بولعان قازاق قىزى ءمادينا ىسقاقوۆا تۋرالى بايان
«ايتپاسا ءسوزدىڭ اتاسى ولەدى» دەگەندەي, مەن كەزىندە كوپتەگەن ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىمەن كەزدەسىپ, ولاردىڭ ۇرىس دالاسىندا كورسەتكەن ەرلىكتەرى تۋرالى, ەلىن قورعاۋ جولىندا قازا تاپقان جولداستارى جونىندە ءوز اۋىزدارىنان ەستىپ, جازىپ العان بولاتىنمىن. سول كەزدەسكەندەردىڭ ىشىندە ءۇش مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, اتاعى جەر جارعان ۇشقىش يۆان كوجەدۋب جانە ونىڭ كاسىبي شەبەر-مەحانيگى, قازاق قىزى ءمادينا ىسقاقوۆا بار ەدى. تالاي جىل وتسە دە, جۋرناليستىك كىتاپشامدا ەستەلىكتەرى قالدى.
بۇل 1980-ءشى جىلداردىڭ باسى بولاتىن. مامىر ايىندا وتەتىن ۇلى جەڭىس مەرەكەسى قارساڭىندا ماسكەۋدەگى «كراسنايا زۆەزدا» رەداكتسيا گازەتىنە اۆياتسيا گەنەرال-پولكوۆنيگى (كەيىننەن اۆياتسيا مارشالى) يۆان كوجەدۋب كەلەدى دەگەندە, ءبىز, اسكەري جۋرناليستەر, قۋانىشىمىز قوينىمىزعا سىيمادى. وسى ەكى مايدانگەردىڭ ەستەن كەتپەس ەستەلىكتەرىن, ولاردىڭ باتىرلىقتارىن, وسىناۋ بىزگە بەيبىت ءومىردى الىپ بەرۋگە قوسقان ۇلەسىن جاس ۇرپاق ءبىلسىن دەدىم.
«ناعىز باتىردىڭ باتىرى...»
سۇڭعاق بويلى, جۇزىنەن شۋاق توگىلگەن, رۋحى زور ايگىلى باتىر كوجەدۋب قولىمدى قىسىپ, سالەمىمدى قابىلداعان سوڭ, ءوزىنىڭ جاۋىنگەرلىك ءومىرى تۋرالى اڭگىمەسىن باستادى.
باتىر ۋكرايناداعى سۋمى وبلىسىنا قاراستى وبراجيەۆكا اتتى شاعىن اۋىلدا تۋعان ەكەن. سوعىسقا دەيىن كوجەدۋب شوستكا حيميالىق-تەحنولوگيا تەحنيكۋمىندا جانە اەروكلۋبتا وقىپتى. سونىمەن بىرگە, چۋگۋەۆ اسكەري-اۆياتسيالىق ۋچيليششەسىن اياقتاپ 5-ءشى اۋە ارمياسىنا قاراستى 240-شى جويعىش اۆياتسيالىق پولكىنە كەلەدى. يۆان نيكيتوۆيچ اسپانعا سوعىستىڭ باسىنان اتاقتى اۆياكونسترۋكتور سەمەن لاۆوچكيننىڭ «لا-5» جويعىش ۇشاعىمەن, ال 1944 جىلعى مامىردان ستالينگرادتىق ارا ءوسىرۋشى ۆاسيلي كونەۆ ءوز اقشاسىنا ۇشاقتى جاساتىپ, سىيعا تارتقان «لا-5فن» جويعىش ۇشاعىمەن اسپانعا 330 رەت كوتەرىلىپ, فاشيستەردىڭ 62 ۇشاعىن جويىپ, تالاي بەكىنىسىنە شابۋىل جاساعان. وسى ەرلىگى ءۇشىن ول ءۇش مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاندى. كۋرسك شايقاسىندا ول جاۋدىڭ بومبالاۋشى «يۋنكەرس-87» ۇشاعىن جويىپ, جاۋىنگەرلىك ەسەبىن اشادى. سوعىستى ايگىلى باتىر مايور شەنىندە, اۆياپولكتىڭ كومانديرىنىڭ ورىنباسارى بولىپ اياقتايدى.
«كوپ جاساعان بىلمەيدى, كوپ كورگەن بىلەدى» دەگەندەي, يۆان نيكيتوۆيچتىڭ كورگەنى, تۇيگەنى مول. دەمەك, باتىر ۇشقىشتىڭ قاھارماندىق ىستەرىنە ءمادينا اپامىزدىڭ دا قوسقان ۇلەسى كوپ ەكەنىن ەستىپ, مەن گەنەرالعا سۇراق قويدىم:
– شەبەر-مەحانيگىڭىز ىسقاقوۆا تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ – كوجەدۋب جىميىپ, جايىمەن ءتىل قاتتى:
– مەري پيكفورد-ىسقاقوۆا ما؟ مەن قازاق قىزىن 1920-30-شى جىلدارداعى گولليۆۋد كينو, تەاتر شەبەرى, كەربەز, تالدىرماش اكتريسا پيكفوردقا ۇقساتاتىنمىن. ءمادينانىڭ شاعىن بويى, تىنىمسىز ەڭبەگى, سۇلۋلىعى, ادەمى داۋىسى اتاقتى اكتەرگە كەلەتىن. ىسقاقوۆا تۋرالى تاماشا سوزدەردى تىزبەلەپ جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. – ول مەن سياقتى ءۇش مارتە باتىر بولماسا دا, قارىنداسىمنىڭ ەرلىگى ايتارلىقتاي. ۇشاعىمدى كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي جاۋىنگەرلىك ۇرىسقا باپتاپ, مەنىڭ اتاعىمدى اسقاقتاتقان سول نازىك قازاق قىزى ءمادينا ىسقاقوۆا مەن ۆيكتور يۆانوۆ, ماريا رازدورسكايا سياقتىلار ەمەس پە؟ كوجەدۋب كوجەدۋب بولار ما ەدى, ەگەر دە مەنىڭ قاسىمدا تياناقتى كومەكشىلەر قول ۇشىن بەرمەسە, جويعىش ۇشاعىم ساقاداي ساي بولماسا؟ ۇرىستىڭ كۇردەلىلىگى مەن ەرەكشەلىگىن ولار تالاي رەت ءوز باستارىنان وتكىزدى. باسقاشا ايتقاندا, ۇرىس ناتيجەسى وسى ماماندارمەن بايلانىستى ەدى. ىسقاقوۆا «كپ-12» وتتەگىمەن جابدىقتاۋ قۇرالىنىڭ, تاعى باسقا اۆياتسيالىق اسپاپتاردىڭ جۇمىس ىستەۋ جاعدايىنا جاۋاپتى بولاتىن. 330 رەت اسپانعا كوتەرىلگەنىمدە, ءمادينانىڭ تياناقتىلىعىنىڭ, جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ارقاسىندا قۇرالدار ساعات سەكىلدى جۇمىس ىستەدى, – دەدى اتاقتى ۇشقىش.
شىنىندا دا, ول ءوزىنىڭ كىتابىندا كوپتەگەن مايدانداس جولداستارى تۋرالى ايتا الماپتى. بىراق ولاردىڭ باتىرلىقتارى وسى كۇنگە دەيىن ەسىندە ەكەن.
– سولاردىڭ ىشىندە ءمادينا قارىنداسىمنىڭ جاساعان ەرلىگى ەرەكشە. مەنىڭ كوزقاراسىمشا, ىسقاقوۆا ناعىز باتىردىڭ باتىرى. اسكەر قاتارىنا شاقىرۋعا جاسى جەتپەگەن «سارى اۋىز بالاپاننىڭ» وجەتتىك تانىتىپ, سوعىسقا سۇرانىپ كەلگەنى دە ەرلىك ەمەس پە! ەرلىگىنە تاعى ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. مايداندا كۇتپەگەن جەردە ءارتۇرلى جاعدايلار كەزدەسەدى. سوعىس زاڭى قاتال عوي. ادەتتەگىدەي كۇندەلىكتى جاۋىنگەرلىك تاپسىرمامەن ءبىز فاشيستەردىڭ بەكىنىسىنە ۇشىپ كەتتىك. اەرودرومدى زەنيتشىلەر قورعايتىن. ىمىرت تۇسە الدەقايدان گيتلەرشىلەردىڭ ۇشاقتارى اەرودرومعا شابۋىل جاسايدى. العاشىندا زەنيتشىلەر تاجالدارعا كۇشتى اتىسپەن سوققى بەرەدى. وكىنىشكە قاراي, بىرنەشە سارباز اۋىر جاراقات الادى. ال بىرىنەن كەيىن ءبىرى قايتالانعان جاۋدىڭ شابۋىلى ءورشي تۇسەدى. فاشيستەردىڭ ۇشاقتارى بومبالاۋمەن بىرگە, اەرودرومدى وقتىڭ استىنا الادى. وسى قىسىلتاياڭدا ولارعا مەنىڭ ەسكادريليامنىڭ ماماندارى كومەككە كەلەدى. ولار جارالى زەنيتشىلەرمەن بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساپ, دۇشپاندارعا تويتارىس بەرەدى. ايرىقشا باتىرلىق پەن باتىلدىق تانىتقانداردىڭ ىشىندە ىسقاقوۆا دا بولادى. ول جارالانعانداردىڭ جاراسىن تاڭىپ, اۋىر جاراقاتقا ۇشىراعان زەنيتشىنىڭ ورنىنا وتىرىپ, ءفاشيستىڭ ۇشاعىن ءدال كوزدەپ اتىپ, وتقا اينالدىرادى, – دەپ ەدى سوندا اتاقتى اسكەري ۇشقىش.
ءمادينا كۋرسك ءيىنى, ۋكراينا, مولداۆيا, ۆەنگريا, چەحوسلوۆاكيا جەرلەرىندە بولعان ماڭىزدى شايقاستارعا قاتىسىپ, قايسارلىق تانىتىپتى. قارۋلاستارىن ونىڭ جاندۇنيەسى, ادامگەرشىلىگى مەن وجەتتىگى تاڭعالدىرادى ەكەن. ويتكەنى, جارالى بولعان كۇننىڭ وزىندە ساپتان كەتپەيتىن كورىنەدى. «جولداس كوماندير, مەن گوسپيتالگە بارمايمىن, شىدايمىن, ءوز قىزمەتىمدى ويداعىداي اتقارامىن, ۇشاق «دارىگەردىڭ» تەكسەرۋىنسىز ۇشپايدى عوي», دەپ وتىرىپ الاتىن بولىپتى. ۋاقىت تىعىز بولسا دا, زاماتتا ارىپتەستەرىمەن بىرگە «لا-5», سوڭىنان «لا-7» ۇشاقتارىن جاۋىنگەرلىك ۇشۋعا دايىنداپ قويادى ەكەن.
– ءوزىنىڭ قىزمەتىنە نامىستى بولاتىن. قانداي قىسىلتاياڭ ءسات كەزدەسسە دە قاھارلانبايتىن, جۇزىنەن شۋاق كەتپەيتىن. كۇيىپ-پىسكەندى, نالىعاندى ۇناتپايتىن, ومىرگە نۇرلانا قارايتىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, تاعدىرىنا ريزا-تىن. بوس ۋاقىت بولعان كەزدە ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدى قازاق, ورىس جانە ۋكراين اندەرىمەن كوتەرەتىن. قازاق اندەرىن العاش رەت سوعىس باستالعان كەزدە ءسىزدىڭ ەلدە ەستىپ ەدىم. ءبىزدىڭ اۆياۋچيليششەمىز ۋاقىتشا قاۋىپسىزدەندىرىلىپ, شىمكەنت قالاسىنا كوشىرىلگەن بولاتىن. ءمادينا تۋعان جەرىنىڭ اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىنداعاندا, قازاقتىڭ كەڭ دالاسى, ادامدارىنىڭ قاراپايىمدىلىعى, قوناقجايلىلىعى ەسىمە ءتۇسىپ, قاتتى اسەرلەنەتىن ەدىم... بىزدەر, ۇشقىشتار, اسىرەسە, ياكوۆ شۆەدوۆتىڭ «سمۋگليانكا» ءانىن ۇناتاتىنبىز, ول تۋعان جەرىمىزگە دەگەن ساعىنىشىمىزدى باساتىن, رۋحىمىزدى كوتەرەتىن. «قارىنداسىم, ۋكراين اندەرىن قايدان بىلەسىڭ؟» – دەپ تاڭدانا سۇراعانىمدا, ءمادينا ماعان قاراپ: «ءبىزدىڭ اۋىلدا ۋكرايندار كوپ تۇرادى», دەپ جاۋاپ قايتارىپ ەدى. ءالى ەسىمدە, ۋكراينا جەرىنە ءبىزدىڭ 240 جويعىش اۆياتسيالىق پولكىمىز ۇشىپ كىرگەندە, دنەپر ءۇشىن سۇمدىق شايقاس ءجۇرىپ جاتقان. ال ءمادينا مايداندا جۇرگەن اكەسىن, اعالارىن ەسىنە الىپ, ساعىنىشىن, ۋايىمىن انمەن باساتىن, دەپ ەدى اڭگىمەمىز كەزىندە ءۇش مارتە باتىر.
پولك كومانديرى, اۆياتسيا مايورى يگناتي سولداتەنكو ۋكراين جىگىتى, جاقسى جاۋىنگەر دوسى, ۇشقىش, اۆياتسيا كىشى لەيتەنانتى ۆانو گابۋنيا ءبىر جاۋىنگەرلىك تاپسىرمادان ورالمايدى. يگناتي سەمەنوۆيچ كوماندير ءارى ۇشقىش رەتىندەگى تاجىريبەسىن 1937 جىلى يسپانيا جەرىندەگى شايقاستارعا قاتىسىپ, جيناعان ەكەن. جاساعان ەرلىكتەرى ءۇشىن بىرنەشە «جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ», «قىزىل جۇلدىز» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان.
– يگناتي سەمەنوۆيچ سولداتەنكو كومانديرلىك تىزگىندى قولىنا العان كۇننەن باستاپ ۇشقىشتاردىڭ, قارۋ-جاراق ماماندارىنىڭ, موتوريستەردىڭ, شەبەر-مەحانيكتەردىڭ جاۋىنگەرلىك دايىندىقتارىمەن بىرگە, كوڭىل-كۇيلەرىنە دە نازار اۋداراتىن. ءاربىر سارباز, سەرجانت, وفيتسەرمەن كەڭ سويلەسىپ, جاعدايىن سۇراپ, كومەگىن ايامايتىن. اسىرەسە, گۆارديا سەرجانتى ىسقاقوۆانىڭ وتان الدىندا ابىرويمەن اتقارعان قىزمەتى مەن ەرلىگىن ءار كەز ءادىل باعالايتىن. سونىمەن بىرگە, تابىستى ءىس-قيمىلدارى ءۇشىن جوعارعى باس قولباسشىنىڭ العىسى دا وعان بىرنەشە رەت جاريالاندى. ءسوز جوق, اسكەري ماراپات ءمادينانى قۋانىشقا بولەپ, شاتتاندىراتىن, ەرلىككە جىگەرلەندىرە تۇسەتىن, – دەگەن كوجەدۋب جەڭىل كۇرسىنىپ, اڭگىمەسىن ءارى ساباقتاعان ەدى: «شىركىن, ۋاقىت بولسا قازاقستانعا بارىپ, ءمادينا قارىنداسىممەن كەزدەسىپ, سوعىستى, مايدانگەرلەردى ەسكە الىپ, اسىقپاي ەلىن بىرگە ارالاپ شىعار ەدىك...».
مەن يۆان نيكيتوۆيچپەن كەزدەسكەن ۋاقىتتا اتاعى جەر جارعان ۇشقىش كەڭەس وداعى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ باس شتاب اكادەمياسىن تابىستى اياقتاپ, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا اسكەري قىزمەت اتقاراتىن.
سوعىس ارداگەرى ىسقاقوۆانىڭ ەستەلىگى
ءمادينا اپايمەن مەن جازدىڭ شۋاقتى ءبىر كۇنىندە, ماسكەۋدەن ەلگە دەمالىسقا كەلگەن كەزىمدە كەزدەسىپ ەدىم. سىمباتتى دا كەلبەتتى, اشىق-جارقىن ءجۇزدى ارداگەر جىلى قارسى الدى. ول كەزدە ىسقاقوۆا كوكشەتاۋ وبلىسىنا قاراستى ۆولودار اۋدانىنداعى (بۇگىندە ايىرتاۋ اۋدانى) بىرلەستىك اۋىلىندا تۇراتىن. سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى وسى جەردە ونشاقتى جىل ساۋىنشى بولىپ ىستەپتى. ال ونىڭ تۋىپ-وسكەن جەرى اقمولا وبلىسىنداعى ساندىقتاۋ اۋدانىنا قاراستى زۆەرەۆكا اۋىلى ەكەن.
اپايعا يۆان نيكيتوۆيچ كوجەدۋبتىڭ جولداعان جىلى سالەمىن جەتكىزدىم: «مەنىمەن كەزدەسكەن كومانديرىڭىز سىزگە تاماشا باعا بەرىپ, سوعىسقا قارشاداي كەزىڭىزدە كەلگەنىڭىزگە, ادامشىلىعىڭىزعا, ەرلىكتەرىڭىزگە ءالى كۇنگە دەيىن تاڭعالاتىنىن ايتتى», – دەدىم. وسى حاباردى ەستىگەندە اپاي قۋانىپ, تىنىسى اشىلعانداي كۇي كەشتى.
ارداگەرگە سۇراق قويدىم:
– شىنىندا, ءسىز سوعىسقا قالاي بارىپ ەدىڭىز؟
– وتانىمدى جىگىتتەرمەن بىرگە قورعايمىن دەپ, اسكەري كوميسسارعا دامىل بەرمەدىم, قايتا-قايتا كوميسسارياتقا بارا بەردىم. العاشىندا اسكەري كوميسسار بالاڭ ءجۇزىمدى ءبىر شولىپ ءوتىپ, بۇرق ەتتى: «قانداي مايدان, 8-ءشى سىنىپتى جاڭا عانا اياقتادىڭ, وقۋىڭدى وقى, اناڭا كومەكتەس!» – دەپ. كەلەسى جولى دا وسى جايت قايتالاندى... كەزەكتى ءبىر بارعانىمدا مەنىڭ تاعى دا قىڭقىلداپ ۋاقىتىن الاتىنىن سەزدى مە, اقىرى جىلى سويلەدى: «قىزىم, دايىندال, ەرتەڭ مايدانعا جۇرەسىڭ, بىراق العاشقى بەتتە اسكەري ماماندىق الاسىڭ». ءسويتىپ, قايتا-قايتا بارىپ ءجۇرىپ ءوتىنىشىمدى ورىنداتتىم. 900-گە جۋىق قىز-كەلىنشەكپەن بىرگە مايدانعا اتتاندىم, قاسىمدا جامانتۇز اۋىلىنان رايحان مۇحامەدجانوۆا, پەتروپاۆل قالاسىنان زينا ۋالياقمەتوۆا, كوكشەتاۋ قالاسىنان نازكيا اقيەۆا سەكىلدى قۇربىلارىم بولدى.
ءمادينا ىسقاقوۆا اسكەري ۇشاقتاردىڭ كىشى ماماندارىن دايارلايتىن قىسقا مەرزىمدى كۋرستى كەمەروۆو قالاسىندا ويداعىداي اياقتاپ, 240-جويعىش اۆياتسيالىق پولكىنە جولداما الادى.
«اسا قادىرلى ماما, – دەپ جازعان ءمادينا ءبىر حاتىندا, – شۇكىرسىز بە؟ مەنى كوپ ويلاماڭىز. سوعىس اياقتالىسىمەن ەلگە ورالامىن. قازىر ءوزىمىزدىڭ جەردى جاۋدان تازارتۋدامىز. مىنە, كۋرسك, ورەل, بەلگورود قالالارىن جاۋدان ازات ەتتىك. كومانديرىمىز كوجەدۋب دەگەن ادام كىسىگە وتە جاقىن, كىشىپەيىل. ءبىز يۆان نيكيتوۆيچتى ءوزىمىزدىڭ ارامىزدا «باتيا» دەپ اتايمىز. ول اەرودرومعا ۇشاعىن قوندىرار-قوندىرماستا ءبىزدىڭ حال-جاعدايىمىزدى سۇرايدى. كوجەدۋبتان فاشيست ۇشقىشتارى جامان قورقادى...».
– كۇنى-ءتۇنى ەسكادريليا ۇشاقتارى تاپسىرمادان ورالۋدا, – دەدى ارداگەر مەحانيك ءارى قاراي. ارينە, ولاردى ساناۋلى ۋاقىت ىشىندە تاعى دا ۇشىرۋعا دايىنداۋ كەرەك. ول ءۇشىن اسكەري تەحنيكانىڭ سىرىن جاقسى بىلۋمەن بىرگە, جيناقىلىق پەن سەرگەكتىك كەرەك. ءاربىر سەكۋند, مينۋت ساناۋلى دەگەننىڭ وزىندە, ءبىز كومانديرىمىزدى قاپىدا قالدىرعان جوقپىز, اتاعىن كوتەرۋگە تىرىستىق.
ءومىر كوپ نارسەگە ۇيرەتكەن: جىلدام ءارى دۇرىس شەشىم قابىلداۋعا, ادامدارمەن ءتىل تابىسا بىلۋگە... «الىس پەن جاقىندى جورتقان بىلەدى, اششى مەن تۇششىنى تاتقان بىلەدى», دەپ تەگىن ايتپاعان اتالارىمىز. جەڭىمپاز-مايدانگەرلەر العى شەپتە بولىپ, باتىرلىعىمەن تانىلسا, تىلداعىلاردىڭ دا ەڭبەگى ەرەن, ونى ۇمىتۋعا بولمايدى. سول سوعىس اۋىرتپالىعى مەن تاۋقىمەتى كەمپىر, شال, ايەل مەن جاس بالانىڭ يىعىنا ءتۇستى. بۇكىل اۋىرتپالىقتى كوتەرىپ, سوعىس بالالارى ەرتە ەسەيدى.
ءمادينا اپامىز تۋرالى كەزىندە ماقالالار مەن وچەركتەر جازىلدى. ماسەلەن, ايىرتاۋلىق اقىن, مارقۇم بەكبولات ماحمەتوۆ «قىز بەن مايدان» اتتى ولەڭىندە ءمادينا ىسقاقوۆا تۋرالى بىلاي دەيدى:
...ال ءمادينا كوك جۇزىنە ءبىر قاراپ,
قيىندىعىن مىندەتىنىڭ شىن ۇقتى.
كوجەدۋبقا قويدى ونى بەكىتىپ,
شىن قۋاندى بۇل شەشىمدى ەسىتىپ.
حاس باتىردىڭ اسپانداعى ەرلىگى,
فاشيستەردى قوياتىن-دى شوشىتىپ...
جەڭىس كۇنىن گۆارديا سەرجانتى ءمادينا ىسقاقوۆا پراگا قالاسىندا قارسى الادى. ماسكەۋدە وتكەن جەڭىس پارادىنا 2-ءشى ۋكراينا مايدانىنىڭ قۇرامىندا قاتىسىپ, قۋانىشى قوينىنا سىيماي, ەلگە ورالادى. مىنە, سول ۇلى جەڭىسكە ءمادينا اپامىزدىڭ قوسقان ۇلەسى دە بار. ونىڭ ەرلىكتەرى وردەن, مەدالدارمەن اتاپ وتىلگەن.
ءمادينا اپامىز ەل شەتىنە جاۋ تيگەندە, جاستىعىنا قاراماستان, تۋعان وتانىن قورعايمىن دەپ مايدانعا ءوزى سۇرانىپ بارىپ, اتاعى دارداي اسقان شەبەر ۇشقىشتىڭ ۇشاعىن ۇرىسقا باپتادى. وسىلايشا قاراپايىم قازاق قىزدارىنىڭ قولىنان دا كوپ نارسە كەلەتىنىن ىسىمەن دالەلدەدى. ال ەرلىك داڭقى ەشقاشان وشپەك ەمەس.
سۋرەتتەردە: اتاقتى ۇشقىش يۆان كوجەدۋب پەن ونىڭ اۆيامەحانيگى ءمادينا ىسقاقوۆا