ەلباسى بىتىمگەرلىگىنىڭ ەرەن جەڭىسى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇركياداعى ەلشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆپەن اڭگىمە – جانسەيىت قانسەيىت ۇلى, تۇركيالىق اقپارات قۇرالدارى رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ىقپالىمەن تۇزەلىپ, قايتا قالپىنا كەلۋگە بەت العانىن جازدى. وسى ورايدا بىتىمگەرشىلىك كەلىسىمگە كەلتىرگەن ەلباسىنىڭ ءرولى تۋرالى كەڭىرەك ايتساڭىز. – بىلتىر تۇركيانىڭ سيريامەن شەكارالاس اسپانىندا رەسەيلىك سۋ-24 اسكەري ۇشاعى اتىپ تۇسىرىلگەننەن كەيىن رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ابدەن شيەلەنىستى. جەتى ايعا توقتاپ قالعان رەسەي-تۇر­كيا بايلانىسىنىڭ قايتا قال­پىنا كەلۋىنە تىكەلەي ۇلەس قوسقان ەل­باسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ بولدى. رەسەي تۇركياعا قارسى سانكتسيالار ەنگىزىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە تۋريزم سالالارى بويىنشا شەكتەۋلەر قويدى. الەمنىڭ نازارىن اۋدارتقان ەكى ەل اراسىنداعى شيەلەنىستى جاعداي تۇركيانىڭ ەكونوميكا سالاسىنا, اسىرەسە, ءوندىرىستىڭ تومەندەۋىنە, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتتىق مولشەرىنىڭ كۇرت ازايۋىنا قاتتى اسەر ەتتى. بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا, تۇركياعا, سونىڭ ىشىندە, تەڭىز جاعالاۋىنداعى دەمالىس ورىندارىنا كەلەتىن رەسەيلىك تۋريستەردىڭ سانى 92 پايىزعا ازايعان. سوندىقتان, بىلتىرعى جىلى تۋريزم سالاسى بويىنشا تاپقان 32 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندەگى تابىستىڭ بيىل 8-10 ملرد. مولشەرىنەن ايىرىلىپ, ول سوڭعى شيرەك عاسىرداعى ەڭ تومەنگى شەككە قۇلدىرادى. ال كيكىلجىڭ اسقىنا بەردى. رەسەي مەن تۇركيا قازاقستاننىڭ سەنىمدى ستراتەگيالىق سەرىكتەستەرى ءارى بەلسەندى ارىپتەستەرى ەكەنى ءمالىم. ءارى دوس, ءارى تۋىس سانالاتىن مەملەكەتتەر اراسىندا شيەلەنىسكەن گەوساياسي جاعداي قازاق ەلىنە دە اسەر ەتەدى. وسى ماسەلەنى مۇقيات باقىلاۋىنا العان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىتىمگەرشىلىك كەلىسىمنىڭ العىشارتتارىن جاساپ, بيىلعى جىلدىڭ اقپان ايىندا قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن سول كەزدەگى تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى احمەت داۋىتوعلىمەن كەزدەستى. قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارى, سونىڭ ىشىندە ساياسي ديالوگتى نىعايتۋ مەن مادەني الماسۋ ماسەلەلەرى, كولىك, ەنەرگەتيكا, تۋريزم جانە ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ سالالارىنداعى بايلانىستى دامىتۋ جايى تالقىلانعان كەزدەسۋدە ەلباسى بۇل جاعدايدان شىعۋ جولدارىن ىزدەستىرىپ, سيريا توڭىرەگىندەگى كوپتەگەن جايتتاردى ايقىنداۋ قاجەتتىلىگىن, ەكى ەل اراسىنداعى احۋالدىڭ ەشكىمگە پايدا اكەلمەيتىندىگىن جەتكىزگەن بولاتىن. كۇرمەۋى كۇردەلى ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىن سەزىنگەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ا.داۋىتوعلىمەن بولعان كەزدەسۋدەن كەيىن شۇعىل تۇردە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆ.پۋتينمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ, رەسەي-تۇركيا قارىم-قاتىناسىنىڭ ناشارلاۋىنا قاتىستى پىكىر الماس­تى. بۇل – ەلباسىنىڭ قولدانعان ديپلوماتيالىق شەبەرلىگى ەدى. الايدا, ۆ.پۋتين احۋالدى تۇركيا جاعى كۇردەلەندىرگەنىن ايتىپ, سوعان وراي جاعدايدى تۇزەۋگە تۇركيا العاشقى قادام جاساۋى تيىستىگىن العا تارتقانى ەسىمىزدە. تامىرى تۋىس ەلدەر قازىرگىدەي قىسىلتاياڭ كەزدە تەك بىرلىك پەن ىنتىماقتى كۇشەيتە بەرسە عانا بيىككە شىعار جولدى بەكەمدەيدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, رەسەي-تۇركيا اراسىندا بولعان جانجال تۇركى دۇنيەسىنە, دالىرەك ايتقاندا, باۋىرلاس ازەربايجاننىڭ قاراباق ماسەلەسىنە, رەسەي قۇرامىنداعى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ تاعدىرىنا اسەر ەتپەي قويمايتىنى دا بەسەنەدەن بەلگىلى جايت. سوندىقتان, الەم مويىنداعان, دۇنيەجۇزى قۇرمەتتەگەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ەكى جاقتىڭ تەرەزەسىن تەڭ ۇستاپ, ۇنقاتىسۋدىڭ بار مۇمكىندىگىن ىزدەدى. سونىمەن قاتار, ورىس-تۇرىك قارىم-قاتىناسى شيەلەنىسكەن جاعدايدا ازەربايجان مەن ارمەنيا باسشىلارىن ەكى ەل اراسىنداعى احۋالدى ۋشىقتىرماۋعا جانە بەيبىت كەلىسسوزدەردى حالىقارالىق قۇقىققا تولىق سايكەستىكتە قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە شاقىردى. قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازار­باەۆ بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ىستانبۇل قالاسىندا وتكەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ XIII سامميتىنە قاتىسىپ, استان-كەستەن بولىپ وتىرعان تورتكۇل دۇنيەدە يسلام ەلدەرىنىڭ ىشتەي ءب ۇلىنىپ جاتقاندىعى جايلى سارابدال وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالعانىن الەم جۇرتشىلىعى بىلەدى. اتالمىش سامميت اياسىندا مەملەكەت باسشىلارى ءوزارا كەڭەسىپ, ءورشىپ بارا جاتقان ارازدىقتى اۋىزدىقتاپ, سوعىس ءورتى شالعان ايماقتا تىنىشتىق ورنىقتىرۋدىڭ جولدارىن ىزدەدى. جيىن بارىسىندا ەلباسى قا­زاقستاننىڭ كوپتەگەن ەلدەردە قاق­تىعىستاردى ۇيلەستىرۋگە قاتىسىپ, ولاردىڭ بەيبىت ومىرگە ورالۋىنا دانەكەر بولعانىن اتاپ ايتتى. وعان دالەل – ەلىمىز يراكتاعى بىتىمگەرلىك ميسسياسىنا بەلسەندى قاتىسىپ, اۋعانستانعا كومەك كورسەتتى جانە يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى توڭىرەگىندەگى پروبلەمالاردى شەشۋگە ىقپال ەتتى. سونداي-اق, بۇۇ شەڭبەرىندە نيۋ-يوركتە جانە استانادا بەيبىتشىلىكتى قولداۋ جانە تەرروريزمگە قارسىلىق فورۋمدارى ءوتتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرىندا قازاقستان بەيبىتشىلىكتىڭ كەپىلىنە, بىتىمگەرشىلىكتىڭ كوپىرىنە اينالىپ, بۇكىل الەمگە ۇلگىلى ەل, ونەگەلى مەملەكەت رەتىندە تانىلدى. ەندى ەلىمىزدىڭ الدىندا رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قالپىنا كەلتىرۋ مىندەتى تۇردى. سامميت كونفەرەنتسياسى قۋاتتاعان يسلام الەمىندەگى تاتۋلاسۋ جونىندە بىرلەسكەن دەكلاراتسيانى ەلباسىمىز تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايىپ ەردوعانمەن بىرگە قابىلداپ, جاريا­لادى. وسى سەبەپتەن ەلباسىنىڭ ىستانبۇلداعى جيىنعا قاتىسۋى رەسەي-تۇركيا قارىم-قاتىناسىنا وڭدى ىقپال ەتكەنى ءمالىم. تۇركيا پرەزيدەنتى ر.ت.ەردوعان وتكەن ايدا رەسەيلىك ارىپتەسى ۆ.پۋتينگە رەسەيلىك ۇشقىشتىڭ قازا تابۋىنا بايلانىستى وكىنىش ءبىلدىرىپ, ونىڭ وتباسىنان كەشىرىم سۇرايتىنى تۋرالى جازىلعان حات جولدادى. ماسكەۋ كوپ كۇتتىرمەي بىردەن جاۋاپ بەردى. جەتى ايدىڭ ىشىندە رەسەي جانە تۇركيا باسشىلارىمەن بايلانىستى جيىلەتكەن ەلباسىمىز توقتاپ قالعان ورىس-تۇرىك قارىم-قاتىناسىنىڭ تۇ­زەلۋىنە تىكەلەي ۇلەس قوسىپ, كۇش سالدى. ەلباسىنىڭ الەمدىك ابى­رويى­نىڭ ارقاسىندا رەسەي مەن تۇر­كيا ەلدەرىنەن باستاپ, الەمنىڭ كوپ­تەگەن ەلدەرى قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋىنا قولداۋ كورسەتتى. الاش جۇرتىنىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتكەن بۇل تاريحي وقيعا – اقىل مەن پاراساتتى سەرىك ەتكەن التى قۇرلىق ادامزاتىنا ورتاق جەڭىس, ەل­باسىنىڭ ۇزدىك ساياساتىن بۇكىل الەم­نىڭ مويىنداۋى. وسىنداي ۇلكەن جاڭا­لىق جۇرەگىمىزدىڭ سوعىسىن جيى­لەتكەن كەزدە جەتى اي بويى قىرعي-قا­باق بولعان ەكى ەل باسشىلارى تەلەفون ارقىلى سويلەستى دەگەن حابار جەتتى. تۇركيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بينالي يىلدىرىم تۇركيا مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا بايلانىستى مالىمدەمە جاساپ, تۇركيا جانە بۇكىل تۇرىك جۇرتى اتىنان ەكى ەل اراسىنداعى شيەلەنىستى جاعدايدى شەشىپ, ءوزارا قاتىناستى قالپىنا كەلتىرگەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆقا العىس ءبىلدىردى. سودان كەيىن تۇركيا پرەزيدەنتى ر.ت.ەردوعان قازاق ەلىنىڭ كوشباسشىسىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ, تۇركيا مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى رەتتەۋگە باعىتتالعان باعا جەتپەس ۇلەسى مەن زور ەڭبەگى ءۇشىن العىس ايتتى. تۇركيا باسشىسى ەلباسىنا رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتينمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسكەنىن حابارلاپ, انكارا مەن ماسكەۋ اراسىن جاقىنداتۋ تۇرعىسىنان كوزدەلگەن قادامدار جۇزەگە اسادى دەپ ۇمىتتەنەتىنىن جەتكىزدى. اڭگىمە بارىسىندا ەلباسىنى جۋىق ارادا تۇركياعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى. بۇل – ەلباسى باستاعان ديپلو­ما­تيا­نىڭ جەڭىسى! ەلدىڭ مەرەيىن وسى­رەتىن تاڭعاجايىپ قۇبىلىس! راس, بۇگىنگى قازاقستان ەسىمدى مەملەكەتتى ەلباسىنىڭ ارقاسىندا الەم مويىنداپ كەلەدى. سوندىقتان, الەم نازارىن وزىنە قاراتقان ەكى ەل اراسىنداعى جاع­دايدى قايتا قالپىنا كەلتىرگەن ەل­باسىمىزدىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى وراسان. – تۇركيا پرەزيدەنتى مەن پرە­مەر-ءمينيستردىڭ العىس بىلدىر­گەنىن ايتتىڭىز. جالپى, انادو­لى جۇرتى ءبىزدىڭ ەلباسى ما­مى­لەگەرلىگىن قالاي قابىلداۋدا؟ – شيەلەنىستەن ۇتقان ەشكىم جوق. تۇركيانىڭ تۋريزم سا­لا­سىنداعى كاسىپكەرلەرى بىرنەشە وڭىرلەردە وسى ماسەلەنىڭ شەشى­لۋىنە ىقپال ەتۋدى مەملەكەتتەن تالاپ ەتتى. رەسەي تۋريستەرىنىڭ كوپ­شىلىگى انتاليانىڭ اۋماعىندا دەمالاتىنى ءمالىم. بۇگىنگى كۇندە انتالياداعى جۇزدەن استام قوناق ۇيلەرى ساتىلىمعا شى­عارىلدى. سونىمەن قاتار, رەسەيدىڭ سانكتسيالار ەنگىزۋى ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى دا زيان شەكتى. سونىڭ سالدارىنان بىرقاتار وندىرىستىك ورىندار ءوز جۇمىستارىن توقتاتتى. بەلەڭ العان لاڭكەستىك ارەكەتتەر دە ەل ەكونوميكاسىنا كەسىرىن تيگىزگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. الەمدىك رەفورماتور, سالانىڭ عانا ەمەس, سانانىڭ دا ساۋلەتشىسى ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ رەسەي-تۇر­كيا قارىم-قاتىناسىنا جاسا­عان ىقپالداستىعى جوعارىدا ايتىل­عان قيىندىقتاردى ەڭسەرۋگە جول اشىپ, جاڭا مۇمكىندىك­تەر بەردى. سون­دىقتان, تۇرىك حال­قى ەل­باسىمىزعا ءدان ريزا. قازاق­ستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگىنە تولاسسىز العىس حاتتار كەلىپ, ري­زاشىلىق لەبىزدەرىن بىلدىرۋدە. تۇركيانىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى العى بەتتەرىندە «ەلباسى نازارباەۆقا شەكسىز العىس!», دەپ ءبىر-بىرىمەن جارىسا جاريالاۋدا. ءمالىم بولعانداي, تۇركيادا ەلباسىمىزدى «تۇركى دۇنيەسىنىڭ دۋايەنى (اقسا­قالى)» دەپ تانيدى. وسىنداي قيىن كەزەڭدە ەل اراسىنا, حالىقتار اراسىنا دانەكەر بولىپ, ءباتۋالى ءسوز ايتاتىن, كەتىسكەندى تابىستىرىپ, باۋىرمەن ءتوس قاعىستىراتىن پا­راسات يەسىنە, اقىلگوي ابىزعا مۇق­تاجدىق تۋعان-دى. قازاقستان پرە­زي­دەنتى بۇرىن وسىنداي شەشۋشى كە­زەڭدەردە داعدارىستى جاعدايدان قالاي قۇتقارعان بولسا, بۇل جولى دا ەكى الپاۋىت ەلدى ەلدەستىرىپ, جۇرتتى جاقىنداستىردى. قازاق ءۇشىن بۇدان اسقان مارتەبە, بۇدان بيىك دارەجە بار ما؟! – قازىرگى تاڭدا قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ بارىسى قالاي؟ – ەكى تۋىسقان ەل اراسىنداعى سترا­تەگيالىق ارىپتەستىك قاتىناس­تار دوستىق, باۋىرلاستىق جانە سىن­دارلى ديالوگ باعىتىندا دامۋ­دا. قا­زاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازار­باەۆتىڭ الەمدىك ابىرويى, اي­ماق­تىق ىقپالداستىعى ەكىجاقتى قاتى­ناستاردى نىعايتا تۇسۋدە. تۇر­كيا قازاقستاننىڭ جەتەكشى ءرولىن ءاردايىم ەلەپ, ەسكەرەدى, ايماقتاعى ماڭىزدى ارىپتەسى دەپ سا­نايدى. تۇركىتىلدەس مەملەكەت رەت­ىندە قا­زاقستان جاعى دا ءوزىنىڭ سىرت­قى ساياسات ستراتەگياسىندا تۇر­كيا­نىڭ ماڭىزدىلىعىن جوعارى قويا­دى. سوندىقتان, قازاق پەن تۇرىك حالىقتارىنىڭ تۋىس­تىق, تاريحي تامىر جانە مادەني قۇن­دى­لىقتار ورتاقتاستىعى ايماقتىق جانە حا­لىق­ارالىق ماسە­لەلەر, ەنەر­گەتيكالىق قاۋىپسىزدىك پەن ەكونو­ميكالىق ءوزارا بىرلەسكەن ءىس-قي­مىلدىڭ نەگىزىندەگى ىنتىماقتاستىق سيپاتىندا العا باسىپ كەلەدى. ەكى مەملەكەت كوشباس­شىلارى ءجيى كەزدەسىپ تۇرادى. 2015 جىلدىڭ 15-17 ءساۋىر كۇندەرى تۇركيا پرەزيدەنتى ر.ت.ەردوعان قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلدى. ساپار بارىسىندا ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قا­تىسۋىمەن ستراتەگيالىق ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ ەكىنشى وتىرىسى ۇيىم­داستىرىلدى. 2016 جىلدىڭ 12-13 ءساۋىر كۇندەرى قازاق­ستاننىڭ پرەزي­دەنتى ن.ءا.نازار­باەۆ ىستان­بۇلدا وتكەن يسلام ىنتى­ماق­تاس­تىعى ۇيىمىنىڭ سامميتىنە قاتى­سىپ, ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. تۇركيا ەلباسىمىزدىڭ جالپى تۇركىلىك بىرىگۋگە قاتىستى ۇسىنعان باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرادى. تۇركى كەڭەسىنىڭ اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان شارالارعا جوعارى لاۋازىمدى بيلىك وكىلدەرى بەلسەنە قاتىسادى. سوڭعى كەزەڭدە قازاقستاننىڭ بەلدى كاسىپكەرلەرى تۇركيانىڭ تاجىريبەسىمەن تانىسىپ ءارى الماسىپ, بىرقاتار كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگى انادولى جەرىنە كەلەتىن ىسكەر ازاماتتاردىڭ ءتۇرلى وندىرىستىك ورىندار مەن ەكونوميكالىق ايماقتاعى تاجىريبەمەن تانىسۋعا ۇنەمى قولداۋ بىلدىرەدى. تۇركيانىڭ وندىرىستىك ايماقتارىن ارالاپ, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىك وداقتارىمەن تىعىز بايلانىس قۇرىپ, قازاقستانداعى ينۆەستيتسيا جاساۋ مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستىرادى. وسى ورايدا رەسەيمەن شيەلەنىسكەن جاعدايدا قازاقستان ارقىلى نارىققا كىرۋدىڭ جولدارىن كورسەتىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ ماقساتىندا بىرقاتار جۇمىستار اتقارعانى جاسىرىن ەمەس. سان-سالالى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار ەكiجاقتى ىنتىماق­تاس­تىقتىڭ ماڭىزدى اسپەكتiسi بولىپ تابىلادى. تۇركيا – قازاق­ستان­نىڭ ايماقتاعى سەنىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەسى. 2015 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 2,02 ملرد. اقش دوللارىن قۇرا­دى. تۇركيا العاشقى جىلدارى ەلىمىزدە جەكە كاسىپكەرلىك پەن قۇ­رىلىس سالاسىنىڭ دامۋىنا ايتار­لىقتاي ۇلەسىن قوستى. قازىرگى كۇنى قازاقستاندا 1500-گە جۋىق تۇ­رىك فيرماسى جۇمىس ىستەۋدە. سونىمەن قاتار, تۇرىك مەردىگەرلەرى قازاق­ستاندا قۇنى 20 ملرد. اقش دوللارىنان اساتىن قۇرىلىس جوباسىن جۇزەگە اسىردى. وسىلايشا قا­زاقستاننىڭ تۇركيا ەكونوميكا­سىنا قوسقان كۇردەلى قارجىسى شامامەن 20 ملرد. اقش دوللارىنا جەتتى. وسى جىلدار ىشىندە قا­زاقستان ەكونوميكاسىنا, جالپى العاندا, شامامەن 2 ملرد. دوللار كولەمىندە تۇرىك ينۆەس­تيتسياسى, قازاقستاننان تۇركياعا شامامەن 1 ملرد. دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا جۇمسالدى. دەگەنمەن دە, ءوزارا ينۆەستيتسيالار ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنە ساي كەلمەيدى جانە ءالى دە بارلىق مۇمكىندىكتەر تولىق جۇ­زەگە اسىرىلعان جوق دەگەن ويدامىن. ەندىگى كەزەكتە ەكونومي­كا­لىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىن دامىتۋ جانە ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ءبىراز جوبا­لار قولعا الىنۋدا. ساۋدا-ەكونومي­كالىق سالاداعى ءوزارا ءىس-قيمىل­دى جانداندىرۋدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىسى – 2012 جىلى قۇرىلعان جو­عارى دەڭگەيدەگى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ جۇمىسىن جانە «جاڭا سينەرگيا» بىرلەسكەن ەكونوميكالىق باعدارلاماسى شەڭ­بەرىندەگى ارەكەتتەسۋدى بەلسەندى جالعاستىرۋ بولىپ تابىلادى. ولار جاقىن كەلەشەكتە قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قي­مىلدىڭ ەكونوميكالىق قۇراۋشىسىن ودان ءارى كەڭەيتۋگە جاڭا سەرپىن بەرۋگە باعىتتالعان. تۇرىك ونەركاسىبىنىڭ جانە تۇتاسىمەن العاندا, ەكونوميكاسىن دامىتۋ لوكوموتيۆى بولىپ قىزمەت ەتەتىن ۇيىمداستىرىلعان يندۋستريالىق ايماقتاردى قۇرۋدا تۇركيا وراسان زور وڭ تاجىريبە جيناقتاعان. وسى ورايدا 2011 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇركيا رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتتەرى اراسىندا قازاقستاندا بىرلەسكەن قازاق-تۇرىك يندۋستريالىق ايماقتارىن قۇرۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. قازاقستانداعى قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى تۇركيادا تانىتۋ ءىس-شارالارى كە­ڭىنەن جۇرگىزىلۋدە, سونداي-اق, ءىرى تۇرىك بيزنەسىن ەلىمىزگە تارتۋ جۇمىستارى دا ءوز جالعاسىن تابۋدا. 2013-2016 جىلدارى تۇركيانىڭ ساكاريا, قوجاەلى, يزمير, يزميت, ەسكيشەحير, نەۆشەحير, ترابزون, ريزە, ىستانبۇل, مۇعلا, نيدە, سامسۋن, حاتاي, كونيا, گيرەسۋن, مالاتيا, مانيسا, دەنيزلي پروۆينتسيالارىندا ايماقتىق بيزنەس-فورۋمدار ۇيىمداستىرىلدى. ەلباسىمىزدىڭ اقىلمان ديپلوماتياسى, ساليقالى مامىلەگەرلىگى ارقاسىندا الداعى ۋاقىتتا ءتۇبى بىرگە تۋىسقان ەكى ەل اراسىنداعى باۋ­ىر­لاستىق بايلانىستار دا, ىسكەرلىك قا­رىم-قاتىناستار دا جوعارى دارە­جەدە دامي بەرەتىندىگىنە ەش كۇمان جوق. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان»