1200 جىلدان بەرى جاتقان تازا سۋ

گرۋزيانىڭ كاحەتيا ايما­عىنداعى كۆارەلي دەگەن جەردە V عاسىرداعى قالا ورنىنا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى بارىسىندا شاراپ قۇيۋعا ارنالعان كۆەۆري ىدىسى تابىلدى. ونىڭ ءىشى تازا سۋعا شوپىلدەپ تولىپ تۇر ەكەن. ال قۇمىرا سىرتىنداعى جازۋ ونىڭ VIII عاسىردا جاسالعانىن كورسەتكەن. سوندا كۆەۆريگە سۋدىڭ قۇيىلعانىنا شامامەن 1200 جىلداي مەرزىم بولعانى ايعاقتالا تۇسەدى. ارحەولوگيالىق ەكسپەدي­تسيا­نىڭ جەتەكشىسى نودار باح­تادزەنىڭ ايتۋىنشا, «دجوردجيان ۋوتەر ەند پاۋەر» كومپانيا­سى جۇرگىزگەن زەرت­حانالىق تەك­سەرۋدىڭ ناتيجەسىندە شامامەن 1200 جىلدان استام ۋاقىت ىدىس ىشىندە تۇرعان سۋ بارىنشا تازا, ءتىپتى, ىشۋگە دە ابدەن جارامدى بولىپ شىققان. سۋدىڭ قۇرامىنان ەشقانداي باكتەريا تابىلماعان. تاعى ءبىر انىقتالعانى, ول جاڭ­بىردىڭ ەمەس, بۇلاقتىڭ سۋىنان الىنعان. ەكسپەديتسيا باسشىسى سۋدى ءوزى ءىشىپ كورگەنىن جەتكىزگەن. ونىڭ شامالى بولىگىن جەرگىلىكتى پاتريارحيا وكىلدەرى دە الىپ كەتكەن. ءدىني قىزمەتكەرلەر سۋدى سونشاما جىلدار ارالىعىندا قاسيەتتى بولىپ كەتكەنىن, سوندىقتان وسى كەزگە دەيىن تازا قالپىن ساقتاپ كەلگەنىن ايتادى. مۇرات ايتقوجا