يەسىز, يگەرۋسىز جەردەن قۇنار مەن كيە كەتەدى

ءار ءىستىڭ جاي-جاپسارى بار

ەلباسىنىڭ جەر كودەكسىنىڭ كەيبىر نورمالارىنىڭ كۇشىنە ەنۋ ۋاقىتىنا موراتوري جاريالاۋىن ءوز باسىم  قۇپ كورىپ وتىرمىن. ويتكەنى, بۇل  ماسەلەدە ويلانىپ, اقىلداسىپ الاتىن جايتتەر بارشىلىق. بىراق كەزىندە كەلتە ويلا­عان­­دىقتىڭ سالدارىنان تۋىن­داعان زورايعان ماسەلەلەر بۇگىندە وزىندىك كەدەرگىلەرىن تيگىزۋدە. ەگەر مەملەكەت تاراپىنان ءىرى اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنا سۋبسيديا بەرىلىپ, قولداۋ كورسەتىلىپ, ناۋقاندىق جۇمىستار كەزىندە شارۋالاردى تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىپ, ناقتىلاي تۇسسە, جەر جىرتۋ, تۇقىم سەبۋ, سول ءونىمدى جيناپ الۋعا كومەك بولسا, اۋىل شارۋا­شىلىعى وركەندەپ, العا باسارى انىق. ايتا­لىق, جەتىسۋدىڭ ءتول داقىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمىن سەبۋگە شاعىن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ قولدارى قىس­قالىق ەتەدى. نەگىزى ءتاتتى ءتۇبىر قول كۇشىن كوپ قاجەت ەتەتىن داقىل. كەزىندە ستۋدەنتتەردىڭ كۇشىمەن جينالىپ, تالدىقورعان وڭىرىندەگى اقسۋ جانە كوكسۋ قانت زاۋىتتارىن ساپالى ونىممەن قامتاماسىز ەتكەندىكتەن ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ اتى شىققانى اقيقات. سوندىقتان, بۇل جۇمىستى ناقتى ومىردە جۇزەگە اسىرا الاتىن ءىرى-ءىرى اۋىلشارۋاشىلىق قۇرى­لىم­دارى وزگەنىڭ كومەگىنە ءزارۋ ەمەس. تەك جوعا­رىدا كوتەرىلگەن ماسەلە ءبىر جۇيەگە تۇسىرىلسە, ءوزىمىز-اق گەكتارلاپ قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمىن سەۋىپ, ساپالى ءونىمدى توننالاپ جيناپ, قاي­تا وڭدەيتىن زاۋىتتارعا وتكىزە الامىز. تاعى ءبىر باسا ايتار جايت, كەپىل­دىك­كە قوياتىن جەر تەلىمى بار ەكەن دەپ جەكە تۇلعالارعا نەسيە بەرۋدىڭ ەش قاجەت­تىگى جوق. كىمنىڭ بولسىن قولى­نا قا­راجات تيگىزدىڭىز بە, ول اقشا قۇم­عا ءسىڭ­گەن سۋداي بولىپ ءىزىم-قايىم جوق بولادى. ونى تەكسەرگىڭىز كەلسە كەز كەلگەن بانككە بارى­ڭىز. ال­عان نەسيە­سىن قۇيا الماعان, ءيا بولماسا سول ادام­نىڭ ارتىنان جۇگىرىپ جۇرگەن بانك قىز­مەتكەرىنە ۇشىراساسىز. بۇل فاكت. ناقتى ومىردەن الىنىپ, سان مارتە دالەل­دەنگەنىمەن ەش ناتيجە بەرمەيتىن تاعى ءبىر كە­لەڭ­­­سىزدىك – ءتيىستى مينيسترلىك تارا­­­پى­­نان قولبايلاۋ بولاتىن, ناق­تى ومىردە ەش قاجەتتىلىگى جوق ءتۇر­لى باع­دار­لامالار قۇددى «جاۋىننان كەيىنگى ساڭى­راۋ­قۇلاق­تاي» قاپتاپ كەتكەن. مىنە, وسىنداي ماسەلەلەر جوعارى دەڭگەيدە دۇرىس شەشىمىن تاپسا قۇبا-قۇپ.  باقىت سمايلوۆ, «قاراتال» اق پرەزيدەنتى  الماتى وبلىسى

ەلباسىنىڭ ۇلاعاتتى ۇستانىمى

الىس اۋىلدا تۇ­راتىن شارۋا جەر­سىز كۇنەلتە المايدى. ماسەلەن, مەن قا­شاننان تەمىر اۋدا­نىنىڭ اقساي اۋىلىندا تۇرامىن. ات جالىن تارتىپ مىنگەلى مال باعىپ, ەگىن ەگىپ, ناپاقامىزدى جەردەن تاۋىپ كەلەمىز. كەشەگى كەڭەس زامانىندا دا وسى سالالاردا جۇمىس جاسادىم. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن جەكە شارۋا بولدىم. 2005 جىلدان وسى سەرىكتەستىكتى قۇرىپ, جەر جۇمىسىمەن دەندەپ اينالىسۋعا كوشتىم. قازىر مەنىڭ 49 جىلعا جالعا العان 10 760 گەكتار جەرىم بار. ونىڭ 2550 گەكتارى ەگىستىك, قالعانى جايىلىمدىق جەرلەر. مەن ەگىن دە سالامىن, مال دا وسىرەمىن. قازىر بۇكىل قۋاتتى تەحنيكالارىم ەگىستىك باسىندا, تاياۋ كۇندەردە 650 گەكتار ارپا, 400 گەكتار مال ازىعىندىق داقىل ەگۋ قامىندامىن. قىستان مال جاي­لاۋعا كۇيلى شىقتى. ەلباسىنىڭ جۇرگىزگەن سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز, اۋىل كاسىپكەرلەرى, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءتاۋىر تابىس تاۋىپ, اۋقاتتى تۇرمىسقا قول جەتكىزدىك. اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى رەتىندە اقساي اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ مۇقتاجىن شەشۋگە اتسالىسا­مىن. اۋىلدىڭ كوپشىلىك تۇرعىن­دارى مەن باسقاراتىن سەرىكتەستىك­تە ەڭبەك ەتەدى. جۇمىسسىزدىقتى جويۋعا اتسالىسۋ, از قامتىلعان وت­با­سىلاردىڭ بالالارىنا, كەي­بىر قورعانسىز جاندارعا جاردەم كور­سەتۋ سەرىكتەستىك باسشى­سى­نىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتى دەپ ەسەپتەيمىن. جەر – شارۋانىڭ جانى. سون­دىقتان, ماسەلە جەر تۋرالى بولعاندا, حالىقتىڭ, ونىڭ ىشىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءۇنسىز قالا المايتىنىن تۇسىنۋگە بولادى عوي دەپ ويلايمىن. بىراق, مەملەكەت تاراپىنان جەرگە بايلانىستى جاسالعان سوڭعى وزگەرىستەردەن قورقۋدىڭ ەش رەتى جوق. بۇل – ەلدىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋدى, ءبىزدىڭ قامىمىزدى ويلاپ, ون ويلانىپ, ءجۇز تولعانىپ جاسالعان شارا. جەر جەرگىلىكتى كاسىپكەردىڭ, جەرگىلىكتى بيزنەس يەلەرىنىڭ قو­لىندا بولادى. شەت­ەلدىكتەردىڭ جە­رى­مىزدى ساتىپ الىپ, باسىبايلى يە بولماۋى زاڭ­مەن قورعالعان. دەسەك تە, جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن ءوز­گەرىستەردىڭ اتقا­رۋشى بيلىك تارا­پىنان دۇرىس ءتۇ­سىندىرىلمەۋى ءبىر­قا­تار ءتۇسىنىس­پەۋ­شى­لىك­كە سوق­تىرىپ, الىپ­قاشتى اڭگىمە­لەردىڭ تۋىنداۋىنا سەبەپ بولدى. جەر وتە شەتىن ماسەلە. وزگەرىستەر ال­دىن الا حالىققا تانىستىرى­لىپ, جان-جاقتى زەردەلەنۋى قاجەت ەدى. ولاي بولماعاندىقتان حالىقتىڭ كەيبىر توبىنىڭ اراسىن­دا قىز­بالىق تا بايقالىپ قالعانى جاسىرىن ەمەس. مۇنى ەلباسى ن.نازارباەۆ دەر كەزىندە اڭعارىپ, كەلىسپەۋشىلىكتىڭ الدىن الدى. مەملەكەت باسشى­سىنىڭ جەر كودەكسىنىڭ قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان بىرقاتار نورمالارىنا موراتوري جاريالاۋى ۇتىمدى ۇستانىم بولدى دەر ەدىم. بۇل ۋاقىتتا جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى زەردەلەپ, ايتىلعان ۇسىنىس-پىكىرلەردى سارالاي تالداۋ قاجەت. «اسىققان شايتاننىڭ ءىسى» دەگەندەي, اپتىعىپ, القىنۋدىڭ قاجەتى شامالى. ەلباسى ءوز سوزىندە «قابىلدان­عان زاڭنىڭ تەتىكتەرى مەن نورما­لارى جۇرتشىلىقتى قاتىستى­رۋ ارقىلى تالقىلانبادى. سون­دىق­تان, كوپ جاعدايدا حالىقتىڭ الاڭ­داۋى دۇرىس», دەپ ايرىقشا اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىرۋ كەرەك­تىگىن دۇرىس ايتىپ وتىر. «ءبىز حالىققا ۇنامايتىن زاڭعا ءزارۋ ەمەسپىز» دەۋى دە سوندىقتان. مۇنىڭ ءوزى شىن مانىندە ەلباسىنىڭ قاي ماسەلەنى دە ەلدىكتىڭ مۇددەسىنەن ويلايتىندىعىنىڭ تاعى ءبىر دالەلى بولدى. بولاتبەك ابدىعاليەۆ, «اقساي-اگرو» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى   اقتوبە وبلىسى, تەمىر اۋدانى

كەشەندى تۇردە شەشكەن ءجون

ەلباسى ن.نازارباەۆ جۋىردا وتكەن ماڭىزدى كەڭەستە ەل دامۋىنىڭ نەگىز­گى باعىتتارىنا توقتالىپ, جەر زاڭناماسىنا قاتىستى بىرقاتار ماڭىزدى مىندەت­تەر­دى بەلگىلەپ بەردى جانە ونىڭ بىرقاتار نورمالارىنا موراتوري جاريالادى. ونىڭ بىرنەشە سەبەپتەرى بار. بىرىنشىدەن, الەمدىك دەڭگەيدە ازىق-ت ۇلىككە دەگەن سۇرانىس اۋقىمى ءوسىپ كەلەدى. ەكىنشىدەن, سىرتقى نارىققا شىعۋ ءۇشىن ساپا باسەكەسىن ارتتىرماي بولمايدى. سول سەبەپتى فەرمەرلەر اۋا رايىنا تاۋەلدىلىكتەن ارىلىپ, وزىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن ەنگىزۋ جولدارىن قاراستىرعانى ابزال. كوپ جىلدىق تاجىريبەمە سۇيەنىپ, ايتايىن دەگەنىم, ەگىنشىلىكپەن اينالىساتىن ءىرى اگروقۇرىلىمدار جىل سايىن مول ونىمگە قول جەتكىزىپ ءجۇر. ويتكەنى, ولار استىق ءوندىرىسىن دامىتۋدى ءبىرشاما مەڭگەرگەن. الەۋەتتەرى دە جەتەدى. ەگىنشىلىك مادەنيەتىن جەتىلدىرۋگە نازار اۋدارادى. ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭالاعاندىقتان, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعىنان دا قۋاتتى. دەسەك تە, ولاردىڭ اراسىندا اۋىلدىقتاردىڭ پايلارىن جيناپ العانىمەن, تۇسىمدىلىكتى مولايتۋعا كەلگەندە العا باسقان اياقتارى كەرى كەتىپ جاتاتىندارى دا از ەمەس. جەردىڭ قۇنارىن كەتىرىپ, توزدىرىپ جۇرگەن ونداي پىسىقايلار ءبىر كۇندىك پايدانى ءتاۋىر كورەدى. ونىڭ ۇستىنە شەتەلدەن كەلگەن كومپانيالار, جەرگىلىكتى جەرلەرگە جىل قۇسى قۇساپ كوكتەم مەن كۇزدە عانا كەلەتىنى جاسىرىن ەمەس. جۇيەلى كۇتىم بولماعاننان كەيىن جەر دە توزادى, بىتىك ەگىننىڭ ورنىنا ارامشوپتەر مەن قۋرايلار قاپتايدى. اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتتاعى جەرلەردىڭ ەروزياعا ۇشى­راپ, مول ءونىم بەرمەي كەلۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبىن شارۋاشىلىقتاردىڭ بىتى­راڭقالىعىنان, ۇساقتىعىنان ىزدەگەن ءجون سەكىلدى. وسىدان 25-30 جىل بۇرىن ۇلەسكە تيگەن, بۇگىندە ابدەن توزىعى شىققان تەحنيكالاردى جاڭعىرتۋعا 500-1000 گەكتار جەردى يەلەنگەن فەرمەردىڭ شاماسى جەتە بەرمەيدى. جەردى وڭدەۋگە قاۋقارى, بانكتەن نەسيە الۋعا دۇنيە-مۇلكى بول­ماعاننان كەيىن ماڭداي تەرمەن وسىرگەن استىعى بوسقا ىسىراپ بولادى. اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىن ءسوز ەتۋدىڭ ءوزى ار­تىق. سول سەبەپتى كوبىنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن «شىقپا جانىم, شىقپامەن» ءتىر­لىك جاساپ جاتقان جايلارى بار. وسىنداي ءدار­مەن­سىزدىك ءارى نەمكەتتى كوز­قاراس سالدارىنان اينالىمداعى جەرلەر قۇنارلىلىعىن جوعالتىپ جاتىر. پاي يەلەرى جىل اياعىندا بەرىلگەن ازىن-اۋلاق ناپاقاعا قاناعات ەتەدى. مەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جارتى عاسىرعا جۋىق ەڭبەك ەتتىم. ونىڭ 15 جىلىندا شارۋاشىلىق باسقاردىم. كوزىمنىڭ انىق جەتكەنى, سوڭعى جىلدارى جەردى قالاي بولسا سولاي پايدالانۋ, جەر عىلىمىنان ەشقانداي حابارى جوق ادامداردىڭ باسقارۋى جيىلەپ كەتتى. شابىندىق, جايلىمداردىڭ دا توزىعى جەتكەن. مال جاياتىن جەرلەر جوقتىڭ قاسى. بۇدان كەيىن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندە ءسوز قوزعاۋ قيىن. اۋىل ادامدارى ءتورت ت ۇلىك وسىرەيىن دەسە, جەم-ءشوپ قىمبات. ول جەرلەردى يەلەنىپ العان الپاۋىت شارۋاشىلىقتار مال وسىرگەندى باسى ارتىق شىعىن كورەدى. ەلباسى ءبىر سوزىندە قىتايلىقتاردىڭ جەردى قالاي ۇقىپتى مەڭگەرەتىنىنە مىسال كەلتىرگەن ەدى. بۇل جونىنەن شەتەلدىكتەردىڭ ءتاجى­ري­بەسىن ۇيرەنۋ ارتىقتىق ەتپەيدى. مەنىڭ پىكىرىمشە, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جەكەمەنشىككە اۋكتسيون ارقىلى ساتۋ – ماسەلەنىڭ ءبىر جاعى عانا. ويتكەنى, شەتەلدىكتەرگە ساتىل­مايتىنى ەكىباستان بەلگىلى بولدى. جارايدى, قازاقستاندىقتار ءۇشىن جەكەمەنشىك يەلىگىنە الۋىنا ءمۇم­كىندىك تۋدىرىلدى دەلىك. ەندى ونى يگەرۋگە قارجىلىق, تەحنيكالىق كۇش-قۋاتى, ءبىلىمى جەتە مە دەگەن ساۋال قىلاڭ­داي­دى وسىندايدا. كولدەنەڭ كوك اتتى­لار اندىزداي قاپتاپ, ۇستاعاننىڭ قولىن­دا, تىستەگەننىڭ اۋزىندا كەتپەي مە دە­گەن قاۋىپ تە جوق ەمەس. سوندىقتان, بو­لا­شاقتا قولدانىسقا ەنەتىن جەر كودەكسىنىڭ ءار بابى قاداعالانۋى ءتيىس. بۇل ورايدا, باقىلاۋشى ورگاندارعا جۇكتەلەر مىندەت زور بولماق. ويتكەنى, ءالى كۇنگە دەيىن جەردى سۋبارەنداعا بەرۋ سەكىلدى كەلەڭسىز كورىنىستەر تىيىلماي كەلەدى. «سىنىقتان باسقانىڭ ءبارى جۇعادى» دەمەكشى, كەيبىرەۋلەردىڭ وسى ادەتكە قايتا باسۋلارى عاجاپ ەمەس. قازىر ءبىر اۋىلدان ونشاقتى مايدا فەر­مەرلەردى كەزدەستىرۋگە بولادى. جەردى ۇتىمدى پايدالانۋ ءۇشىن ولاردىڭ ءىرى­لەنىپ, كۇش بىرىكتىرەتىن كەزى كەلدى. ءايت­پەسە, باياعى «اندەرىنە» قايتا باسۋلارى كادىك. وسى جاعىن اۋدان, اۋىل اكىمدەرى ءجىتى قاداعالاپ وتىرعاندارى ءجون. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق الەۋەتى مىقتى وندىرىستىك كووپەراتيۆتەر قۇرىپ, ونىڭ جەلىسىن ۇلعايتۋ – بۇگىن­گى كۇن­نىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسى. بۇل قۇرى­لىمداردىڭ ومىرشەڭدىگىن تاجىريبە كورسەتىپ وتىر. وعان مەملەكەت قولداۋى قاجەت. ماسەلەن, ەگىن وراعى كەزىندە ۇساق شارۋاشىلىقتار سەرۆيستىك قىز­مەت جاعىنان اقساپ جاتادى. وسى كەزدە بىرورتالىقتاندىرىلعان جۇيە كومەك­كە كەلسە, ءبارى تاپ-تۇيناقتاي شەشى­لەر ەدى. 1980 جىلدارى وبلىستا اگ­رو­­ون­دىرىستىك كوكونىس-جەمىس بىرلەس­تىگى جۇمىس ىستەپ, دايىنداۋ, ساقتاۋ, ءوڭ­دەۋ, ساتۋ ىستەرى كلاستەرلىك ادىسپەن ءبىر جەرگە شوعىرلاندىرىلعان ەدى. اۋىل­شارۋا­شىلىق كووپەراتيۆتەرىن وسى باعىتتا دامىتساق, جەكەمەكشىك جەر يەلەنۋشىلەر دە يگىلىگىن كورەر ەدى. ەڭ باستىسى, دەل­دالسىز جۇمىس ىستەۋگە, ونىمدەردى تىكە­لەي ساتۋعا داعدىلانارى كۇمانسىز. تياناقتى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان پروبلەمانىڭ ءبىرى – اۋىلدىق جەرلەرگە بىلىكتى كادرلار دايارلاۋ. جاسىراتىنى جوق, ەلدى مەكەندەرگە جوعارى ءبىلىمدى ماماندار بارا بەرمەيدى. ويتكەنى, بىرىنشىدەن, جالاقى تومەن, ەكىنشىدەن, الەۋمەتتىك كومەكتەر كورسەتىلمەيدى. سوندىقتان, اۋىلشارۋاشىلىق ماماندارى «ديپلوممەن – اۋىلعا!» جوباسىنا ەن­گىزىلىپ, جەڭىلدىكتەر بەرۋ جاعىن وي­لاس­تىرعان ابزال. ايتپەسە, جەردى جەكە­مەنشىككە بەردىك, ماسەلە وسىمەن شەشىلدى دەۋ اعاتتىق. بۇل جايتقا كەشەن­دى تۇردە قاراپ, زاڭ نورمالارىنىڭ ءتيىستى دارەجەدە ورىندالۋىنىڭ بارلىق قۇقىق­تىق اسپەكتىلەرىن ىسكە قوسۋ ارقىلى اگرارلىق سالانىڭ, ونىڭ ىشىندە, جەردى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋ ماڭىزدى ءرول اتقارماق. بولات ماعاز ۇلى, اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ارداگەرى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

كەسىمدى سوزگە ەل رازى بولدى

حالىقتىڭ الاڭداۋ­شىلىعىن تۋدىرعان جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن كەيبىر وزگەرتۋلەرگە ەلباسى جىل اياعىنا دەيىن موراتوري جاريالاعانى دۇرىس بولدى. بۇل ماسەلەنى ەل كۇتكەن ەدى. مەملەكەت باسشىسى سول حالىقتىڭ ىشكى ويىن وقىعانداي دەر كەزىندە كەسىمدى ءسوزىن ايتقانىنا ءبىز قاتتى قۋاندىق. قالاي دەسەك تە, اتا-بابامىزدان مۇرا بولىپ قالعان جەر ءتۇپتىڭ-تۇبىندە قازاقتىڭ قاجەتتىلىگىن وتەپ, قازاققا قالاتىنى انىق. سوندىقتان, بۇگىنگى بۋىن ۇرپاق ءوز كەزەگىمىزدە وسىناۋ اسىل مۇرانى دۇرىس پايدالانىپ, كەلەر ۇرپاق وكىلىنە قۇنارلىلىعىن جويماي وتكىزۋدى پارىز ءارى مىندەت دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك. ءتيىمدى پايدالانۋ دەگەندە ايتارىم, بوس جاتقان جەر وزىنەن ءوزى توزادى. سول جەردى جىرتىپ, ءتۇرلى داقىلدار تۇقىمىن سەپكەندە بولسىن-بولماسىن دارىلەي بەرمەگەن ءجون. ەككەن ءدان كوگەرىپ شىققاندا بابىمەن ءارى ۋاقىتىن جىبەرمەي سۋارىپ وتىر­ساڭىز, جەر-انا ەشقاشان رەنجىتپەيدى. ونىمدىلىك ارتقان سا­يىن شارۋانىڭ كوڭىل حوشى كوتەرىلىپ, قالتاسى قالىڭ­داي تۇسەتىنى انىق. سوندىقتان, نەگىزگى اڭگىمە ەلباسى جاريالاعان مورا­تو­ريدىڭ شارۋالاردىڭ كوڭىلىن تىنىشتاندىرعاندىعىندا بولىپ وتىر. دالا توسىندە جۇرگەن ەگىنشى, سۋشى, مالشى قاۋىمى باستارى قوسىلا قالعان جەردە ءسوزدىڭ باسىن موراتوريدەن باستايتىنى اقيقات. بۇل ءسوزىمدى سول ەلدىڭ اراسىندا جۇرگەن ءار ازامات راستايتىنىنا دا كامىل سەنىمىم بار. ويتكەنى, سوڭعى ۋاقىتتا جەر ماسەلەسى ەلدى تولعاندىرىپ تۇرعان ەدى. ەندى مىنە, ەلدىڭ كوڭىلى جايلاندى. الداعى كۇندەردە ارنايى كوميسسيا جەمىستى جۇمىس جۇرگىزەدى دەپ سەنەمىز. قورىتا ايتقاندا, اتا-بابا اماناتىنا قيانات جاساماساق, بولاشاق الدىندا ءجۇزىمىز جارقىن بولماي ما؟! توقتارباي كەرىمقۇلوۆ, «قازسۋشار» الماتى فيليالى پانفيلوۆ وندىرىستىك ۋچاسكەسىنىڭ باسشىسى الماتى وبلىسى, پانفيلوۆ اۋدانى