ءبىرىن ءبىرى ايىپتاپ, كەلىسىمگە جەتۋ قيىن
وتكەن ايدا سىرتقى ساياسات سالاسىندا ەستە قالعان وقيعانىڭ ءبىرى ەۋرووداق پەن تۇركيا اراسىنداعى ءبىر-ءبىرىن ايىپتاعان پىكىر تالاسى بولدى. مۇنداي جاعدايدا ولاردىڭ ءتىل تابىسۋى, كەلىسىمگە كەلۋى قيىن-اۋ دەيسىڭ. ال ولاردىڭ العا قويعان ماقساتى – ءتىل تابىسۋ.
تۇركيا – نەگىزىنەن ازيادا ورنالاسقان (97 پايىزى) ۇلكەن ەل. سويتسە دە ولار وزدەرىن ەۋروپالىقتار قاتارىنا قوسقىسى كەلەدى. 1949 جىلى سولتۇستىك اتلانتيكالىق اسكەري وداققا (ناتو) كىرگەننەن كەيىن-اق ەۋروپالىق قۇرىلىممەن تىعىز بايلانىستا. ەۋروپالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرىلىسىمەن, وعان مۇشە بولۋدى ماقسات تۇتىپ كەلەدى. بىراق ءتۇرلى سەبەپتەردى العا توسىپ, ەۋرووداق ءوز قاتارىنا العىسى جوق. سول سەبەپتەردىڭ اشىعى بار, جابىعى بار دەگەندەي, بىرەۋىنە كەلىسىلگەندەي بولسا, جاڭاسى شىعا كەلەدى. اشىق ايتىلمايتىن سەبەپتەرى دەگەندە, كەزىندە تۇركيا مۇسىلمان ەلى بولعاندىقتان قابىلدانباي ءجۇر دەگەن ءسوز شىققان. انكارانىڭ سولتۇستىك كيپرگە اسكەري جولمەن ارا تۇسكەنى دە كوپ كەدەرگىگە اينالدى. ءدال قازىر ۆيزا ماسەلەسى جونىندە كەلىسىم جايى توسقاۋىل بولىپ وتىر.
بۇدان دا كۇردەلى ماسەلەدە جۇرت كەلىسىمگە جەتىپ جاتادى. مۇندايدا ءبىر-ءبىرىنىڭ ىعىنا جىعىلۋ, قاسارىسا بەرمەي, ەكىنشى جاقتىڭ ايتقانىنا كونۋ دەگەن دە بولادى. ال بۇلار ءبىر-ءبىرىن ايىپتاۋعا قۇمار-اق. اسىرەسە, سۇراعان جاقتىڭ شارت قويۋى, ايقايعا باسۋى ارتىق-اق دەرسىڭ. الىسقا بارماي, وتكەن مامىر ايىنداعى بۇلاردىڭ بەت جىرتىسقانداي بولعانىنا دا جۇرت كۋا.
اي باسىندا ەۋروكوميسسيا تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا ۆيزانى جويۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ ورىندالماي وتىرعانىن مالىمدەدى. 4 مامىرعا دەيىن كەلىسىمدە كورسەتىلگەن ورىندالۋعا ءتيىس 72 شارتتىڭ جارتىسى عانا ورىندالعان كورىنەدى. سوعان قاراماي, تۇركيا ۆيزاسىز ءتارتىپتى تالاپ ەتەدى. مۇنداي سىنعا تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ ەردوعان قاتقىل وكپە ايتتى. «...ەو بىزدەن تەرروريزم تۋرالى زاڭدى اۋىستىرۋدى تالاپ ەتەدى, – دەدى ول. – ولار بىلاي دەيدى: «مەن ۆيزانى جويامىن, بۇل مەنىڭ شارتىم». كەشىرىڭىزدەر, ءبىز ءوز جولىمىزبەن, ال سىزدەر ءوز جولدارىڭىزبەن جۇرىڭىزدەر. كىممەن قالاساڭىزدار, سولارمەن كەلىسىم جاساڭىزدار!». بۇل ەندى كەلىسىمدى قالايتىنداردىڭ ءسوزى ەمەس. ارادا ءۇش كۇن وتكەندە, 9 مامىر كۇنى ەردوعان بۇرىنعى ءسوزىن جۇمسارتىڭقىراپ, «ەۋرووداققا كىرۋ – تۇركيانىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى» ەكەنىن ايتتى. بىراق كەشەگى ءسوز ۇمىتىلا قويعان جوق.
بۇدان كەيىن ايدىڭ اياعىندا ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى دەۆيد كەمەروننىڭ ءسوزى ەۋرووداقتىڭ اتىنان ايتىلعانداي ەستىلدى. ەۋرووداققا كىرۋ جونىندەگى كەلىسسوزدىڭ ۇزاققا سوزىلۋىن ول بىلاي سىنادى: «...ولار ءوتىنىشتى 1987 جىلى بەردى. مۇنداي قارقىنمەن ولار 3000 جىل ماڭىندا كىرەتىن شىعار», دەدى. مۇنى دا ديپلوماتيالىق ءتىل دەي الماسسىڭ, بىراق بەينەلەپ ايتقانىن تۇسىنۋگە بولار ەدى. ال تۇركيا جاعى شارت كەتتى. پارلامەنتتە تۇركيا ۆيتسە-پرەمەرى نۋمان كۋرتۋرمۋش بۇلاي دەۋ ماسقارالىق دەپ ءبىر قويدى دا, «تۇركيا ەۋرووداققا ەشقانداي تاۋەلدى ەمەس», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى.
ەندى بۇدان كەيىن تۇركيا مەن ەۋرووداق اراسىندا مامىلەلىك اڭگىمە ويداعىداي بولاتىنىنا كوڭىل سەنە قويمايدى. تۇسىنىسكىسى كەلەتىن جۇرت ءبىر-ءبىرىنىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن اڭگىمە ايتپايتىن با ەدى, ءبىر-ءبىرىنىڭ كوڭىلىنە قارامايتىن با ەدى؟ ازىرگە بۇلاردا ولاي بولماي وتىر.
جاڭا كوسەم كەزىندە تاليبتەر وزگەرە مە؟
«تاليبان» دەسە تالايدىڭ جۇرەگى زىرق ەتەدى. نەسىن جاسىرايىق, سوناۋ كەڭەس زامانىندا ءبىزدىڭ دە تالاي بوزداقتارىمىز ولارمەن سوعىستا ومىرىمەن قوشتاستى. وعان, بالكىم, ءوزىمىز دە ايىپتى شىعارمىز. الىستاعى اۋعان جەرىندە نەمىز بار ەدى دەيسىڭ عوي.
سول تاليبتەرمەن ءبىزدىڭ كەڭەستىك ەلىمىز عانا ەمەس, امەريكا قۇراما شتاتتارى دا, وركەنيەتتى دەگەن ەۋروپا ەلدەرى دە ءالى سوعىسىپ جاتىر. قىرۋىن ءبىراز قىردى. بيلىكتەن دە قۋدى. بىراق جەڭدى دەپ ايتۋ قيىن-اۋ. تاليبتەر, ولاردىڭ «تاليبان» قوزعالىسى باس يگەن جوق, قاسارىسىپ كۇرەسىپ جاتىر. ولگەنىنە قاراماي كۇرەسەدى دەسە بولار. جاقىندا اقش اسكەرى پاكىستان جەرىندە ۇشقىشسىز ۇشاقپەن ولاردىڭ كوسەمى احتار موحامماد مانسۇردىڭ كوزىن جويدى. بۇعان ۇنجىرعاسى ءتۇسىپ, ءجۇنى جىعىلعان «تاليبان» جوق, جاڭا كوسەمىن سايلاپ الىپ, باعلان پروۆينتسياسىنداعى داندي-گۋري ۋەزىندە وتكەن جەكسەنبىدە حايباتۋللا احۋندزادەگە 500 جاساقشى انت بەردى.
كوپ ەمەس دەۋگە بولار, بىراق ولاردىڭ ءبىرتۇتاس بولىپ, ءبىر جەردە ورنالاسۋعا مۇمكىندىگى جوق, بۇكىل ەلدە شاشىلىپ جاتىر. ءار پروۆينتسيادان وسىنداي كۇش تابىلسا دا, ول از ەمەس. ارينە, باسشىسىنان ايىرىلعان اۋىر. بىراق ۇزاققا سوزباي, جاڭا باسشىسىن تاڭداپ, سونىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋعا انتتاسۋلارى دا ولاردىڭ رۋحىن اڭعارتادى. بۇلاردىڭ باسشىعا باعىنۋ, مويىنسۇنۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن كۇش. بۇدان بۇرىنىراق ءوز باسشىلارى مولدا ومارعا شەكسىز باعىنىپ, ءتىپتى, ومىردەن وزعانىنا ەكى جىل وتسە دە, ونىڭ رۋحىنا باعىنىپ كەلگەنى جۇرتقا بەلگىلى. ال مولدا مانسۇر دا بيلىك تىزگىنىن بىلتىرعى 30 شىلدەدە ۇستاپ, قوزعالىس ىشىندەگى بيلىك ءۇشىن الاۋىزدىقتى ءبىرشاما باسىپ, «تاليباندى» جاڭا دەڭگەيگە كوتەرگەندەي بولعان.
جۇرت مانسۇردىڭ قازاسىنان كەيىن قوزعالىس ىشىندە بيلىككە تالاس كۇشەيەر, ىنتىماق بۇزىلار دەپ ويلاعان. بۇل ءسوزدىڭ دە جانى بار ەدى. سويتسە دە, سول بيلىكتەن ءۇمىتى بار قايراتكەرلەر نەگىزىنەن ءتىل تابىسقانعا ۇقسايدى, ءتىپتى, ىمىراعا كەلگەندەي دە. جول مەنىكى دەيتىندەي, بۇرىننان قاتالدىعىمەن اتى شىققان «حاككاني جۇيەسى» دەيتىن قۇرىلىمنىڭ باسشىسى, ەڭ باستىسى احتار مانسۇردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولعان سيرادجۋددين حاككانيدىڭ مانسۇردىڭ تاعى ءبىر ورىنباسارى حايباتۋللا احۋندزادەگە جول بەرۋى كوپ ادامنىڭ كۇتپەگەندەي جايى ەدى. بىلتىر بيلىك ءۇشىن مانسۇرمەن ءبىراز جاعالاسقان, قوزعالىستاعى ءبىراز جۇرتتىڭ قولداۋىنا يە مولدا وماردىڭ بالاسى مولدا ياكۋبتىڭ دا بۇل جولى داۋعا بارماعانى تاڭدانارلىق ەدى.
حايباتۋللا احۋندزادە – ءدىني قايراتكەر. كانداگاردا مولدا بولعان. كوپشىلىك ونى سول عۇلاما دىندارلىعى ءۇشىن سىيلايدى. تەگى تاجىكتىك كورىنگەنمەن, ول پۋشتۋن تايپاسىنان, تاجىكتەرگە قاتىسى جوق. ءسىرا, ونىڭ اسكەري ەمەستىگى دە شەشۋشى ءرول اتقارعان-اۋ. ال اسكەريلەردىڭ ءبىرى سايلانسا, ەكىنشىسى تايتالاسار ەدى. ءبىراز جۇرت, رەسمي كابۋل ونىڭ اسكەري ادام ەمەستىگىنە نازار اۋدارىپ وتىر. بىتىمگەرشىلىككە جول اشىلار دەپ ءۇمىت ەتەدى.
بيلىككە تالاس كۇشتى بولمادى دەگەنمەن, «تاليبان» ىشىندە الاۋىزدىق تا بار ەكەنى كورىنىپ قالدى. مولدا مۇحامماد راسۋلعا ەرگەن ءبىر قاۋىم جاڭا بيلىكپەن كەلىسپەي وتىر. ولاردى جازعىرۋشىلار كوپ. كابۋل مەن ۆاشينگتوننىڭ تىڭشىسى دەپ تە جىبەردى. تاليبتەر اراسىندا ۇكىمەتپەن كەلىسىم جولىن قالايتىندار دا بار سياقتى.
«تاليباندى» ءبارىمىز دە قۇپتامايمىز. ولار ورتالىق ازيا ەلدەرىنە باسىپ كىرەدى دەگەن ۇرەيگە دە سەنەتىنىمىز بار. ءوز كۇندەرىن كورە الماي جاتقان ولاردىڭ بىزدە نەسى بار؟! ولار ءوز ەلىندەگى ساياسي جۇيە ءۇشىن كۇرەسىپ جاتىر. سول كۇرەستە سوعىس جولىن ەمەس, كەلىسىم جولىن قالاسا ەكەن دەيسىڭ. اۋعان حالقى از قىرىلعان جوق. سوعىسىپ جاتقانداردىڭ ءبىر جاعىندا بيلىك اۋىسقاندا, بىتىمگە قاراي بەت بۇرىلا ما ەكەن دەپ ۇمىتتەنەسىڭ. جاۋاپتى ۋاقىت ايتادى.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست
وتكەن ايدا سىرتقى ساياسات سالاسىندا ەستە قالعان وقيعانىڭ ءبىرى ەۋرووداق پەن تۇركيا اراسىنداعى ءبىر-ءبىرىن ايىپتاعان پىكىر تالاسى بولدى. مۇنداي جاعدايدا ولاردىڭ ءتىل تابىسۋى, كەلىسىمگە كەلۋى قيىن-اۋ دەيسىڭ. ال ولاردىڭ العا قويعان ماقساتى – ءتىل تابىسۋ.
تۇركيا – نەگىزىنەن ازيادا ورنالاسقان (97 پايىزى) ۇلكەن ەل. سويتسە دە ولار وزدەرىن ەۋروپالىقتار قاتارىنا قوسقىسى كەلەدى. 1949 جىلى سولتۇستىك اتلانتيكالىق اسكەري وداققا (ناتو) كىرگەننەن كەيىن-اق ەۋروپالىق قۇرىلىممەن تىعىز بايلانىستا. ەۋروپالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرىلىسىمەن, وعان مۇشە بولۋدى ماقسات تۇتىپ كەلەدى. بىراق ءتۇرلى سەبەپتەردى العا توسىپ, ەۋرووداق ءوز قاتارىنا العىسى جوق. سول سەبەپتەردىڭ اشىعى بار, جابىعى بار دەگەندەي, بىرەۋىنە كەلىسىلگەندەي بولسا, جاڭاسى شىعا كەلەدى. اشىق ايتىلمايتىن سەبەپتەرى دەگەندە, كەزىندە تۇركيا مۇسىلمان ەلى بولعاندىقتان قابىلدانباي ءجۇر دەگەن ءسوز شىققان. انكارانىڭ سولتۇستىك كيپرگە اسكەري جولمەن ارا تۇسكەنى دە كوپ كەدەرگىگە اينالدى. ءدال قازىر ۆيزا ماسەلەسى جونىندە كەلىسىم جايى توسقاۋىل بولىپ وتىر.
بۇدان دا كۇردەلى ماسەلەدە جۇرت كەلىسىمگە جەتىپ جاتادى. مۇندايدا ءبىر-ءبىرىنىڭ ىعىنا جىعىلۋ, قاسارىسا بەرمەي, ەكىنشى جاقتىڭ ايتقانىنا كونۋ دەگەن دە بولادى. ال بۇلار ءبىر-ءبىرىن ايىپتاۋعا قۇمار-اق. اسىرەسە, سۇراعان جاقتىڭ شارت قويۋى, ايقايعا باسۋى ارتىق-اق دەرسىڭ. الىسقا بارماي, وتكەن مامىر ايىنداعى بۇلاردىڭ بەت جىرتىسقانداي بولعانىنا دا جۇرت كۋا.
اي باسىندا ەۋروكوميسسيا تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا ۆيزانى جويۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ ورىندالماي وتىرعانىن مالىمدەدى. 4 مامىرعا دەيىن كەلىسىمدە كورسەتىلگەن ورىندالۋعا ءتيىس 72 شارتتىڭ جارتىسى عانا ورىندالعان كورىنەدى. سوعان قاراماي, تۇركيا ۆيزاسىز ءتارتىپتى تالاپ ەتەدى. مۇنداي سىنعا تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ ەردوعان قاتقىل وكپە ايتتى. «...ەو بىزدەن تەرروريزم تۋرالى زاڭدى اۋىستىرۋدى تالاپ ەتەدى, – دەدى ول. – ولار بىلاي دەيدى: «مەن ۆيزانى جويامىن, بۇل مەنىڭ شارتىم». كەشىرىڭىزدەر, ءبىز ءوز جولىمىزبەن, ال سىزدەر ءوز جولدارىڭىزبەن جۇرىڭىزدەر. كىممەن قالاساڭىزدار, سولارمەن كەلىسىم جاساڭىزدار!». بۇل ەندى كەلىسىمدى قالايتىنداردىڭ ءسوزى ەمەس. ارادا ءۇش كۇن وتكەندە, 9 مامىر كۇنى ەردوعان بۇرىنعى ءسوزىن جۇمسارتىڭقىراپ, «ەۋرووداققا كىرۋ – تۇركيانىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى» ەكەنىن ايتتى. بىراق كەشەگى ءسوز ۇمىتىلا قويعان جوق.
بۇدان كەيىن ايدىڭ اياعىندا ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى دەۆيد كەمەروننىڭ ءسوزى ەۋرووداقتىڭ اتىنان ايتىلعانداي ەستىلدى. ەۋرووداققا كىرۋ جونىندەگى كەلىسسوزدىڭ ۇزاققا سوزىلۋىن ول بىلاي سىنادى: «...ولار ءوتىنىشتى 1987 جىلى بەردى. مۇنداي قارقىنمەن ولار 3000 جىل ماڭىندا كىرەتىن شىعار», دەدى. مۇنى دا ديپلوماتيالىق ءتىل دەي الماسسىڭ, بىراق بەينەلەپ ايتقانىن تۇسىنۋگە بولار ەدى. ال تۇركيا جاعى شارت كەتتى. پارلامەنتتە تۇركيا ۆيتسە-پرەمەرى نۋمان كۋرتۋرمۋش بۇلاي دەۋ ماسقارالىق دەپ ءبىر قويدى دا, «تۇركيا ەۋرووداققا ەشقانداي تاۋەلدى ەمەس», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى.
ەندى بۇدان كەيىن تۇركيا مەن ەۋرووداق اراسىندا مامىلەلىك اڭگىمە ويداعىداي بولاتىنىنا كوڭىل سەنە قويمايدى. تۇسىنىسكىسى كەلەتىن جۇرت ءبىر-ءبىرىنىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن اڭگىمە ايتپايتىن با ەدى, ءبىر-ءبىرىنىڭ كوڭىلىنە قارامايتىن با ەدى؟ ازىرگە بۇلاردا ولاي بولماي وتىر.
جاڭا كوسەم كەزىندە تاليبتەر وزگەرە مە؟
«تاليبان» دەسە تالايدىڭ جۇرەگى زىرق ەتەدى. نەسىن جاسىرايىق, سوناۋ كەڭەس زامانىندا ءبىزدىڭ دە تالاي بوزداقتارىمىز ولارمەن سوعىستا ومىرىمەن قوشتاستى. وعان, بالكىم, ءوزىمىز دە ايىپتى شىعارمىز. الىستاعى اۋعان جەرىندە نەمىز بار ەدى دەيسىڭ عوي.
سول تاليبتەرمەن ءبىزدىڭ كەڭەستىك ەلىمىز عانا ەمەس, امەريكا قۇراما شتاتتارى دا, وركەنيەتتى دەگەن ەۋروپا ەلدەرى دە ءالى سوعىسىپ جاتىر. قىرۋىن ءبىراز قىردى. بيلىكتەن دە قۋدى. بىراق جەڭدى دەپ ايتۋ قيىن-اۋ. تاليبتەر, ولاردىڭ «تاليبان» قوزعالىسى باس يگەن جوق, قاسارىسىپ كۇرەسىپ جاتىر. ولگەنىنە قاراماي كۇرەسەدى دەسە بولار. جاقىندا اقش اسكەرى پاكىستان جەرىندە ۇشقىشسىز ۇشاقپەن ولاردىڭ كوسەمى احتار موحامماد مانسۇردىڭ كوزىن جويدى. بۇعان ۇنجىرعاسى ءتۇسىپ, ءجۇنى جىعىلعان «تاليبان» جوق, جاڭا كوسەمىن سايلاپ الىپ, باعلان پروۆينتسياسىنداعى داندي-گۋري ۋەزىندە وتكەن جەكسەنبىدە حايباتۋللا احۋندزادەگە 500 جاساقشى انت بەردى.
كوپ ەمەس دەۋگە بولار, بىراق ولاردىڭ ءبىرتۇتاس بولىپ, ءبىر جەردە ورنالاسۋعا مۇمكىندىگى جوق, بۇكىل ەلدە شاشىلىپ جاتىر. ءار پروۆينتسيادان وسىنداي كۇش تابىلسا دا, ول از ەمەس. ارينە, باسشىسىنان ايىرىلعان اۋىر. بىراق ۇزاققا سوزباي, جاڭا باسشىسىن تاڭداپ, سونىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋعا انتتاسۋلارى دا ولاردىڭ رۋحىن اڭعارتادى. بۇلاردىڭ باسشىعا باعىنۋ, مويىنسۇنۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن كۇش. بۇدان بۇرىنىراق ءوز باسشىلارى مولدا ومارعا شەكسىز باعىنىپ, ءتىپتى, ومىردەن وزعانىنا ەكى جىل وتسە دە, ونىڭ رۋحىنا باعىنىپ كەلگەنى جۇرتقا بەلگىلى. ال مولدا مانسۇر دا بيلىك تىزگىنىن بىلتىرعى 30 شىلدەدە ۇستاپ, قوزعالىس ىشىندەگى بيلىك ءۇشىن الاۋىزدىقتى ءبىرشاما باسىپ, «تاليباندى» جاڭا دەڭگەيگە كوتەرگەندەي بولعان.
جۇرت مانسۇردىڭ قازاسىنان كەيىن قوزعالىس ىشىندە بيلىككە تالاس كۇشەيەر, ىنتىماق بۇزىلار دەپ ويلاعان. بۇل ءسوزدىڭ دە جانى بار ەدى. سويتسە دە, سول بيلىكتەن ءۇمىتى بار قايراتكەرلەر نەگىزىنەن ءتىل تابىسقانعا ۇقسايدى, ءتىپتى, ىمىراعا كەلگەندەي دە. جول مەنىكى دەيتىندەي, بۇرىننان قاتالدىعىمەن اتى شىققان «حاككاني جۇيەسى» دەيتىن قۇرىلىمنىڭ باسشىسى, ەڭ باستىسى احتار مانسۇردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولعان سيرادجۋددين حاككانيدىڭ مانسۇردىڭ تاعى ءبىر ورىنباسارى حايباتۋللا احۋندزادەگە جول بەرۋى كوپ ادامنىڭ كۇتپەگەندەي جايى ەدى. بىلتىر بيلىك ءۇشىن مانسۇرمەن ءبىراز جاعالاسقان, قوزعالىستاعى ءبىراز جۇرتتىڭ قولداۋىنا يە مولدا وماردىڭ بالاسى مولدا ياكۋبتىڭ دا بۇل جولى داۋعا بارماعانى تاڭدانارلىق ەدى.
حايباتۋللا احۋندزادە – ءدىني قايراتكەر. كانداگاردا مولدا بولعان. كوپشىلىك ونى سول عۇلاما دىندارلىعى ءۇشىن سىيلايدى. تەگى تاجىكتىك كورىنگەنمەن, ول پۋشتۋن تايپاسىنان, تاجىكتەرگە قاتىسى جوق. ءسىرا, ونىڭ اسكەري ەمەستىگى دە شەشۋشى ءرول اتقارعان-اۋ. ال اسكەريلەردىڭ ءبىرى سايلانسا, ەكىنشىسى تايتالاسار ەدى. ءبىراز جۇرت, رەسمي كابۋل ونىڭ اسكەري ادام ەمەستىگىنە نازار اۋدارىپ وتىر. بىتىمگەرشىلىككە جول اشىلار دەپ ءۇمىت ەتەدى.
بيلىككە تالاس كۇشتى بولمادى دەگەنمەن, «تاليبان» ىشىندە الاۋىزدىق تا بار ەكەنى كورىنىپ قالدى. مولدا مۇحامماد راسۋلعا ەرگەن ءبىر قاۋىم جاڭا بيلىكپەن كەلىسپەي وتىر. ولاردى جازعىرۋشىلار كوپ. كابۋل مەن ۆاشينگتوننىڭ تىڭشىسى دەپ تە جىبەردى. تاليبتەر اراسىندا ۇكىمەتپەن كەلىسىم جولىن قالايتىندار دا بار سياقتى.
«تاليباندى» ءبارىمىز دە قۇپتامايمىز. ولار ورتالىق ازيا ەلدەرىنە باسىپ كىرەدى دەگەن ۇرەيگە دە سەنەتىنىمىز بار. ءوز كۇندەرىن كورە الماي جاتقان ولاردىڭ بىزدە نەسى بار؟! ولار ءوز ەلىندەگى ساياسي جۇيە ءۇشىن كۇرەسىپ جاتىر. سول كۇرەستە سوعىس جولىن ەمەس, كەلىسىم جولىن قالاسا ەكەن دەيسىڭ. اۋعان حالقى از قىرىلعان جوق. سوعىسىپ جاتقانداردىڭ ءبىر جاعىندا بيلىك اۋىسقاندا, بىتىمگە قاراي بەت بۇرىلا ما ەكەن دەپ ۇمىتتەنەسىڭ. جاۋاپتى ۋاقىت ايتادى.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست
