اقتوبە رەلس ارقالىقتارى زاۋىتى – يندۋستريالاندىرۋدىڭ العاشقى بەسجىلدىعى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان ەلىمىز بويىنشا بىرەگەي جوبا. شويىن جولدار ءۇشىن قاجەتتى رەلستەر شىعاراتىن مۇنداي زاۋىت تمد اۋماعىندا رەسەي فەدەراتسياسىندا عانا بار. «اقتوبە رەلس ارقالىقتارى زاۋىتى» جشس باس ديرەكتورى اندرەي كۋزمين جاس تا بولسا وندىرىسكە قويان-قولتىق ارالاسىپ, شىڭدالعان بىلىكتى باسشى. ق.جۇبانوۆ اتىنداعى وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تۇلەگى, كەيىن الماتى ەكونوميكا جانە ستاتيستيكا اكادەمياسىن تامامداعان. ەڭبەك جولىن «اقتوبە جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى» اق ءجوندەۋ ءجونىندەگى ينجەنەرىنەن باستاعان ول وسى كاسىپورىننىڭ باس ينجەنەرىنىڭ ورىنباسارلىعىنا دەيىن كوتەرىلدى. 2008 جىلدان «Alinaholding», «SBSSteel» «بازالت» جشس-تەرىندە باسشىلىق قىزمەتتەر اتقاردى, «سيليكات-ا» جشس-ىندە ديرەكتور بولدى. 2013 جىلدان بەرى وسى بىرەگەي كاسىپورىندى باسقارادى. 2013 جىلى ەكولوگياعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ءىرى كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى «پارىز-2013» سىيلىعىن يەلەندى. 2014 جىلى «جىلدىڭ ءۇزدىك يندۋستريالىق جوباسى» نوميناتسياسى بويىنشا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قولىنان «التىن ساپا» سىيلىعىن الدى. ءبىز وسىنداي ءومىرباياندىق تانىستىقتان كەيىن اڭگىمە ارناسىن ءوندىرىستىك ماسەلەلەرگە بۇردىق.
– زاۋىت قازىر دايىن ءونىم شىعارۋ كەزەڭىنە ءوتتى. زاۋىتتان شىعارىلعان رەلستەر «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارى مەن ماگيسترالدى تەمىرجولدارىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا پايدالانىلۋدا. زاۋىت 3 جىلعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتتا تۇرعىزىلدىرەلستى پروكاتتاۋ (قالىپتاۋ) تەحنولوگياسىن يگەردىك. قازىر زاۋىت «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋدە. سونىمەن قاتار, ءبىز رەلستەرىمىزدى ەكسپورتقا شىعارۋعا دا دايىندالۋدامىز. تاياۋ ۋاقىتتا رەلستەرىمىز شەتەلگە دە جىبەرىلەتىن بولادى.
بۇگىنگى كۇنى ءونىمىمىز ءۇشىن ست-كز سەرتيفيكاتىن الدىق. بۇل سەرتيفيكات رەلستەرىمىزدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىنىن راستايدى. قازاقستاننىڭ سەرتيفيكاتى كەدەندىك وداق اۋماعى بويىنشا دا جۇرەدى. دەسەك تە, ءبىز ەندى رەسەيدىڭ گوست ر ستاندارتىنا سايكەس ەكەندىگىمىزدى دالەلدەيتىن قۇجاتتى الۋ ءۇشىن سەرتيفيكاتتاۋدان ءوتىپ جاتىرمىز. زەرتحانا سىناقتارىنان وڭ ناتيجە شىقسا, رەسەيدىڭ سەرتيفيكاتىنا دا قول جەتكىزەمىز. بۇل بىزگە ءوز ونىمدەرىمىزدى ساۋداعا شىعارۋ نارىعىن كەڭەيتۋىمىزگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, باتىستاعى جانە شىعىستاعى سەرىكتەستەرىمىزدىڭ ءبىزدىڭ رەلستەردىڭ ساپاسىنا دەگەن سەنىمىن نىعايتا تۇسەدى.
– بۇل جوباعا كىمدەر قارجى سالدى؟ زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىلارى كىمدەر؟
– زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىلارى: «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى «رەملوكوموتيۆ» اق مەن جەكە ينۆەستور – «ترانسپورتنىە تەحنولوگي» جشس. ءبىزدىڭ جوبا – مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلدى. ءبىز مەملەكەتتىڭ 30 پايىز ۇلەسى بار كۆازيمەملەكەتتىك كاسىپورىنبىز. ال جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا سالىنعان قارجى تۋرالى ايتار بولساق, زاۋىت قۇنىنىڭ 30 پايىزىن قۇرىلتايشىلار جارعىلىق كاپيتالعا وزدەرى سالدى, قالعان 70 پايىزى – «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى», «سبەربانك» سىندى قارجى ينستيتۋتتارىنان نەسيەگە الىندى
– بۇل جوبانى قولعا العان كەزدە «باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الامىز با» دەگەن قورقىنىش بولعان جوق پا؟ ءويتكەنى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ وزىندە رەلس شىعاراتىن ءىرى كومبيناتتاردىڭ بار ەكەنى بەلگىلى.
– ارينە, الدىن الا بارلىعىن ويلاستىردىق. سوندىقتان, ءبىز زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن جوسپارلاعاندا, وعان رەلستى دايىندايتىن ەڭ جاڭا, ەڭ زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قاراستىردىق. مەن قازىر «ءبىزدىڭ رەلستەرىمىز نارىقتاعى ەڭ جاقسى رەلستەر» دەپ ەش كۇمانسىز ايتا الامىن. ياعني ءونىمنىڭ ءپروفيلى جانە بەرىكتىگى جونىندەگى سيپاتتارى بويىنشا تالاپ ەتىلگەن ولشەمدەردىڭ بارلىعىن ساقتاپ وتىرمىز. تەحنولوگيامىز دا ءوزىن ءوزى اقتاۋدا. زاۋىتىمىزدا جانە قاز سجت زەرتحانالارىندا جاسالعان سىناقتار رەلستەرىمىزدىڭ ساپالى ەكەندىگىن راستاپ وتىر.
– ال وسىعان ۇقساس زاۋىتتار باسقا قاي ەلدەردە بار؟
– تمد اۋماعىندا رەسەيدە عانا بار: ەۋرازيا كومپانيالار توبىنىڭ زاۋىتى, چەليابى قالاسىنداعى مەچەل كومبيناتىنىڭ زاۋىتى. بۇل ەكى زاۋىت رەسەيدىڭ رەلس نارىعىن تولىعىمەن قامتىپ وتىر. ولاردىڭ رەلستەرىنىڭ ۇزىندىعى 100 مەترگە دەيىن.
مەن ولاردىڭ ساپاسىنا ەشقانداي ءمىن تاعا المايمىن. ال ءبىزدىڭ رەلستەرىمىزدىڭ ۇزىندىعى 120 مەترگە دەيىن جەتەدى. ءبىز الدىمەن «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىمەن ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارت جاساستىق. سوندىقتان قازاقستاننىڭ نارىعىنا رەلستى ءبىز جەتكىزىپ بەرەمىز. زاۋىتتىڭ جوبالىق قۋاتتىلىعىن يگەرۋ ءۇشىن جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. مەنىڭ ويىمشا, 2018 جىلدىڭ سوڭىنا تامان وعان قول جەتكىزەمىز. بيىل, مىسالى, ءبىز رەلس ءوندىرۋ بويىنشا جوبالىق قۋاتتىلىقتىڭ شامامەن 65 پايىزىن يگەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. كۇن سايىن ءونىم ءوندىرۋ مولشەرىن ارتتىرىپ كەلەمىز. سوڭعى ايدا شامامەن 5 مىڭ توننا رەلس شىعارىپ, جونەلتتىك. ءبىزدىڭ رەلستەرىمىز «قازاقستان تەمىر جولىنىڭ» «الماتى-شۋ» ارالىعىنداعى ەكىنشى جەلى جوباسىنا, تاعى ءبىر ينۆەستيتسيالىق جوبا – «قۇرىق» پورتىنىڭ قۇرىلىسىنا پايدالانىلا باستادى. بۇدان وزگە, رەلستەرىمىز «قازاقستان تەمىر جولىنىڭ» باسقا دا ماگيسترالدىق جولدارىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا پايدالانۋعا جىبەرىلۋدە.
– قازىر يننوۆاتسيا تۋرالى كوپ ايتىلادى. سول يننوۆاتسيا تۇرعىسىنان زاۋىتتىڭ ونىمدەرى نەسىمەن ەرەكشەلەنەدى؟
– ءبىزدىڭ ءونىمنىڭ بىرەگەيلىگى – ونى جاقسى پروكاتتاعانىمىزدا (قالىپتاۋ) عانا ەمەس. ارينە, گەومەتريالىق ءولشەمدەرى بويىنشا پروكاتتاۋدىڭ ساپاسى ونسىز دا جوعارى. ەڭ باستى ەرەكشەلىگىمىز – ديففەرەنتسيالىق تەرمونىعايتۋ ارقىلى رەلستىڭ بەرىكتىگىن كۇشەيتۋ جەلىسى. بۇل – Primetals Technologies Italy S.r.l. تەحنولوگياسىنداعى ەڭ سوڭعى جاڭالىقتارىنىڭ ءبىرى. تەرمونىعايتۋدان كەيىن رەلسكە قاجەت مەحانيكالىق سيپاتتاردى قامتاماسىز ەتە الامىز.
–
زاۋىتتا ىسكە قوسۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى وتە ۇزاققا سوزىلدى. وسىنىڭ سەبەبىن ايتىپ وتسەڭىز.
– «ىستىق» ىسكە قوسۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى دەپ ايتىلاتىن, ياعني شيكىزاتتى العاش رەت ىستىق پەشتەن بالقىتىپ وتكىزۋ جۇمىستارى 2015 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندە باستالدى. ودان كەيىن 4 ايدىڭ ىشىندە شيكىزاتتى پروكاتتاۋ جۇمىستارىن رەتكە كەلتىردىك. رەلستىڭ گەومەتريالىق ءولشەمدەرىن قامتاماسىز ەتۋ دە وتە كۇردەلى ۇدەرىس. رەلستىڭ ءتيىستى ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن پىشىنىنە 4 ايدا قول جەتكىزدىك. سوسىن تەرمونىعايتۋدى يگەردىك. ناۋرىز ايىندا بۇل ۇدەرىستى تولىعىمەن اياقتادىق. رەلستىڭ العاشقى سىناقتىق پارتياسىن شىعارىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سەرتيفيكاتتاۋىنان وتتىك. ودان باسقا دا قۇرىلىسقا بايلانىستى ولقىلىقتاردى جويىپ, 6 ماۋسىمدا زاۋىت تولىعىمەن پايدالانۋعا بەرىلدى.
قوندىرعىلاردىڭ اۆتوماتتاندىرىلۋ كوەففيتسيەنتى – شامامەن 98 پايىز. شارتتى تۇردە ايتار بولساق, ءبىر كنوپكاعا باساسىڭ, جۇيەنىڭ ءبىر جاعىنان شيكىزات كىرەدى دە, كەلەسى جاعىنان دايىن ءونىم شىعادى. ارينە, جۇمىس ۇدەرىسىنە ادام كەز كەلگەن ساتتە ارالاسا الادى. بىراق ءبىز اقاۋلاردى كوپ بولدىرماۋ جانە كۇتپەگەن جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن اۆتوماتتاندىرۋ كوەففيتسيەنتىنىڭ جوعارى بولعانىن قالادىق. قازىر بۇل جۇيە جۇمىس جاساپ تۇر.
– زاۋىت شيكىزاتتى رەسەيدەن ساتىپ الادى. وتكەن جىلى ينۆەستيتسيالىق فورۋم كەزىندە اقتوبەدە بولات بالقىتاتىن زاۋىتتىڭ سالىنۋى تۋرالى اڭگىمە قوزعالدى. بۇل جوبا قاشان جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن؟
– البەتتە, مەن ونداي زاۋىتتىڭ اقتوبەدە بوي كوتەرگەنىن قالايمىن. بۇل زاۋىتتى تۇرعىزعان كوماندا دا ونداي قوسىمشا زاۋىتتى سالۋعا دايىن. دەگەنمەن, الدىمەن قۇرىلتايشىلارىمىز مەن ۇكىمەت دەڭگەيىندە ءتيىستى شەشىم قابىلدانۋى ءتيىس. قازىر جوبالاۋ جانە قۇرىلىس جۇمىستارى ءالى باستالعان جوق. تەك جوبا الدى جۇمىستارى قارالۋدا.
– بۇگىنگى شارتتار سىزگە بولاشاققا وپتيميزممەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ايتا الامىز با؟
– بۇگىن تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, ونىڭ اينالاسىندا دا, ياعني باسقا كورشىلەس مەملەكەتتەردە دە ەكونوميكالىق جاعداي كۇردەلى. زاۋىتىمىز جاڭا, ونىمىمىزگە سۇرانىس جوعارى. بۇگىنگى كۇنى زاۋىتتا 700-گە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. جۇمىسشىلاردىڭ 99 پايىزى جەرگىلىكتى ادامدار. نەگىزىنەن جاستاردى الۋعا تىرىسامىز. ولاردى بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ارنايى كۋرستارعا جىبەرەمىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ىلگەرى كۇننەن ءۇمىتىمىز ۇلكەن.
اڭگىمەلەسكەندەر
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان»,
قۋات اقمىرزا ۇلى,
جۋرناليست
اقتوبە وبلىسى
