* مەملەكەت مەرەيى

جارقىن جەتىستىك ەلىمىز بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلاندى. باس اس­سامبلەيادا وتكەن داۋىس بەرۋ كە­زىندە قازاقستان 138 مەملەكەتتىڭ قول­داۋىنا يە بولدى دەگەن حابار جەت­تى. بۇعان دەيىنگى حا­بارلاردان ازيا-تىنىق مۇحيتى اي­ماعى مەملەكەتتەرى اتىنان 1-ورىنعا قا­زاق­ستان جانە تاي­لاند ەلدەرى تالاسقانى دا بەل­گىلى. الەم مەملەكەتتەرى ءبىزدى قولدادى. پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ وركە­ن­دەۋىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ تاعى ءبىر ولشەمى وسىنداي دەۋگە بولار. بۇۇ – ءبىرىنشى كەزەكتە بەيبىتشىلىكتى قولداۋشى ۇيىم. ءاربىر ەلدىڭ ساياسي تۇراقتىلىعىن, بىرلىگىن باعالايدى. بيىلعى ەلباسى اقش-تا وتكەن ءتورتىنشى انتيادرولىق جاھاندىق سام­ميتتەگى مانيفەسىندە كوپتەگەن ماسەلەلەردى قوزعادى. ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەرىمىز دە ەلباسىنىڭ ءاربىر جولداۋى, جاڭاشىل رەفور­ما­لارىن قولدايدى. ەلىمىزدىڭ الەم­دەگى قارۋسىزدانۋ ساياساتىنىڭ ەتالو­نى بولعانىن, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ, يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋ سياقتى باس­تا­ماشىل بەيبىتشىل يدەيا­لارى حالىق­ارالىق قوعام­داستىقتا قولداۋعا يە ەكەنىن جاستار وتە جاقسى بىلەدى. ەلى­مىز­دىڭ ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارا­لا­رى جونىندەگى كەڭەس شاقىرۋ تۋ­رالى باستاماسى, ەۋرو­پ­ا­داعى قاۋىپسىزدىك ءجا­نە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋى, ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ, قاۋى­پسىز جاڭا الەم مەن ءادى­لەت­تىلىككە با­عىت­تال­عان G-global باستا­ماسى ەلىمىزدى بۇكىل الەم­گە تانىتتى. حالىق­ارالىق قوعام­داستىق­تى يادروسىز الەم قۇرۋعا, سوعىستى بولدىرماۋعا شاق­ىرعان اقش-تاعى يادرولىق قاۋىپ­سىزدىك جونىندەگى سامميتتە جاريا­لانعان ەلباسىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى بۇۇ-نىڭ رەسمي قۇجاتىنا اينالعانى دا ءبارىمىز­گە بەلگىلى. بىرلىگىمىزدى باعالاپ, تاتۋلىعىمىزدى جو­عالت­­­پايىق دەگەن ۇلى ءسوز جاس­تاردىڭ جۇرەگىن­دە. الدا اس­تانانىڭ تۋعان كۇنى قار­ساڭىن­دا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى­نىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋ – ەرتەڭگى تاريح, كەلەشەك ۇرپاقتىڭ جولىنا جاسالعان ۇلكەن سىيلىق, جارقىن جەتىستىك بولىپ تابىلادى. جۇمابەك وماروۆ, س. تورايعىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىسى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت پاۆلودار ارماندار جولىندا ايانىپ قالماۋىمىز كەرەك مەملەكەتتە  وڭتاي­سىز ەكونوميكالىق ءوز­گەرىستەر تۋىنداعان  تۇستا, ەل ەكونوميكاسى الەمدىك داعدارىس تولقىندارىن سەزىنگەن  كەزدە, ەندى قانداي وزگەرىستەر بولادى دەگەن كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازيا توبى مەملەكەتتەرىنىڭ اتىنان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا ۋاقىتشا مۇشەسى بولىپ سايلانعانى ۇلكەن ءۇمىت پەن سەنىمدىلىك سىيلاعانداي بولدى. بۇل تۋرالى نيۋ-يوركتە بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا وتكەن داۋىس بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە ءمالىم بولدى. بۇكىل قازاقستان ءۇشىن بۇل – تاريحي كۇن. جالپى, قازاقستان مەملەكەتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى ۇلكەن ستراتەگيالىق ماقساتتار قويا ءبىلدى. ءبىز دامىعان ەلدەرمەن قارىم-قاتىناسىمىزدى كەڭەيتۋ ۇستىندەمىز. ماقساتىمىز ايقىن, ول – دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ. وسى تاراپتا ءبىز وسى مەم­لە­كەتتەردىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولدارى مەن جەتىستىكتەرىن سارالادىق. ولاردىڭ دامۋىنداعى ينتە­گراتسيالىق ۇيىم­داردىڭ  ءرولىن زەر­دەلەدىك. ءبىز دە وسى ۇيىمدارعا مۇشە بولۋعا ۇم­تىل­دىق. جەتىستىكتەرىمىز دە ۇلان-عايىر. ورتالىق ازياداعى ينتە­گراتسيالىق ۇيىمداردىڭ كوش باسىندامىز. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا ۋاقىتشا مۇشەسى بولىپ سايلانعانىمىز, دۇنيەجۇزىلىك ساۋ­دا ۇيىمىنا كىرۋىمىز ءبىزدىڭ الەمدىك ارەناداعى بەدەلىمىزدى ايقىنداپ تۇرعانداي. دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن ەلباسى باستى باعدار رەتىندە ەىدۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ قاعيداتتارى مەن ستاندارتتارىن پايدالانۋدى ۇسىندى. مەملەكەتتەر دامۋىندا مۇن­داي قادامداردىڭ ورنى ەرەكشە. كەز كەلگەن مەملەكەت ءوزىنىڭ دامۋىندا شەتەلدىك تاجىريبەلەرگە سۇيەنەدى. جاقسى جاقتارىن سارالايدى. ءوز مەملەكەتىنە ىڭ­عاي­­لاس­تىرادى جانە الەمدىك ۇس­تانىمداردى قولدانادى. ءبىز ەكو­نوميكامىزداعى باسىمدىقتار رەتىندە ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارت­تىرۋعا ۇمتىلۋدامىز. ال, ول ءۇشىن الەمدىك ستاندارتتار مەن قاعيداتتاردىڭ ورنى ەرەكشە. جاقىن ارادا قازاقستان الەمدىك ارەنادا ءوز ورنىن ويىپ الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. ول – ءبىزدىڭ ارمان. ول – ەلىمنىڭ ارمانى. ال, ارماندار جولىندا ەشقايسىمىز ايانىپ قالماۋىمىز كەرەك. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا ۋاقىت­شا مۇشەسى بولۋ وسىعان ناقتى جا­سالعان قادام. ىسكە ءسات, قازاقستان. سۇلتان ابىلداەۆ, م. ح. دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا سالاسى بويىنشا عىلىم دوكتورى تاراز ىرگەمىز بەكىگەندىگىنىڭ بەلگىسى كەشەگى سارسەنبى قازاقستان ءۇشىن ەرەكشە كۇن بولىپ تاريح بەتىنە جازىلدى. سەبە­بى, قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەلەسى جىل­­دان باستاپ ازيا مەم­­لەكەتتەرى توبىنىڭ وكى­لى رەتىندە بىرىككەن ۇلت­تار ۇيىمى قاۋىپ­سىز­دىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا ۋا­قىتشا مۇشەسى بو­لىپ سايلانعانىن اق­پارات قۇرالدارى ار­قىلى ەستىپ, قۋانىپ جا­تىر­مىز. مۇنى, ءبىرىنشى كەزەكتە, ەل­باسىنىڭ الەمدىك ساياساتتاعى بەدەلىنىڭ ءبىر جەمىسى دەپ تە باعالايمىز. ولاي دەيتىنىم, نيۋ-يوركتەگى داۋىس بەرۋگە قاتىسقانداردىڭ اراسىنان 138 مەملەكەتتىڭ قازاق­ستاننىڭ كانديداتۋراسىن قول­داعانى كوپ جايدى اڭعارتادى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولۋعا ءوتىنىم بىلدىرگەن قازاقستاننىڭ بىردەن-ءبىر باسەكەلەسى بولعان تايلاند كورولدىگىن 50-دەن استام مەملەكەت قانا جاقتاپ داۋىس بەرىپتى. ارينە, بۇل – ساياسات. قانداي دا ءبىر پىكىر ايتىپ, وي قوز­عاۋدان اۋلاقپىز. بىزدىكى اق­پارات الەمىندەگى جىلدامدىققا ءتانتى بولا وتىرىپ, قازاقستاننىڭ جەتىستىگىنە قۋانا ءۇن قوسۋ. ەرەكشە ايتىپ وتەر جايت – 130-دان استام ەتنوس وكىلى تۇراتىن مەملەكەتىمىزدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى بەدەلدىلىگى بولىپ وتىر. ىنتىماعى ۇيىعان ەلىمىزدە بەيبىتشىلىكتىڭ بەرىكتىگى – سونىڭ جارقىن دالەلى. قالاي دەسەك تە, بۇل ۇلكەن سىننان قازاقستان تاعى دا مۇدىرمەي ءوتتى. سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ديپ­لو­ماتيالىق شەبەر­لىك­تى كورسەتە الدى. بەي­بىت­شىلىكتىڭ بەرىك­تىگى ءبىزدىڭ تالدى­قور­عان قالاسىندا دا ايقىن كورىنىپ تۇر. ءتۇرلى سالا­لار بويىن­ش­ا كەلىپ-كەتەتىن شەت­ەل­دىكتەر ەتنوستار دوس­تىعىنا رازى بولىپ, ەش ءمىن تا­با الماي, قايتا ءتان­تى بولاتىنىن ءوز كوزىمى­ز­بەن كورىپ, ءوز قۇلاعىمىزبەن ەستىپ ءجۇرمىز عوي. شىنى كەرەك, ءبىز, جەتىسۋ جەرىندەگى زيالى قاۋىم ساياساتتان تىس قالماي, دوڭگەلەنگەن دۇنيە­نىڭ دە, رەسپۋبليكامىزدىڭ ءىشىن­­دە­گى دە ءار وزگەرىستى قالت جىبەرمەي باقىلاپ وتىرامىز. بۇۇ قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنىڭ بارلىعى 15 مەم­لەكەتتەن قۇرالعانىن, ونىڭ ءىشىن­دەگى بەس مەملەكەتتىڭ تۇراقتى مۇشەسى ەكەنىن دە جاقسى بىلەمىز. ال قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قوعامداستىقتا ۇلكەن بەدەلگە يە بولىپ, ەكى جىلدىق مەرزىمگە بەس وڭىرلىك توپتار قاتارىنان مۇشە­لىككە سايلانعانى ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە ابىروي. قۋانارلىعى سول, ەل ىرگەسى بەكىگەن سايىن مەم­لەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى دە كۇ­شەيىپ كەلە جاتىر ەمەس پە؟! سەرىكباي نۇرعيساەۆ, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى مينيسترلىگىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى تالدىقورعان قۇرمەتتەلۋدىڭ باستى كورىنىسى قازاقستاننىڭ ازاماتى, جوعارى وقۋ ورنى­نىڭ جەتەكشىسى, عالىم ءارى ەلىمىزدىڭ شىنايى پاتريوتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ونىڭ بارلىق جەتىس­تىكتەرى مەن بۇعان دەيىنگى تابىستارىنا شىن جۇرەكتەن قۋانامىن. ورتاق وتانىمىز قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولىپ سايلانعانىن ەستىگەن كەزدە ەلىم ءۇشىن مەرەيىم تاسىپ, رياسىز كۇي كەشتىم. ءدال بۇگىنگىدەي مۇشەلىكتىڭ ورنى دا بولەك, مارتەبەسى دە بيىك, مەرەيى دە ۇستەم دەسەم, ار­تىق كەتپەيتىن شىعارمىن. حال­قى­مىزدىڭ اۋىزەكى تىلدىك قولدا­نىسىندا توپ ورتاسىنان جارىپ شىقتى, وق بويى وزىق شىقتى دەگەن تىركەستەر بار. ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ سالماقتى, ەڭ ابىرويلى ءارى ەڭ بەدەلدى ساياسي ورگاننىڭ قاتارىنا كىرۋى, نەبارى 15 مەملەكەتتەن قۇرالعان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بەل ورتاسىندا تۇرۋى – شىن مانىندە جارقىن جەتىستىك, دارا دەڭگەي, وزگە بيىكتەر الماستىرا المايتىنداي شىرقاۋ شىڭ. داۋىس بەرۋگە قاتىسقانداردىڭ اراسىنان 138 مەملەكەت قازاقستاندى قولداپتى. وسى ارادا ولار قازاقستانعا نە ءۇشىن داۋىس بەردى دەگەن ساۋال تۋىندايدى. بۇل سۇراقتىڭ دا جاۋابى وتە قاراپايىم دەۋ­گە بولادى. بۇل – ەل­با­سىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساراب­دال ساياساتىنىڭ ءناتي­جە­سىندە ورنىققان ەلى­مىز­دىڭ بەيبىتشىلىك سۇيگىش ءبىتىم-بولمىسى. بەيبىت كۇننىڭ قادىر-قاسيەتىن ەشتەڭەمەن تەڭگەرمەيتىن ءمارت مىنەزى. ويتكەنى, بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىق توعىسقان جەردە قالعان ماسەلەلەر مەن پروبلەمالار بىرىنەن سوڭ ءبىرى شەشىمىن تاۋىپ, وزىنەن ءوزى رەتتەلە بەرەدى. بۇل سوزىمىزگە قازىرگى قازاقستان قوعا­مى ومىرىنەن دە ناقتى مىسالدار تاۋىپ ايتۋعا بولادى. قىسقاسى, قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولۋ – قازاق­ستاننىڭ وسى ىزگىلىك قاسيەتىنىڭ مو­يىندالۋى مەن قۇرمەتتەلۋىنىڭ باستى كورىنىسى جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە قوسقان سۇبەلى ۇلەسىنىڭ باعالانۋى دەپ وي تۇيۋگە بولادى. قازاقستان قاي كەزدە دە ازيا توبى مەملەكەتتەرىنىڭ اتىنان كوش باس­تاپ كەلگەن بولاتىن. بۇل جولى دا ءدال سولاي بولدى. ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى تاعى ءبىر بيىك بەلەسى ونىڭ تاريحىنا التىن ارىپتەرمەن جازىلىپ قالاتىنىنا ەشقانداي كۇمانىمىز جوق. اقسەرىك ءايتىموۆ, قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق جانە تەلەكوم­مۋني­كاتسيالىق  جۇيەلەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى باتىس قازاقستان وبلىسى