قازىرگى تاڭدا ەلىمىز مۇناي باعاسىنىڭ تۇراقتاۋىنا وتە ءمۇددەلى بولىپ وتىر. بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قازاقستانداعى مۇنايسەرۆيس كومپانيالارى وداعى تورالقاسىنىڭ توراعاسى راشيد جاقسىلىقوۆ ايتتى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ەكىنشى ءبولىمىندە تىلشىلەر سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەن توراعا ەگەر مۇناي باعاسى بۇدان ءارى ارزانداي بەرىپ, ونىڭ سوڭى سالا كاسىپورىندارىنىڭ توقتاۋىنا اكەلىپ سوقسا, وندا مىقتى مامانداردان ايىرىلىپ, كەيىننەن بىلىكتى مامان تاپشىلىعىنا ۇلاسۋى ىقتيمال ەكەنىنە نازار اۋدارتتى. ايتسە دە, ەلىمىزدىڭ مۇنايشىلارى الەمدە ەشكىمنەن وسال ەمەس كورىنەدى. مىسالى, يران مەملەكەتى وزىنە ەكى مىقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەس قاراستىرىپ وتىرعانىن اڭعارتىپتى. ونىڭ ءبىرى ءۇندىستان بولسا, ەكىنشىسى قازاقستان ەكەن. «تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلىندا ترانسۇلتتىق كومپانيالار مەن ينۆەستورلاردىڭ ارقاسىندا ءبىز شەبەرلىگىمىزدى, كəسىبي ماماندارىمىزدىڭ دەڭگەيىن كوتەردىك. قازىر ءوزىمىزدىڭ وتاندا عانا قىزمەت ەتپەي, ءبىلىم مەن ونەرىمىزدى باسقا ەلگە ەكسپورتتاي باستادىق. مىسالى, تۇرىكمەنستان, Əزەربايجان, رەسەي, يران ەلدەرى بار. وسى ءتورت مەملەكەتتىڭ ىشىندە بىزگە ەڭ قىزىعى ءارى قولايلىسى يران مەملەكەتى بولىپ وتىر. قازىر جەتى كومپانيامىز يرانمەن ناقتى كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, جۇمىستارىن باستاپ جىبەردى. يران مەملەكەتى ەكونوميكاسى قارقىندى دامىپ جاتقان ەل, سونداي-اق, بۇل جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە قارجىلارى دا جەتكىلىكتى», دەدى ر.جاقسىلىقوۆ.
تاياۋدا يراندا وتكەن ىسكەرلىك فورۋم بارىسىندا يران قازاقستاندى ەكى ستراتەگيالىق سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى دەپ بەلگىلەگەنىن بىلدىرگەن سپيكەر, ەكى ەل اراسىنداعى ارىپتەستىككە قاتىستى بىرقاتار ماڭىزدى شارالاردى العا تارتتى. «جاقىندا يراندا ىسكەرلەر فورۋمى ءوتتى, وعان ءبىز دە بارىپ قاتىستىق. يران مەملەكەتى وزىنە ەكى مىقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەس قاراستىرىپ وتىر, ونىڭ ءبىرى ءۇندىستان دەسە, ەكىنشىسىن قازاقستان دەپ بەلگىلەدى. سوندىقتان, بىزبەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەۋ ىڭعايلى بولماق. وعان قوسا يراننىڭ دا بىزگە بەرەرى وتە كوپ. بىرىنشىدەن, يران وتىز جىل توڭىرەگىندە مۇنايسىز ءومىر ءسۇرىپ ۇيرەنگەن ەل. بۇرىن مۇنايعا قىزمەت كورسەتكەن كومپانيالار باسقا سالالارعا كەتىپ, قازىرگى كۇندە مەملەكەتىنە قاجەت تاۋارلاردىڭ 98 پايىزىن وزدەرى ءوندىرىپ وتىر. بۇل وتە جاقسى كورسەتكىش. ەكىنشىدەن, بىزگە ۇيرەتەتىنى – قالدىقسىز ءونىم شىعارۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن يگەرۋ», دەگەن توراعا يران ەلىندە كاسىپكەرلىكتىڭ وتە جوعارى دەڭگەيدە دامىپ جاتقانىن ايتتى.
ونىڭ سوزىنە يلانساق, يراندا ەشقانداي شەتەلدىك, ياعني ترانسۇلتتىق ينۆەستورلارعا بىردە-ءبىر جەڭىلدىك قاراستىرىلماعان. بۇل شارۋاعا ءتىپتى, مەملەكەت مۇلدە ارالاسپايدى دا ەكەن. ءوز ءىسىن شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن بىرگە دامىتقىسى كەلەتىن كاسىپكەرلەر وزدەرى عانا ينۆەستورلار تاۋىپ, ءوز قالاۋىمەن ءىس جۇرگىزەتىنىن ايتىپ بەردى. ال ءبىزدىڭ ەلدە مۇنىڭ ءبارى كەرىسىنشە بولىپ جاتقانىن دا اڭعارتىپ قالدى.
شارا بارىسىندا «تسەنترازيا گرۋپپ» كومپانياسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى الماس قۇدايبەرگەن الداعى مامىر ايىندا قازاقستاننىڭ مۇنايسەرۆيس سالاسىندا بىرلەسكەن ءۇش كəسىپورىن قۇرىلاتىنىن ايتتى. «داعدارىس تەك پروبلەما عانا ەمەس, جاڭا مۇمكىندىكتەر كوزى. مامىر ايىنىڭ 4-ءشى كۇنى اتىراۋدا جىل سايىنعى قازاقستان مۇناي-گاز سەرۆيس كونفەرەنتسياسى وتەدى. كونفەرەنتسياعا كەمىندە 300 ادام قاتىسادى. سونداي-اق, əلەمنىڭ وتىزدان استام ءىرى مەردىگەرى دە بۇل كونفەرەنتسياعا قاتىسادى. ەڭ باستىسى, كونفەرەنتسيا اياسىندا 3 بىرلەسكەن كəسىپورىن قۇرىلادى, ول جونىندە تاعى دا حابارلايمىز», دەگەن ول كونفەرەنتسياعا كانادا, تۇركيا, رەسەي مەن اقش-تا ءوندىرىستەرىن قۇراتىن əلەۋەتتى ينۆەستورلار قاتىساتىنىن ءبىلدىردى.
بريفينگ بارىسىندا ر.جاقسىلىقوۆ اتاپ وتكەندەي, دوحادا وتكەن وپەك-كە مۇشە جانە ۇيىمعا كىرمەيتىن ەلدەردىڭ كەزدەسۋى ءبىزدىڭ ەل كۇتكەندەي نəتيجە بەرمەگەنى ءمالىم. سەبەبى, يران مەملەكەتى مۇنايدىڭ ءوندىرىسىن ازايتۋعا كەلىسىمىن بەرگەن جوق. جىل باسىن كۇنىنە 500 مىڭ باررەل وندىرۋمەن باستاعان يران, ەكى-ءۇش ايدىڭ ىشىندە مۇناي ءوندىرىسىن كۇنىنە 1,5 ملن. باررەلگە جەتكىزدى. جىل سوڭىنا دەيىن 4 ملن. باررەلگە جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. وسىعان وراي, قازاقستان بيىل وندىرىلەتىن مۇناي كولەمىن 74 ملن. توننا كولەمىندە ۇستاۋى كەرەك ەكەن. «ەكى جىل بۇرىن ءبىز ءبىر جىلدا 80 ملن. توننا مۇناي وندىرگەن ەدىك, بيىل ءوندىرىستى 6 ميلليونعا قىسقارتىپ, 74 ملن. توننا وندىرەمىز دەپ مەجەلەپ وتىرمىز. 74 ملن. توننا دەگەنىمىز, ءبىر باررەل مۇنايدىڭ باعاسى 35 دوللار كەزىندە 1,5 ملرد. تەڭگە. بۇل قىرۋار اقشا دەپ ويلايمىن. وندىرىلەتىن مۇناي كولەمىن بۇدان تومەندەتۋگە كەلىسپەۋ كەرەك شىعار. سەبەبى, ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قارجىسى مۇناي ەكسپورتىنان كەلەتىنى بەلگىلى. ەگەر بۇدان دا قىسقارتاتىن بولساق, ءوزىمىزدىڭ ءوندىرىستى دامىتۋ, ايماقتى دامىتۋ, بۇدان وزگە əلەۋمەتتىك دامۋ باعدارلامالارى قارجى تاپشىلىعىن كورەتىن بولادى. سوندىقتان, قازىرگى دەڭگەي بىزگە دە جəنە دۇنيەجۇزىلىك مۇناي قاۋىمداستىعىنا دا ىڭعايلى بولادى دەپ ويلايمىز», دەدى ر.جاقسىلىقوۆ.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»