سوڭعى جىلدارداعى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي دامۋى 2001 جىلى قابىلدانعان «عىلىم تۋرالى» زاڭعا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ەنگىزۋگە اكەلدى. رەسپۋبليكامىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا باعىتتالۋى, جاھاندانۋ عىلىمنىڭ جانە عالىمنىڭ, ونىڭ ىزدەنىستەرىنىڭ ناقتى ناتيجەلەرىنە تالاپتىڭ كۇشەيۋى الەمدىك دەڭگەيدەگى قازاقستاندىق جولدىڭ ءوزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن انىقتادى. ونىڭ بارلىعى دايىندالىپ, قوعامدىق كوپشىلىك الدىندا تالقىلاۋدان ءوتىپ, ەل نازارىن اۋدارعان جاڭا «عىلىم تۋرالى» زاڭ جوباسىندا ايقىندالعان.
8 تاراۋ, 31 باپتان تۇراتىن جوبادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىمي جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋى جانە ونى دامىتۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن تەتىكتەرى انىق كورسەتىلگەن. ءبىزدىڭشە جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرى مىنالار: بىرىنشىدەن, الەمدەگى ءۇش ساتىلى ءبىلىمنىڭ, سونىڭ ىشىندە فيلوسوفيا (PhD) دوكتورى, بەيىن بويىنشا دوكتورىن دايىنداۋدىڭ تولىقتاي ومىرشەڭدىگىنىڭ جانە قازاقستان ءۇشىن ماڭىزىنىڭ دالەلدەنۋى دەۋىمىزگە بولادى. وقۋ ورنىمىزدا بۇل باعىتتا 50 باكالاۆريات, 24 ماگيستراتۋرا, 4 دوكتور PhD ماماندىقتارى اشىلعان. بولاشاق عىلىم دوكتورلارى قازاقستان عىلىمىن الەمدىك دەڭگەيگە الەمدىك تاجىريبەنى پايدالانا وتىرىپ, ۇلەسىن قوسادى دەگەن سەنىمدەمىز.
ەكىنشىدەن, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عىلىمي قىزمەتى دە وسى جولى زاڭنان ايقىن كورىنىس تاپقان. سونىڭ ىشىندە جاڭادان زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اشىلىپ, ونى جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى عالىمدار مەن عىلىمي-زەرتتەۋلەردىڭ ىرگەلى جانە قولدانبالى, ءتاجىريبەلىك, كونسترۋكتورلىق ءىزدەنىستەرىنىڭ ناتيجەسىن نەگىزدەۋ باستى جاڭالىق بولىپ وتىر. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى بۇل باعىتتا وزدەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى, عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرىنىڭ ءوزارا باسەكەلەستىگىن ارتتىرماق. ءۇشىنشىدەن, زاڭ جوباسىندا عىلىمي ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, عالىمدارىنا, ولاردىڭ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلعان. قازاقستاندىق عالىمدار مەن شەتەلدىك زەرتتەۋشىلەردىڭ ىزدەنىسكە دەگەن قۇلشىنىسىن ارتتىراتىن جولدار قاراستىرىلعان.
زاڭ اياسىندا مەملەكەتتىك عىلىمي ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا, عىلىمي ورتالىقتارىندا جانە زەرتحانالارىندا, ونىڭ ىشىندە شەتەلدە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, تاعىلىمدامادان ءوتۋ ماقساتىندا 1 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە دەمالىس بەرىپ, ونىڭ جۇمىس ورنىن جانە لاۋازىمىن ساقتاۋعا كەپىلدىك بەرىلۋى بۇرىن كوزگە تۇسە قويماعان ءمۇمكىندىك. وسى ءمۇمكىندىكتى پايدالانعان عالىمدار جاڭا شەتەلدىك تەحنولوگيا مەن يننوۆاتسيانى تولىق مەڭگەرمەك. وعان قوسىمشا عىلىمي ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن كوتەرمەلەۋ شارالارى, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ جولدارى شەشىمىن تاپپاق. ءتورتىنشىدەن, زاڭدا عىلىمي كادرلاردى دايىنداۋدىڭ بىرىزدىلىگى, ۇرپاقتار اراسىنداعى ىشكى بايلانىس ويلاستىرىلعان.
بۇرىنعى قالىپتاسقان ءداستۇرلى عىلىمي, عىلىمي-تەحنيكالىق كادرلاردى دايارلاۋ, قايتا دايارلاۋ جانە تاعىلىمدامادان وتكىزۋ ولاردى الىس شەتەلدەردە ۇيىمداستىرۋعا ۇلاستى. ياعني, قازاقستاندىق زەرتتەۋشىلەر الەمدىك مول اقپاراتتىق جاڭالىقتى قابىلداپ قانا قويماي, ونىمەن ناقتى جۇمىس جاساۋىنا, دەر ۋاقىتىندا تانىسۋىنا قول جەتكىزدى. بەسىنشىدەن, جاڭا زاڭ جوباسىندا عىلىمي ىزدەنىستەردى قارجىلاندىرۋدىڭ تەتىكتەرى تياناقتى زەرتتەۋ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قارجىلاندىرۋ جولدارى انىقتالعان. عىلىمي, عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەتتى باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ مەملەكەتتىك ستراتەگيالىق ماڭىزدى ماسەلە رەتىندە جولعا قويىلدى. وسىنداي ماڭىزدى ءماسەلەلەرگە ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتى ات سالىسىپ, ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ عالىمدار ءۇشىن ۇلكەن سىن بولماق.
قورىتا كەلگەندە, «عىلىم تۋرالى» زاڭ جوباسى, ونىڭ ارتىقشىلىقتارى قازىردىڭ وزىندە سەزىلدى. ەندىگى ماقسات ونى قابىلداۋ بولماق.
تۇياقباي رىسبەكوۆ, م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
ورال.