراقتىلىعىمىزدىڭ نىعايا تۇسۋىنە, الەمدىك ساياسي-ەكونوميكالىق, مادەني قاتىناستاعى ورنىمىزدىڭ بيىكتەي تۇسۋىنە ۇلكەن اسەرى بولادى. دۇنيەنى تەررورلىق ز ۇلىمدىقتىڭ جالىن وتى شارپىپ, تىنىش جاتقان ەلدەردىڭ تىرشىلىگىنە قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرعان تۇستا قازاق ەلىن الەمدىك ىقپالى زور ۇيىمعا مۇشە ەتۋ, بىرىنشىدەن, تاعدىردىڭ سىيى, ەكىنشىدەن, بيلىك باسىندا ەلتۇتقا بولىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ەرەن ەڭبەگى دەپ بىلەمىن. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقالاعان جۇگى, الىپ جۇرگەن جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ناتيجەسى مەن جەمىسى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. گەوساياساتتى الىپ قاراڭىز, قازىر دۇنيە قۇبىلىپ تۇر. تەرريتوريالىق ماسەلە, الەۋمەتتىك قاتىناس, ەكونوميكالىق احۋالدان-اق ءتۇسىنبەۋشىلىك تۋىنداپ, قيت ەتسە جانجال وتى بۇرق ەتە ءتۇسىپ جاتىر. ۇلتارالىق, دىنارالىق, مادەني ءداستۇردىڭ ءوزى دۇردارازدىق پەن جاۋلاسۋدىڭ سەبەبىنە اينالىپ كەتكەندەي. دامۋشى عانا ەمەس, دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە تاۋەلسىزدىك پەن تۇراقتىلىق ماسەلەسى شىنىداي شىتىناپ, كەز كەلگەن ۋاقىتتا ب ۇلىنە سالۋعا, بۇلدىرە سالۋعا دايار تۇر. مۇنداي جاعدايدا تەك ساياسي ۇستانىمى ورنىقتى, كەلىسسوزگە كەمەل, ارااعايىندىققا ەپتى ەل عانا ۇتادى. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ۇستانىمىمىز بەن جاساپ وتىرعان ەڭبەگىمىزدىڭ وسى تالاپتارعا ساي ەكەندىگى از عانا ۋاقىت ارالىعىندا كوپكە تانىلىپ, بەيبىتسۇيگىش قازاق ەلىنىڭ كەڭەس مۇشەسى بولۋىنا كوپ ىقپال ەتكەنى ايقىندالدى. اتا-بابامىز ارمانداپ وتكەن بۇگىنگى تاۋەلسىزدىگىمىزدى ساقتاپ قالۋمەن قاتار, نىعايتۋ, الەم الدىندا دالەلدەي ءتۇسۋ – بارشامىزدىڭ پارىزىمىز. الىپ ەلدەرمەن كورشى بولىپ, باتىس پەن شىعىستى جالعايتىن ماڭىزدى وزەك تۇسىندا تابان تىرەگەننەن كەيىن, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى, حالقىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن مۇنداي ەڭسەلى ۇيىمعا مۇشە بولۋ ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىز بەن تۇراقتىلىعىمىزدى بەكەمدەي تۇسەدى. الماتىسارابدال ساياسات جەمىسى
ەلەن ءالىمجان, جازۋشى قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2017-2018 جىلدارعا تۇراقتى ەمەس مۇشە بولىپ سايلانۋى «ماڭگىلىك ەلدى» مۇرات تۇتقان كەڭ-بايتاق قازاق ەلىن شارلاپ كەتتى. الەم الدىندا ەلىمىزدىڭ ابىرويى اسقاقتاپ جاتقاندىعى مىزعىماس مەملەكەتىمىزدىڭ الەم الدىنداعى بەدەلىنىڭ ناتيجەسى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا-اق بەيبىتشىلىكتى اسا قادىرلەپ, قولدايتىن سارابدال ساياساتكەر ەكەنىن كورسەتە ءبىلدى. ەلباسىمىز ۇستانعان كوپۆەكتورلى ساياساتقا سىن ايتقان ساياساتكەرلەر دە از بولعان جوق. ەۋروپا, اقش جانە تۇركيامەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, يادرولىق پوليگوندى جابۋ, قازاقستانداعى 100-دەن اسا زىمىران مەن 1000-نان اسا وقتۇمسىقتان ارىلۋ ەتەك-جەڭىن ەندى قىمتاپ جاتقان جاس مەملەكەتكە, ارينە, وڭاي بولعان جوق. گازەت وقىرماندارىنىڭ ەستەرىندە بولسا, امەريكامەن ەكىجاقتى كەلىسسوز بۋشتىڭ بيلىگى كەزىندە باستالىپ, كلينتون پرەزيدەنت بولعان جىلدارى اياقتالعان. امەريكامەن بىرگە ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, قىتاي جانە رەسەي سىندى الپاۋىت مەملەكەتتەر قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن سىيلاپ, قۇرمەتتەيتىنىن ءارى كەپىل بولاتىنىن ايتقان. مىنە, بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا وتكەن داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە جەڭىسكە جەتۋ – قازاقستان ءۇشىن اسقان ابىروي, ەلباسىنىڭ سوناۋ توقسانىنشى جىلدارى باستالعان سارابدال ساياساتىنىڭ جەمىسى. بۇگىندە الەمدە دامۋدىڭ بالامالى يدەيالارىنا دەگەن زور سۇرانىس بار. وسى تۇرعىدان العاندا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدىك ءمانى بار باستامالاردىڭ قۋاتتى گەنەراتورىنا اينالىپ قانا قويماي, تاۋەلسىز قازاقستاندى الەمگە تانىتىپ, بەدەلىن ءوسىرىپ كەلەدى. ارينە, تاڭداۋدىڭ قازاقستانعا ءتۇسۋىنىڭ وزىندىك ءمانى بار. بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىق مودەلىن قالىپتاستىرۋدا قازاق ەلى الدا تۇر. ول – ىنتىماقتاستىقتىڭ تىرەگىنە اينالعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى. بۇگىندە بۇل ۇيىم ەلدىڭ ىنتىماعىن, بىرلىگىن ساقتاپ وتىرعان ۇلكەن ينستيتۋتقا اينالدى. حالىقارالىق دارەجەگە يە بولدى. تارازەل مەن ەر
تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا, استانا كۇنى مەرەكەسىنە وراي ءبىزدىڭ ەلىمىز تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىققا قول جەتكىزدى. بۇل ەل ىشىندەگى ايتىلاتىن جاڭالىق قانا ەمەس, الەم ەلدەرى تانيتىن وقيعا بولدى. قازاقستاننىڭ ۇستانىمى, باعىتى – ىشكى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ جانە الەم ەلدەرىمەن تەڭ دارەجەدە ءار سالادا قويان-قولتىق ارالاسا ءىس جۇرگىزۋ. كوپتەگەن ۇلت وكىلى تۇرىپ جاتقان ەلدە ىشكى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدىڭ كەپىلى – ءوزارا تاتۋلىق, بىرلىك, اۋىزبىرشىلىك قانا. قۋانارلىعى سول – 130-عا تارتا ۇلت ۇرپاقتارى قازاقستاندى ورتاق وتانى ساناپ, ەلباسى ساياساتىن ءبىر كىسىدەي قولداپ كەلەدى. بۇل ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارا بىلگەن ىمىرالاستىق ءبىزدى دامۋ جولىنا ءتۇسىردى, كەزدەسكەن قيىندىقتاردى ەڭسەرۋگە كومەكتەستى, ورتاق وتانىمىزدىڭ ەرتەڭىنە بىرلەسە قىزمەت ەتۋگە شاقىردى. ءبىز, ياعني قازاقستان حالقى ەلىمىزدىڭ ءاربىر ۇلكەندى-كىشىلى جەڭىستەرىنە, جاڭالىقتارىنا ءبىر كىسىدەي قۋانامىز, الەم ەلدەرى الدىنداعى ەلباسىمىزدىڭ بيىك بەدەلىنە ءتانتىمىز جانە ونى ماقتانىش ەتەمىز, سونداي-اق, سپورت, ونەر, عىلىم-ءبىلىم, وزگە دە سالالارداعى جەتىستىكتەر – ءبىزدىڭ ورتاق قۋانىشىمىز. كەشە عانا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى بيىگىندە قازاقستاننىڭ مەرەيى تاعى كوتەرىلدى. ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا العاشقى بولىپ اتالعان ۇيىمنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولدى. داۋىس بەرۋشى تاراپتاردىڭ باسىم بولىگى قازاقستاندى قولداپ شىعۋىنىڭ ءوزى ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسىرىپ, ەلباسىمىزدىڭ بەدەلىن ايقىنداي ءتۇستى. قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ بارىسىنا اينالۋدى ماقسات ەتكەنى بارشامىزعا بەلگىلى. باسىم داۋىسقا يە بولىپ, ايتۋلى ۇيىمعا مۇشە بولۋى – وسى مەجەنىڭ اقيقاتقا اينالا باستاعانىنىڭ ايعاعى. قازاقستانداعى تۇساۋىن كەسكەن يادرولىق قارۋسىزدانۋ باستاماسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى, بەيبىتشىلىك جولىندا ۇلت پەن ۇلىسقا, نانىم مەن سەنىمگە قاراماي وركەنيەتتى ءومىر ءسۇرۋ ءۇردىسى راسىندا تالاي ەلگە ۇلگى بولارلىق, ساباق بولارلىق جايت. ءوز ىشىندە دوستىقتىڭ التىن بەسىگىن تەربەتكەن قازاقستان ەندى الەم ەلدەرىنە وسى ۇستانىمدى ۇسىنا الاتىن ورىنعا تابان تىرەدى. بۇل قۋانىشقا, ارينە, قازاقستان ازاماتى رەتىندە قۋانىشتىمىز. وتانىمىزدىڭ شىعار بيىگى كوپ بولعاي, ەلىمىزدە تەك تىنىشتىق, بەرەكە-بىرلىك بولسىن. وسى يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولا العان ەلباسىمىز ەكەنىن بىلەمىز جانە وعان جىگەر تىلەيمىز. ويتكەنى, ەلدى تانىتىپ جۇرگەن ەرى, ەرىن قولداپ جۇرگەن ەلى ەكەنىن ۇعىنامىز. زۇلفيا بەرنەەۆا, «بۋلگار» تاتار ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى ماڭعىستاۋ وبلىسى
