كوڭىل تولقىتقان كەش

كەزىندە «كوڭىل تولقىنى», «اق جاۋىن» اتتى كۇيلەرىمەن كوپشىلىككە كەڭىنەن تانىمال بولعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى سەكەن تۇرىسبەكوۆتىڭ ەرەكشە شابىتتانا ورىندايتىن كەربەز كۇيلەرىن حالىق تىڭداۋدان استە جالىققان ەمەس. كەيدە سالالى ساۋساقتارى سىرلى پەرنەلەردەن سيقىرلى ءۇن شىعارىپ, قوس ىشەكتى اسپاپتى ءومىرىنىڭ وزەگىنە اينالدىرعان تابيعي تالانت يەسىنىڭ كيەلى ونەرگە دەگەن تازالىعىن كورىپ ءتانتى بولاسىڭ. زەر سالىپ قاراساڭىز, كۇيلەرىنىڭ ءوزى قارلى شىڭدار مەن كوك زەڭگىر اسپاندى باعىندىرعان قىران بۇركىتتى كوز الدىڭا ەلەستەتەرى حاق. سەكەن تۇرىسبەكوۆتى قالىڭ جۇرتشىلىق كۇيشىلىك قىرىنان وزگە, سازگەر رەتىندە دە تاني بىلەدى. ول «شاعالا», «اققۋ سازى», «قوڭىر قاز» سەكىلدى كوپتەگەن اندەردىڭ اۆتورى. تاياۋدا استانا مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن كۇيشى-سازگەر س.تۇرىسبەكوۆتىڭ «كوڭىل تولقىنى» اتتى ءان كەشىندە بۇعان تاعى ءبىر كوز جەتكىزىپ قايتقان ەدىك. شىمىلدىعى « ۇلى دالا» كۇيىمەن اشىلعان بۇل كونتسەرتتە سەكەن تۇرىسبەكوۆتىڭ اندەرى مەن كۇيلەرى ورىندالدى. ساحنا تورىنە شىققان ول جي­نالعان قاۋىمعا قاراتا: «ءاندى ەكى­نىڭ ءبىرى ۇعادى, ال, كۇي قۇدىرەتىن كوپ ادام دەن قويىپ, تۇسىنە بەرمەيدى. سوندىقتان, مەنىڭ ءان-كۇيىم مەن ونەرىمدى سىيلاپ كەلگەندەرىڭىزگە راحمەت!», – دەگەن ءوزىنىڭ جۇرەك­جاردى العىسىن ءبىلدىردى. كەشتە كورنەكتى اقىن, مەملەكەتتىك سىي­لىقتىڭ لاۋرەاتى ۇلىقبەك ەسداۋ­لەت ءوزىنىڭ دوسىنا ارناعان «ساف» اتتى ولەڭىن وقىدى. سونداي-اق, س.تۇرىسبەكوۆتىڭ اندەرىنە ءسوز جاز­عان اقىن ن.ايت ۇلى مەن ۇ.ەسداۋ­لەتتىڭ بىرنەشە ولەڭدەرىن كوپشىلىك جىلى قابىلدادى. «مىنا كورشى قىتاي ەلىندە «اق جاۋىندى» دومبىرادا, «كو­ڭىل تولقىنىن» كۇيساندىققا سالىپ, «قازاقتىڭ كۇيى!» دەپ ءاربىر كونتسەرتتە وينايدى ەكەن. وسى جاڭالىقتى ەستىگەندە توبەم كوككە ەكى ەلى جەتپەي قالعانداي كۇي كەشتىم. كۇي – اۋدارمانى قاجەت ەتپەيتىن دۇنيە. قارا قىتاي كۇيىمدى قازاقتىڭ كۇيى دەپ تانىسا, مەن ءۇشىن ودان ارتىق قانداي باقىت بار؟ ورىستىڭ ءبىر ۇلى سۋرەتشىسى «مەنىڭ تۋىندىمدى قىتاي مويىنداسا, وندا الەم تانىعانى دەپ بىلەر ەدىم» دەگەن ەكەن» – دەدى كەش يەسى. ايتا كەتەيىك, سەكەن كارىم­ ۇلى­نىڭ استانادا «جازعى قار», «كۇلتەگىن», «ماڭگىلىك ەل», «اق­جۇنىس», «كوكبورى», «تولە­گەتاي» اتتى كۇيلەرى دۇنيەگە كەلدى. ال اتالعان ءان كەشىنىڭ تاقىرىبىنا اينالعان تۋىندىنى اۆتور 1985 جىلى, 24 جاسىندا شىعارعان ەكەن. شاماسى, كوڭىلى تولقىعاندا تۋعان دۇنيە بولسا كەرەك-ءتى. ال, «اق جاۋى­ن» كۇن شايداي اشىلىپ تۇرعاندا ءبىر توگىپ وتەتىن جىلى جاڭبىر. سول اق جاۋىن مىنا قاتىگەزدىك بەلەڭ العان زاماندا بارلىق دەرلىك جاماندىق اتاۋلىنى شايىپ كەتسە ەكەن دەگەن ادامي ۇعىمنان شىققان شىعارما ەكەن. حالىقارالىق جانە رەسپۋبلي­كالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتتارى كۇنسۇلۋ تۇرلىبەكوۆا, جازگۇل دانىلباەۆا, پەريزات تۇراروۆا, زۋلفيا بايمۇرزاەۆا, دانيار مۇقان, ايگەرىم نارتۋەەۆا, تەل­مان نۇرتاي, راحات بەگاسىلوۆ, جاقسىگەلدى ماياساروۆ, جالعاس سۇلتان, ەرلان رىسقالي سياقتى ءداستۇرلى انشىلەردىڭ ورىنداۋىندا اۋەزدى ءان شىرقالىپ, كۇمبىرلەپ كۇي تارتىلدى. زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆ: «قازاقتىڭ ۇياتى مەن قاسيەتى تەك كۇيىندە عانا قالدى», دەگەن ەكەن. ولاي بولسا, كۇي ونەرى دە قازاق حالقىمەن بىرگە ماڭگى جاساي بەرمەك. راۋشان سۇلەيمەنوۆا