ۇلىلاردى ۇلىقتاۋ

قازاقستاننىڭ انكاراداعى كۇندەرى ەرەكشە تابىسپەن وتۋدە انادولى جەرىندە قازاق ەلى مەن تۇرىك جۇرتىنىڭ باۋىرلاستى­عىن ايعاقتاي تۇسەتىن كەزەكتى ما­ڭىز­دى شارا ءوتىپ جاتىر. مۇنى ۇيىمداستىرۋعا قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگى ۇيىتقى بولدى. ەل مەن ەلدى جاقىنداستىرىپ, حالىقارالىق قاتىناستاردى ءىل­گەرىلەتۋگە زور ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ەلشى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ وزىندىك قولتاڭباسى تاعى دا كورىندى. ەكى كۇن بويى تۇرىك اعايىندار ءبىزدىڭ كۇمبىرلەگەن كۇيلەرىمىزدى, ءداستۇرلى اندەرىمىزدى تىڭداپ, مىڭ بۇرالعان ءبيىمىزدى تاماشالادى. ولار ونەرپازدارىمىزدى قوشە­مەتتەۋدەن جالىققان جوق. العاشقى كۇنى «ادىرنا» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلى مەن «التىناي» مەملەكەتتىك حالىقتىق بي ءانسامبلى ونەر كورسەتتى. جەر­گىلىكتى حالىقتىڭ قازاق جەرىنەن كەلگەن ونەر­پازدارعا ىقىلاسى ايرىقشا بولدى. بۇدان سوڭ قازاقستان كۇندەرى انكارا­نىڭ كەچيورەن اۋدانىندا جالعاستى. قازاق ونەرپازدارى ون مىڭعا تارتا ادام جيىلاتىن الاڭدا كونتسەرت قويدى. تۇرىكتەر وسى كونتسەرتتەن دە كەرەمەت اسەر العانىن جاسىرمادى. قازاققا و باستان بۇيرەگى بۇرىپ تۇرا­تىن تۇرىكتەر جولىنان جاڭىل­عان جوق. وسىناۋ كۇندەر اياسىندا انكارا­دا قازاقتىڭ اقيىق اقىنى ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ ءمۇسىنى ورناتىلدى. ول كەچيورەن شاعىن اۋدانىندا بىلتىر اشىلعان ءسۇيىنباي ساياباعىنا قونىس تەپتى. بۇل شاراعا ديپلوماتيالىق وكىلدىك­تەر باسشىلارى, اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى, قازاق جانە تۇرىك زيالىلارى, ەلدەن كەلگەن ءسۇيىنباي اقىننىڭ ۇرپاقتارى قاتىستى. ولار ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارىن قويدى, اقىن رۋحىنا قۇران باعىشتادى. ءبيۋستىڭ بيىكتىگى ەكى مەتردەن اسادى. بۇل تۋىندىنىڭ اۆتورى – بەلگىلى ءمۇسىنشى نۇرعالىم يساباەۆ. شارا بارىسىندا ءسۇيىنبايدىڭ ولەڭ-جىرلارى ورىندالدى. انكارا­نىڭ كەچيورەن اۋدانىنىڭ اكىمى مۇس­تافا اك ءوز سوزىندە: – تۇرىك الەمىنىڭ ورتاق تۇل­عاسى ءسۇيىنباي ارون ۇلىنا مەنىڭ قۇرمەتىم ايرىقشا. ول ءوز عۇمىرىن جۇرتىنىڭ بەرەكە-بىرلىگى مەن ىنتىماعىنا ارناعان اقىن. بىلتىر ونىڭ تۋعانىنا 200 جىل تولۋ قۇرمەتىنە اۋداننىڭ ەڭ كورىكتى جەرىنەن ساياباق اشقانبىز. ەندى ەسكەرتكىشىن ورناتتىق. بۇل قادام قازاق پەن تۇرىكتىڭ باۋىرلاستىعىن بەكىتە تۇسەدى, – دەدى. ءسويتىپ, ءسۇيىنباي ءمۇسىنى انكارا تورىندە ورنىققان قازاقتىڭ تا­نى­مال تۇلعالارىنا قويىلعان ءبىر­قاتار ەسكەرتكىشتەردىڭ قاتارىن تولىقتىردى. تۇرىك جەرىندە ءوتىپ جاتقان قازاق­ستان كۇندەرى اياسىندا «مە­نىڭ ءپىرىم – ءسۇيىنباي, ءسوز ءسوي­لەمەن سىيىنباي!» دەپ جىر­لاعان جامبىل جاباەۆتىڭ 170 جىلدىعى تويلانۋدا. انكارادا جىر الىبىنىڭ مەرەيتويىنا وراي حالىقارالىق كونفە­رەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, مەرەكەلىك كونتسەرت قويىلدى. «ادىرنا» مەن «التى­ناي» انسامبلدەرى بۇل جولى دا بابىندا ەكەنىن تانىتتى. جامبىل شىعار­ماشى­لىعىمەن ءبىرشاما تانىستىعى بار دجە­ميلە كىنادجى دەگەن عالىم بىلاي دەدى: – ءبىزدىڭ انادولىدا ءپىرسۇلتان ابدال دەگەن اقىن بار. جامبىل مەن سول اقىن­ن­ىڭ ولەڭدەرىنەن ۇيلەسىمدىلىكتىڭ مىسالدارىن كوپ­تەپ كەزدەستىردىم. بۇل شىعار­مالار­­دىڭ ىشكى رۋحاني بايلانىسى اڭ­عارىلىپ تۇرادى. ەكەۋى دە پوە­زيا­لىق قۋاتى مىق­تى اقىن. ەكەۋى دە حالىققا قامقور بول­عان شايىر­لار. ەكەۋى دە ەلدىڭ ءوز ءتىلى­مەن جىر­لايدى. تۇرىك باۋىرلاردىڭ ىقىلاسىن كورگەن قازاقستاندىقتار دا ايانىپ قالعان جوق. ولار شارانى ۇيىم­داستىرعان اۋداننىڭ اكىمىنە شاپان جاۋىپ, اقىننىڭ پورترەتىن سىيعا تارتتى. الماتى وبلىسىنان كەلگەن دەلەگاتسيا قۇرامىندا وبلىس اكىمى­نىڭ ورىنباسارى باقتيار ونەرباەۆ, مەم­لەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءشامشا بەركىم­باەۆا, بەلگىلى جازۋشى, «قازاق ادە­بيەتى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جۇما­باي شاشتاي ۇلى, ءسۇيىنباي اقىننىڭ ۇرپاعى عابيت سادىرباەۆ جانە باسقالار بار. تۇرىك جۇرتىنىڭ قازاق تۇلعا­لارىن ۇلىقتاۋى مۇنىمەن عانا شەكتەلمەيتىن سياقتى. انكارانىڭ كەچيورەن اۋدانىنىڭ اكىمشىلىگى كەلەسى جىلى جامبىل اقىنعا ارناپ ەسكەرتكىش اشۋدى كوزدەپ وتىر. سوعان قاراعاندا «سىي قىل­ساڭ, سىپىرا قىل» دەگەن ناقىل ءسوز تۇرىك باۋىرلارعا دا جات ەمەس بولۋى كەرەك. البينا ءاشىم, «ەگەمەن قازاقستان» –  انكارادان انكارا