رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا وزگە ەتنوس جاستارىنىڭ جاناشىر ۇندەرى كوپ ەستىلدى
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى «ءتىل – تاتۋلىق تىرەگى» اتتى ەتنوس جاستارىنىڭ فورۋمىن قىزىلجار وڭىرىندە وتكىزدى. وعان ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلگەن دەلەگاتتارمەن قوسا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, مينيسترلىكتىڭ, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ وكىلدەرى, ستۋدەنتتەر, بىرنەشە ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن ەتنوس جاستارى قاتىستى. ايتۋلى شارا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالىپ, قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ, مارتەبەسىن كوتەرۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلەتىن ەتنوس جاستارىنا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىن دىتتەدى.
سالتاناتتى جيىندى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى انارحان دۇيسەنوۆا اشىپ, ايماق باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكىزدى. مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ ءار قازاقستاندىقتىڭ پارىزى, ەلگە, جەرگە دەگەن قۇرمەتتىڭ ءبىر بەلگىسى ەكەنىن, تالاي ۇلىلاردى دۇنيەگە اكەلگەن ولكەدە ماڭىزدى ماسەلەگە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
شارانىڭ «ءتىل – تاتۋلىق تىرەگى» دەپ اتالۋى ەرەكشە مانگە يە ەكەنى وسى جولى دا انىق بايقالدى. ءار حالىقتىڭ باستى بايلىعى, باعا جەتپەس قازىناسى انا ءتىلى ەكەنى داۋسىز. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كۇندەلىكتى قولدانۋ اياسىن كەڭەيتىپ, ونى شىن مانىندەگى قوعامدىق قارىم-قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋ بۇگىنگى كۇن تالابى ەكەنى تالاسسىز شىندىق. ەلباسى ايتقانداي, بارشا قازاقستاندىقتاردى بىرىكتىرۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ انا ءتىلىن ودان ءارى دامىتۋعا بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋعا ءتيىسپىز.
بۇل ورايدا, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ۇيىستىرۋشىلىق, تۇتاستىرۋشىلىق مارتەبەسىن بيىكتەتۋدە دارىندى, بەلسەندى, ماقساتكەر, زاماناۋي جاستارعا زور سەنىم ارتىلادى. فورۋمدا ءسوز العان شەشەندەر ءوز ويلارىن وسى تۇرعىدان ءوربىتىپ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ شىن پاتريوتتارى رەتىندە قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىنە جاناشىر كوزقاراستارىن ىسپەن دالەلدەپ جۇرگەنىن ايعاقتادى. تەمىرتاۋ قالاسىنداعى بالاباقشادا سپورت نۇسقاۋشىسى بولىپ ىستەيتىن نيگارا پايزيەۆانىڭ اڭگىمەسى اسەرلى شىقتى. مەكتەپتى ورىسشا بىتىرسە دە, ۋنيۆەرسيتەتتە قازاق توبىندا وقىپتى. قازاق, وزبەك, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن ەركىن بىلەدى. ونىڭ ويىنشا, شىن نيەت قويعان ادامعا ءتىل ۇيرەنۋ قيىن ەمەس. ول جاس پاتريوتتاردى قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق رۋحىندا تاربيە ءجۇرگەنىن ماقتانىش سانايتىنىن جەتكىزدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بەلوە ورتا مەكتەبىندە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنەن ساباق بەرەتىن سۆەتلانا ماگۋيانوۆا ءوز تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. ورىس مەكتەبىندە وقىپ ءجۇرىپ, مەملەكەتتىك تىلدە ۇيىمداستىرىلاتىن بايقاۋلارعا, وليمپيادالارعا ۇزبەي قاتىسۋدىڭ ارقاسىندا قازاق ءتىلىن تەز ۇيرەنىپ العان. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمى بولسام دەگەن تاۋداي تالابى ارقاسىندا جەرگىلىكتى جوعارى وقۋ ورنىن ويداعىداي تامامداعان. ونىڭ دومبىرا تارتاتىن, ولەڭ جازاتىن قابىلەتى دە بار ەكەن. ورالدىق ۆەنەرا سۋروۆتسەۆا, اقمولا وبلىسىنان كەلگەن راۆيل ابۋلحانوۆ قازاق تىلىنە دەگەن قامقورلىق وتباسى, وشاق قاسىنان باستالاتىنىن العا تارتتى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى قۇرمانبەك قازانباسوۆ, تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ باسقارما جەتەكشىسى تولقىن يساقوۆا قۋاتتى مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن تاتۋلىعىنا نەگىزدەلگەن, ەل بىرلىگىنىڭ باستى كۇشى رەتىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ, مەرەيىن ءوسىرۋ ءوز قولىمىزدا دەستى.
فورۋم دەلەگاتتارى ەلىمىزدىڭ جاستارىنا ۇندەۋ قابىلداپ, يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولۋعا, تىلدەردىڭ ءۇشتۇعىرلىعى ساياساتىن قولداۋعا شاقىردى. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا بەلسەندىلىك تانىتاتىندارىنا, جاھاندانۋ ۇردىسىندە رۋحاني كەلىسىم مەن قوعامدىق تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالارىنا سەنىم ءبىلدىردى.
فورۋم اياسىندا س. مۇقانوۆ اتىنداعى امبەباپ-عىلىمي كىتاپحانادا تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالىپ كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. دوڭگەلەك ءۇستەل ءماجىلىسىن مودەراتور ت. يساقوۆا جۇرگىزىپ وتىردى سۇلەيمان كاريكوۆيچ (جامبىل وبلىسى), م. اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ دوكتورانتى لاتيف ازيز (شىمكەنت), مۇرات ەيبوۆ (قىزىلوردا), سەرگەي اگەەۆ (استانا) تالقىلانعان ماسەلەلەر بويىنشا پىكىرلەر الماسىپ, تىلگە قاتىستى ماسەلەلەردى بايىپتىلىقپەن, پاراساتتىلىقپەن شەشۋ جولدارىن ۇسىندى.
حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا ۇيىمداستىرىلعان اكتسيالاردا كەلۋشىلەرگە سۇراقتار تاراتىلىپ, قازاقشا ءبىلۋ دەڭگەيىنە زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. فورۋمنىڭ لوگوتيپى جازىلعان جالاۋشالار, شارلار مەن قالامدار تارتۋ ەتىلدى.
– اكەم مەن شەشەم 12 ءتىل بىلەدى. مەنىڭ ۇيرەنگەنىم – ازىرشە بەس ءتىل. قازاق ءتىلىن جاستايىمنان ءبىلىپ ءوستىم. سوزدىك قورى وتە باي ءتىل. قازىر نەمىس ءتىلىن يگەرىپ ءجۇرمىن, – دەدى بىزگە پەتروپاۆل قالاسىنداعى №6637 اسكەري ءبولىمنىڭ قىزمەتكەرى فەرۋز نامەت. وسىعان قاراپ-اق تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ورەندەرى قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل, ورىس ءتىلى – ۇلتارالىق قاتىناس ءتىلى, اعىلشىن ءتىلى – جاھاندىق ەكونوميكاعا ويداعىداي كىرىگۋ ءتىلى ەكەنىن جەتە تۇسىنەتىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
وسىندايدا «قازاعىمنىڭ كوكتەن ك ۇلىپ اي-كۇنى, بولاشاقتىڭ كەڭي بەرسىن ايدىنى. كوك اسپاندا كوك جالاۋى جەلبىرەپ, انا ءتىلدىڭ اسقاقتاسىن ايبىنى» دەگەن ولەڭ جولدارى ويعا ورالادى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان
وبلىسى
رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا وزگە ەتنوس جاستارىنىڭ جاناشىر ۇندەرى كوپ ەستىلدى
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى «ءتىل – تاتۋلىق تىرەگى» اتتى ەتنوس جاستارىنىڭ فورۋمىن قىزىلجار وڭىرىندە وتكىزدى. وعان ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلگەن دەلەگاتتارمەن قوسا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, مينيسترلىكتىڭ, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ وكىلدەرى, ستۋدەنتتەر, بىرنەشە ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن ەتنوس جاستارى قاتىستى. ايتۋلى شارا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالىپ, قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ, مارتەبەسىن كوتەرۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلەتىن ەتنوس جاستارىنا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىن دىتتەدى.
سالتاناتتى جيىندى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى انارحان دۇيسەنوۆا اشىپ, ايماق باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكىزدى. مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ ءار قازاقستاندىقتىڭ پارىزى, ەلگە, جەرگە دەگەن قۇرمەتتىڭ ءبىر بەلگىسى ەكەنىن, تالاي ۇلىلاردى دۇنيەگە اكەلگەن ولكەدە ماڭىزدى ماسەلەگە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
شارانىڭ «ءتىل – تاتۋلىق تىرەگى» دەپ اتالۋى ەرەكشە مانگە يە ەكەنى وسى جولى دا انىق بايقالدى. ءار حالىقتىڭ باستى بايلىعى, باعا جەتپەس قازىناسى انا ءتىلى ەكەنى داۋسىز. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كۇندەلىكتى قولدانۋ اياسىن كەڭەيتىپ, ونى شىن مانىندەگى قوعامدىق قارىم-قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋ بۇگىنگى كۇن تالابى ەكەنى تالاسسىز شىندىق. ەلباسى ايتقانداي, بارشا قازاقستاندىقتاردى بىرىكتىرۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ انا ءتىلىن ودان ءارى دامىتۋعا بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋعا ءتيىسپىز.
بۇل ورايدا, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ۇيىستىرۋشىلىق, تۇتاستىرۋشىلىق مارتەبەسىن بيىكتەتۋدە دارىندى, بەلسەندى, ماقساتكەر, زاماناۋي جاستارعا زور سەنىم ارتىلادى. فورۋمدا ءسوز العان شەشەندەر ءوز ويلارىن وسى تۇرعىدان ءوربىتىپ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ شىن پاتريوتتارى رەتىندە قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىنە جاناشىر كوزقاراستارىن ىسپەن دالەلدەپ جۇرگەنىن ايعاقتادى. تەمىرتاۋ قالاسىنداعى بالاباقشادا سپورت نۇسقاۋشىسى بولىپ ىستەيتىن نيگارا پايزيەۆانىڭ اڭگىمەسى اسەرلى شىقتى. مەكتەپتى ورىسشا بىتىرسە دە, ۋنيۆەرسيتەتتە قازاق توبىندا وقىپتى. قازاق, وزبەك, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن ەركىن بىلەدى. ونىڭ ويىنشا, شىن نيەت قويعان ادامعا ءتىل ۇيرەنۋ قيىن ەمەس. ول جاس پاتريوتتاردى قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق رۋحىندا تاربيە ءجۇرگەنىن ماقتانىش سانايتىنىن جەتكىزدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بەلوە ورتا مەكتەبىندە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنەن ساباق بەرەتىن سۆەتلانا ماگۋيانوۆا ءوز تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. ورىس مەكتەبىندە وقىپ ءجۇرىپ, مەملەكەتتىك تىلدە ۇيىمداستىرىلاتىن بايقاۋلارعا, وليمپيادالارعا ۇزبەي قاتىسۋدىڭ ارقاسىندا قازاق ءتىلىن تەز ۇيرەنىپ العان. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمى بولسام دەگەن تاۋداي تالابى ارقاسىندا جەرگىلىكتى جوعارى وقۋ ورنىن ويداعىداي تامامداعان. ونىڭ دومبىرا تارتاتىن, ولەڭ جازاتىن قابىلەتى دە بار ەكەن. ورالدىق ۆەنەرا سۋروۆتسەۆا, اقمولا وبلىسىنان كەلگەن راۆيل ابۋلحانوۆ قازاق تىلىنە دەگەن قامقورلىق وتباسى, وشاق قاسىنان باستالاتىنىن العا تارتتى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى قۇرمانبەك قازانباسوۆ, تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ باسقارما جەتەكشىسى تولقىن يساقوۆا قۋاتتى مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن تاتۋلىعىنا نەگىزدەلگەن, ەل بىرلىگىنىڭ باستى كۇشى رەتىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ, مەرەيىن ءوسىرۋ ءوز قولىمىزدا دەستى.
فورۋم دەلەگاتتارى ەلىمىزدىڭ جاستارىنا ۇندەۋ قابىلداپ, يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولۋعا, تىلدەردىڭ ءۇشتۇعىرلىعى ساياساتىن قولداۋعا شاقىردى. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا بەلسەندىلىك تانىتاتىندارىنا, جاھاندانۋ ۇردىسىندە رۋحاني كەلىسىم مەن قوعامدىق تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالارىنا سەنىم ءبىلدىردى.
فورۋم اياسىندا س. مۇقانوۆ اتىنداعى امبەباپ-عىلىمي كىتاپحانادا تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالىپ كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. دوڭگەلەك ءۇستەل ءماجىلىسىن مودەراتور ت. يساقوۆا جۇرگىزىپ وتىردى سۇلەيمان كاريكوۆيچ (جامبىل وبلىسى), م. اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ دوكتورانتى لاتيف ازيز (شىمكەنت), مۇرات ەيبوۆ (قىزىلوردا), سەرگەي اگەەۆ (استانا) تالقىلانعان ماسەلەلەر بويىنشا پىكىرلەر الماسىپ, تىلگە قاتىستى ماسەلەلەردى بايىپتىلىقپەن, پاراساتتىلىقپەن شەشۋ جولدارىن ۇسىندى.
حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا ۇيىمداستىرىلعان اكتسيالاردا كەلۋشىلەرگە سۇراقتار تاراتىلىپ, قازاقشا ءبىلۋ دەڭگەيىنە زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. فورۋمنىڭ لوگوتيپى جازىلعان جالاۋشالار, شارلار مەن قالامدار تارتۋ ەتىلدى.
– اكەم مەن شەشەم 12 ءتىل بىلەدى. مەنىڭ ۇيرەنگەنىم – ازىرشە بەس ءتىل. قازاق ءتىلىن جاستايىمنان ءبىلىپ ءوستىم. سوزدىك قورى وتە باي ءتىل. قازىر نەمىس ءتىلىن يگەرىپ ءجۇرمىن, – دەدى بىزگە پەتروپاۆل قالاسىنداعى №6637 اسكەري ءبولىمنىڭ قىزمەتكەرى فەرۋز نامەت. وسىعان قاراپ-اق تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ورەندەرى قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل, ورىس ءتىلى – ۇلتارالىق قاتىناس ءتىلى, اعىلشىن ءتىلى – جاھاندىق ەكونوميكاعا ويداعىداي كىرىگۋ ءتىلى ەكەنىن جەتە تۇسىنەتىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
وسىندايدا «قازاعىمنىڭ كوكتەن ك ۇلىپ اي-كۇنى, بولاشاقتىڭ كەڭي بەرسىن ايدىنى. كوك اسپاندا كوك جالاۋى جەلبىرەپ, انا ءتىلدىڭ اسقاقتاسىن ايبىنى» دەگەن ولەڭ جولدارى ويعا ورالادى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان
وبلىسى
سوڭعى جاڭالىقتار
پەداگوگتەردى اتتەستاتسيالاۋ جۇيەسى جاڭارتىلادى
ءبىلىم • كەشە
اتىراۋ وبلىسىندا جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قايتارىلدى
ايماقتار • كەشە
اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسى: ۇزاق مەرزىمدى باعدار ايقىندالدى
ەنەرگەتيكا • كەشە
جاپونيادا 7,7 بالدىق جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
تابيعات • كەشە
