اكىم ەسەپ بەردى. ەل نە دەدى؟
ويىل – بىرىڭعاي مال وسىرۋمەن اينالىساتىن اۋدان. ءوندىرىستى ورىنداردان, تەمىر جولدان شالعاي جاتقان ءوڭىر حالقىنىڭ بارلىق تۇرمىس-تىرشىلىگى ءتورت ت ۇلىك مالعا تاۋەلدى. سوعان قاراماستان, اۋداندا سوڭعى جىلدارى ءومىر وڭعارىلىپ, تۇرمىس تۇزەلىپ كەلەدى.بۇل اۋدان اكىمى مۇحتار جۇماعازيەۆتىڭ حالىق الدىندا بەرگەن ەسەبىنەن ايقىن اڭعارىلدى. اۋدان باسشىسى ەلدى مەكەندەردەن جانە اۋدان ورتالىعىنان جينالعان تۇرعىندار الدىندا اۋداننىڭ 2010 جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى جانە 2011 جىلعى مىندەتتەر تۋرالى باياندادى. ءبىر جىل ىشىندە اتقارىلعان ىستەردى سارالاي كەلە, مۇحتار سابىر ۇلى جۇزەگە اسقان شارۋالاردى ءۇتىر-نۇكتەسىن قالدىرماي تىزبەلەمەي-اق, الداعى كۇندەردىڭ ەنشىسىندەگى جۇمىستاردى تاراتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋداننىڭ 2010 جىلعا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشى ونىڭ الدىنداعى جىلدان اناع ۇلىم جوعارى بولعان. اۋدان بيۋدجەتىنىڭ كىرىس جوسپارى 100,8 پايىزعا ورىندالعان. وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءبولىنگەن 716 516,8 ملن. تەڭگە ماقساتتى ترانسفەرتتەر 98,7 پايىز, ال وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن سۋبۆەنتسيا 100 پايىز يگەرىلگەن. اۋداندا مال سانى ءوسىپ كەلەدى.سوعان سايكەس وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا, ەت ءوندىرۋ, 90,0 تونناعا, ءسۇت 40,0 تونناعا ارتقان.ءتورت ەلدى مەكەندە مال سويۋ تسەحى اشىلعان, بىرەۋىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا تاياۋ. قىسقا تۇسەتىن قولداعى مالعا قاجەتتى 120 750 توننا پىشەننىڭ ورنىنا 145 466 توننا ءشوپ دايىندالىپتى. جەممەن قامتاماسىز ەتىلۋ 125,0 پايىزدى قۇراعان. مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ قولعا الىنىپ, جۇيەلى ءجۇرگىزىلگەن. اۋداندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا دا كوڭىل ءبولىندى. بۇل سالادا 2861 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, بيۋدجەتكە زاڭدى تۇلعالاردان 4 538,1 مىڭ تەڭگە, جەكە كاسىپكەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارىنان 6 345,3 مىڭ تەڭگە تۇسكەن. 35 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىگە 18,0 ملن. تەڭگە شاعىن نەسيە بەرىلگەن. اۋدان باسشىسى وزگە دە وڭ ءوزگەرىستەر تۋرالى جان-جاقتى بايان ەتتى. شىنى كەرەك, شىعىپ سويلەۋشىلەر بۇعان دەيىن قوبدا, قارعالى اۋداندارىن باسقارعان مۇحتار جۇماعازيەۆتىڭ اتىنا ءبىراز ماراپات سوزدەر ايتتى, اۋدان كولەمىندە سوڭعى كەزدە اتقارىلعان يگى ىستەردى سونىڭ ەسىمىمەن بايلانىستىردى. ءبىز ەسەپتى كەزدەسۋگە كەلگەندەردى سوزگە تارتقانبىز. ءبىزدىڭ: «اۋدان اكىمىنىڭ ەسەپتى كەزەڭدە اتقارعان جۇمىستارىنا كوڭىلىڭىز تولا ما؟ قىزمەتىن قالاي باعالايسىز؟» دەگەن ساۋالىمىزعا ولار تومەندەگىشە جاۋاپ بەردى. مۇحيت كەرەەۆ, ساربيە اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, ەڭبەك ارداگەرى: – ەڭ شەتكەرى جاتقان ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ وزىندە تۇرمىس تۇزەلىپ كەلەدى. 50 ورىندىق بالاباقشا اشىلدى. سۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. فەلدشەرلىك-اكۋشكەرلىك پۋنكت جۇمىس ىستەپ تۇر. اۋىلدا 3,5 مىڭ ءىرى قارا, 15 مىڭ قوي, 600 جىلقى بار. ءار ءۇيدىڭ اۋلاسىنان 15-20 ءىرى قارا, 70-80 قوي ورەدى. ال وتارلاپ قوي, تابىنداپ ءىرى قارا ءوسىرىپ وتىرعاندار دا بار. مۇحتار جۇماعازيەۆ اۋداندى باسقارعان ازعانتاي ۋاقىتتا ونەگەلى ىسىمەن تۇرعىنداردىڭ ىقىلاسىنا بولەندى, كوپ جۇمىستاردى اتقارۋعا ۇيىتقى بولدى. وزىندىك ۇستانىمىمەن حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعا ءبىلدى.ادامداردىڭ ءوتىنىش-تىلەگىنە ۇدايى نازار اۋدارىپ وتىردى. ءبىز ۇزىنقۇلاقتان بۇل ازاماتتى باسقا جۇمىسقا اۋىسادى دەپ ەستىدىك, ءمۇمكىن بولسا باستاعان شارۋالارىن تياناقتاعانىن قالايمىز. زويا بوزشينا, اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى: – وسى كىسى اۋدان تىزگىنىن ۇستاعالى اۋداندا ءبىراز جۇمىستار اتقارىلدى. ءالى دە كوپ شارۋا تىندىراتىنىنا سەنىم بار. ءبىزدىڭ قاراوي اۋىلىندا بيىل بالالار باقشاسى اشىلاتىنىن, سۋ قۇبىرى تارتىلاتىنىن ەستىپ قۋانىپ جاتىرمىز. مۇحتار سابىر ۇلى حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا ۇدايى قۇلاق ءتۇرىپ جۇرەدى. ەسەپتى كەزدەسۋدە سويلەگەن ازاماتتار دا اكىم جۇمىسىنا وڭ باعا بەرىپ جاتىر, مەن وعان تولىقتاي قوسىلامىن. قۋانىش قىستاۋباەۆ, «ميراس» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى: – اۋدان اكىمى اتقارىلعان ىستەردى تىزبەلەمەي, ەرتەڭگى كۇنى اتقارىلاتىن شارۋالاردى اتاپ ءوتتى. بۇرىنعى اكىمدەر ىستەگەن ءىسىن تىزبەلەپ, ءبارىن ءبىر ءوزى تىندىرعانداي اسەردە قالدىراتىن. بۇل جولى ولاي بولمادى. قايتا شەشۋى قيىن ماسەلەلەردى قاۋزاي اڭگىمەلەپ, ەرتەڭگى تىندىرىلاتىن شارۋالارعا توقتالدى. اۋداندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولايلى جاعداي تۋعىزىلۋدا. اكىمنىڭ وسىنداي كوزقاراسىنىڭ ارقاسىندا شاعىن كاسىپكەرلىكتىڭ كەرەگەسى كەڭەيدى. اۋدان اكىمىنىڭ ەسەپتىك كەزدەسۋىنە قاتىسقان وبلىستىق قارجى باسقارماسىنىڭ باستىعى ساعات ەڭسەگەن ۇلى بۇل اۋداندا بيىلعى جىلى دا ءبىرتالاي ىرگەلى ىستەردىڭ اتقارىلاتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. ەلدىڭ ەرتەڭىنە جۇمىس ىستەيتىن جوبالارعا مۇرىندىق بولىپ ءجۇرگەن اۋدان اكىمى حالىقتىڭ ىستىق ءىلتيپاتىن سەزىندى. ولار مۇحتار جۇماعازيەۆتىڭ جۇمىسىنا جاقسى باعا بەردى. P.S. ماتەريال دايىندالىپ جاتقاندا ويىل اۋدانىنىڭ اكىمى بولعان مۇحتار جۇماعازيەۆتىڭ وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى بولىپ تاعايىندالعانى تۋرالى حابار الدىق. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.اۋدان باۋىرىن جازىپ كەلەدى
وبلىس ورتالىعىنان شالعايدا جاتقان امانگەلدى اۋدانى –تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى نارىق قيىنشىلىعىنا الدىمەن ۇرىنىپ, ونى نارداي كوتەرگەن اۋدانداردىڭ ءبىرى. نەگىزىنەن اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن اۋدان سوڭعى كەزدەرى تىعىرىقتان شىعىپ قانا قويماي, باۋىرىن جازىپ كەلەدى. امانگەلدى اۋدانىنىڭ اكىمى سابىرجان احمەتوۆ – اۋىل شارۋاشىلىعىن ۇيىمداستىرۋدا ءتاجىريبەسى مولىققان, ىسىلعان باسشىلاردىڭ ءبىرى. اۋدان قۋاتتى كوشتىڭ سوڭىنان ەردى. اكىمنىڭ اۋدان تۇرعىندارىنىڭ الدىنداعى ەسەبىندە سوڭعى جىلدارى ەكونوميكانىڭ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسىنىڭ بۇرناعى كەزدەرمەن سالىستىرعاندا سەرپىلگەنى, ادامدار بويىنداعى ماسىلدىقتىڭ سىلكىنىسى بايقالادى. بۇل مىسالسىز ەمەس. وبلىستىڭ سولتۇستىك اۋداندارىنا قاراعاندا, جەرى شولەيتتى بولىپ كەلەتىن امانگەلدىدە بۇرىندارى ەگىن القابى وتە از بولاتىن. اسىرەسە, تۇرىمتاي تۇسىندا بولعان 90-شى جىلدارى ەگىندىك تىم قۋسىرىلىپ كەتكەن ەدى. امانگەلدىلىكتەر ونى جىل سايىن بىرتە-بىرتە كوبەيتىپ كەلەدى. وتكەن جىلى 75 مىڭ گەكتارعا جەتكىزگەن ەدى. ۇستىمىزدەگى جىلى 80 مىڭ گەكتارعا ءدان سەبۋدى جوسپارلاپ وتىر. امانگەلدى اۋدانى تورعايدىڭ كەڭ بايتاق دالاسىندا جاتىر. بۇل ەندى مالعا قولايلى ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. سوڭعى جىلدارى اۋدان باسشىلىعى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر شارۋاشىلىقتىڭ وسى سالاسىنداعى يننوۆاتسياعا كوڭىل قويىپ, مويىن بۇردى. امانگەلدى اۋدانى جىلقىسىز ەمەس ەدى. بىراق مال تۇقىمىن اسىلداندىرماي جانە ودان الىناتىن ءونىمدى ۇقساتپاي قازەكەمنىڭ ءتول مالى دا پايدا كورسەتپەيدى ەكەن. وسىنداي تۇيىننەن كەيىن «Meat Land» جشس اۋداندا جىلقى شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جۇمىستارىن باستادى. وتكەن جىلى بۇل ىسكە 185 ميلليون تەڭگە جۇمسالدى. العاشقى 90 باس اسىل تۇقىمدى بيەلەر ساتىپ الىندى. قازىر مال سويۋ, ەت ىستاۋ تسەحىن سالۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ءۇرپەك اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «نارباي» شارۋا قوجالىعى بازاسىندا دا مال سويۋ پۋنكتى اشىلدى. وتكەن جىلى اۋداندا 62 ميلليون 990 مىڭ تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلگەن ەكەن. ايتپاقشى, بۇل الدىڭعى 2009 جىلدان 5 ميلليون تەڭگەگە جۋىق ارتىق. وسىنداي تابىسقا كاسىپكەرلىك قىزمەت سالاسىنىڭ قوسقان ۇلەسى ءوز الدىنا. اۋدان بويىنشا 626 شاعىن بيزنەس قۇرىلىمدارى جۇمىس ىستەيدى. تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋدا دا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ورنى بولەك. وتكەن جىلى بيزنەس كاسىپورىندارى 1872 امانگەلدىلىكتى جۇمىسقا تارتتى. جىل ىشىندە ولار 823 ميلليون تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ, قىزمەتىن كورسەتتى. شالعاي اۋىلداردا دامىپ وتىرعان شاعىن بيزنەستىڭ بيۋدجەت قورجىنىنا سالىپ وتىرعانى دا جامان ەمەس, ءوتكەن جىلى ولار 30 ميلليون تەڭگەدەن ارتىق سالىق تولەگەن. اۋىلداعىلاردى شارشاتاتىن شاراسىزدىقتىڭ ءبىرى – جۇمىسسىزدىق. سوندىقتان وتكەن جىلى اۋدانداعى اتقارۋشى بيلىك كوپ ءىستى جۇمىسپەن قامتۋ جانە قوڭتوعاي وتىرعان اعايىننىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتادى. وسى ورايدا 540 ادام تۇراقتى جانە ۋاقىتشا جۇمىستارعا ورنالاستىرىلدى, 196 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. اقىلى قوعامدىق جانە الەۋمەتتىك ۋاقىتشا جۇمىستارعا 350-دەن اسا ادام تارتىلدى. جاستار كەتكەن اۋىل اققان جۇلدىزدارداي كارتادان دا وشەدى. ال جاس مامان كەلگەن اۋىلدىڭ بولاشاق كوكجيەگى كورىنەدى. امانگەلدىلىكتەر ەرتەڭگى كۇنگە سەنىممەن قارايدى. جىل سايىن «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىنشا جاس ماماندار كەلىپ جاتىر. جاعدايى جاسالسا ولار تۇراقتاپ قالادى. بۇل ورايدا وتكەن جىلدىڭ ۇلەسى دە جامان ەمەس. اۋدانعا كەلىپ جۇمىسقا ورنالاسقان 33 ادامعا 3,5 ميلليوننان ارتىق تەڭگە جاردەماقى تولەنسە, 5 جاس مامانعا تۇرعىن ءۇي الۋ ءۇشىن نەسيە بەرىلدى. الىس اۋىلدىڭ جولىنا قاراپ, ونىڭ الەۋمەتتىك دەڭگەيىن دە تانۋعا بولادى. امانگەلدى اۋدانىنا بارعان كىسىنىڭ كوڭىلىن جول تۇسىرە قويماس. وتكەن جىلى عانا اۋدان ىشىندەگى تاس جولداردى كۇتىپ ۇستاۋعا 41 ميلليون تەڭگە جۇمسالدى. مۇنداي شارالار ۇزدىكسىز جالعاسادى. وتكەن جىل وبلىستىڭ باسقا وڭىرلەرى سياقتى باعانىڭ قىمباتتاۋىمەن دە امانگەلدىلىكتەردىڭ ەسىندە قالدى. الايدا نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك پەن كۇندەلىكتى قولدانىلاتىن تاۋارلاردىڭ باعاسى ۋاقتىلى ءجۇزەگە اسىرىلعان شارالار ناتيجەسىندە وبلىستىق ورتا دەڭگەيدەن اسقان جوق. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىمەن تۇرعىنداردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اپتا سايىن اۋدان ورتالىعىندا جارمەڭكە وتكىزىلدى. سەرپىندى ىستەر الداعى جىلى دا جالعاسىن تابادى. بۇل ورايدا تۇرعىندار اكىمگە قويعان سۇراقتارىنا كوڭىلدەرگە ءۇمىت پەن سەنىم ۇيالاتقان جاۋاپتار الدى. اۋداننان قالاعا كوشۋ تۇراقتادى. ال بۇل – جىلدىڭ باستى كورسەتكىشىنىڭ ءبىرى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي وبلىسى.ساۋالى مەن جاۋابى
تۇرعىنبەك يسمايىلوۆ: ءبىزدىڭ قۇمكەشۋ اۋىلىندا اۋىز سۋ ماسەلەسى قاشان شەشىمىن تابادى؟ اۋدان اكىمى: بيىل قۇمكەشۋ اۋىلىنا اۋىز سۋدى تۇششىتاتىن قوندىرعى ورناتىلادى. ول 74 ميلليون 138 مىڭ تەڭگەگە تۇسپەك. ايگەرىم احمەتوۆا: جاس ماماندار مەن مۇعالىمدەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جايى بيىل قالاي بولماق؟ اۋدان اكىمى: وتكەن ەكى جىلدا ەكى تۇرعىن ءۇي بەرگەنبىز, بيىل 16 پاتەرلىك ءۇشىنشى جالدىق تۇرعىن ءۇي دايىن بولادى. جۇبانىش ءبىرمانوۆ: ۇشتوعاي اۋىلىنا مەكتەپ كەرەك. اۋدان اكىمى: ءيا, اۋىلعا 60 ورىندىق ورتالاۋ مەكتەبىن سالۋ ويدا بار. ونى 2012 جىلدىڭ بيۋدجەتىنە ەنگىزۋ ءۇشىن بيىل ونىڭ قۇجاتتارىن دايىندايمىز.الداعى مىندەتتەر ايقىندالدى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا بايلانىستى جىل سايىن بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر ەل الدىندا ەسەپ بەرىپ كەلەدى. حالىق تا وسى ءساتتى اسىعا كۇتەتىندەي. ويتكەنى, قوردالانعان الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتاتىنىن, الداعى جىلعى ايماقتاعى جۇمىسسىزدىقتان باستاپ, تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى, جول, كوشە جوندەۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى سان سۇراققا جاۋاپ بەرىلەتىنىن بىلەدى. وبلىستاعى ىرگەلى اۋداندار قاتارىنان سانالعان تالعار اۋدانى اكىمىنىڭ ەسەبى كەشە ءوتتى. ءبىز اۋدان اكىمى تالعات ومىراليەۆكە جولىعىپ, ەسەپتى كەزەڭ ارالىعىندا اتقارىلعان جۇمىس پەن الداعى جوسپارلار, جۇرتشىلىق پىكىرى جايلى وي ءوربىتۋىن وتىنگەن ەدىك. – تالعات ابەن ۇلى, اكىمدەرگە قويىلاتىن بۇگىنگى تالاپ جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك, تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىنە توقتالساڭىز. – ءيا, اكىمدەرگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك سالماقتى. ءبۇگىنگى كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ جاندار جيىنعا دايىندىقپەن كەلگەنى بايقالدى. نەگىزىنەن ەلباسى العا قويعان مىندەتتەردى بۇلجىتپاي ورىنداۋ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن كوتەرۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەركاسىپ, تاعى باسقا سالالاردى دامىتۋ بويىنشا ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارىلدى. جالپى, كەزدەسۋلەردە ءبىر جىلداعى جەتىستىك پەن ءالى دە ورايىن كەلتىرەتىن ماسەلەلەردىڭ اراجىگى ايقىندالدى. – جالپى, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جونىندەگى جۇمىستارعا توقتالساڭىز. – الەمدىك قارجى داعدارىسىنىڭ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ىقپال ەتكەنى بەلگىلى. دەسەك تە بۇل اۋدانداعى جاعدايعا كوپ اسەرى تيمەدى. ناتيجەسىندە تالعار اۋداندىق توپتىق سۋ جۇيەسىن سالۋعا 530,4 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, بۇل جۇمىستى «ناز» سەرىكتەستىگى جۇرگىزۋدە. تۇزدىباستاۋ اۋىلىنداعى «ارمان» جانە «بەلاعاش» شاعىن اۋداندارىن سۋمەن قامتۋ ءۇشىن 134 ملن. 337 مىڭ تەڭگە ءبولىنىپ, 7,5 شاقىرىمدىق سۋ قۇبىرى تارتىلدى, 2 سكۆاجينا ىسكە قوسىلىپ, تۇرعىندار قاجەتىن شەشتى. – جوسپارلى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلۋدە. وڭتۇستىك استاناعا جاقىن ورنالاسقاندىقتان, اۋداندا ونىڭ شەشىمىن تابۋى جايىن تارقاتساڭىز. – قاي سالانىڭ دا بۇگىنگى جەدەل قارقىنمەن دامۋى ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ تيىمدىلىگىنە, ياعني قارجىعا تاۋەلدى ەكەنى راس. اۋدانعا وتكەن جىلى 39 575,6 ملن. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. وسىنىڭ بارىسىندا كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارى ىسكە قوسىلدى. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلدى. جالپى اۋماعى 89,2 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەنىن دە ايتقان ءجون. اعىمداعى جىلى دا ينۆەستورلارمەن كەلىسسوز جۇرگىزىلۋدە. – بۇگىندە باسەكەگە قابىلەتتى شاكىرت تاربيەلەۋ قاجەتتىگى باسا ايتىلۋدا. ارينە, ول ءبىلىم بەرۋ شاڭىراقتارىنىڭ بۇگىنگى جايىنا بايلانىستى دەسەك, بۇل جونىندەگى پىكىرىڭىز قانداي؟ – كەلىسەمىن. ەلباسى جولداۋىندا اكىمدەرگە وسى ماسەلەگە بايلانىستى ناقتى تاپسىرما بەرىلدى. جاس ۇرپاق تاربيەسى مەن بىلىمىنە وبلىس اكىمى دە اسا ءمان بەرىپ كەلەدى. 2010 جىلى كىشى بايسەركە اۋىلىناعى №40 باستاۋىش, تالعار قالاسىنداعى №49, داۋلەت اۋىلىنداعى №11, قىزىل-قايرات اۋىلىنداعى №9, پانفيلوۆ اۋىلىنداعى №17 ورتا مەكتەپتەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى تولىق جۇرگىزىلىپ, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلدى. سونداي-اق, تۇزدىباستاۋ اۋىلىنداعى №31, تالعار قالاسىنداعى № 3 ورتا مەكتەپتەردىڭ ەلەكتر جەلىسى مەن سۋ جۇيەسىن جوندەۋ جۇمىستارى قالىپقا كەلتىرىلدى. بەسقاينار اۋىلىندا «ارىستان» اسكەري مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, بيىلعى جىلدىڭ قاڭتارىندا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 80 بالا وقۋعا قابىلداندى. كەڭدالا اۋىلىندا 240 ورىندىق مەكتەپتىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى جاسالدى. اقتاس اۋىلىندا – 180, تۇزدىباستاۋ اۋىلىندا 900 ورىندىق مەكتەپتەردىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى دايىن. بۇيىرتسا, الداعى جىلى بۇل ماسەلە دە وڭ شەشىمىن تابادى. «بالاپان» باعدارلاماسىمەن تالعار قالاسىندا 320 ورىندىق بالاباقشا سالۋ دا بيىلعى جىلدىڭ ەنشىسىندە. – ەل الدىندا ەسەپ بەرۋ بارىسىندا ايتىلعان تۇرعىندار تىلەگى مەن وتىنىشتەرىن قاراۋ, قاناعاتتاندىرۋ جايى تۋرالى نە دەيسىز؟ – تۇرعىندار ايتقان ۇسىنىس-تىلەكتەردى ورىنداۋ بويىنشا ءبىرشاما جۇمىستار اتقارىلدى. وتكەن جىلعى ەسەپ بەرۋ جيىندارىندا تۇرعىندار تاراپىنان 162 ۇسىنىس, تالاپ-تىلەك ءتۇستى. بۇلاردىڭ كوپشىلىگى الەۋمەتتىك مازمۇنداعى ماسەلەلەر ەدى. سوندىقتان ولاردىڭ كوپشىلىگىنە قولما-قول جاۋاپ بەرىلىپ, 57-ءسى باقىلاۋعا الىنعان بولاتىن. سولاردىڭ 32-ءسى شەشىلدى, قالعاندارى ورىندالۋ ۇستىندە. الداعى ۋاقىتتا دا جۇرتشىلىقتىڭ تالاپ-تىلەگىن تولىق ورىنداۋ جانە ولاردىڭ سۇرانىسىن بارىنشا قاناعاتتاندىرۋ جونىندەگى شارالار جالعاسا بەرەدى. ول ءۇشىن قولدا بار مۇمكىندىكتەردى جۇمىلدىراتىن بولامىز. اڭگىمەلەسكەن كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.
