كوشى-قون تولاستامايدى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى مەن سوت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعىنا سايكەس ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە كوشى-قون پوليتسياسى كوميتەتى قۇرىلدى. بۇرىن بۇل وكىلەتتىك ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىندا بولعانى بەلگىلى. ەندى جاڭا مينيسترلىككە اۋىسقان سوڭ ەلدىك ءىستىڭ جاي-كۇيى قانداي, «نۇرلى كوش» باعدارلاماسىنىڭ قاناتقاقتى جوبالارى توقتاپ قالعان جوق پا, جالپى قازىر قانداي وزگەرىستەر بار دەگەن ساۋالمەن ءىىم كوشى-قون پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ ساراپشىسى م.توقسانباەۆقا جولىققان ەدىك. – مارات ەسىمقۇل ۇلى, ءوزىڭىز وسى كوشى-قون سالاسىندا كوپتەن بەرى جەمىستى قىزمەت ەتىپ كەلە جات­قاندىقتان ونىڭ قىر-سىرىن جەتىك بىلەتىندىگىڭىز انىق. سوعان وراي كوشى-قون ماسەلەسىنىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنا وتۋىنە نە سەبەپ بولدى دەي الا­سىز؟ – الدىمەن مەنىڭ ايتارىم, ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العالى بەرى سىرتتا جۇرگەن اعايىندارىمىز تاريحي وتا­نى قازاقستانعا تۇراقتى كوشىپ كەلىپ, ازاماتتىقتارىن, باسقا دا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان الەۋمەتتىك كومەكتەرىن ۇزبەي الىپ, جەرگىلىكتى حالىقپەن تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرۋدە. مۇنداي قامقورلىق, ەڭ ال­دىمەن پرەزيدەنت ن.­ا.نازار­باەۆ­تىڭ ارقاسىندا بولىپ وتىرعا­نىن بارشامىز ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. وسىعان وراي كوشى-قوننىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ءوتۋى, وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ورالمانداردىڭ كەيبىر ماسەلە­لەرىن جەدەل تۇردە شەشۋدى تالاپ ەتەدى. ال ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەلىمىزدەگى جۇمىسى ناقتى جۇيەگە قويىل­عان قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى بولىپ تابى­لادى. سوندىقتان, كوشى-قون­نىڭ تۇگەلدەي ىشكى ىستەر مينيس­ترلى­گىنىڭ قۇزىرىنا ءوتۋىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. سونداي-اق, ورالماندار­دىڭ ازاماتتىق الۋ ماسەلەسى مەن قۇجاتتاندىرۋ دا تىكەلەي ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قاراۋىندا بولۋى كوپتەگەن ماسەلەلەردى ءوز ۋاقىتىندا شەشۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى. – ەلباسىنىڭ «ورالمان­دار­دىڭ 2009 -2011 جىلدارعا ارنال­عان كوشىپ كەلۋ كۆوتاسى تۋرالى» جارلىعىمەن ءار كۇنتىزبەلىك جىل­عا 20 000 وتباسىعا كوشىپ كەلۋ كۆوتاسى بەلگىلەنگەن بولاتىن. بۇل ورىندالۋدا ما؟ – 2009 جىلعا 20 000 وتباسىنا بەلگىلەنگەن كوشىپ كەلۋ كۆوتاسى 15534 وتباسىنا ياعني 78 پايىزعا عانا ورىندالسا, 2010 جىلى كوشىپ كەلۋ كۆوتاسى تولىق ورىندالماي وتىر. بۇعان سەبەپ: ەتنوستىق قازاق­تار­دىڭ وزدەرى شىعاتىن مەملەكەتتەردەگى تۇرعىن ۇيلەرىن, م ۇلىك­تەرىن ساتا الماۋى, ۆيزا راسىمدەۋدىڭ قيىندىق­تارى جانە بۇكىلالەمدىك قار­جى داع­دارىسى باستى سەبەپ بولدى. ال ءبىر مي­نيسترلىكتەن ەكىنشى مينيسترلىككە اۋىسۋدان ەشقان­داي كەدەرگى كەلگەن جوق. قايتا جۇمىس جاندانىپ, كوشى-قون ماسە­لە­لەرى وڭتايلاندىرىلىپ, ءبىر ىزگە ءتۇسىپ قالدى. – جالپى شەتتەن كوشىپ كەلگىسى كەلەتىن اعايىندارعا ەش كەدەرگى جوق, جۇمىس كەمشىلىكسىز قا­لىپ­تى ءجۇرىپ جاتىر دەيسىز عوي؟ – ارينە, كەيبىر جايلاردا كەمشىلىكتەر جىبەرىلمەدى دەپ ايتۋعا بولماس. بۇگىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىم­داس­تىعىمەن بىرلەسىپ جىبەرىلگەن كەم­شىلىكتەر مەن بولاشاقتا جاسالا­تىن ىستەردى شەشۋگە دايىن. كوشىپ كەلۋ كۆوتاسىنا ەنۋ «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭىنا جانە ءار كا­لەندارلىق جىلعا ارنالعان پرە­زي­دەنتتىڭ «ورالمانداردىڭ كوشىپ كەلۋ كۆوتاسى تۋرالى» جارلىعىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. زاڭ تالابىنا سايكەس ورالماندارعا جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە قازاقستاندا تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات الۋ ءۇشىن باسقا شەتەلدىكتەرگە مىندەتتى بولىپ تابىلاتىن وزدەرىنىڭ تولەم قابىلەت­تىلىگىن راستاۋدى قاجەت ەتپەيدى. كو­شىپ كەلەتىن اعايىنداردىڭ قازاق­ستانعا تۇراقتى تۇرۋلارىنا, ورالمان مارتەبەسىن الۋلارىنا, كوشىپ كەلۋ كۆوتاسىنا ەنۋلەرىنە جانە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازا­مات­تىعىن الۋ­لا­رىنا ەشقانداي كەدەرگى جوق. ماسەلەن, ەلىمىز ەگەمەندىگىن العالى بەرى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان 25 مىڭعا جۋىق وتباسى, ياعني 80 مىڭداي ادام تاريحي وتانىنا كوشىپ كەلىپ, جەرگىلىكتى حالىقپەن بىردەي تۇرىپ جاتىر. بۇل ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىرما جىلدىق جەمىسى. – ورالمانداردىڭ قۇجات­تا­رىن شەتەلدەردە قابىلداپ, ءتىزىم جاساۋ جانە وكىلدىكتەر اشۋ جاعى قالاي بولماق؟ – ەتنوستىق قازاقتار شوعىر­لا­نىپ ورنالاسقان مەملەكەتتەردە وكىلدىكتەر اشۋ جونىندەگى ۇسىنىس­تى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. بولاشاق­تا كوشىپ كەلۋ كۆوتاسىنا ۇمىتكەر­لەردىڭ قۇجاتتارىن ەلىمىزدىڭ شەتەلدەردەگى ەلشىلىكتەر قابىلداپ, كوشى-قون پوليتسياسى كوميتەتىنە جولداي­تىن بولادى. ورالمان مارتەبەسىن الۋ جانە كوشىپ كەلۋ كۆوتاسىنا ەنگىزۋ كەزىندە ۇلتى قازاق ەكەندىگىن ءدا­لەلدەيتىن قۇجاتتار تالاپ ەتىلەتىندىكتەن, ەلىمىز ەلشىلىكتەرى تارا­پى­نان قازاق ەكەندىگىن انىقتاۋ تۋرالى انىقتاما بەرىلۋىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. وسىعان وراي ەلىمىزدىڭ كوشى-قون ساياساتىن جۇرگى­زۋ مەن بۇل سالادا قوردالانىپ قالعان كوپتەگەن كۇردەلى ماسە­لە­لەردىڭ تەزىرەك شەشىلۋىنە, الىستاعى اعايىنداردىڭ اتا­جۇرتقا ورالۋىن بۇرىنعىدان دا مولايتۋعا جانە ولارعا جاسالاتىن قامقورلىقتى بارىنشا جاقسارتا تۇسۋگە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كوشى-قون پوليتسيا­سى كوميتەتى ايانباي اتسالىسا­تى­نىنا سەندىرگىم كەلەدى. اڭگىمەلەسكەن الەكساندر تاسبولاتوۆ.