وتكەن حح عاسىردىڭ 70-80-جىلدارى تۋعان ادەبيەتىمىزدىڭ تابالدىرىعىن العاش اتتاعان ءبىر شوعىر جاس جازۋشىلار ءوز قولتاڭبالارىن تانىتا كەلدى. الدىنداعى اعالارى, اسىرەسە, جاڭا وي, جاڭاشا كوركەمدىك تانىم بيىگىنەن كورىنىپ, 60-جىلداردىڭ ءوركەنى اتانعان ادەبيەتشىلەردىڭ وكشەسىن باسا شىققان بۇل بۋىننىڭ بارلىق جانردا ءونىمدى ەڭبەك ەتكەنىن, سول تۇستا جارىق كورگەن رومان, پوۆەستەردى پاراقتاپ وتىرساڭىز, انىق اڭعاراسىز.
وسىلايشا, سول جىلدارى ءار الۋان تاقىرىپتاردى قامتي العان, توسىن كوركەمدىك جيناقتاۋلار مەن بيىك سۋرەتكەرلىكتىڭ مول مۇمكىندىكتەرىنە جول اشقان, قاۋلاي كوتەرىلگەن قازاق پروزاسىنا ءوز تاقىرىبىمەن, ءوز ۇنىمەن, ءوز سوقپاعىمەن كەلگەن تالانتتى كوشتىڭ بەل ورتاسىندا جازۋشى الىبەك اسقاروۆتىڭ دا ەسىمى بىردەن كوزگە ءتۇستى. دەمەك, قالامگەر الىبەك اسقاروۆتىڭ تۋىندىلارى دا ءوز وقىرمانىن بىردەن تاپتى دەگەن ءسوز. بۇگىندەرى ءيىسى قازاققا تانىمال سۋرەتكەر جازۋشىلارىمىزدىڭ ءبىرى الىبەك اسقاروۆقا قاتىسى بار انىقتامالىقتاردى پاراقتاي باستاساق, تومەندەگىدەي ءمالىمەتتەردى جولىقتىرامىز. جاس دارىن الدىمەن الماتى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن, سونان سوڭ قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. كەسكىن ونەرى مەن كوركەمسوز ونەرىن قاتار الىپ ءجۇرۋدى ارمانداعان رومانتيك جاستىڭ بيىك ماقساتى كورىنەدى. ول كەزدە قازۇۋ-دا ءتىل, ادەبيەت جانە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى قايناپ جاتاتىن. كۇن قۇرعاتپاي, دۇركىن-ءدۇركىن قازاقتىڭ ايتۋلى قالامگەرلەرى ۋنيۆەرسيتەتكە اتباسىن تىرەپ, ۇلكەن-ءۇلكەن كەزدەسۋلەر وتكىزەتىن. جاس اقىندار تىرناقالدى تۋىندىلارىنىڭ تۇساۋىن وسىندا كەسۋگە اسىعاتىن. الىس اۋىلداردان جازۋشى, جۋرناليست بولۋدى ارمان ەتىپ كەلگەن جاس ورەندەردىڭ بارلىعى سول اعالارىنىڭ الدىن كوردى, تاعىلىمىنا قانىقتى. ستۋدەنت الىبەك اسقاروۆ تا سول ءتالىمى تەرەڭ, تاعدىرلى كەزدەسۋلەردىڭ بىردە-بىرەۋىن قالت جىبەرگەن جوق.
ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرە سالىپ, بىردەن باسپاسوز قىزمەتىنە ارالاستى. 1975-1986 جىلدارى «ءبىلىم جانە ەڭبەك» (قازىرگى «زەردە») جۋرنالىنىڭ كوركەمدەۋشى رەداكتورى, ادەبي قىزمەتكەرى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, جاۋاپتى حاتشىسى, 1986-1992 جىلى «ونەر» باسپاسىنىڭ باس رەداكتورى, 1992-1993 جىلدارى قازاقستان پرەزيدەنتى مەن مينيسترلەر كابينەتى اپپاراتى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ اعا رەفەرەنتى, 1993 جىلى باسپاسوز جانە بۇقارالىق اقپارات مينيسترىنىڭ ورىنباسارى, كەيىن ءبىرىنشى ورىنباسارى رەتىندە ەڭبەك ەتتى. قازىر دە قارا جاياۋ ەمەس. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن بيىك ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى.
قالامگەرلىك پەن قوعامدىق قىزمەتتى قاتار الىپ ءجۇرۋ وڭاي ەمەس. وعان دا ءۇلكەن قاجىر-قايرات, قايسارلىق كەرەك. الايدا, قاراپايىم قالىڭ قازاق وقىرمانىنا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى الىبەك اسقاروۆ الدىمەن جازۋشى, حالقىمىزدىڭ قاسيەتتى قاراشاڭىراعى, ونەر مەن ادەبيەتتىڭ قۇتى قونعان مەكەن ءور التايدىڭ, اسقاق التايدىڭ جىرشىسى رەتىندە تانىلدى. كەزىندە كىم-كىم دە قوعامدا بەلگىلى ءبىر قىزمەت اتقاردى. بىرەۋ بريگادير, بىرەۋ ديرەكتور, بىرەۋ جۇمىسشى, نە شارۋا, بىرەۋ مينيستر دەگەندەي. بىراق سونىڭ ءبارى كەيىن ۇمىتىلادى, كەيىنگى ۇرپاقتىڭ ەسىندە سولاردىڭ قالامىنان قالعان رۋحاني مۇرا, ياعني اسىل ءسوز بەن ءان, ونەر, عىلىم عانا قالادى. سوندىقتان دا بۇرىنعىلاردان «جاقسىنىڭ اتى ولمەيدى, عالىمنىڭ حاتى ءولمەيدى» دەگەن وشپەس دانالىق قالعان.
ەندەشە, ازاماتتى جاقىنىراق تانۋ ءۇشىن ونىڭ شىعارماشىلىق الەمىنەن, وسىعان دەيىنگى جارىق كورگەن, ەل مويىنداعان كوركەم دۇنيەلەرىنەن وي ءتۇيىپ, پىكىر تارقاتىپ كورەيىك. ۇلكەن ادەبيەتكە 1980 جىلداردىڭ باسىندا كەلىپ قوسىلعان الىبەك اسقاروۆ – ءبىزدىڭ ءونىمدى ەڭبەك ەتكەن جازۋشىلارىمىزدىڭ ءبىرى. ونىڭ دالەلى الىبەك اسقاروۆتىڭ «قۇتمەكەن» (1979), «تايگا تولعاۋى» (1981), «جاسىل الەمگە ساياحات» (1985), «ەرتە تۇسكەن بوزقىراۋ» (1989), «ءور التاي, مەن قايتەيىن ءبيىگىڭدى» (1998), «مۇنار تاۋدى, مۇزارت شىڭدى اڭسايمىن» (2003), «سوتسياليزم اڭگىمەلەرى» (2006), «سوتسياليزم حيكايالارى» (2007), «كەشەگى كۇننىڭ حيكاياسى» (2008), «تاۋ سامالى» (2009) كىتاپتارىنىڭ اۆتورى ەكەندىگى. بۇل كىتاپتاردىڭ كوپشىلىگى ادەبيەت سۇيەر قاۋىمنىڭ ءىلتيپاتىنا بولەنىپ, باسپاسوزدە سىنشىلاردىڭ وڭ باعاسىن العان دۇنيەلەر. الايدا بىزگە سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ءبىر سۇبەلىسى, ازىرشە جازۋشى ءا.اسقاروۆتىڭ جازۋشىلىق الەمىنىڭ حان تاڭىرىسىندەي الىستان مەنمۇندالاپ تۇراتىن ەڭسەلىسى, كورىكتىسى ونىڭ «ءور التاي, مەن قايتەيىن بيىگىڭدى» دەپ اتالاتىن رومانى سەكىلدى بولىپ كورىنەدى.
روماننىڭ باستى كەيىپكەرلەرى – بۇكىل ءتۇركى حالىقتارىنىڭ التىن بەسىگى بولعان قارت التايدىڭ قيان شەتىندەگى مۇقىر دەپ اتالاتىن ەلدى مەكەنىندەگى ءتورتىنشى بريگادا دەپ اتالاتىن شاعىن اۋىلدىڭ ادامدارى: مۇعالىم مەلىس, ونىڭ قۇداي قوسقان قوساعى زايرا, قايىناتاسى قاسيمان, قايىنەنەسى ءدىلبار, بالتاشى بايعونىس, موتوريست سارسەن مەن ونىڭ زايىبى ءاليپا, قازاق بولىپ كەتكەن ەرلى-زايىپتى ورىستار مەترەي شال مەن پەلەگايا, وسى قۇيتاقانداي شاعىن اۋىلدىڭ جار دەگەندەگى جالعىز پوشتاشىسى ءساليما, زايمكەدە قىرىق جىل قوي باعىپ, جاسى زەينەتكە جەتىپ جۋىردا عانا وسى ەلگە كەلىپ قوسىلعان كارىم شال مەن نارشا. ءتورتىنشى بريگادا دەپ اتالاتىن بۇل اۋىلدا جوعارىدا اتالعان جەتى-اق ءۇي قالعان, ءبىر زاماندارداعى ءجۇز ۇيگە جەتىپ جىعىلاتىن اجەپتاۋىر اۋىلدىڭ قالعان تۇرعىندارى كەشەگى قايتا قۇرۋ, وڭتايلاندىرۋ زامانىندا جاقىن ماڭداعى ءىرى ەلدى مەكەندەر مەن قالالارعا كاسىپ ىزدەپ كوشىپ كەتكەن. ال مىنا قالعان جەتى ءۇي بولسا تۋعان جەردى قيماي قالىپ قويعان. جوعارىداعىلاردىڭ مەيىرىمى ءتۇسىپ, اۋىل تىرشىلىگى قايتادان وڭالا ما دەگەن ەسەك دامەدەن دە قۇر ەمەس, سوندىقتان ورتالىققا, ونداعى ەل باسشىلارىنىڭ اۋىز لامىنە قاراپ, كۇندە ەلەڭدەيدى.
اۋىلداعى باستاۋىش مەكتەپ تە, مەدپۋنكت تە, ءتىپتى دۇكەن دە جابىلعان. تەلەديدار كورسەتپەيدى, تەلەفون بايلانىسى ءۇزىلگەن. ءتورتىنشى بريگادالىقتاردى سىرتقى الەممەن بايلانىستىرىپ تۇرعان جالعىز نارسە – ورتالىقتان ءساليما پوشتاشى جەتىسىنە ءبىر رەت الىپ كەلەتىن بۋدا-بۋدا گازەت-جۋرنال مەن حات-حابارلار عانا. بىراق سوندا دا شاعىن اۋىلدىڭ ادامدارى تۋعان جەرىن قيمايدى, بەينەبىر تىلسىم قۇدىرەت ولاردى وسى ءبىر قيانداعى مەكەنگە كىندىكتەرىنەن بايلاپ, ماتاپ كەتكەندەي. وزدەرىنە سالسا, وسى ارادان قوزعالعىسى جوق.
جازۋشى ءا.اسقاروۆ وسى شىعارماسىندا ءوزىن قازاق ادەبيەتىندە ىرگەسىن ج.ايماۋىتوۆ, ب.مايلين, م.اۋەزوۆ سەكىلدى مايتالماندار مىقتاپ قالاپ كەتكەن پسيحولوگيالىق پروزانىڭ ايتۋلى شەبەرى رەتىندە كورسەتە ءبىلدى. ءار كەيىپكەر وزىنشە ءبىر الەم. حاراكتەرلەر ءبىر ءبىرىن قايتالامايدى, ول وبرازداردىڭ ءاربىر ءىس-قيمىلى, قارەكەتى وسى كەيىپكەرلەردىڭ وزدەرىنىڭ ادامدىق بولمىستارىنا ساي ءپىشىلگەن. سوندىقتان ولار ءسىزدى قاپىسىز سەندىرەدى, وزدەرىمەن بىرگە ءبىر قۋانتىپ, ءبىر مۇڭايتىپ, جان دۇنيەڭىزدى سان ءتۇرلى كۇيگە بولەيدى.
ءتورتىنشى بريگادانىڭ تۇرعىندارى سەكىلدى اۆتوردىڭ دا ءور التايدىڭ, اسقاق التايدىڭ ءبىر تۇكپىرىندە ۇمىت قالىپ قويعان وسى ءبىر شاعىن قىستاقتى قيمايتىنى, ونى نازىك سەزىممەن سۇيەتىندىگى, ساعىناتىنى ءاربىر كوركەمدىك دەتالدان, اۆتورلىق رەماركادان بايقالىپ قالادى. بۇل ءوز كەزەگىندە شىعارمانىڭ ەموتسيالىق قۋاتىن, كوركەمدىك اسەرىن ودان سايىن كۇشەيتە تۇسەدى.
وسى شىعارمانى وقىپ وتىرعانىمىزدا قازىر ەسىمى بۇكىل دۇنيەگە ايگىلى ورىستىڭ اسا تالانتتى جازۋشىسى ۆالەنتين راسپۋتيننىڭ «ماتەرامەن قوشتاسۋ» دەپ اتالاتىن پوۆەسى ەرىكسىز ەسىمىزگە ورالادى. وندا دا انگاراعا سۋ ەلەكتر ستانتسياسىن سالماقشى بولعاندىقتان, سۋدىڭ استىندا قالىپ قويۋعا ءتيىستى ماتەرا ارالىنداعى شاعىن دەرەۆنيانىڭ بوگودۋل شال مەن ناستيا كەمپىر باستاعان ازعانتاي تۇرعىندارىنىڭ تۋعان جەردى قيىپ كەتە الماي سارساڭعا ءتۇسۋى سۋرەتتەلەتىن ەدى عوي. بىراق اتالعان شىعارمالارداعى نەگىزگى لەيتموتيۆتەردە ازداپ ۇقساستىق بولعانىمەن, الىبەك اسقاروۆ جاساعان حاراكتەرلەر راسپۋتين كەيىپكەرلەرىن ەشبىر قايتالامايدى.
ءا.اسقاروۆ رومانىنداعى وبرازداردىڭ ءبىتىمى وزگەشە, ولار ءبىزدىڭ قازاقتىق ءتولتۋما, ۇلتتىق كالوريتىمىزبەن سۋارىلعان. الىبەك اسقاروۆتىڭ كەيىپكەرلەرى سوندىقتان دۇنيەگە قازاقتىڭ كوزىمەن قاراپ, قازاقتىڭ كوزىمەن باعا بەرەدى. بىردەڭەنى سۇيسە دە قازاقشا ءسۇيىپ, جەك كورسە دە, قازاقشا جەك كورەدى. ءبىر عانا مىسال: «بالالاردىڭ كەنجەسى – قايشا. سول قايشاسى بەسىنشى سىنىپتان باستاپ كانيكۋل سايىن كوكەسىنە كىتاپ وقىپ بەرىپ ءجۇر. قازىر – توعىزىنشىدا. باياعىداعى «باتىرلار جىرىنىڭ» مۇقاباسى جۇندەي ءتۇتىلىپ, بەتتەرى سارعايىپ, ءبۇگىندە ابدەن ەسكىرگەن. تەگى, قامبار بولار, سىرتىندا بۇركىت ۇستاپ, ساۋىت كيگەن ءبىر باتىردىڭ الەمىش ادەمى سۋرەتى بار ەدى. سونىڭ باتىرى جوق, بۇركىتتىڭ ءبىر قاناتى, اتتىڭ ءبىر قۇلاعى عانا قالىپتى قالقيىپ. مەيلى, كىتاپ ەسكىرە بەرسىن, ءبارىبىر قابەكەڭ ءۇشىن بۇدان ارداقتى, بۇدان مىقتى كىتاپ جوق. قايشاسى كەزەكتى كانيكۋلعا شىققانشا كىتاپتى اق ماتاعا قاتتاپ وراپ, ساندىقتىڭ تۇبىنە ساقتاپ قويادى.
بىلتىرعى جىلى جۇرت جاپا-تارماعاي مۇقىرعا كوشىپ جاتقاندا, بىرەۋدىڭ ۇيىنەن سىرتى ج ۇلىم-ج ۇلىم, شەتىن تىشقان كەمىرگەن «رۇستەم-داستاندى» قولعا تۇسىرگەنى بار. ءدال سول كۇنگە دەيىن قابەكەڭ ىشتەي ءوزىن باتىرلار قيسسالارىنىڭ اسقان بىلگىرى ساناپ جۇرەتىن. كولەمى كۇرەكتەي كەرە قارىس مىنا كىتاپتى كورگەندە تاڭ-تاماشا قالعان.
– اكىري, مىناۋ قيسساعا ۇقسايدى عوي – دەپ, ءىشى قۇرعىرى قىلپ ەتە قالدى. قابەكەڭ ءوزىن قيسسا-جىردىڭ بىلگىرى ساناسا ساناعانداي-اق ەدى. كىندىگىنەن تاراعان بالالارىنىڭ بەسەۋى دە وسى «باتىرلار جىرىن» كوكەسىنە جىرلاپ بەرۋمەن ەرجەتىستى. ونىڭ ۇستىنە كەيدە قوناق بولىپ وسى ۇيگە الدەبىر بالا-شاعا كەلە قالسا, قابەكەڭ ولارعا دا جانتايا جاتىپ كىتاپ وقىتىپ جىبەرەتىن. بار-جوعى جالعىز-اق كىتاپ, بۇل عۇمىرىندا كەم دەگەندە ءوزىن ءجۇز رەت پاراقتاپ, ءتوڭكەرگەن شىعار. ءبارىبىر قۇلاق قۇرىشى قانىپ, كوڭىلى ءبىر سۋسىنداپ كورگەن ەمەس» (اسقاروۆ ءا. ءور التاي, مەن قايتەيىن بيىگىڭدى. – الماتى: راريتەت, 2006.). مۇنداعى قابەكەڭ – ءتورتىنشى بريگادانىڭ بەلسەندى, كوزى اشىق تۇرعىندارىنىڭ ءبىرى قابدەن. وسىنداي ومىرىندە بار-جوعى «باتىرلار جىرى» دەپ اتالاتىن ءبىر-اق كىتاپ وقىعان, ۇيىنە كەلگەن جاس قوناعىنا سول كىتاپتى جانتايا جاتىپ ءبىر وقىتپاي جىبەرمەيتىن, سول ارقىلى جانى ءتىل جەتكىسىز تاماشا لاززاتقا ءبولەنەتىن ءبىر-ءبىر قابەكەڭدەر ءبارىمىزدىڭ اۋىلىمىزدا دا بار ەدى عوي. بالكىم, قازىرگى بىلمەيتىنى جەردىڭ استىنداعى ءبىزدىڭ وقىمىستى زامانداستارىمىزدىڭ كوزىمەن قاراعاندا, اپەندىلەۋ كورىنەتىن سول قابەكەڭدەر ەمەس پە ەدى ەڭ العاش ءبىزدىڭ بالا كوڭىلىمىزگە ادامگەرشىلىكتىڭ ابزال رۋحتارىن كوگەرىپ كوكتەتكەن. وسى تۇرعىدان كەلگەندە دە ءبىزدى, وقىرماندى كوڭىل كوكجيەگىنەن كوشىپ, ۇمىتىلىپ بارا جاتقان بالالىق شاعىمىزدىڭ قيماس كورىنىستەرىمەن قايتا تابىستىرعان سۋرەتكەر الىبەككە ريزاشىلىعىمىزدى ءبىلدىرۋىمىز كەرەك.
ادەبيەت – حالىقتىڭ جانى عانا ەمەس, جادى دا. ءبىزدىڭ ادامي قۇندىلىقتارىمىزدى كەلەسى ۇرپاقتارعا جەتكىزەتىن بىردەن ءبىر قۇدىرەت تە وسى كوركەمسوز ونەرى. ءالىبەك ءوزىنىڭ اتالمىش رومانىندا التايدىڭ ءبىر قيانىنداعى ءبىر اۋىلدىڭ ءماسەلەلەرىن قوزعاۋ ارقىلى ەل تاعدىرىنا جول سالىپ وتىر.
جازۋشى اتالعان رومانى ارقىلى, سول رومانداعى كەيىپكەرلەردىڭ تەرەڭ بەينەلەنەتىن جان دۇنيەسى, ءىسى مەن قارەكەتتەرى ارقىلى ادام تاعدىرىن, اۋىل تاعدىرىن بىزگە توتەلەپ ەمەس, استارلاپ, كوركەمدەپ جەتكىزەدى. مۇنداي ىرگەلى يدەيالاردى حالىق جۇرەگىنە ۇيالاتا العان قالامگەر باقىتتى.
قازاق ەلى ءۇشىن ەل تاعدىرى اۋىلدان باستاۋ الماق. قازاق ادەبيەتىنىڭ كوركەم ءسوز شەبەرلەرىنىڭ ءبارى دەرلىك اۋىلدان شىققان. الىبەك تە اۋىل بالاسى. ونىڭ سەزىمى مەن ساناسىندا اۋىل مەن بالالىعى تۇتاسىپ كەتكەن. بۇل كەرەمەت جاعداي. الىبەك وزىمەن-ءوزى بولعاندا بالالىعىنا ورالسا, كوز الدىنا تۋعان اۋىلى ايشىقتانىپ شىعا كەلمەك. اۋىلدان باستاۋ العان عۇمىر ماعىنالى ەكەن. وسىنى ءبۇگىنگى قالادا وسكەن «اسفالت بالالارى» ءتۇسىنە مە؟ اۆتور اۋىلىن بەينەلەي وتىرىپ, سول زاماننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە وزىنشە دياگنوز قويعان. ونىڭ اۋىلى بار, ياعني رۋحى ساۋ, بىراق اۋىل باسىندا بۇلت بولىپ قونعان ماسەلەلەرى بار. بۇگىندە جازۋشى الىبەك اۋىلعا مودەرنيزاتسيا قاجەت دەپ تۇرعانداي. مودەرنيزاتسيا بولسا, ۋربانيزاتسيانى قايدا قويماقپىز. قازاق اۋىلىنىڭ ۋربانيزاتسياعا ىلىگۋى, ونىڭ دەرتى مە, الدە قاجەتتىلىگى مە؟ وعان جاۋاپتى كىم بەرمەك. «اۋىلىم, التىن بەسىگىم» دەگەندى كەشەگى كەڭەستىك يدەولوگيا ۇناتۋشى ەدى. كوممۋنيستىك رەجيم ءۇشىن قازاقتاردىڭ اۋىل-اۋىل بولىپ باقتاشى بولعاندارى اسا قاجەت-اق ەدى. بۇگىندە زامان اعىمى وزگەردى, ەندى اۋىل تاعدىرى نە بولماق؟ بۇل جازۋشىنىڭ قوعامنىڭ كۇن تارتىبىنە قويىپ وتىرعان ماسەلەسى. ولاي بولسا, ءبارىمىز ويلانايىق!
الىبەك اسقاروۆتىڭ سۋرەتكەرلىگى, قايراتكەرلىگى جانە كىسىلىگىنىڭ تۇيىسكەنىن ەكى جاعدايدان انىق كورۋگە بولادى. ءبىرى – «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىنا قاتىستى سان-سالالى جانە ىسكەرلىك پەن ۇقىپتىلىقتى قاجەت ەتەتىن ەلدىك ىستەرى, ەكىنشىسى – «سوتسياليزم اڭگىمەلەرى» تسيكلى. بۇل شىعارمالار حاقىندا وتكەن جىلدارى اقىن قادىر مىرزاليەۆ «سوتسياليزم سيپاتى كاپيتاليزم كوزىمەن» دەپ اتالعان ماقالاسىندا ءبىرشاما جايلاردى كوپشىلىك نازارىنا جايىپ سالىپ ەدى. ءبىزدىڭ بۇعان قوسارىمىز, سوتسياليزم ءوتىپ كەتكەن كەشەگى كۇن ەمەس, ول – ادامدار ساناسىندا ورنىعىپ قالعان ادىلەتتىلىككە ىزدەنىستىڭ ءبىر قيالي ءتۇرى. قوعام ومىرىندەگى, تۇرمىستاعى سان قيلى قيىنشىلىقتارعا كەزدەسىپ, تاۋى شاعىلعاندا ولاردىڭ ەسىنە سوتسياليزم تۇسەدى. ءسويتىپ, سوتسياليزم ءبۇگىندە ارحەتيپ بولىپ, مەزگىل-مەزگىل ەلەس بەرۋىن توقتاتار ەمەس. الىبەك اڭگىمەلەرى ءسوتسياليزمنىڭ بەت-پەردەسىن اشا الاتىنداي قاۋقارى بار دۇنيەلەر. ولاردى وقىپ قانا قويماي, زەردەلەۋ قاجەتتىگى بار.
سونىمەن قاتار جازۋشىنىڭ جوعارىدا اتالعان پوۆەستەرىندە دە قوعامدىق-الەۋمەتتىك تۇيتكىل ماسەلەلەر, ادام تاعدىرى الدىڭعى قاتارعا شىعادى. ادام جانە زامان, قوعامداعى كەشەگى مەن بۇگىنگىنىڭ تارتىسى, يگىلىك پەن ز ۇلىمدىقتىڭ اراسى, وسىناۋ الەمدىك ادەبيەتتىڭ, ونەردىڭ ءماڭگىلىك تاقىرىپتىق ارقاۋى بولىپ كەلە جاتقان ساۋالدارعا قالامگەر ءۇن قوسادى, جاۋاپ ىزدەيدى. اسىرەسە ادام جانە تابيعات, سول تابيعاتپەن تامىرلاس عۇمىر كەشەتىن ادامنىڭ تاۋەلدىلىگى, ومىرلىك ۇستانىمدارى, قۇندىلىقتارى, بارلىعى دا الەۋمەتتىك, پسيحولوگيالىق تالداۋدىڭ وزەگىندە سۋرەتتەلەدى. ءتىل قۇنارى, وي اۋقىمى, بەينەلەۋ تەرەڭدىگى جاعىنان بۇل شىعارمالار دا قازىرگى قازاق پروزاسىنىڭ ولجالى دۇنيەلەرىنىڭ قاتارىنا كىردى دەسەك, ارتىق ايتپايمىز. وسىنىڭ بارلىعى شىنايى دارىننىڭ, كوپ ىزدەنەتىن, ءوز تاقىرىبىن تەرەڭىنە ءۇڭىلىپ, كوپ زەرتتەيتىن قالامگەردىڭ ەنشىسىنە عانا تيەسىلى.
الىبەك اسقاروۆ سۋرەتكەر, قايراتكەر ءارى كىسىلىكتى جان دەدىك. ونىڭ سۋرەتكەرلىگى تۋرالى شاعىن بولسا دا جوعارىدا ايتتىق. الايدا الەكەڭنىڭ وسى ءۇش تۇعىرىن بىرىنەن-ءبىرىن ءبولىپ ايتۋ مۇمكىن بە؟ ەسىمىزگە بايىرعى جىلدىڭ باسىندا وتكەن الىبەكتىڭ «التاي – التىن بەسىك, اتا جۇرت» دەگەن كوركەم بەزەندىرىلگەن كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرىندە بولعان ەستەلىكتەر ءتۇسىپ وتىر. سوندا مىنبەگە شىعىپ ءسويلەۋشىلەر بۇل كىتاپقا ەنگەن «كوككول», «شىندىعاتاي», «مۇزتاۋ», «شابانباي» ەسسەلەرى تۋرالى ايتا كەلىپ, «فيلوسوفيا – ادەبيەتتىڭ تەرەڭى» دەگەنگە توقتالدى. ءالىبەك ادەبيەتتىڭ, ياعني پروزا جانرىنىڭ تەرەڭىنە قالاي بارا بىلگەن, ونىڭ سىرى تەك ءيىسى قازاق ەمەس, التاي وڭىرىنە ءبىر قادام باسقان ادام تاڭ-تاماشا قالاتىن ءوڭىردىڭ كەرەمەت سۇلۋلىعى. سۇلۋلىق – جانى تازا, پاك, كىسىلىگى مول, سەزىمتال جاندى جازۋشىلىق ونەرگە باۋلىپ قانا قويماي, ونى تىرشىلىك فيلوسوفياسىنىڭ تۇنىعىنا قاراي جەتەلەگەن. تابيعاتتىڭ تۇنىعى مەن فيلوسوفيانىڭ تۇنىعى ءبىر عانا ءولشەمدى قاجەت ەتەدى, ال ادامنىڭ ءومىر سۇرۋگە قۇمارلىعىن, ءومىر سۇرگەندە دە تەك ءوز قامى ءۇشىن ەمەس, وزگەلەر ۇلگى بولىپ عۇمىر كەشۋگە باستايتىن قۋات. الىبەك اسقاروۆ سونداي قۋاتقا يە جان. ءبىز بۇل قالامگەر تۋرالى ءسوزىمىزدى وسىنداي ازاماتپەن زامانداس بولىپ, مىنا مازاسىز عۇمىردىڭ ىستىق-سۋىعىن بىرگە كورىپ, ءومىر ءدامىن بىرگە تاتىپ كەلە جاتقانىمىزعا جاراتۋشىمىزعا ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرە وتىرىپ, الەكەڭە ءور التايدىڭ بيىگىنەن دە بيىكتەي بەر, سولار ونىڭ ارمان-قيالىنا مازمۇن, ماعىنا بەرسىن دەپ تىلەيمىز.
الىستى جاقىن ەتەتىن, نىق باسقان ءبىر قادام دەيتىن ءسوز بار, الىسىڭ جاقىن, عۇمىرىڭ ۇزاق بولسىن قادىرلى باۋىرىمىز – الىبەك!
عاريفوللا ەسىم, اكادەميك, سەناتور.
قانسەيىت ابدەز ۇلى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورى.