جاراسىم مەن جاسامپازدىق جەمىسى

قازاقستاندىقتار كەشە جاريا ەتىلگەن ەلباسى جولداۋىن وسىلاي دەپ باعالاۋدا كەنجەعالي ساعاديەۆ,  پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى: – وتە مازمۇندى, حالىققا ەرەكشە اسەرى بار جولداۋ بولدى. ءوت­كەن جولىمىز قورىتىن­دىلان­دى. راسىندا جاقسى-جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتىپپىز. قاراپ وتىرساق, تاۋەلسىزدىك العان جالعىز ءبىز ەمەس قوي, ال ءبىزدىڭ 20 جىل ىشىندەگى جەت­كەن بيىگىمىز شۇكىرشىلىك جا­ساي­تىنداي. پرەزيدەنتتىڭ وسى وراي­دا كەلتىرگەن مىسالى وتە اسەر­لى بولدى. ماسەلەن, وڭتۇستىك كورەيا العاشقى 20 جىلىندا 3 ەسە, مالايزيا 2,2 ەسە, پولشا, ۆەنگريا, تۇركيا بارلىعى بىزدەن از دەڭگەيدە كوتەرىلىپتى. ءبىزدىڭ قارقىنىمىز ولاردان بىرنەشە ەسە ارتىپ وتىر. ال ولاردىڭ مىسالىنا قاراپ وزىمىزشە ولشەيتىن بولساق, كەلەسى 20 جىلدىڭ تابىسى ودان دا ەسەلەنە تۇسپەك. تاعى ءبىر ماڭىزدى كوتەرىلگەن تاقىرىپ, ول – الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ قارالۋى. ءبىلىمدى جوعارى ساپاعا كوتەرۋ, مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار سالۋ, وسى باعىتتا الەمدە الدىڭعى قاتارلاردان كورىنۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋعا ماڭىز بەرىپ, ادام جاسىن ۇزارتۋ سىندى حالىققا قاجەتتى كوپتەگەن ماسەلەنىڭ قالاي شەشىمىن تاباتىندىعى ايتىلدى. ماسەلەن, ءىجو-ءنىڭ 3,2 پايىزى دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىنە ءبولىنۋ قاجەتتىگىنە ماڭىز بەردى. تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەسى كوپتەن باس قاتىرىپ جۇرگەن قيىن ءتۇيىن بولاتىن. وسىعان قولىمىز جەتپەي جۇرسە, بۇگىنگى جولداۋدا ول وتە جاقسى ايتىلدى. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتىندا اتقارىلادى دەگەن ىستەر دە كوڭىلدەن شىعادى. وسىلاردىڭ ورىندالا­تىنىنا سەنىمدىمىن, ويتكەنى, ءبىز باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى جىلى-اق 150-دەن استام كاسىپورىندى ىسكە قوستىق قوي. سوندىقتان الدا اتقارىلار جۇمىس مول. گۇلشارا ابدىقالىقوۆا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى: – ەلباسى جولداۋىندا الەۋ­مەت­تىك سالاعا كوپ كوڭىل ءبولدى. بۇل – شىنىندا دا كوپشىلىكتىڭ كو­كەيىن تەسكەن ءىرى پروبلەمانىڭ ءبىرى. ءويت­كەنى, حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيى وسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە تىكەلەي بايلانىستى دەسەم, ارتىق ايت­قان­دىق ەمەس. وسى كەزگە دەيىن كوپ اي­تىلىپ جۇرگەن, بىراق شەشىمىن تاپ­پاعان ماسەلەلەردى شەشۋدە ات­قارىلاتىن ناقتى شارالاردى مەم­لەكەت باسشىسى ءوز جولداۋ­ىن­دا بەلگىلەپ بەردى. ول – ءوزىن-ءوزى ەڭبەكپەن قامتاماسىز ەتەتىن ازاماتتار ماسەلەسى. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ سالادا اتالعان جۇمىستى العا اپارۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلاما جاساۋ تاپسىرىلدى. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە حالىقتىڭ 32 پايىزى ءوزىن-ءوزى قام­تا­ما­سىز ەتەدى. ال ولاردىڭ باسىم بولىگى – 60 پايىزدان استامى اۋىلدىق جەردە تۇراتىندار. ەلباسى وسى كاتەگورياعا ۇلكەن كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن باسا ايتتى. ەگەر دە ءبىز ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەتىن ازاماتتاردىڭ ماسەلەسىن شەشەتىن بولساق, سوندا ولاردىڭ ءبىرازى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالارعا باعىت ۇستانىپ, قاجەتتى مامانداردى دايارلاۋ ار­قى­لى وسى سالادا الەۋەتتى جۇمىس اتقارۋشىلار قاتارى كو­بەيە­دى. ەندىگى ءبىر بولىگىنە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ميكروكرەديتتەر بولىنەدى. بۇل دەگەنىمىز–اۋىل پروبلەما­سى­نىڭ شەشىلۋى. باعدارلاما جاسالىنىپ, ول ماقساتتى جۇمىس جا­ساعاندا الەۋمەتتىك پروبلەمالار ءتۇيىنى جازىلادى دەگەن ءسوز. الداعى 10 جىلدىڭ ەلىمىز ءۇشىن جاڭارۋ مەن ءوسۋ جىلدارى بولاتىندىعىن ءبارىمىز ۇعىندىق. ەندى سول جولدا بارلىعىمىز ەڭبەكتەنۋگە ءتيىسپىز. سەرىك احمەتوۆ,  قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى: – ەلباسى بۇگىنگى جولد­اۋىن­دا كوتەرگەن تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋ­نال­دىق شارۋاشىلىق سالاسىن جاڭ­عىرتۋ – وتە كۇردەلى ماسەلە. وسى­عان بايلا­نىس­تى ۇكى­مەتكە, وبلىس اكىمدە­رى­نە تاپسىر­ما­لار بەرىلدى. ءۇستى­مىزدەگى جىل­دىڭ 1 ما­مىرىنا دەيىن جاڭا باع­دار­لاما قابىل­دا­نۋى ءتيىس. باع­دار­لا­مانى ال­دى­مەن ويداعى­داي ءازىر­لەپ, ونى جۇزەگە اسىرۋ با­عىتىندا كوپ ىستەر ات­قارۋىمىز كەرەك. ال وسى سالا­داعى ينفرا­قۇرى­لىمنىڭ توزىعى جەتكەندىگى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. جىلۋ ەلەكتر ستانسالارى, كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, تۇرعىن ۇيلەردەگى جىلۋ مەن سۋدىڭ ەسكىرگەن قۇبىرلارىن اۋىستىرۋ وتە قاجەت. بۇل ايماقتارداعى جەرگىلىكتى اكىمدەر ءۇشىن ەڭ ءبىر باس قاتىراتىن شارۋا ەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ەلباسى العا قويعان مىندەتتەردىڭ دە ماڭىزى زور. حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن تۇزەتۋدە, ولاردىڭ ءومىر جاسىن ۇزارتۋ بويىنشا بەرگەن تاپسىرمالارى كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگى ويلار. ول ءۇشىن جەر-جەردە فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك بولىمشەلەر اشۋ جايىن دا مەملەكەت باسشىسى الدىمىزعا مىندەت ەتىپ قويدى. تاعى دا ەلدىك ماڭىزى بار, بيىك ماقساتتارعا جەتۋىمىزدىڭ كەپىلى–ول ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋى. ءبىز ەگەر وسى سالانى دامىتۋعا جۇمىلماساق, جاستارىمىزدىڭ ءبىلىمىن ارتتىرىپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرەتىن ماماندار دايارلا­ماساق, كوشتىڭ ارتىندا قالىپ قويۋىمىز مۇمكىن. ەلباسىنىڭ وسى ماسەلەنى باسا ايتۋى اسا ماڭىزدى. جولداۋدا قاي سالاعا دا بولسىن قاتىستى ايتىلعان ويلاردىڭ ماڭىزى وتە زور. سەرگەي پلوتنيكوۆ,  سەناتور: – حالىق جولداۋدان وزدەرىنىڭ تۇرمىس دارەجەسىن ارتتىرۋعا ءمۇم­­كىندىك بەرەتىن جاقسىلىق­تار­دى كۇ­تەدى. سونىڭ ىشىندە زەينەت­اقى, ستيپەنديا, ءتۇرلى تولەماقى, وتەماقى جانە ەڭبەكاقىنىڭ ءوسى­رىل­گەنىن قا­لايدى. ال بيىلعى جول­­­داۋ وسى­لار­­دى ءوسىرۋ ءجونىن­دەگى العا قويىل­عان الەۋمەتتىك باع­دارلامالاردىڭ مەرزىمىنەن بۇ­­رىن ورىندالىپ جات­قا­نىن كور­سەتتى. ماسەلەن, ءبىز كەيبىر باع­دار­لا­مالاردىڭ 2015 جىلعا دەيىنگى مەرزىمدە ورىندالۋىن العا قوي­عان ەدىك, ال بۇگىن ولار­دىڭ تو­لىق ورىندالىپ تا قالعانىن كورىپ وتىرمىز. وسىنىڭ ءوزى بۇكىلالەم­دىك قارجى داعدارىسى جاعدايىندا ىسكە اسۋدا. مۇنداي جە­تىستىكتەرگە قالاي قۋانباسسىڭ. بىراق ەلباسى بۇعان توقمەيىلسىپ وتىرعان جوق, ول ۇكىمەتتىڭ الدىنا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەدى. سونىڭ ىشىندە حالىقتى الەۋمەتتىك تۇرعىدان بارىنشا قولدايتىن مىندەتتەر بار. ماسەلەن, بيۋدجەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن ستۋدەنتتەر ستيپەندياسىنىڭ 1 شىلدەدەن باستاپ 30 پايىزعا ارتاتىندىعى ايتىلدى. ال زەينەتاقى كولەمى 1 قاڭتاردان باستاپ-اق 30 پايىزعا وسىرىلگەن. پرەزيدەنتتىڭ ۇكىمەت الدىنا قويعان مىندەتتەرىنىڭ سايىپ كەلگەندەگى ماقساتى بىرەۋ-اق. ول – حالىقتىڭ حال-احۋالىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى دە ونى اتاپ ءوتتى.  ال ءبىزدىڭ, دەپۋتات كورپۋسىنىڭ مىندەتى – ەلباسى العا قويىپ وتىرعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا زاڭدىلىق تۇرعىدان جاعداي جاسايتىن زاڭنامالىق قۇجاتتار قابىلداۋ. وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل مىندەتتى دۇرىس ورىنداپ كەلدىك, الداعى ۋاقىتتا دا ەلباسىنىڭ سەنىمىنەن شىعامىز عوي دەپ ويلايمىن.   بەردىبەك ساپارباەۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى: – ماعان بۇگىنگى جولداۋدا اي­تىل­عان ماسەلەلەر قاتتى ۇنادى. سونىڭ ىشىندە, اۋىلداعى حالىق­تى جۇمىس ورىندارىمەن قامتا­ما­سىز ەتۋ ماسەلەسىنىڭ ايتىلعانى وتە ورىندى بولدى دەپ ويلاي­مىن. ەلباسى ۇستىمىزدەگى جىلى اۋىلدى جەرلەردە جاڭادان 20 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋ مىندەتىن قويدى. ەندى ۇكىمەت وسى باعىتتا ارنايى باعدارلاما قابىلداپ, ءتيىستى دارەجەدە قاراجات بولەتىن شىعار. بۇل اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن وتە قۋانىشتى حابار دەپ بىلەمىن. ءبىز وسى باعىتتا قىزۋ جۇمىس ىستەۋگە ءازىرمىز. پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ الدىنا ەت ونىمدەرىن سىرتقا شى­عارۋدى ارتتىرۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. ماسەلەن, 2016 جىلعا دەيىن ەت ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ كولەمىن 60 مىڭ تونناعا جەتكىزۋىمىز كەرەك ەكەن. مەنىڭشە, بۇل دا وتە دۇرىس قولعا الىنىپ وتىرعان ماسەلە. اسىرەسە, شىعىس قازاقستان ءۇشىن ونىڭ ماڭىزى زور. ويتكەنى, ءبىز رەسەي فەدەراتسياسىمەن شەكتەسەمىز. ەت ونىمدەرىن سول ەلگە شىعارۋعا وبلىسىمىز وتە قولايلى ورنالاسقان. ونىڭ ۇستىنە ءبىز كەدەن وداعىنا مۇشەمىز, ال ول ءوز ونىمدەرىمىزدىڭ باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋعا  مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز ەندى وسى مۇمكىندىكتەردى مو­لى­نان پايدالانىپ, ەت ونىمدەرىن سىرتقا شىعارۋدا الدىڭعى قاتار­دا­عى ايماققا اينالاتىن شىعارمىز دەگەن ءۇمىتىمىز بار. ال ەت ونىمدەرىن بەرەتىن مال شارۋاشىلىعى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ دەگەن ءسوز. سونىمەن بىرگە, حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدى تولىعىمەن اياقتاۋ مىندەتى دە اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن قۋانىشتى حابار بولارى ءسوزسىز. ساليدات قايىربەكوۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى: – پرەزيدەنت ءوز سوزىندە تىڭ­داۋ­شىلاردى كولىك اپاتى ورىن العان كەزدە تىكۇشاقتارمەن ازا­ماتتاردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا جەدەل جاردەم بەرۋگە قاتتى نازار اۋدارتتى. ءويت­كەنى, زارداپ شەككەندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى مەديتسينالىق كومەك كورسەتكەنشە جان تاپسىراتىنى جاسىرىن ەمەس. جولداۋدا كورى­نىس تاپقان باسىمدىقتار اراسى­نان 2015 جىلعا دەيىن قازاق­ستان­دىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭ­گەي­ىن 70 جاسقا جەتكىزۋدى اتاپ وتۋگە بولادى. ال 2020 جىلعا قاراي ونى 72-گە كوتەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 2015 جىلعا قاراي بىرىڭعاي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن تولىق اياقتاۋ كوزدەلگەن. ياعني, اۋرۋحانالار ازاماتتاردى ەمدەۋدە ناقتى ناتيجەگە جۇمىس ىستەيتىنى باستى مىندەت ەتىپ قويىلعان. سونىمەن بىرگە, ازاماتتاردىڭ «اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدەۋدى» بارىنشا ۇستانۋىنا جاعداي جاساۋ ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويىلعان ۇلكەن مىندەت. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاعى ءبىر تاپسىرماسى – مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ اۋىلدىقتارعا قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ. وسى مىندەتتى ورىنداۋ ماقساتىندا 16 جىلجىمالى جەدەل قىزمەت كور­سەتۋ كەشەندەرىن ساتىپ الۋدامىز. بۇدان باسقا جىل سوڭىنا قاراي تاعى 34-ءىن الۋ ويىمىزدا بار. مەديتسينالىق كومەكتى ۋاقىتىندا كورسەتۋ ءۇشىن 16 تىكۇشاقتىڭ ساتىپ الىناتىنىن دا ايتا كەتكەنىمىز ءجون. ول ءوز كەزەگىندە جوعارىدا اتالعان جول اپاتى وقيعالارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا دەر كەزىندە سەپ بولارى انىق. ماقسۇت نارىكباەۆ, «ادىلەت» سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى: – ەلباسى بۇگىنگى جولداۋىندا ەلىمىز ءۇشىن بايگەدە جەتەمىن دەيتىن كومبەنى كورسەتىپ قانا قويعان جوق, وعان جەتۋدىڭ جولدارىن دا جىكتەپ تۇرىپ ايتىپ بەردى. ماعان اسىرەسە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قا­تىستى ايتقاندارى وتە ۇنادى. ەگەر وي­لانىپ قارايتىن بولساق, وسى ءوت­كەن 8 جىلدان بەرى ءبىز جوو-لار­داعى ءبىلىم بەرۋدى ەۋروپالىق ستان­دارتتارعا جەتكىزۋ جايىن ۇنە­مى ءسوز ەتتىك, سوعان جەتۋدى ماقسات تۇت­تىق جانە كوشتىك دەدىك. ال ناقتى ومىردە كەڭەستىك زاماننان بەرگى ءتارتىپ, قۇقىقتىق تەتىكتەر جالعاسىپ جاتتى. وسىنىڭ سالدارىنان جوو-لاردا اكادەميالىق تاۋەلسىزدىكتىڭ بولماعانى شىندىق. بۇگىنگى كۇنى جاعداي وزگە­شە, ەلباسى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» دەگەن ءبىلىم ورداسىن ومىرگە اكەلىپ, سونى زاڭداستىرۋ ارقىلى ونىڭ اكادەميالىق تاۋەلسىزدىگىن جاقسارتىپ, وسى جۇمىستىڭ قالاي جۇرگىزىلۋ كەرەك ەكەنىنە ۇلگى كورسەتتى. ويتكەنى, وسىعان دەيىن بىلاي ايتتىق, ولاي ايتتىق, بىراق دىتتەگەن جەرگە جەتپەي جاتتىق. مىنەكي, جولداۋدا 2015 جىلعا دەيىن 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كوشۋىمىز كەرەكتىگى ايتىلدى. ال ول بولماسا جاڭاعى ايتىلعان ءبىلىم سالاسىنداعى ماقساتتاردى ورىنداۋ قيىن. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ورتا مەكتەپتى بىتىرۋشىلەرىمىز جاڭا ءبىلىم جوباسىنا دايىن ەمەس, ەلباسىنىڭ وسى ماسەلەنى كوتەرۋى كوڭىلىمە بارىنشا قوندى. ەلىمىزگە ءبىلىمدى ازاماتتار قاجەت. جانە جاستارعا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدە بيزنەس قۇرىلىم­داردى جاۋاپكەرشىلىككە باعىتتاپ وتىرعانى دا ماڭىزدى دەر ەدىم. بيزنەستىڭ وزدەرىنە قاجەتتى مامانداردى وقىتۋعا, ولاردى دايارلاۋعا قاراجات ءبولۋى, تۇپتەپ كەلگەندە, بيزنەستىڭ ەلدىڭ بولاشاعىنا سالعان ينۆەستيتسياسى بولماق. ايگۇل سولوۆەۆا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى: – ەلباسىنىڭ حالىققا ارناعان بيىلعى جولداۋى ەلىمىز ءۇشىن اي­رىقشا ماڭىزدى سانالاتىن ماسە­لەلەردى ناقتى كورسەتىپ, ايقىنداي تۇسۋىمەن ماڭىزدى بولدى. ياعني, قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتىن كوتەرۋ, حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ باستى نازاردا بولماق. بۇل جەردە ەرەكشە اتاپ وتەتىن ماسەلە – پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ۇزار­تۋعا قاتىستى رەفەرەندۋم. ەۋ­روپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىن­تى­ماقتاستىق ۇيىمى ستاندار­تىن­دا كەز كەلگەن ادامنىڭ سايلاۋعا قاتىسۋعا جانە ءوز ويىن اشىق بىلدىرۋگە قۇقىلى ەكەندىگى اشىق ايتىلعان. دەمەك, رەفەرەندۋم بىزگە ءدال وسىنداي مۇمكىندىكتى بەرە الادى. سوندىقتان, پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ۇزارتۋ ماسەلەسىن تولىقتاي قوسىلامىن. ەرلان نىعماتۋلين, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى: – پرەزيدەنتتىڭ بيىلعى جىلعى جولداۋىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى مەن وزەگى – جولداۋدىڭ بۇگىنگى كۇننىڭ پروبلەمالارىنا, قوعام­نىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ تۇبەي­گەيلى شەشىلۋ جولدارىنا ارنال­عاندىعى. اسىرە­سە, الەۋمەتتىك ءما­سەلەلەرگە اي­رىقشا نازار اۋدا­رىل­دى. ماسەلەن, بيىلعى جىل­دىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ستيپەنديا, بيۋدجەت سالاسىندا جۇرگەن قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك­اقى­سى 30 پايىزعا وسەتىنىن ايتتى. بۇل – قازاقستاننىڭ, ەلىمىز ەكونو­مي­كا­سىنىڭ الەمدىك قارجى داعدا­رى­سىنان مويىماي, ەڭسە تىكتەپ شىققانىن ايعاقتايدى. ياعني, ءبىز قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى – الەۋمەتتىك سالا تەتىگىن كۇشەي­تۋدەمىز. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى جاڭا سەرپىن الدى. ەندىگى كەزەكتە اۋىل شارۋاشىلىعى, ونىڭ ىشىندە, مال شارۋاشىلىعى سەكتورىندا جاڭا وزگەرىستەر ورىن الماق. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلماق. 130 ملرد. تەڭگە كولەمىندەگى نەسيە رەسۋرسى مال شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋعا, جانداندىرۋعا باعىتتالاتىن بولادى. ەندىگى ءبىر ايتاتىن ماسەلە – حالىقتىڭ ەڭبەكپەن قام­تى­لۋى. بۇل قازىرگى كەزدەگى ەڭ ءبىر وزەكتى ماسەلە دەسەك تە بولادى. ال ونىڭ جۇيەلى شەشىلۋى كوپتەگەن قازاقستاندىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا سەپ بولاتىنى ءسوزسىز. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەن ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ شەشىلۋى ءۇشىن ارنايى زاڭنامالىق نورمالاردىڭ بەكىتىلۋى ماڭىزدى دەر ەدىم. ال بۇل ماسەلەلەر ءوزىنىڭ وڭتايلى شەشىمىن تابادى دەپ سانايمىن. ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى: – پرەزيدەنتتىڭ قازاق­ستان حال­قى­نا ارناعان كەزەكتى جولداۋ­ىندا الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە ەر­ەكشە نازار اۋدارىلعان. ماڭىزى زور بۇل قۇجاتتى بىلتىرعىنىڭ زاڭدى جال­عاسى دەپ قاراستىرعان ءجون. اتاپ ايتاتىن ءجايت – ءبىلىم بەرۋ مەن دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنىڭ ساپالىق دەڭگەيىن بارىن­شا ارتتىرۋ مىندەتى وتكىر قوي­ىلدى. سونداي-اق ەلباسى ءوز سوزىندە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جايىن دا ۇمىت قالدىرعان جوق. نەگىزىنەن مەملەكەت باس­شى­سى حا­لىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ, سو­نى­مەن قاتار, ولارعا قىزمەت جا­ساۋ­دىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ دەگەندى ۇنەمى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. بۇل جولى دا پرەزيدەنت سول مىندەتتەردىڭ ورىندالۋى قاجەتتىگىنە ەر­ەكشە ەكپىن بەرە ايتتى. ولاي بولسا جولداۋدى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋگە قاجەتتى تەتىك دەسە دە بولعانداي. باعدارلامالىق قۇجاتتاعى باستى مىندەتتەر ءبىزدىڭ كوكەيى­مىزدەن شىعىپ وتىر. ەندىگى ماسەلە سونى حالىققا بارىنشا ءتۇسىندىرىپ, جەرگىلىكتى جەرلەردە ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن ءجۇر­گىزۋ قاجەت. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستامالارىن حالىق قول­دايدى, سوندىقتان جۇمىلدىرۋدىڭ ارقاسىندا الدا تۇرعان كوپ­تەگەن ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تاباتىنىنا سەنىمىم مول. ماسەلەن, 2020 جىلعا دەيىن بالاباقشامەن قامتاماسىز ەتۋ تولىعىمەن شەشىمىن تابۋ كەرەك دەگەن ماسەلە قويىلسا, اق­توبە وبلىسىندا ول بىلتىر 20 پايىزعا ءوستى. قازىر بالالاردى بالاباقشاعا ور­نالاستىرۋ 85 پايىزعا جەتكەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. كەلەر جىلى ونىڭ مەجەسىن 95 پايىزعا جەتكىزۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. وسى­لايشا بارلىق العا قويىلعان مىندەتتەردى شەشۋگە مۇمكىندىكتەر بار جانە سول ۇدەدەن شىعا­تىنىمىزعا سەندىرگىم كەلەدى. ازات پەرۋاشەۆ, «اتامەكەن» وداعى» ۇلتتىق ەكونوميكالىق پالاتاسىنىڭ توراعاسى: – بۇگىنگى جولداۋدا بىرنەشە ما­ڭىزدى ماسەلەلەر ايتىلدى. ماسە­لەن, سولاردىڭ ىشىندە اۋىل شا­رۋا­شىلىعىن, شاعىن جانە ورتا كا­سىپكەرلىكتى دامىتۋ, شاعىن نەسيە بەرۋ ماسەلەلەرىن ايرىقشا اتاپ ءوت­كىم كەلەدى. سەبەبى, بۇگىندە ءىرى بيزنەس, ءىرى كاسىپكەرلىك ءوز ورنىن ءال­دەقاشان تاپقان. ورتا بيزنەس داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە جاڭا ءبىر ساپالىق ساتىعا كوتەرىلىپ وتىر. ال شاعىن بيزنەس ءالى كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ جۇيەلى دامۋ جولىن ايقىن­داي الماي كەلەدى. وسى ورايدا, جەكە كاسىپكەرلىكتى دوڭگەلەتىپ وتىرعان شارۋا يەلەرىنە نازار اۋدارۋ ايرىقشا مانگە يە بولماق. سەبەبى, بۇگىندە اۋىلدى جەرلەردەگى جەكە شارۋا قوجالىقتارى ۇلكەن قولداۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل رەتتە ەلباسى اۋىلداعى شاعىن كاسىپكەرلىك پەن شارۋا قوجالىقتارىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. جاقىن كەلەشەكتە ءبىز وسى باعىتقا ءتۇ­بە­گەي­لى بەت بۇرىپ, ونىڭ دامۋىن نازاردا ۇستايمىز دەپ ويلايمىن. ال جالپى العاندا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ەلدەگى كاسىپكەرلىكتى وركەندەتۋگە ايتارلىقتاي كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. وعان بيزنەس سەكتورلارىن سەبەپسىز تەكسەرۋگە قارسى ءموراتوريدىڭ جاريالانۋىن, ونى باقىلاۋعا الۋعا قاتىستى مىسالداردى دالەل رەتىندە كەلتىرسەك تە بولادى. بۇل – ۇلكەن قولداۋ. بۇل ورايدا, «اتامەكەن» وداعى دا اۋىلعا جاڭاشا بەت بۇراتىنىن ايتقىم كەلەدى. بولات ءابىلوۆ, جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ تەڭ توراعاسى: – بيىلعى جىلعى جولداۋدا پرە­زيدەنت ايتقان, كوتەرگەن الەۋ­مەت­تىك سالانى دامىتۋ, بيزنەسكە قول­داۋ كورسەتۋ, تۇرعىن ءۇي سەك­تو­رىن جانداندىرۋ سەكىلدى ماسەلە­لەر ءبىراز جىلداردان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتىر. سوندىقتان, ەندىگى جەر­دە ولاردىڭ ناقتىلى جۇزەگە اس­قا­نىن كورسەتەتىن ناتيجەلەر كۇتەمىز. ال ەگەر پرەزيدەنتتىڭ وكىلەت­تىگىن ۇزارتۋ جونىندە رەفەرەندۋم وتكىزۋ ماسەلەسىنە كەلەر بولساق, دەموكراتيا ءۇشىن, حالىق ءۇشىن, ەل ءۇشىن سايلاۋ قاجەت دەپ سانايمىن. ەگەر 5 ميلليونداي ادام رەفەرەندۋمنىڭ وتۋىنە قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرسا, ولار سايلاۋدا دا پرەزيدەنتكە داۋىس بەرەدى دەپ ويلايمىن. ول – ايقىن نارسە.

«كەلىسىمدى ءومىر كەپىلى»

ەلىمىزدە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جىل سايىنعى جولداۋىن جاقسىلىق جارشىسى رەتىندە قارسى الۋ ءداستۇرى قالىپتاسقان. مەنىڭ ەكى ۇل, ءبىر قىزىم ءارتۇرلى كاسىپتىڭ قۇلاعىن ۇستاپ, ءارتۇرلى قالادا تۇرعانىمەن تاڭەرتەڭ ۇيگە تەلەفون شالىپ, ساعات 11-دە ەلباسىنىڭ كەزەكتى جولداۋى جاريا­لا­نا­تىندىعىن ەسكە سالىپ جاتتى. وسىعان دا جۇرەگىم جارىلا قۋاندىم. جاڭا ءداۋىر ۇرپاقتارى وسىلاي بولۋعا ءتيىستى دەپ تالاي اتا-انا تاۋبە تىلەگىن ايتقان شىعار... ۋاقىت تۋىنداتقان «بىرلىگىمىز جاراسقان!» ۇرانىنىڭ ۇلىلىعى مەن ۇلاعاتى دا وسىندا.   عالى مانتىقوۆ, قورعالجىن اۋدانىنداعى  «اق جول – 2030» جشس ديرەكتورى. ءوز ءۇيىمىزدىڭ تورىندەگى تەلەديداردا كورىنگەن نۇرەكەڭ جاڭا جولداۋىن: «ءوز­ارا كەلىسىمدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان مەملەكەتتى عانا جارقىن بولاشاق كۇتىپ تۇر», دەگەن جىگەر تاسقىنداتار سوزىمەن باستادى. بودان جۇرت بوستان كۇنگە جەتتى. ەلباسىمىز 1997 جىلعى العاشقى جولداۋىندا: «2030 جىلى ءبىزدىڭ ۇرپا­عىمىز الەم تانىعان ەلدە ءومىر سۇرەتىن بولادى», دەگەن بولاتىن. ۇلىق تىلەك ۋاقىتتان وزىپ تۇر. نەبارى 12 جىلدىڭ وزىندە جەر شارىنىڭ ەڭ دامىعان 126 مەملەكەتىنىڭ كوشباستاۋشىلار قاتارى­نان كورىندىك. باسقاسىن ايتپاعاننىڭ وزىندە, ەقىۇ-عا توراعالىعىمىزدى ابىرويمەن اتقارىپ, استانا ءسامميتىن شاقىرعانىمىز وسىنىڭ ايقىن دالەلى. جولداۋدا قازاقي اۋىلدارعا قاتىس­تى كوپتەگەن تىلەك, مىندەتتەر قويىلدى. «قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ ەگىستىك القاپ­تارىمىز مول ءونىم بەرۋدە. ەندى ءبىز مال شارۋاشىلىعى سالاسىنا باسا كوڭىل ءبولۋىمىز قاجەت. 2016 جىلى ءبىزدىڭ ەت ەكسپورتىمىز 60 مىڭ تونناعا جەتەتىن بولادى. بۇل 4 ميلليون توننا استىقتىڭ ەكسپورتىنا تەڭ». توقسان جىلعا جۋىق تاريحى بار ءبىزدىڭ جانتەكە اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بۇل سوزدەرىن ايرىقشا قۋانىشپەن ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارسى الدى. شارۋا­شى­لىعىمىز 3500 گەكتارعا ەگىن سەۋىپ, ءتورت ت ۇلىك مالدى امان-ەسەن وسىرۋدە. ۇجى­مىمىز قازىر ءىرى قارا تۇقىمىن اسىل­داندىرۋ ءىسىن مىقتاپ قولعا الۋدا. قا­زىردىڭ وزىندە وبلىسىمىزداعى اتباسار اۋدانىنىڭ «باستاۋ» شارۋاشىلىعىنان ەتتىك باعىتتاعى تورپاقتار ساتىپ الۋعا كەلىسىم شارت جاسادىق. ۇكىمەتتەن جە­ڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋ ماسەلەسى دە شەشىمىن تابادى دەگەن سەنىمدەمىز. «2011 جىل – تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى» بولىپ جاريالانعان بيىلعى ەكپىندى جىلدا يگى نيەتىمىزدىڭ ناتيجەلى جەمىستەرىن كورەمىز دەپ ويلايمىن. اۋىلدى يندۋستريالاندىرۋدىڭ ماقساتى دا وسى. جالپى, ۇستىمىزدەگى جىل بۇكىل تا­ريحىمىزداعى ەرەكشە كەزەڭ بولاتىنى ايقىن. ەلباسىمىزدىڭ وكىلەتتىگى ۇزار­تىلاتىنىنا سەنەمىن. بۇل – ەلدى ىلگەرىلەتۋ قادامى. ەلدىڭ كەلىسىمدىلىگى دە, كەلىستىلىگى دە وسىدان كورىنىس بەرەدى. جازىپ العان  باقبەرگەن امالبەك,اقمولا وبلىسى.  

بايلىق – بايلىققا يە بولۋدا ەمەس, ونى جاراتا بىلۋدە

ءبىزدىڭ ۇجىم مۇنايشىلارى تۇڭ­عىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ جىل سايىنعى جولداۋىن اسىعا توسادى. ەلباسىنىڭ بيىلعى باعدارلا­مالىق ءسو­زىن تىكەلەي ەفيردەن ۇجىم بو­لىپ ەرەكشە ىقىلاسپەن تىڭدادىق. ءويت­كەنى, بۇل  جولداۋدىڭ ءمانى دە, ماڭىزى دا بۇ­رىن­عىلاردان ايرىقشا. كەلەشەكتە قازاق­ستان ەكونوميكاسى قالاي دامۋى قاجەت؟ قاي سالالارعا باسا ءمان بەرگەن ءجون؟ وسىنىڭ ءبارى دە مۇندا ايقىن كورىنىس تاۋىپ,  باعىت-باعدار الار كوپ ءما­سەلەنى كوڭىلگە تۇيدىك. اسىرەسە, ەلىمىزدەگى ين­دۋستريالاندىرۋ  جوباسىنا باي­لانىستى جاستارعا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەن ءبا­سەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن ءۇش تۇ­عىرلى ءتىلدى مەڭگەرۋدىڭ ماڭىزى اي­رىق­شا دەپ ويلايمىن. جولداۋدى تىڭدا­عاننان كەيىن زاۋىتتىڭ بايىرعى مۇناي­شىلارى: «پرەزيدەنت جاستاردىڭ كاسىپ­تىك ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىنە ورىن­دى نازار اۋداردى. سەبەبى, جاستار – ءبىزدىڭ كەلەشەگىمىز. ولار ءار سالاعا قاجەت ماماندىقتى جەتىك مەڭگەرگەندە عانا ەلىمىز باسەكەگە قابىلەتتى بولا الادى», دەگەندى قايتا-قايتا ايتتى. باسەكەگە قابىلەتتىلىك دەگەننەن شىعادى, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋ جوباسى باستالعالى بەرى جاس مۇنايشىلاردى جاڭا قون­دىرعىدا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن شەتەلدە ءبىلىمىن جەتىلدىردىك. زاۋىتتىڭ جاس مۇناي وڭدەۋشىلەرى اراسىندا اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرگەندەر كوپتەپ سانالادى. پرەزيدەنت وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءونىم كولەمىن ۇلعايتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ كور­سەتتى. سەبەبى, قازاقستانداعى مول تابي­عي  شيكىزاتتاردى ءوندىرىپ قانا قويماي, ونى ساپالى وڭدەۋگە بەت بۇردى. ءوز زامانىنىڭ ۇلى ويشىلى سەرۆانتەس: «بايلىق – بايلىققا يە بولۋدا ەمەس, ونى جاراتا بىلۋدە», دەگەن عوي. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا وسى قاعيدانى ۇستانادى. مىنە, وسى تۇرعىدان ايتقاندا, قازاقستان وتكەن جىل­دار ىشىندە  200-دەن اسا ءونىمدى ەكس­پورتقا شىعاراتىن بولدى. وتاندىق ءون­ىمدى وڭدەۋ 19 پايىزعا ارتتى. دەمەك, مەم­لەكەتىمىز الەۋەتتى ەلگە اينالدى. مۇ­ناي-گاز ونەركاسىبىنە قوسا وزگە سالالار دا قارقىندى دامۋدا. مۇناي-حيميا ونەركاسىبى دە ەڭسە تىكتەمەك. الداعى جىلدارى وسى سالانىڭ ورگە قاجەتتى شيكىزاتتار اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا  شىعارىلماق. قازىر 133 مىڭ توننا بەنزول جانە ءبىر جىلدا 496 مىڭ توننا پاراكسيلول شىعاراتىن كەشەن قۇرىلىسى باستالدى. وسىنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ يدەيا­سىمەن ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتىر. تالعات بايتازيەۆ, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ  باس ديرەكتورى. اتىراۋ وبلىسى. سۋرەتتى تۇسىرگەن  تەمىرلان سۇلتانعازيەۆ. «جاقسى سوزگە جۇرەگىڭ جىليدى» – دەيدى  ەلباسى جولداۋىن تەلەديداردان كورگەن پاۆلودار ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى   اۋىلدا پاۆلودار وڭىرىندەگى تىلشىلەر قوسى­نىنا حابارلاسقانداردىڭ ءبىرى ورمان ءورتى كەزىندە اۋىل تۇرعىندارىنا دەر كە­زىندە كو­مەككە كەلگەنى ءۇشىن ەلباسى جارلىعىمەن «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان لەبياجى اۋدانى, جا­با­عىلى اۋىلىنداعى دارىگەرلىك ءبولىم­شە­نىڭ دارىگەرى شاتتىق باتىرحانوۆا: – بىرنەشە جىلدان بەرى داستۇرگە اي­نالعان ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىن ەرەكشە نازار قويىپ مۇقيات تىڭدادىم. ءوزىم دارىگەر بولعان سوڭ, ءبىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى بارلىق ماسە­لە­لەر وتە ورىندى, دەر كەزىندە ايتىلدى دەپ ويلايمىن. ءبىزدىڭ اۋىل شالعايداعى قا­لىڭ ورمان شەتىندە ورنالاسقان. بىلتىر­عى تو­سىننان كەلگەن اپات ءورت كەزىندە قي­ىن­دىقتار كوردىك. ال ەندى جولداۋدان كەيىن الىستاعى اۋىلدارعا وسىنداي جاع­دايلاردا سانيتارلىق اۆياتسيا كومەككە كەلىپ جاتسا, ارينە, قيىندىقتى جەڭەمىز. سونىمەن قا­تار, 300-دەن اسا فەلدشەرلىك پۋنكتتەردىڭ سالىنۋى, جولداردا مەدي­تسي­نالىق كومەك كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ اشىلۋى, مەدي­تسي­نالىق قىزمەت كورسەتۋ تۋرالى جەتىستىكتەرىمىزبەن بىرگە ءالى شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە اتاپ ءوتىلدى. ءبىزدىڭ اۋىلدىق وكرۋگ بويىنشا فەلد­شەرلىك پۋنكت جۇمىس ىستەيدى. ونى مە­دي­تسينالىق جابدىقتاۋ بويىنشا اۋداندىق اۋرۋحانامەن تىعىز بايلانىستامىز, ءبۇ­گىن­گى كۇنى بارلىق جاعداي جاسالعان. ادام­دار ءدا­رىلەرمەن, مەديتسينالىق قىز­مەت­پەن تو­لىق قامتىلدى. بيىل اۋىلدا ءدارىحانا اشىلدى. مەن ەلباسى جولداۋىن جاقسىلىق جو­لى, جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس دەپ باعا­لايمىن. ءوز ويىمشا, بۇل قۇجات ءار قازاقستاندىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن الىپ, بولاشاعىمىزدىڭ جارقىن بولاتىنىنا سەنىم بىلدىرەدى. كەنتتە كەلەسى كەزەكتە ءبىز ەكىباستۇز گرەس-2 ستانساسىنداعى ارىپتەسىمىز, ءباسپاسوز حات­­­شىسى ءۇمىت ساپارقىزىنا حابار­لا­سىپ: «جولداۋعا بايلانىستى ەنەرگە­تيك­تەر نە دەيدى؟» دەپ سۇرادىق. «مىنە, مىنە, ولار مەنىڭ قاسىمدا: جاڭا عانا تەلەديداردان ەلباسىن تىڭداپ شىق­قان بەتىمىز ەدى», دەپ قاسىندا وتىرعان جىگىتكە تەلەفون تۇتقاسىن بەردى. «اتى-ءجونىم – نۇرلان ۋاحيتوۆ» – دەدى ول. – 1995 جىلدان باستاپ «ەكىباستۇز گرەس-2 ستانساسى» اق-تا دانەكەرلەۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن. ءوزىم وسى ەنەرگە­تيك­تەر كەنتى دەپ اتالاتىن سولنەچنىي كەنتىندە تۇرامىن. ءبىز بۇگىن پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حال­قىنا جولداۋىن تىڭدادىق. ەڭ باس­تىسى, ەلباسى ايتقانداي, ءبىزدىڭ كۇشىمىز – ەلدىڭ بىرلىگىندە. مىسالى, وسى ستانسادا 28 ۇلتتىڭ وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز. ءبارىمىزدى ءبىر عانا مۇددە بىرىكتىرەدى. ول – ەلىمىزدىڭ ءور­كەندەۋى, جاقسى ءومىر ءسۇرۋ, تىنىشتىقتىڭ بولۋى. ەلباسى جول­داۋىندا حالىقتىڭ جاع­داي­ىنا, قازاقستان­دىقتاردىڭ دەنساۋ­لى­عىنا وتە كوپ كوڭىل ءبولدى. مىسالى, ستانسا باس­شىلارى تەك ءون­دىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ ماسەلەلەرىندە عانا ەمەس, وعان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋ, جۇ­مىسكەرلەر ءۇشىن ءوزىنىڭ الەۋمەت­تىك جاع­دايلارىن قۇرۋ ءۇشىن دە جۇمىس ىستەۋدە. بۇگىنگى كۇنى, ءوزىمىزدىڭ دارىگەرلىك ءبو­لىمشە, زەرتحانا, فيزيوكابينەت, وكپە اۋ­رۋ­لارىن ەمدەۋ ورتالىعى جانە پروفيلاك­تيكالىق سپەلەوكامەرامىز بار. بۇدان باسقا, باسسەين, سپورت كەشەنى, قازىرگى زا­مان­عا ساي اسحانا جۇمىس ىستەيدى. ءبىر ءسوز­بەن ايتقاندا, بارلىق جاعدايلار جاسالعان. جۋىردا ەلباسى كۇشىنىڭ ارقا­سىندا, ونىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن ستانسا­داعى №3 جاڭا ەنەرگوبلوك قۇرىلىسى باستالدى. مەن, ءوزىم­نىڭ ارىپتەستەرىم ەنەر­گە­تيكتەر سياقتى, ەنەر­گو­بلوك قۇرىلىسىنا قا­تىسىپ, وعان ءوزىمنىڭ ۇلەسىمدى قوساتى­نى­ما ماقتانامىن. جازىپ العان فاريدا بىقاي, پاۆلودار وبلىسى. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تىلشىلەر توبى.