ماراتتى العاش رەت قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن كەزىمدە, ياعني 80-جىلدارى كوردىم. ول كەزدە ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا, كۇن دەمەي-اق قويايىن, اپتا سايىن دەرلىك اقىن-جازۋشىلارمەن, ءانشى-كۇيشىلەرمەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ جاتادى. ءوز ارامىزدا دا تالانتتى جىگىتتەر مەن قىزدار جەتەرلىك. وسىنداي ءتۇرلى باسقوسۋلاردىڭ اراسىنان وقۋدى ءبىتىرىپ جاتقان بەسىنشى كۋرس پەن العاشقى كۋرس ستۋدەنتتەرىنىڭ ءداستۇرلى كەزدەسۋى ەسىمدە جاقسى ساقتالىپ قالىپتى.
...ءسوز الىپ جاتقاندار نەگىزىنەن جوعارى كۋرستىڭ ستۋدەنتتەرى. ۋنيۆەرسيتەت تابالدىرىعىن جاڭا اتتاعان جاستارعا اق جول تىلەپ, «جاقسى وقىپ, ءتارتىپتى بولىڭدار» دەگەن سياقتى اقىل بىرىنەن كەيىن ءبىرى قايتالانىپ, تاپتاۋرىن بولا باستاعان كەزدە ءسوز كەزەگى بەت الپەتى سوپاقتاۋ كەلگەن سوم دەنەلى جىگىتكە تيگەن. «ءبىرىنشى كۋرستاعى ءىنى-قارىنداستارىما ايتارىم – وزدەرىڭە كۇندەلىكتى ءدارىس بەرىپ جۇرگەن ۇستازدارىڭدى باعالاي بىلىڭدەر. ولاردىڭ اراسىندا شىن مانىندەگى ءبىلىمدى دە بىلىكتى, زيالى ادامدار بار. قوجاكەەۆتەن دە قورىقپاڭدار, قانشاما قاتال بولىپ كورىنگەنىمەن اعايلارىڭ ادىلدىكتى, ازاماتتىق پەن شىنايىلىقتى جاقسى كورەدى», دەگەن سوزدەر ايتىلا باستاعاندا ەلەڭ ەتە قالدىق. «دەكاننىڭ كوزىن باقىرايتىپ قويىپ «قوجاكەەۆتەن دە قورىقپاڭدار...» دەپ تۇرعان بۇل قانداي مىقتى؟ وسى سوزىنەن كەيىن وقۋدان شىعىپ كەتپەسە يگى ەدى...» دەگەن قاۋىپپەن تەمىربەك اعايىمىز جاققا قاراپ قويامىز. قاھارلانعان كەزىندە كىنالى بولىپ قالعان ستۋدەنتتىڭ ەكى اياعىن ءبىر ەتىككە تىعىپ, قازىق قىپ قاعىپ جىبەرە جازدايتىن دەكانىمىزدىڭ بۇل سوزدەردى جايباراقات قالىپپەن جىميا تىڭداپ وتىرعانىن كورگەندەگى تاڭدانىسىمىزدى كورسەڭىز. ءدال سول ساتتە وزىندىك پىكىرى بارلىعى دا, وتكىرلىگى دە تانىلىپ تۇرعان وسى ءبىر جىگىتتىڭ فاكۋلتەتتەگى بەدەلدى ازاماتتاردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ايقىن اڭعارعان ەدىك.
ارادا ءبىراز ۋاقىت وتە كەلە سول جىگىتپەن, ءوز پىكىرىن قاي كەزدە دە باتىل ايتا الاتىن ءپرينتسيپشىل ازامات مارات قاشقىنباەۆپەن اۋداندىق گازەتتىڭ رەداكتسياسىندا بىرگە قىزمەت ىستەيمىز, ءبىر كابينەتتە وتىرىپ, دوس-جولداس بولىپ ارالاسىپ كەتەمىز-اۋ, ءومىردىڭ سان تارام جولدارى باسىمىزدى باقاناس اۋىلىندا تاعى ءبىر قوسادى-اۋ دەگەن وي ول كەزدە تۇسىمە دە كىرىپ شىققان جوق.
سول كەزدە الماتى وبلىسىنداعى ەڭ جاس اۋدان سانالعان كۇرتى جەرى تۋرالى ەرەكشە ايتىپ وتۋگە بولادى. وعان ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن بىلىكتى كادرلار توپتاستى. جاقىن ماڭداعى اۋدانداردان عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرىنەن كەلگەن, ودان باسقا تۇرىكمەنستان مەن قاراقالپاقستاننان قونىس اۋدارعان ازاماتتار وسى وڭىردە ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ دەگەندەي, ۇيىمشىلدىقپەن ەڭبەك ەتتى. جامبىل وبلىسىنداعى شۋ اۋدانى, كيروۆ اۋىلىنىڭ تۋماسى مارات قاشقىنباەۆ تا ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرگەننەن كەيىن وسى اۋداندىق گازەتكە ورنالاسقان.
ول كەزدە وتەسىن قۇبيەۆ اعامىز باسقارعان اۋداندىق «شۇعىلا» گازەتىندە دە مارعاسقا جىگىتتەر جۇمىس ىستەدى. تالانتتى جۋرناليست, تالىمگەر اعامىز مارقۇم ءسادۋاقاس بيگەلديەۆتەن باستاپ كەيىن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ الماتى وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولعان كۇمىسجان بايجان, قاجىمۇقان مىرزابەكوۆ پەن مارات قاشقىنباەۆ, جولبولدى ىسقاق پەن يساتاي قامباروۆ, بەلگىلى ايتىس اقىنى ايتۋعان ءشايىموۆ پەن بولات ەلەۋسىن, ءفوتوتىلشى باقتىعالي سادىقتىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا ءوز ماماندىعىن جەتە مەڭگەرگەن ناعىز مايتالماندار بولاتىن. سولاردىڭ اراسىنان مارات ارىپتەسىمىز ءوزىنىڭ وزگەشە ەڭبەكقورلىعىمەن, ادىلەتسىزدىككە توزبەيتىن مىنەزىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇراتىن ەدى. اپتاسىنا ءۇش رەت شىعاتىن اۋداندىق گازەتتىڭ ءار نومىرىندە دەرلىك ماراتتىڭ كولەمدى وچەركتەرى مەن سۋرەتتەمەلەرى, رەپورتاجدارى مەن سىن ماقالا, فەلەتوندارى جارىق كورىپ جاتاتىن.
قولىمىز جۇمىستان قالت ەتە قالعان كەزدە الا تاقتانىڭ اينالاسىنا توپتاسىپ, دويبىنى ەرمەك قىلامىز. ءبىزدىڭ وسى ويىنعا دەگەن قۇمارلىعىمىزدى وياتقان دا وسى ماكەڭ بولاتىن. قانشاما ۇتىلىپ جاتساق تا قويماي ويناپ, دويبىداعى ۇستازىمىزدىڭ شەبەرلىگىن دە جايلاپ مەڭگەرە باستادىق. سوعان وراي ماراتپەن كەيدە تەڭ ويناپ, كەيدە ءتىپتى ونى جەڭەتىن دە دارەجەگە جەتتىك. كۇن سايىنعى وسىنداي جاتتىعۋلاردىڭ ناتيجەسىندە دويبىعا جاتتىققانىمىز سونداي, ءبىر جولى اۋداندىق دەڭگەيدەگى جارىسقا قاتىسقان سپورت شەبەرلەرىنىڭ ءوزىن تاس-تالقان ەتىپ ۇتقانىمىز بار. اقشيمەن جاپسارلاس جاتقان گەولوگتار پارتياسىنان كەلگەن مامان ويىنشىلار ءبىزدى العاشىندا مەنسىنبەي ويناعاندارىمەن جارىس ناتيجەسىندە كۇيرەي جەڭىلگەندەرىن مويىنداۋعا ءماجبۇر بولدى. ءسوز ورايى كەلگەندە مارات ەكەۋمىزدىڭ 2011 جىلى شىمكەنت قالاسىندا جۋرناليستەر اراسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق جارىستا الماتى وبلىسىنىڭ نامىسىن قورعاپ ءبىرىنشى ورىنعا يە بولعانىمىزدى ايتا كەتكەننىڭ دە ارتىقتىعى جوق شىعار.
بىرگە قىزمەت ىستەگەن جىلدارى ماراتتىڭ ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەتتەرىنىڭ دە مولدىعىنا كوزىمىزدى جەتكىزدىك. ارامىزداعى ءبىر ارىپتەسىمىزدىڭ الدەبىر جاعدايمەن قينالىپ جۇرگەندىگىن بىلە قالسا, قولىنان كەلگەنىنشە سول ماسەلەنى شەشىپ بەرۋگە جانىن سالاتىن. كوپشىلىك حاتتارىمەن جۇمىس ىستەيتىن ءبولىمدى باسقارعاندىقتان رەداكتسياعا كەلىپ تۇسكەن ارىز-شاعىمداردىڭ اياقسىز قالماۋىنا دا جەتە كوڭىل اۋداراتىن. سونداي قاسيەتتەرىنىڭ ەسكەرىلگەندىگى شىعار, ول كوپ ۇزاماي اۋداندىق كەڭەس اتقارۋ كوميتەتىنە نۇسقاۋشى بولىپ ورنالاستى. جوعارىدان كوممۋنيستىك پارتياعا مۇشە ەمەس ازاماتتاردان دا باسشى سايلاۋ جونىندەگى نۇسقاۋ كەلگەن كەزدە العاشقى تاڭداۋ مارات باۋىرىمىزعا ءتۇسىپ, كۇرتى اۋداندىق مادەنيەت بولىمىنە مەڭگەرۋشى بولىپ تاعايىندالدى.
نەبارى شيرەك عاسىر تىرشىلىك ەتسە دە وبلىس تاريحىندا وزىندىك ءىزىن قالدىرعان كۇرتى اۋدانى تاراعاننان كەيىن ماماندىعى بويىنشا جۇمىسىن جالعاستىرعىسى كەلگەندەر تىرشىلىك قامىمەن ءار وڭىرگە قونىس اۋداردى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى بالقاش اۋدانىنىڭ ورتالىعى باقاناس اۋىلىنا كوشىپ بارعان. بۇرىندارى كۇرتى اۋدانىنا قوسىلعان الدەنەشە اۋىلدىق وكرۋگ ەلدى مەكەندەرىنىڭ بالقاشقا قايتارىلعاندىعىن ەسكەرسەك, ولاردىڭ جاڭا قونىستا وزدەرىن بۇرىننان تانىس-ءبىلىس, تىلەكتەس ازاماتتاردىڭ ورتاسىنا بارعانداي سەزىنگەندىكتەرىن شامالاۋعا بولادى. سولاردىڭ اراسىندا بالقاش اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالعان مارات قاشقىنباەۆ تا بار ەدى.
بىردەن ايتىپ ءوتۋ كەرەك, وسى جىلدارى اۋداندا وسى بالقاش ءوڭىرىنىڭ تۋماسى ءامىر قۇلماحانوۆتىڭ باسشىلىعىمەن ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. ناتيجەسىندە شارۋاشىلىقتىڭ قاي سالاسىندا بولسىن جۇمىس جاندانا ءتۇستى. بۇل جۇمىستاردىڭ ورتاسىندا جۇرگەن ماراتتىڭ ەڭبەگىن دە اتاپ وتپەي بولمايدى. سول ەڭبەگىنىڭ, قانداي ىسكە كىرىسسە دە جان-ءتانىن سالىپ اتقاراتىن ىزدەنىمپازدىعىنىڭ, جوعارىدا ايتىپ وتكەن پرينتسيپشىلدىگىنىڭ ناتيجەسى بولار, 2005 جىلى مارات قاشقىنباەۆ بالقاش اۋداندىق ءماسليحاتى اپپاراتىنىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدى. «ازاماتتى اتقارىپ وتىرعان قىزمەتى كوركەيتپەيدى, سول ورىندى ازاماتتىڭ ءوزى كوركەيتەدى» دەگەن ءسوزدىڭ جانى بار. سول ايتقانداي, مارات تا وتىرعان ورنىن كوركەيتىپ, اۋداندىق ءماسليحات قىزمەتكەرلەرىنىڭ بەدەلدى, جۇمىسىنىڭ ىقپالدى بولۋىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ وتىر دەسەك, ەشبىر اسىرىپ ايتقاندىق بولا قويمايدى. ءوز قۇزىرەتى اياسىندا مارات جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ماقساتتى جۇمسالىپ, وندىرىلگەن ءونىمنىڭ يگىلىگىن ەڭ الدىمەن اۋدان حالقىنىڭ كورۋىنە, جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ كەلگەن جاس ماماندارعا ءتيىستى جاعدايدىڭ جاسالىپ, باقاناس اۋىلىنىڭ اباتتانۋىنا مۇمكىندىگىنشە ىقپال ەتۋگە كۇش سالىپ كەلەدى. ونىڭ باستاماسىمەن جۇرتشىلىقتى تولعاندىرىپ جۇرگەن وزەكتى ماسەلەلەر دە اۋداندىق ءماسليحاتتا, ونىڭ تۇراقتى كوميسسيالارىندا ءجيى قارالىپ وتىرادى.
بۇرىنعى جۋرناليست دەگەن ءتۇسىنىكتىڭ بولمايتىنى دالەلدەنگەن اقيقات. ولاي دەيتىنىمىز, ەل قامىن ويلايتىن بەلسەندى ءتىلشى ۋاقىت وتە كەلە ماماندىعىن اۋىستىرعان كۇننىڭ وزىندە قالامىن قارۋ ەتكەن جۋرناليست كۇيىندە قالا بەرەدى. سول ايتقانداي, مارات تا ءالى كۇنگە دەيىن قالامىن قولىنان تۇسىرگەن ەمەس. ول جايىندا ايتقاندا, ەڭ الدىمەن ويىمىزعا قىستىڭ قاقاعان شاعىندا 12 بالدىرعاندى مۇزدى سۋدان قۇتقارىپ قالعان باتىر اعامىز بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆتىڭ ەرلىگىنىڭ ەلەنبەي كەلە جاتقاندىعى جايىندا جازعان ماقالالارى ورالادى. ساناپ وتىرسا «ەگەمەن قازاقستان» سياقتى رەسپۋبليكالىق باسىلىمدارعا وسى ماسەلە جونىندەگى التى بىردەي ماقالاسى شىعىپتى. «التىن قانداۋىردىڭ» يەگەرى بەلگىلى نەيروحيرۋرگ مەيمانتاي كوجەكوۆ جايىندا جازعان كولەمدى ماقالاسى مەن مەملەكەتتىك قىزمەت پەن ونىڭ پروبلەمالارى, باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەر جونىندەگى وي-تولعامدارى دا وسى قاتاردا.
ءنۇسىپباي ابدىراحىم
الماتى وبلىسى,
باقاناس اۋىلى
ماراتتى العاش رەت قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن كەزىمدە, ياعني 80-جىلدارى كوردىم. ول كەزدە ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا, كۇن دەمەي-اق قويايىن, اپتا سايىن دەرلىك اقىن-جازۋشىلارمەن, ءانشى-كۇيشىلەرمەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ جاتادى. ءوز ارامىزدا دا تالانتتى جىگىتتەر مەن قىزدار جەتەرلىك. وسىنداي ءتۇرلى باسقوسۋلاردىڭ اراسىنان وقۋدى ءبىتىرىپ جاتقان بەسىنشى كۋرس پەن العاشقى كۋرس ستۋدەنتتەرىنىڭ ءداستۇرلى كەزدەسۋى ەسىمدە جاقسى ساقتالىپ قالىپتى.
...ءسوز الىپ جاتقاندار نەگىزىنەن جوعارى كۋرستىڭ ستۋدەنتتەرى. ۋنيۆەرسيتەت تابالدىرىعىن جاڭا اتتاعان جاستارعا اق جول تىلەپ, «جاقسى وقىپ, ءتارتىپتى بولىڭدار» دەگەن سياقتى اقىل بىرىنەن كەيىن ءبىرى قايتالانىپ, تاپتاۋرىن بولا باستاعان كەزدە ءسوز كەزەگى بەت الپەتى سوپاقتاۋ كەلگەن سوم دەنەلى جىگىتكە تيگەن. «ءبىرىنشى كۋرستاعى ءىنى-قارىنداستارىما ايتارىم – وزدەرىڭە كۇندەلىكتى ءدارىس بەرىپ جۇرگەن ۇستازدارىڭدى باعالاي بىلىڭدەر. ولاردىڭ اراسىندا شىن مانىندەگى ءبىلىمدى دە بىلىكتى, زيالى ادامدار بار. قوجاكەەۆتەن دە قورىقپاڭدار, قانشاما قاتال بولىپ كورىنگەنىمەن اعايلارىڭ ادىلدىكتى, ازاماتتىق پەن شىنايىلىقتى جاقسى كورەدى», دەگەن سوزدەر ايتىلا باستاعاندا ەلەڭ ەتە قالدىق. «دەكاننىڭ كوزىن باقىرايتىپ قويىپ «قوجاكەەۆتەن دە قورىقپاڭدار...» دەپ تۇرعان بۇل قانداي مىقتى؟ وسى سوزىنەن كەيىن وقۋدان شىعىپ كەتپەسە يگى ەدى...» دەگەن قاۋىپپەن تەمىربەك اعايىمىز جاققا قاراپ قويامىز. قاھارلانعان كەزىندە كىنالى بولىپ قالعان ستۋدەنتتىڭ ەكى اياعىن ءبىر ەتىككە تىعىپ, قازىق قىپ قاعىپ جىبەرە جازدايتىن دەكانىمىزدىڭ بۇل سوزدەردى جايباراقات قالىپپەن جىميا تىڭداپ وتىرعانىن كورگەندەگى تاڭدانىسىمىزدى كورسەڭىز. ءدال سول ساتتە وزىندىك پىكىرى بارلىعى دا, وتكىرلىگى دە تانىلىپ تۇرعان وسى ءبىر جىگىتتىڭ فاكۋلتەتتەگى بەدەلدى ازاماتتاردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ايقىن اڭعارعان ەدىك.
ارادا ءبىراز ۋاقىت وتە كەلە سول جىگىتپەن, ءوز پىكىرىن قاي كەزدە دە باتىل ايتا الاتىن ءپرينتسيپشىل ازامات مارات قاشقىنباەۆپەن اۋداندىق گازەتتىڭ رەداكتسياسىندا بىرگە قىزمەت ىستەيمىز, ءبىر كابينەتتە وتىرىپ, دوس-جولداس بولىپ ارالاسىپ كەتەمىز-اۋ, ءومىردىڭ سان تارام جولدارى باسىمىزدى باقاناس اۋىلىندا تاعى ءبىر قوسادى-اۋ دەگەن وي ول كەزدە تۇسىمە دە كىرىپ شىققان جوق.
سول كەزدە الماتى وبلىسىنداعى ەڭ جاس اۋدان سانالعان كۇرتى جەرى تۋرالى ەرەكشە ايتىپ وتۋگە بولادى. وعان ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن بىلىكتى كادرلار توپتاستى. جاقىن ماڭداعى اۋدانداردان عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرىنەن كەلگەن, ودان باسقا تۇرىكمەنستان مەن قاراقالپاقستاننان قونىس اۋدارعان ازاماتتار وسى وڭىردە ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ دەگەندەي, ۇيىمشىلدىقپەن ەڭبەك ەتتى. جامبىل وبلىسىنداعى شۋ اۋدانى, كيروۆ اۋىلىنىڭ تۋماسى مارات قاشقىنباەۆ تا ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرگەننەن كەيىن وسى اۋداندىق گازەتكە ورنالاسقان.
ول كەزدە وتەسىن قۇبيەۆ اعامىز باسقارعان اۋداندىق «شۇعىلا» گازەتىندە دە مارعاسقا جىگىتتەر جۇمىس ىستەدى. تالانتتى جۋرناليست, تالىمگەر اعامىز مارقۇم ءسادۋاقاس بيگەلديەۆتەن باستاپ كەيىن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ الماتى وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولعان كۇمىسجان بايجان, قاجىمۇقان مىرزابەكوۆ پەن مارات قاشقىنباەۆ, جولبولدى ىسقاق پەن يساتاي قامباروۆ, بەلگىلى ايتىس اقىنى ايتۋعان ءشايىموۆ پەن بولات ەلەۋسىن, ءفوتوتىلشى باقتىعالي سادىقتىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا ءوز ماماندىعىن جەتە مەڭگەرگەن ناعىز مايتالماندار بولاتىن. سولاردىڭ اراسىنان مارات ارىپتەسىمىز ءوزىنىڭ وزگەشە ەڭبەكقورلىعىمەن, ادىلەتسىزدىككە توزبەيتىن مىنەزىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇراتىن ەدى. اپتاسىنا ءۇش رەت شىعاتىن اۋداندىق گازەتتىڭ ءار نومىرىندە دەرلىك ماراتتىڭ كولەمدى وچەركتەرى مەن سۋرەتتەمەلەرى, رەپورتاجدارى مەن سىن ماقالا, فەلەتوندارى جارىق كورىپ جاتاتىن.
قولىمىز جۇمىستان قالت ەتە قالعان كەزدە الا تاقتانىڭ اينالاسىنا توپتاسىپ, دويبىنى ەرمەك قىلامىز. ءبىزدىڭ وسى ويىنعا دەگەن قۇمارلىعىمىزدى وياتقان دا وسى ماكەڭ بولاتىن. قانشاما ۇتىلىپ جاتساق تا قويماي ويناپ, دويبىداعى ۇستازىمىزدىڭ شەبەرلىگىن دە جايلاپ مەڭگەرە باستادىق. سوعان وراي ماراتپەن كەيدە تەڭ ويناپ, كەيدە ءتىپتى ونى جەڭەتىن دە دارەجەگە جەتتىك. كۇن سايىنعى وسىنداي جاتتىعۋلاردىڭ ناتيجەسىندە دويبىعا جاتتىققانىمىز سونداي, ءبىر جولى اۋداندىق دەڭگەيدەگى جارىسقا قاتىسقان سپورت شەبەرلەرىنىڭ ءوزىن تاس-تالقان ەتىپ ۇتقانىمىز بار. اقشيمەن جاپسارلاس جاتقان گەولوگتار پارتياسىنان كەلگەن مامان ويىنشىلار ءبىزدى العاشىندا مەنسىنبەي ويناعاندارىمەن جارىس ناتيجەسىندە كۇيرەي جەڭىلگەندەرىن مويىنداۋعا ءماجبۇر بولدى. ءسوز ورايى كەلگەندە مارات ەكەۋمىزدىڭ 2011 جىلى شىمكەنت قالاسىندا جۋرناليستەر اراسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق جارىستا الماتى وبلىسىنىڭ نامىسىن قورعاپ ءبىرىنشى ورىنعا يە بولعانىمىزدى ايتا كەتكەننىڭ دە ارتىقتىعى جوق شىعار.
بىرگە قىزمەت ىستەگەن جىلدارى ماراتتىڭ ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەتتەرىنىڭ دە مولدىعىنا كوزىمىزدى جەتكىزدىك. ارامىزداعى ءبىر ارىپتەسىمىزدىڭ الدەبىر جاعدايمەن قينالىپ جۇرگەندىگىن بىلە قالسا, قولىنان كەلگەنىنشە سول ماسەلەنى شەشىپ بەرۋگە جانىن سالاتىن. كوپشىلىك حاتتارىمەن جۇمىس ىستەيتىن ءبولىمدى باسقارعاندىقتان رەداكتسياعا كەلىپ تۇسكەن ارىز-شاعىمداردىڭ اياقسىز قالماۋىنا دا جەتە كوڭىل اۋداراتىن. سونداي قاسيەتتەرىنىڭ ەسكەرىلگەندىگى شىعار, ول كوپ ۇزاماي اۋداندىق كەڭەس اتقارۋ كوميتەتىنە نۇسقاۋشى بولىپ ورنالاستى. جوعارىدان كوممۋنيستىك پارتياعا مۇشە ەمەس ازاماتتاردان دا باسشى سايلاۋ جونىندەگى نۇسقاۋ كەلگەن كەزدە العاشقى تاڭداۋ مارات باۋىرىمىزعا ءتۇسىپ, كۇرتى اۋداندىق مادەنيەت بولىمىنە مەڭگەرۋشى بولىپ تاعايىندالدى.
نەبارى شيرەك عاسىر تىرشىلىك ەتسە دە وبلىس تاريحىندا وزىندىك ءىزىن قالدىرعان كۇرتى اۋدانى تاراعاننان كەيىن ماماندىعى بويىنشا جۇمىسىن جالعاستىرعىسى كەلگەندەر تىرشىلىك قامىمەن ءار وڭىرگە قونىس اۋداردى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى بالقاش اۋدانىنىڭ ورتالىعى باقاناس اۋىلىنا كوشىپ بارعان. بۇرىندارى كۇرتى اۋدانىنا قوسىلعان الدەنەشە اۋىلدىق وكرۋگ ەلدى مەكەندەرىنىڭ بالقاشقا قايتارىلعاندىعىن ەسكەرسەك, ولاردىڭ جاڭا قونىستا وزدەرىن بۇرىننان تانىس-ءبىلىس, تىلەكتەس ازاماتتاردىڭ ورتاسىنا بارعانداي سەزىنگەندىكتەرىن شامالاۋعا بولادى. سولاردىڭ اراسىندا بالقاش اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالعان مارات قاشقىنباەۆ تا بار ەدى.
بىردەن ايتىپ ءوتۋ كەرەك, وسى جىلدارى اۋداندا وسى بالقاش ءوڭىرىنىڭ تۋماسى ءامىر قۇلماحانوۆتىڭ باسشىلىعىمەن ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. ناتيجەسىندە شارۋاشىلىقتىڭ قاي سالاسىندا بولسىن جۇمىس جاندانا ءتۇستى. بۇل جۇمىستاردىڭ ورتاسىندا جۇرگەن ماراتتىڭ ەڭبەگىن دە اتاپ وتپەي بولمايدى. سول ەڭبەگىنىڭ, قانداي ىسكە كىرىسسە دە جان-ءتانىن سالىپ اتقاراتىن ىزدەنىمپازدىعىنىڭ, جوعارىدا ايتىپ وتكەن پرينتسيپشىلدىگىنىڭ ناتيجەسى بولار, 2005 جىلى مارات قاشقىنباەۆ بالقاش اۋداندىق ءماسليحاتى اپپاراتىنىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدى. «ازاماتتى اتقارىپ وتىرعان قىزمەتى كوركەيتپەيدى, سول ورىندى ازاماتتىڭ ءوزى كوركەيتەدى» دەگەن ءسوزدىڭ جانى بار. سول ايتقانداي, مارات تا وتىرعان ورنىن كوركەيتىپ, اۋداندىق ءماسليحات قىزمەتكەرلەرىنىڭ بەدەلدى, جۇمىسىنىڭ ىقپالدى بولۋىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ وتىر دەسەك, ەشبىر اسىرىپ ايتقاندىق بولا قويمايدى. ءوز قۇزىرەتى اياسىندا مارات جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ماقساتتى جۇمسالىپ, وندىرىلگەن ءونىمنىڭ يگىلىگىن ەڭ الدىمەن اۋدان حالقىنىڭ كورۋىنە, جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ كەلگەن جاس ماماندارعا ءتيىستى جاعدايدىڭ جاسالىپ, باقاناس اۋىلىنىڭ اباتتانۋىنا مۇمكىندىگىنشە ىقپال ەتۋگە كۇش سالىپ كەلەدى. ونىڭ باستاماسىمەن جۇرتشىلىقتى تولعاندىرىپ جۇرگەن وزەكتى ماسەلەلەر دە اۋداندىق ءماسليحاتتا, ونىڭ تۇراقتى كوميسسيالارىندا ءجيى قارالىپ وتىرادى.
بۇرىنعى جۋرناليست دەگەن ءتۇسىنىكتىڭ بولمايتىنى دالەلدەنگەن اقيقات. ولاي دەيتىنىمىز, ەل قامىن ويلايتىن بەلسەندى ءتىلشى ۋاقىت وتە كەلە ماماندىعىن اۋىستىرعان كۇننىڭ وزىندە قالامىن قارۋ ەتكەن جۋرناليست كۇيىندە قالا بەرەدى. سول ايتقانداي, مارات تا ءالى كۇنگە دەيىن قالامىن قولىنان تۇسىرگەن ەمەس. ول جايىندا ايتقاندا, ەڭ الدىمەن ويىمىزعا قىستىڭ قاقاعان شاعىندا 12 بالدىرعاندى مۇزدى سۋدان قۇتقارىپ قالعان باتىر اعامىز بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆتىڭ ەرلىگىنىڭ ەلەنبەي كەلە جاتقاندىعى جايىندا جازعان ماقالالارى ورالادى. ساناپ وتىرسا «ەگەمەن قازاقستان» سياقتى رەسپۋبليكالىق باسىلىمدارعا وسى ماسەلە جونىندەگى التى بىردەي ماقالاسى شىعىپتى. «التىن قانداۋىردىڭ» يەگەرى بەلگىلى نەيروحيرۋرگ مەيمانتاي كوجەكوۆ جايىندا جازعان كولەمدى ماقالاسى مەن مەملەكەتتىك قىزمەت پەن ونىڭ پروبلەمالارى, باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەر جونىندەگى وي-تولعامدارى دا وسى قاتاردا.
ءنۇسىپباي ابدىراحىم
الماتى وبلىسى,
باقاناس اۋىلى
سوڭعى جاڭالىقتار
كوكتەمگى ەگىسكە دايىندىق پىسىقتالدى
قوعام • بۇگىن, 00:07
يندونەزيا ەلشىسى ورالدىق عالىمدارمەن كەزدەستى
عىلىم • كەشە
بالاباقشالاردا تسيفرلىق باقىلاۋ تاجىريبەسى جۇرگىزىلىپ جاتىر
ايماقتار • كەشە
ەلىمىزدىڭ بەس وڭىرىندە سۋ تاسقىنى قاۋپى جوعارى
قازاقستان • كەشە
40 گرادۋسقا دەيىن اياز: ەلىمىزگە اركتيكالىق سۋىق كەلەدى
اۋا رايى • كەشە
استانا اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۋاقىتشا جابىلادى
ەلوردا • كەشە
الەمدىك ەكونوميكانىڭ جاڭا كارتاسى: قازاقستان قاي ورىندا؟
ەكونوميكا • كەشە
