قاتەرلى ىسىككە قارسى تۇرار ءبىر امال

ول دەر كەزىندە ەمدەلۋ جىل سايىن دۇنيەجۇزىندە باس پەن مويىننىڭ جازىق جاسۋشالىق وبىرىنا شالدىعۋدىڭ 1 116 000-نان استام جاڭا جاعدايلارى انىقتالىپ جاتادى, سولاردىڭ اراسىنان جىل سايىن 763 000 ادام كوز جۇمادى ەكەن. ال قازاقستاندا جىل سايىن باس پەن مويىن ىسىگى بويىنشا شامامەن 1700 جاعداي تىركەلەدى. ونىڭ باسىم بولىگى – كەسەلدىڭ تارالۋى III-IV ساتىعا سايكەس كەلەتىن ەمدەلۋشىلەر. باس پەن مويىنداعى وبىردى ەمدەۋ ءۇشىن جاسالاتىن وتادان ادامدار ادەتتە جارىمجان, مۇگەدەك بولىپ قالادى. ال دەر كەزىندە ەمدەلگەن جاعدايدا ناۋقاس ادامداردىڭ امان قالۋى 80-90 پايىزدى كورسەتىپ وتىر. جۋىردا وسىعان وراي, استانادا ونكولوگ, ستوماتولوگ جانە وتورينولارينگولوگ دارىگەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن «باس پەن مويىن ىسىكتەرىن ەرتە كەزەڭدە دياگنوستيكالاۋداعى الۋان ءتۇرلى عىلىم سالالارىن ۇيلەستىرگەن تاسىلدەمە» تاقىرىبىندا ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. باس پەن مويىن وبىرىن ەرتە كەزدە دياگنوس­تيكالاۋ ەۋروپالىق اپتالىعى 2016-2020 جىل­دارعا ارنالعان «دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە ىسكە اسىرىلادى, ونىڭ نەگىزگى ماقساتتارى: سانيتارلىق سالاماتتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزىندە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ, قاۋىپ-قا­تەر فاكتورلارىنىڭ الدىن الۋ, پايدالى تاعام­دارمەن تاماقتانۋدى ناسيحاتتاۋ جانە سالا­ماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا ىنتالاندىرۋ. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قازوجر عزي ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ديليارا قايداروۆا, «رەسەي فمبا باي» فمببم ونكولوگيا جانە رەكونسترۋكتسيالىق پلاستيكالىق حيرۋرگيا كافەدراسىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى, رعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, پروفەس­سور يگور رەشەتوۆ, استانا قالاسىنىڭ ون­كولوگيا ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى, «استانا قالاسىنىڭ ونكولوگتارى مەن راديولوگتارى قاۋىمداستىعى» قب توراعاسى, قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتى مۇحتار تولەۋتاەۆ, استانا قالاسى دب «ستوماتولوگيا وقۋ-كلينيكالىق ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى, شتاتتان تىس باس ستوماتولوگ استان جان­­­گەرەەۆ, ونكولوگيا ورتالىعىنىڭ باس پەن مويىن ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دارحان احمەدين قاتىستى. باس پەن مويىن وبىرى تارالۋ اۋقىمى جاعى­نان قاتەرلى ىسىكتەردىڭ اراسىندا 6-شى ورىندا تۇر. بۇل كەسەلدى حيرۋرگيالىق جولمەن ەمدەۋدىڭ, حيميالىق, راديو جانە تارگەتتىك تەراپيانىڭ ءتيىمدى ادىستەرى بار بولعانىنا قاراماستان, ناۋ­قاس ادامداردىڭ اراسىنداعى ءولىم-ءجىتىم دياگنوز قويىلعاننان كەيىنگى 1-ءشى جىلدىڭ ىشىندە 50%-عا جەتىپ وتىر. ونكولوگتار باس پەن مي وبىرىنا شالدىققان ادامدار سانىنىڭ كۇرت وسۋىنە قاتتى الاڭداپ وتىر. ىسىككە شالدىققان ناۋقاستار اۋرۋىنىڭ اسقىنۋ سەبەپتەرىن تالداۋ مىناداي جاعدايدى كورسەتتى: ناۋقاس ادامداردىڭ 6,5%-ىندا اۋرۋدىڭ اسقىنۋى ونىڭ ەش نىشانسىز جانە از عانا بەلگىمەن وتۋىنە بايلانىستى بولعان; 17,5%-ىندا دەنەنىڭ بۇل بولىگىندە قاتەرلى ىسىكتىڭ بولۋ ىقتيمالى بويىنشا حابارسىزدىعىنان جانە ءوزىن-ءوزى ەمدەۋىنەن بولعان; 25,5%-ىندا مۇنىڭ سەبەبى – جالپى بەيىندەگى دارىگەرلەردىڭ (تەراپەۆت, حيرۋرگ) ونكولوگيالىق قىراعىلىعىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن; 50,5%-ىندا بۇل وتورينولارينگولوگ جانە ستوماتولوگ مامانداردىڭ جىبەرگەن قاتەلىكتەرىنەن ورىن العان. باستاپقىدا دياگنوزدىڭ قاتە قويىلۋى ەم­نىڭ دە دۇرىس بولماۋىنا اكەلەدى, ناۋقاسقا اۋىز-مۇرىن قۋىسىن شايىپ, ءارتۇرلى جاقپا ماي جاعۋ ۇسىنىلادى, قابىنۋعا قارسى ەم شارالارى, فيزيوتەراپيا پروتسەدۋرالارى, كومپرەسس, ءتىستى جۇلۋ جانە حيرۋرگيالىق ارالاسۋ شا­را­لارى قولدانىلادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە باس پەن مويىن وبىرى كوبىنە-كوپ اۋرۋدىڭ كە­يىنگى ساتىلارىندا, ونى ەمدەۋ وتە قيىنداعان كەزدە انىقتالادى. ال دياگنوز نەعۇرلىم ەرتەرەك قويىلسا جانە دۇرىس ەم بەلگىلەنسە, سىرقاتتانعان ادامنىڭ جازىلۋعا مۇمكىندىكتەرى سوعۇرلىم كوبىرەك بولادى. ادامدى ولىمنەن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءار كۇننىڭ ماڭىزى زور دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس. بۇل ەۋروپالىق اپتالىق شاراسىن وتكىزۋ كەزىندە ماماندار 1 600-دەن استام ادامدى تەك­سەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. اپتالىق ەكى كەزەڭ بو­يىنشا وتەدى. ءبىرىنشى كەزەڭ بارىسىندا لور ماماندارى مەن ستوماتولوگتار قازاقستان مەن رەسەيدىڭ جەتەكشى ونكولوگتارىنان باس پەن مويىن ىسىكتەرىن ەرتە ساتىدا دياگنوستيكالاۋ ادىستەرىن وقىپ-ۇيرەنەدى. ەكىنشى كەزەڭدە, 2016 جىلدىڭ 19-23 قىركۇيەگى ارالىعىندا ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەردىڭ نەگىزىندە ازاماتتاردى تەگىن قابىلداۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ەسكە سالا كەتەيىك, اپتالىق قازاقستاننىڭ ءتورت قالاسىندا: الماتى, قاراعاندى, وسكە­مەن جانە استانا قالالارىندا بولىپ ءوتتى. قا­زاقستاندىقتار 8-800-080-5058 «جەدەل جەلى» تەلەفونى ار­قىلى 1 تامىز بەن 23 قىركۇيەك ارا­لىعىندا دياگ­نوستيكاعا جازىلىپ, ماماندارعا كورىنىپ, تەگىن سكرينينگتەن وتە الادى. راۋشان تاۋىرحانقىزى, جۋرناليست